Of het nog steeds gebeurt is mij niet bekend. Waarschijnlijk wel. Zeker is dat het vroeger – twintig, dertig jaar geleden, en verder terug in de tijd – op grote schaal gebeurde: groentjes in een bedrijf om een boodschap sturen die ze onmogelijk konden uitvoeren.

Reden: wat ze moesten halen bestond niet echt. De map met zoekgeraakte stukken, het plintenladdertje – het oplettende of achterdochtige groentje had al zoiets kunnen vermoeden.

De overige werknemers zaten in het complot. Waarschijnlijk waren ze, toen ze zelf voor het eerst bij dit bedrijf gingen werken, om een vergelijkbare boodschap gestuurd. De grap was (en is), dat je het groentje vervolgens doorstuurt naar een andere afdeling, een andere locatie, de concurrent, naar een magazijn ergens ver weg – enzovoorts.

Daar aangekomen wordt het groentje weer doorgestuurd naar de volgende verdieping, afdeling, chef of souschef. Want nee, het doosje met rasterpuntjes, het cafeïnevrije zeefje of de bougievonkjes zijn net op, zojuist uitgeleend, net door iemand anders meegenomen.

Zelf heb ik als jongen van vijftien een keer een paar weken gewerkt op een containerschip. Als koksmaatje. De kok vroeg mij op een gegeven moment om nieuwe steeltjes te halen voor de Lola-borstels – afwasborstels.

Of die ooit los te koop zijn geweest weet ik niet – ik meen van wel – maar ik weet zeker dat je daarvoor niet bij de eerste stuurman moet zijn, bij de kapitein of diep in de machinekamer. Toch ben ik bij al die mensen geweest en in alle uithoeken van het schip.

Een ontgroeninggrap dus, en ik ben er indertijd met open ogen ingetrapt.

Hoe wisten al die mensen dat ik op dat moment werd ontgroend? Hadden ze hier van tevoren contact met elkaar over gehad? Nee, ze hoorden het aan mijn verzoek. Nieuwe steeltjes voor Lola-borstels, het is niet zo absurd en doorzichtig als de map met zoekgeraakte stukken, maar absurd genoeg. Maar als je ergens nieuw bent en je wil graag een goede indruk maken dan trap je al snel in dit soort fopdrachten of fopopdrachten.

Er is al diverse keren over fopdrachten geschreven, met name door de Leidse onderzoeker Peter Burger in het tijdschrift Onze Taal. Bij het Meldpunt Taal, een website die onlangs online is gegaan, werd er ook naar gevraagd. Binnen een week reageerden 130 mensen. Hieronder een selectie uit hun inzendingen. De leukste, van iemand die er níet intrapte, zet ik bovenaan. Wie meer over dit onderwerp wil weten, moet zeker hier nog even kijken.

Taludmal

Ik heb eens gehoord dat iemand werd weggestuurd om een taludmal te kopen. De opdrachtgever was nogal verbaasd toen die persoon terugkwam met twee grote houten driehoeken. Met behulp van een waterpas of schietlood kan je dan inderdaad de hellingshoek van een talud meten. Maar aan de reactie van de opdrachtgever was te merken dat het beslist niet de bedoeling was dat er werkelijk iets geleverd zou worden, compleet met de daaraan verbonden kosten. Blijkbaar heeft de timmerman een soort revanche genomen. Of wist de opdrachtgever niet dat een taludmal wel bestaat.

Locatie: tijdens de stagetijd op school ca. 1980

 

Anti-wegloopserum

Het is niet zozeer een instrument, als wel een zogenaamd medicijn. Wij stuurden de nieuwelingen op de Van de Berghstichting in Noordwijk regelmatig naar het ziekenhuispaviljoen voor anti-wegloopserum.

