Tien dagen de bak in vanwege het woord flapdrol
Is flapdrol een keurig Nederlands woord? Die vraag diende zich begin deze week aan in de Tweede Kamer.
Voor wie de aanleiding heeft gemist: tijdens het vragenuurtje in de Kamer werd minister Koenders van Ontwikkelingssamenwerking onderbroken door een lid van de SP. Volgens Jan Marijnissen, voormalig fractievoorzitter van de SP, gedroeg Koenders zich hooghartig door die vraag te negeren. Marijnissen werd hierop zo kwaad dat hij Koenders tot driemaal toe uitmaakte voor flapdrol.
Koenders was hier woedend over, maar Agnes Kant, fractievoorzitter van de SP, vond dit overdreven. ,,Flapdrol”, zo verklaarde zij na afloop, ,,is een keurig Nederlands woord.”
Dit speelde afgelopen dinsdag. Toeval wil dat een rechter zich diezelfde dag uitliet over het beledigen en bedreigen van overheidsdienaren. Een van de vragen die voorlagen, luidde: moet iemand die een politieagent uitscheldt of beledigt een dubbele straf krijgen? Nee, oordeelde de rechter, want omgaan met agressie hoort bij het politiewerk en dus mag je van agenten een hoger incasseringsvermogen verwachten.
Is flapdrol altijd al beschouwd als ,,een keurig Nederlands woord”? Niet echt. Flapdrol is een relatief jong woord. De oorspronkelijke betekenis is, aldus Van Dale: ‘drol van een niet-vaste substantie, als teken van ziekelijkheid’. Het woord is in 1901 voor het eerst aangetroffen, in het boek Levensgang van Is. Querido. Querido gebruikt het in een woordenwisseling tussen een werkman en een loopjongen, die zonder toestemming een wc heeft gebruikt en bevuild: ,,Mot je maar op de bril gaan sitte, al krijg je reetkramp, sekreet! Je weet toch da je op óns bestekamer nie mag, mieterkop! Ons sekreet da sluit je nou af, god-sal-me-lasere! Voorwat betale we anders, hè!? Wou jij jou rotsaakie op ons bril uitschijte! Je moer op ‘n hort!… flapdrol!”
Ziehier het literaire debuut van het woord flapdrol.
Dat het voorheen niet als een keurig woord werd beschouwd, weten we uit verschillende bronnen. Zo is flapdrol opgenomen in een Bargoens woordenboekje uit 1906, De Boeventaal. Dit zakwoordenboekje werd indertijd uitgedeeld aan politieagenten om er de ‘geheimtaalwoorden’ in op te zoeken die werden gebruikt door criminelen. Flapdrol wordt in dit boekje overigens gedefinieerd als ‘meid, waar geen boon aan gelegen is’ oftewel: vrouw van niks – een betekenis die snel moet zijn verbreed tot mannen.
Dat flapdrol aanvankelijk inderdaad niet algemeen bekend was, weten we dankzij een rechtszaak uit 1913. Die had betrekking op een voorval op het station in Leeuwarden, waar op 20 juni 1913 de 29-jarige Pieter H., een veekoopman uit Sneek, zich misdroeg. H. was dronken en lastig toen een agent hem tot rust maande. Dat pikte de veekoopman niet. ,,Jij doet mij toch niks, flapdrol”, zei hij tegen de agent.
De Leeuwarder Courant schreef er een maand later, toen de kwestie werd behandeld bij de rechtbank in Leeuwarden, het volgende over: ,,De agent, hoewel de beteekenis van dit woord niet kennende, begreep dat het een beleediging bedoelde uit te drukken en maakte daarom den koopman deswege proces-verbaal.”
Wie nu een agent zou uitmaken voor flapdrol, maakt goede kans hiermee weg te komen. Immers, als je dit als Kamerlid straffeloos tegen een minister mag zeggen, omdat het zo’n keurig woord is, waarom dan niet tegen een agent?
In 1913 dacht de officier van justitie daar anders over. Vanwege het gebruik van het beledigende woord flapdrol eiste hij dat de Sneker veehandelaar H. werd veroordeeld tot drie dagen gevangenisstraf. Omdat H. niet kwam opdagen verhoogde de rechter dit tot tien dagen.
Ewoud Sanders
vrijdag 29 mei 2009, 13:09 uur
Nog nalachend over het gebruik van het woord in de Kamer vroeg ik me juist af wat flapdrol eigenlijk betekende. Dus dank voor deze alerte uitleg in Woordhoek! Toch denk ik dat het gebruik tegen een agent anders ligt dan tegen collega-politici. Je kunt nu eenmaal meer zeggen op min of meer gelijke voet, dan wanneer er sprake is van een gezagsverhouding (hoewel de kamer qua gezag eigenlijk boven het kabinet staat). De agent vertegenwoordigt daarentegen het gezag van de staat. Dat betekent mijns inziens een duidelijk niveauverschil, dat vooral formeel is bepaald. Ik ben het dan ook apert oneens met deze aangehaalde rechter.
vrijdag 29 mei 2009, 14:22 uur
Ik lees altijd met graagte deze stukken.
Maar deze keer zit de heer Sanders er behoorlijk naast: zelfs als leek weet ik, dat zijn juridische opvattingen in dit stuk niet kloppen.
Duidelijk is, dat “flapdrol”, zoals hier gebruikt, als belediging bedoeld is; maar een dergelijke belediging is -uitzonderingen daargelaten- alleen strafbaar, als er aangifte wordt gedaan. Dat is dus zeker geen vrijbrief om een agent voor flapdrol uit te maken.
