Curieuze schrijffout op eigen boodschappenlijstje
Men kookt tegenwoordig soms met paneermail en bakmail. En vooral in e-mail worden Engelse woorden geregeld fonetisch gespeld.
PANEERMAIL. Vorige week moest ik in haast een boodschappenlijstje maken. Dat doe ik eigenlijk nooit, boodschappenlijstjes maken, maar ik had veel aan m’n kop en het was niet handig als ik iets vergat. In de supermarkt zag ik op mijn lijstje een interessante spelfout staan: paneermail.
Wij kennen het woord e-mail sinds 1982 en het werkwoord e-mailen sinds 1987. Ik mail al jaren, intensiever dan ik soms zou willen, of misschien moet ik zeggen: het kost me vaak meer tijd dan me lief is. Kennelijk kan iets dat zó onder je huid is gaan zitten ook invloed hebben op je taal.
Was ik de enige die deze fout had gemaakt? In de krantenarchieven vond ik ‘m niet terug, maar wel verschillende keren op internet. Zo las ik op een website, in een advies over het maken van schnitzels: ,,Koop bij de biologische slager een kalfsschnitzel en gooi er gewoon paneermail over heen.” En op de website WaarMaarRaar las ik, als ‘typo van de dag’: ,,paneermail in plaats van paneermeel”. Dit mailvirus slaat dus kennelijk bij meer mensen toe.
BAKMAIL. Als paneermail zomaar uit je vingers kan rollen, dan kan deze fout natuurlijk ook voorkomen bij andere samenstellingen met -meel. De Grote Van Dale kent er tientallen, die ik niet allemaal heb nagetrokken, maar wel een paar. Men kookt tegenwoordig al met aardappelmail, bakmail (soms zelfreizend), cakemail, griesmail enzovoorts. Zonder twijfel maken sommige mensen deze fouten met opzet, waardoor het geen fouten meer zijn, maar humoristisch bedoelde spellingvarianten. Maar overduidelijk is dat deze fouten ook zonder opzet worden gemaakt, gewoon omdat mail zo diep in ons leven is doorgedrongen.
TSJEENSJ. Ik heb trouwens een broertje dood aan dergelijke humoristisch bedoelde schrijfwijzen. Ze duiken vooral op in e-mail, een medium dat de verspreiding van informele taal sterk heeft bevorderd. Met name min of meer fonetisch geschreven Engels is populair. Zo ken ik iemand die consequent enniewee schrijft. Je hoeft maar even te goegelen en je vindt ze bij bosjes. Boelsjit, pleeboy, piepel, wateffer, baaidewee, sjit, sie joe (soen), tjseensj enzovoorts. Ook kom je Nederlandse plaatsnamen tegen die zo zijn opgeschreven als ze in het Engels klinken, zoals Emsterdem en Joetrekt. Het kan best grappig zijn, zo’n fonetische schrijfwijze, vooral bij sporadisch gebruik, maar het haalt de vaart uit het lezen en soms moet je een paar keer kijken, of het woord hardop voorlezen, voor je begrijpt wat er staat. Eén voorbeeld: ,,De jacht van GroenLinks op esjoevie’s gaat door.”
SJOPPEN. Engelse woorden op z’n Nederlands schrijven is al een oud verschijnsel. Het dateert van ruim voor het mailen, een woord dat door sommigen overigens consequent als melen wordt geschreven (,,ik heb je maar meteen gemeeld”). Zo schreef Henriëtte van Eyk al in 1932 in De kleine Parade: ,,Ik sjopte die middag met de oude Gravin…”. En in 1948 had Eduard Elias het in Praetvaeria over een Amsterdamse koffiesjopje (,,In dat sjopje is de koffie uitstekend en bovendien kost zij zestien cent”). Over de fonetische weergave van leenwoorden valt veel meer te vertellen, dus ik kom er binnenkort op terug.
Ewoud Sanders
maandag 8 juni 2009, 12:42 uur
Radio-dj Giel Beelen werd ooit ontslagen omdat hij luisteraars had opgeroepen ‘meel’(mail) naar de KRO te sturen. Was in de tijd van de poederbriefangst. http://www.radio.nl/2003/home/medianieuws/010.archief/2001/10/74865.html.
Zelf struikel ik soms over bv. emaille pannetjes.
maandag 8 juni 2009, 19:07 uur
L.S.
Andersom komt ook voor: Iceberg van ijsberg en ordeal van oordeel hoewel dat weer van germaanse varianten afkomstig is. Overigens vind ik het van plaatsnamen in sommige gevallen raar om de schrijfwijze van het land zelf te nemen, b.v. London i.p.v. Londen maar is het andersom ook raar om een naam te vernederlandsen zoals Düsseldorf dat dan Dusseldorp zou worden.
maandag 8 juni 2009, 19:25 uur
De in e-mail en sms gebruikte ‘grappige’ manier van fonetisch schrijven en vooral ook de smileys zoals
of 
kom ik tegenwoordig dagelijks tegen in de rapportages op mijn werk in de gehandicaptenzorg. Omdat ik het niet professioneel vind overkomen maakte ik in een vergadering hierover een opmerking. Het werd raar en overdreven gevonden dat ik hier iets van zei. Kan het zijn dat we er gewoon aan moeten wennen dat dit ook bij de geschreven taal hoort?
maandag 8 juni 2009, 20:18 uur
Op de lagere school schreef ik bij een dictee: “De meelboot uit Amerika….”. Dit werd (uiteraard) fout gerekend. Hoewel ik toentertijd nog nooit van een mailboot had gehoord, zag ik bijna dagelijks boten met zakken meel door de Zaan varen…
maandag 8 juni 2009, 21:28 uur
Leo Vroman schrijft in zijn e-mails naar de naar hem vernoemde school in Gouda consequent over iemel en iemelen.
maandag 8 juni 2009, 22:17 uur
Aan Matthijs:
Ik erger me daar ook al jaren aan. Soms krijg ik een mail van klanten met allerlei wapperende- en zwaaiende smileys of beestjes. Als iemand naar zijn nichtje mailt kan dat, maar toch niet naar leveranciers of klanten?
dinsdag 9 juni 2009, 08:10 uur
Fonetische (fonetiese) weergave, spelling van Engelse leenwoorden is in het Fries heel gewoon en geaccepteerd: kompjûter, trener, freem. Wanneer de spelling echter te veel afwijkt van een acceptabel woordbeeld (ii-meel) wordt aangeraden om toch de Engelse vorm maar te schrijven.