 

Bellenzeef

Bij ons in een verffabriek worden groentjes erop uit gestuurd om een ‘bellenzeef’ te halen. Wanneer verharder getapt wordt en te snel gaat, ontstaan er luchtbelletjes. Deze zeef zou luchtbellen uit de verharder zeven.

 

Bougie-vonkjes

Ik heb nieuwe huisgenoten weleens op pad gestuurd voor 50 bougie-vonkjes (niet duurder dan 50 eurocent per stuk!) en kosmische keilbouten. Echter, toen ik een paar chemische ankers nodig had, geloofde ze me niet. Deze bestaan natuurlijk wel.

Locatie: Studentenhuis ’t Pott, Enschede

 

Blikje appelenvet

Locatie: militaire basis in Duitsland, jaren zeventig.

 

Cafeïnevrije zeefje

Locatie: panenkoekenhuis ‘t Hoogstraatje Nijmegen

 

Colorbars

In de film- en televisiebranche is het gewoon om een groentje een doosje ‘colorbars’ te laten halen. Aan het begin van elke opname- of uitzendband worden altijd colorbars getoond met een piep eronder. Zo kan een postproductiebedrijf (diegenen die de montage doen) de apparatuur op kleur en geluid instellen. De gekleurde balken die je in beeld ziet heten colorbars. Daar bestaat dus geen doosje van en je kan ze al helemaal niet halen. Colorbars zitten standaard op elke camera. Diegenen die gestuurd worden om een doosje colorbars te halen worden telkens doorverwezen naar een ander bedrijf/ loket.

Locatie: Op de set

 

Deurkruimels

Een vriend van een collega had z’n zusje naar de supermarkt gestuurd met een boodschappenlijstje. Daarop stonden ook ‘deurkruimels’. Nou, ze heeft zich rotgezocht.

Locatie: werk (Rotterdam)

 

Doosje bougievonkjes

Locatie: Hubo Zwijndrecht (Zuid-Holland)

 

Doosje reservepixels

Locatie: kantoor

 

Draadloos verlengsnoer

Locatie: bouwmarkt

 

Druppelschaartje

Ga even een druppelschaartje halen.

Locatie: laboratoriumschool Deventer

 

Eierenzeef

Locatie: Utrecht (Utrecht)

 

Glastang

In een grootgrutters magazijn vallen wel een kratten met flessen om. Om snijschade te voorkomen worden de groentjes geadviseerd die met ‘de glastang’ te doen, deze is op dat moment net ff uitgleend aan een andere afdeling natuurlijk…

Locatie: Schuitema Assen

 

Groene toner

In ons adviesbedrijf sturen we de nieuwe collega’s het bos in door ze de opdracht te geven om ‘groene toner’ te bestellen.

Locatie: Groningen

 

Glazen hamertje

Als kleine jongen, in het begin van de jaren vijftig, kwam ik graag kijken in een drukkerij. Ik werd er op uit gestuurd om bij een naburige smid het glazen hamertje te gaan halen. Daar werd me uitgelegd dat ik naar een andere zaak moest gaan omdat het hamertje inmiddels was uitgeleend. Zo ben ik nog een paar keer verder gestuurd om tenslotte onverrichter zake bij de drukkerij terug te keren. De opdrachten werden met zoveel overtuiging verteld dat ik pas later snapte dat ik gefopt was.

Locatie: Leerdam (Zuid-Holland).

 

Glazen sleutel

Ruim 45 jaar geleden, in de lagere school, kende ik een onderwijzer die het domste jongetje van de klas de opdracht gaf bij een collega de glazen sleutel van de schoolpoort te gaan halen. En het jongetje ging!

 

Grasvijl

Locatie: tuinbedrijf

 

Groene paprikapoeder

Locatie: Rotterdam (Zuid-Holland)

 

Glasmagneetje

Locatie: School voor de Suikerindustrie, Amsterdam

 

Gelijkstroomtransformator

Ga eens een gelijkstroomtransformator halen. Een vraag voor stagières op een laboratorium bij Philips.