Daarnaast geldt nog, dat in het parlement een veel grotere vrijheid om zaken te zeggen toegestaan is. Dezelfde woorden in het parlement gebruikt, kunnen buiten dit parlement strafbaar zijn. De reden is, dat anders bepaalde wetten nooit meer veranderd zouden kunnen worden; het parlement moet de wetgeving op het gebied van bv rassendiscriminatie kunnen veranderen. Dat zou nooit kunnen, als rassendiscriminatie niet in dit parlement ter sprake zou kunnen worden gebracht.
vrijdag 29 mei 2009, 14:41 uur
Wikipedia geeft nog wat suggesties: mafkees, niksnut maar ook gebrek aan ruggegraat. Dat laatste geeft volgens mij de inhoud aan die Jan Marijnissen er in wilde leggen. De geniepigheid van het zachtjes sissen vanuit de bankjes maakte dat de minister hels werd. Het woord zelf heeft eigenlijk geen kracht meer, het is een fossiel woord geworden. Ik denk dat de jongere generatie het woord nauwelijks kent.
vrijdag 29 mei 2009, 16:12 uur
Mieterkop!
Onmiddellijk weer in gebruik nemen dat woord, hahhhahaha.
Overigens vond Agnes Kant flapdrol geen scheldwoord maar een typering. Nou jij weer.
vrijdag 29 mei 2009, 23:55 uur
Querido? Is hij nog ïn druk? Wat een sappige taal. Geloof toch niet dat in huidige “fatsoenlijke” kringen zoiets te horen, gewoon geaccepteerd wordt.
Maar in de Tweede Kamer, gedurende een regeringsdebat? Asjemenoubelasert, die man moet uit de klei getrokken zijn…
net als ik!
zaterdag 30 mei 2009, 07:28 uur
Met of zonder flapdrol, er komt altijd shit van strontgooien binnen de politiek, daar ze zelf niet zonder strijd kan en al helemaal niet zonder vijanden. Vriendelijke vijandigheid… gesponsord gekeutel… onwelriekende berg stront en heel politiek Den Haag een grote berg derrie waar ‘all the faces’ de feces kan krijgen. Want wie kan niet zeggen dat de mondiale politiek, hand in hand met alle godsdiensten, altijd gefaald heeft? Het is en blijft een hoop… èn excrementen, die de pot op kunnen. Laat de wijze, die genoeg heeft aan zichzelf te vormen… het toiletpapier zijn.
zaterdag 30 mei 2009, 09:58 uur
Ik heb nog even wat rondgeneusd, om te zien of ik inderdaad gelijk had.
Zie art 269 WvS: “Belediging , strafbaar krachtens deze titel, wordt niet vervolgd dan op klacht van hem tegen wie het misdrijf is gepleegd,…..” Dit betekent volgens mij, dat Marijnissen er inderdaad mee weg komt, als Koenders geen aangifte doet. Maar het betekent niet, dat ik onbestrafbaar een agent voor flapdrol kan uitmaken.
Zie echter ook art 71 van de grondwet: “De leden van de Staten-Generaal, de ministers, de staatssecretarissen en andere personen die deelnemen aan de beraadslaging, kunnen niet in rechte worden vervolgd of aangesproken voor hetgeen zij in de vergaderingen van de Staten-Generaal of van commissies daaruit hebben gezegd of aan deze schriftelijk hebben overgelegd.” Dit betekent m.i., dat het maar de vraag is of Marijnissen zou kunnen worden veroordeeld, zelfs al zou Koenders aangifte doen.
zaterdag 30 mei 2009, 13:03 uur
Even op Google books gekeken en gevonden: “Leentje Plas: ‘k Geef je zoo ‘n slag in je smoel as je ‘t weer zegt, gepoeierd schrijthuis!… ‘k Zal je strakkies wel alles vertelle Sorsien… Is me dat ‘n flapdrol van ‘n meid !”
Ook een fijn stukje literatuur, dus. Volgens Google uit 1899:
“De Jonge gids
edited by Herman Heijermans
Published by J. A. Fortuijn, 1899″
Helaas een “snippet view”, maar als het klopt is er weer 2 jaar toegevoegd aan het aantoonbaar gebruik van flapdrol.
http://books.google.com/books?id=mqAvAAAAMAAJ&q=flapdrol&dq=flapdrol&lr=&as_drrb_is=b&as_minm_is=0&as_miny_is=1500&as_maxm_is=0&as_maxy_is=1910&as_brr=0&as_pt=ALLTYPES&ei=YA8hSrDxHJOCygSy9unYAw&pgis=1
zondag 31 mei 2009, 17:44 uur
De heer Sanders vergeet dat kamerleden volgens de huidige voorschriften van de Nederlandse staatsorganisatie niet strafrechtelijk vervolgd mogen worden voor wat ze in de Kamer zeggen. Die bescherming missen anderen. Zijn verwijzing naar de zaak uit 1913 is dan ook irrelevant.
woensdag 3 juni 2009, 23:09 uur
Leuk, sokrates. En nog een vergeten te melden: de Kouwe Kak.
Ik vind zelf de volgende uitdrukking nogal beeldend: “Then the shit hit the fan…” = Toen brak de pleuris uit.
maandag 29 juni 2009, 22:29 uur
Flapdrol=vol-op-drol en dus niets anders dan een stuk stront. en dat is wel een heel lelijk scheldwoord dames en heren. Zeker voldoende voor straf indien je thans de betkenis kent.
dinsdag 4 januari 2011, 17:44 uur
[...] Oorspronkelijk geplaatst door justus uhh 'flapdrol'….is dat de nalatenschap van een appelflap? Nee da's een 'politiek correct scheldwoord'. [...]