Een korte aanbevelingstekst voor een boek wordt wel een blurb genoemd. Waar komt dit woord vandaan?

Het succesvol lanceren van nieuwe woorden is geen sinecure, maar sommige mensen lijkt dit makkelijk af te gaan. Een van hen was de Amerikaan Gelett Burgess (1866-1951). Burgess maakte cartoons, toneelstukken, gedichten en romans, en hij is de bedenker van het woord blurb.

In 1907 publiceerde Burgess een boek getiteld Are you a bromide? Hij betoogde hierin dat er twee soorten mensen zijn: Bromides en Sulphites, ‘sufferds’ en ‘heethoofden’. Bromide, een broomverbinding, werd indertijd gebruikt als kalmeringsmiddel, vandaar dat Burgess het gebruikte voor ‘sufferd, zeurkous’, een betekenis die het sindsdien in het Engels overigens heeft behouden.

Het was indertijd gebruikelijk om veelbelovende boeken aan te bieden op het jaarlijkse diner van de ‘American Bookseller’s Association’ in New York. Burgess maakte voor die gelegenheid een speciaal omslag voor Are you a bromide? Op veel romans stond toen een mooie vrouw afgebeeld, en om dat te parodiëren maakte Burgess voor zijn omslag een cartoon van een ‘akelig zoete jonge vrouw’ die was geënt op een dame uit een tandpastareclame. In de begeleidende nonsenstekst noemde hij haar Miss Blinda Blurb.

De geschiedenis vermeldt niet of Blinda (niet Belinda) de lezers aanbeval om Are you a bromide? te lezen of te kopen, maar dat kan bijna niet anders. In ieder geval vonden de verenigde boekhandelaars Miss Blinda Blurb een prachtige vondst.

Burgess heeft er nog wel het nodige aan gedaan om blurb voor het voetlicht te krijgen. In 1914 nam hij het woord op in zijn boek De Grote Burgess. Een nieuw woordenboek van woorden die u altijd hebt gemist, met als betekenissen: ‘1. Een schreeuwerige advertentie; een vurige aanbeveling; 2. Strooplikkerij; een geluid als een uitgever… Op het “omslag” van de “nieuwste” fictie vinden wij de blurb, die met een overvloed van soepele adjectieven en bijwoorden getuigt dat dit boek “de sensatie van het jaar” is.’

Aan het begin van de jaren twintig maakte het woord blurb de overtocht naar Engeland. Het duurde even voordat het daar algemeen bekend was. Toen een Schotse krant het in 1942 gebruikte, leidde dit tot een verontwaardigde brief van een oudere, plaatselijke Lord. Die eiste dat de krant uitlegde wat het betekende, want ‘in de bijbel, bij Macaulay of in Walter Scott’ had hij het niet kunnen vinden.

Behalve blurb en bromide (in de betekenis ‘sufferd’) heeft Burgess nog heel wat andere woorden verzonnen. Ook goop (‘sufkop, idioot, uilskuiken, vlerk, proleet’) is van hem en ook dát woord sloeg meteen aan. Daarnaast verzon hij nog heel wat woorden die nooit opgang hebben gemaakt, zoals spuzz (‘uithoudingsvermogen, kracht’), gefoojh (‘nutteloos ding’) en varm (‘het wezenlijke van seks’).

Burgess had een duidelijke voorkeur voor korte woorden en hij schreef daar zelfs een boek over, getiteld Short words are words of might. Dat verscheen in 1939. Niet lang daarna landde blurb, vermoedelijk in het kielzog van de geallieerden, op Nederlandse bodem.

Ewoud Sanders

Dit verhaal is geplaatst op vrijdag 25 april 2008 om 09:16 uur.