Locatie: Laboratorium Philips Eindhoven

 

Hamervet

Ga jij eens even wat hamervet halen.

Locatie: op het werk

 

Handshoveltje

Maak het gat maar even met het handshoveltje dicht.

Locatie: bij kabel- en leidingwerken.

 

Hemelhaken of luchthaken

Zou worden gebruikt wanneer er geen ophangpunt is om iets aan te monteren

Locatie: in de bouw.

 

H20 poeder

Ik ken verhalen over twee fopopdrachten voor verzorgenden en verpleegkundigen in de Achterhoek. Een daarvan is om de H20 poeder te zoeken en de ander is om de plintenladder te halen. Het is voor onduidelijk of deze opdrachten nog steeds worden gegeven.

 

Heer De Beer

Ik werkte in de jaren zestig op een kantoor. Nieuwkomers kregen steevast de opdracht om contact op te nemen met de heer De Beer. Daarbij werd het telefoonnummer van Artis gegeven.

 

Inlading voor kanariebreukbandjes

De nieuwe jongste bediende bij een cargadoors-kantoor in Rotterdam kreeg de opdracht om bij een expediteur een ‘inlading’ te halen voor kanariebreukbandjes. De inlading was een formulier waarop goederen werden vermeld die verscheept moesten worden

 

Kaashamertje

Kaashamertje – om door het vocht nog grote Edammer kazen zogenaamd tussen de planken te slaan – ca. 1982

Locatie: Zaandam

 

Kreeftenrood, het aardbeienladdertje, ijsglijmiddel en bouillonhaken

In de restaurantwereld houden we ook wel van een geintje. Nieuwelingen werden achtereenvolgens gestuurd om: kreeftenrood, het aardbeienladdertje, ijsglijmiddel en bouillonhaken. Een mosselmesje daarentegen bestaat echt.

Locatie: restaurant de Campveersche Tooren te Veere, 1986

 

Kompassleutel

Aan boord van zeeschepen laten ze mensen die voor het eerst gaan varen zoeken naar de kompassleutel, ze worden het hele schip doorgestuurd en komen tenslotte met een hele zware steek- of ringsleutel bij de stuurman op de brug.

 

Kopermagneet

Locatie: Smits ransformatorenfabriek Nijmegen

 

Krentengeweer

Locatie: bakkerij

 

Klosje geruite stikzijde

Haal in de winkel een klosje geruite stikzijde!

Locatie: C&A Den Haag

 

Lendetrap

‘Haal eens even de lendetrap’ of ‘Vraag de schop met het voetje even aan de buurman’

Locatie: garage, werkplaats, etc.

 

Letterzeef

Locatie: Handzeterij van drukkerij.

 

Mili-ampère-poeder

Onder elektromonteurs.

 

Olieschaar

Locatie: in een garage

 

Pan met gaatjes

Locatie: keuken van een ziekenhuis

 

Plintenleer

Als tienermeisje werd ik door de huisschilder naar een verfwinkel gestuurd, waar een jongen werkte waar ik verliefd op was, met de opdracht een ‘plintenleer’ te kopen. Arm kind dat ik was, ik wist destijds niet, dat een ladder een ‘leer’ werd genoemd.

Locatie: Arnhem (Gelderland).

 

Postboei

Locatie: Voor kust Castricum.

 

Potje pielestief

Locatie: Smits Transformatorenfabriek Nijmegen

 

Papiermagneetje

Locatie: vakantiewerk, Den Haag

 

Pond moederkoekjes

Iemand anderhalf pond moederkoekjes laten halen bij Jamin.

Locatie: Rotterdam

 

Reserve middenstip

Als zevenjarig jongetje werd ik, in 1956, er op uit gestuurd om de ‘reserve middenstip’ voor het voetbalveld te halen. Locatie: Laag Zestienhoven, Rotterdam

 

Raster puntjes

De jongste medewerker in een grafisch bedrijf wordt naar een afdeling gestuurd om een doosje raster puntjes te gaan halen.