Zie ook: http://www.fryske-akademy.nl/fa/uitgaven/trefwoord/bits-en-bytes-siden-en-sites-neologismen-en-ict-termen-in-het-frysk-hanwurdboek
dinsdag 9 juni 2009, 11:02 uur
Nog leuker is het toepassen van ‘t Taxikofschip op van oorsprong Engelse werkwoorden: http://www.nataschateeuw.nl/blog.
De resultaten worden altijd met vrolijke tegenzin geaccepteerd…
dinsdag 9 juni 2009, 12:16 uur
‘paneermail’ komt wel verschillende keren op het internet voor, maar ook weer niet zo heel vaak. Google zegt wel dat het op 934 pagina’s staat, maar na aftrek van dubbeltellingen blijven er maar 40 over. En daarvan is ook nog eens de helft van een persoon die zichzelf de nickname ‘paneermail’ heeft gegeven. Als je die 20 pagina’s vergelijkt met de ongeveer 40.000 voor ‘paneermail,’ dan is het maar 0.005%
dinsdag 9 juni 2009, 12:50 uur
Ik herken dit taalgebruik door mijn kinderen, het is ook met name sms-gedrag. In het begin stoorde ik me enorm, vond het een verlies van mijn eigen taal. Echter, na enig nadenken, kwam ik tot de conclusie dat we met een levende taal van doen hebben, het is dus onvermijdelijk. Wij vinden de Gijsbrecht van Amstel ook niet meer te lezen in de oorspronkelijke taal. Toch blijf ik (leeftijd?) me houden aan het taalgebruik waarmee ik grootgebracht ben.
dinsdag 9 juni 2009, 19:56 uur
Wat ik me altijd heb afgevraagd is wie bepaalt nu dat het e-mail is en niet email. Ik begrijp wel de bedoeling, namelijk een onderscheid aanbrengen met de betekenis van glanzende deklaag maar is er een instantie in Nederland die dat regelt?
woensdag 10 juni 2009, 09:54 uur
Geen onbewuste schrijffout, maar op mijn boodschappenlijstjes staat met enige regelmaat dat ik aarpels of tampesta nodig heb.
woensdag 10 juni 2009, 15:35 uur
Google eens op “instant houden”.
woensdag 10 juni 2009, 17:07 uur
@ 10 Ria. Het feit dat je begrip opbrengt voor het gegeven dat taal een levend en zich ontwikkelend iets is, hoeft naar mijn mening geen reden te zijn om de taal en het gebruik daarvan, waarmee je bent opgegroeid, af te zweren. Zelf betrap ik (73) mij er soms op dat ik oktober met een hoofdletter O en een c schrijf, of vakantie met een c, of zelfs leraar met 2 e’s! Maar als ik chat of sms met mijn dove zoon in Japan, gebruik ik ook “ff” voor “even”, “wslk” voor “waarschijnlijk” en “idd” voor “inderdaad”. De schoonheid van de spelling zoals ik die ooit heb geleerd, blijft mij bij, maar dat betekent niet dat ik het nut van de ontwikkeling niet onderken.
vrijdag 12 juni 2009, 09:26 uur
@bambam: ‘instant houden’ komt volgens Google op 1760 pagina’s voor. Het zijn er minder, want bij de eerste 1000 is ongeveer 40% dubbeltelling. “in stand houden” komt 236.000 voor (15% dubbeltelling). De foute vorm komt dus zeker in minder dan 1% van de gevallen voor.
vrijdag 12 juni 2009, 09:30 uur
@bambam: …en dan heb je ook nog ‘instand houden’ en ‘instandhouden,’ die allebei nog vaker voorkomen dan ‘instant houden.’ Die laatste is ongetwijfeld de leukste schrijffout, maar hij komt vergeleken bij de andere schrijfwijzen maar heel weinig voor. Zo’n groot absoluut aantal van 1000 zegt niets op die enorme aantallen die je op het internet vindt.
zaterdag 13 juni 2009, 16:59 uur
10 en 14. Misschien dat de ene taal belangrijker is dan de andere. In spellingopzicht dan. Toen ik werkstukken van Britse (en andere Europese) studenten moest nakijken viel me het grote aantal spelfouten op van de Britse studenten. Toen van de Londense moederuniversiteit iemand overkwam voor evaluatie werd dit punt aan de orde gesteld. Hij weet het aan hun basisonderwijs, maar verzekerde ons, dat er verbetering op komst was. Zelf, als auteur van Engelstalig geschrijf, ben ik erg blij dat het Engels gebleven is zoals het is. Ik moet er niet aan denken, dat het Engels evenveel spellingveranderingen had moeten doormaken als het Nederlands. Misschien dat je naar hartelust kunt stoeien met een minder belangrijke taal, maar hopelijk blijft het Engels ervan gevrijwaard.
zondag 28 juni 2009, 23:54 uur
En wat te denken van de honderden aanbieders op marktplaats, die hun artikel aanprijzen met : “verkeerd in goede staat”