 

Schop met voetje

Haal jij even de ‘schop met voetje’ bij de baas.

Locatie: Amsterdam

 

Steriele flatus

In de verpleging vonden wij het grappig om een leerling verpleegster een steriele flatus te laten halen bij een van de artsen.

Locatie: ziekenhuis Vlissingen

 

Sleutel van de biljartkamer

Aan een jongen net in dienst op een schip: vraag aan de kapitein de sleutel van de biljartkamer.

 

Stoombordenwisser

Op school ben ik erop uit gestuurd om de stoombordenwisser te halen of de landkaart van Europa.

 

Tapborsteltje

Pak eens even het tapborsteltje, het hamerstelenvet, de map met zoekgeraakte stukken.

Locatie: kroeg/timmerwerkplaats/kantoor.

 

Spijkervet

Locatie: bouwplaatsen (in grijs verleden).

 

Splitpennenschroevendraaier

Locatie: Fiat garage in Utrecht.

 

Takkenbossenzeef

Dit werd vroeger door mandenmakers aan nieuwkomers als opdracht gegeven.

 

Tochtpoeder en tentpalenvet

Bij beginnende (padvinder)kampeerders. Locatie: Leiden (Zuid-Holland)

 

Vijlenvet

Leerjongens die pas bij metaalbedrijven werkten, werden de stad ingestuurd om een kilo ‘vijlenvet’ te halen. Het ‘vijlenvetadres’ was al ingeseind, had het zogenaamd niet in voorraad en stuurde de knaap dan vervolgens naar een andere leverancier.

Locatie: Hengelo (Overijssel).

 

Varkenspotenzaag

Een inmiddels ex-collega (man, 30 jaar) uit Krimpen a/d IJssel, werd ooit eens voor een bedrijf in Lekkerkerk eropuit gestuurd om een ‘varkenspotenzaag’ te gaan halen bij, ik meen, de slager(ij). En die stuurde hem weer door…. En zo ging hij door weer en wind, op z’n fiets, heel Lekkerkerk door.

Locatie: Rotterdam (Zuid-Holland)

 

Vierkante gatenpons

Locatie: de Peugeotdealer te Bilthoven

 

Wereldbol van Nederland

Locatie: lagere school (basis onderwijs)

 

Witbierfilter

Vakantiekrachten in de horeca op Schiermonnikoog worden er traditioneel op uitgestuurd om een zogenoemde ‘Witbierfilter’ te halen bij een collega-café. Om vervolgens van het kastje naar de muur gestuurd te worden.

Locatie: Schiermonnikoog (Friesland).

 

Woefdent

Ik herinner me een verhaal dat mijn vader eens vertelde. Het speelt zich af in de jaren zestig. Hij stuurde een zwakbegaafde jongen naar de winkel om ‘woefdent’ te halen, tandpasta voor de hond. Uiteraard bestond dat product niet. De ouders van de persoon in kwestie waren erg boos dat hun toch al kwetsbare kind zo voor de gek werd gehouden.

 

Zakje rasterpuntjes

Een jaar of 28 geleden werd de vertegenwoordiger van onze drukkerij op 1 april voor een boodschap gestuurd: een zakje rasterpuntjes moest hij halen. Geen gereedschap, maar wel grappig.

Locatie: Rotterdam (Zuid-Holland)

 

Zwitserse bergmarine

Als groentje bij een scheepvaartmaatschappij ben ik verschillende afdelingen langs geweest op zoek naar een vrachtbrief van ‘de Zwitserse bergmarine’.

 

Zoekgeraakte stukken van het vijfde kwartaal

Ga jij de map met zoekgeraakte stukken van het vijfde kwartaal even halen.

 

Ewoud Sanders

Dit verhaal is geplaatst op woensdag 23 juni 2010 om 10:09 uur.