Gezwogen
Net als half Nederland heb ik gister vrijwel de hele avond voor de buis gezeten. Eerst heb ik naar ‘Boer zoekt vrouw’ gekeken en vervolgens naar de ‘Peter R. de Vries’.
Het contrast had niet groter kunnen zijn. Ik zag ‘Boer zoekt vrouw’ voor het eerst, maar het is niet moeilijk om te ontdekken waarom dit programma zo mateloos populair is. ‘Boer zoekt vrouw’ brengt ons terug naar Nederland uit de jaren vijftig, althans, naar onze romantische verbeelding van die jaren.
We zagen fraaie Hollandse luchten, dieren, stallen en weilanden en we hoorden boeren spreken zoals ze vijftig jaar geleden ook moeten hebben gesproken: in hun plaatselijke dialect. Net zoals in veel Nederlandse films en televisieprogramma’s was er van alles niet goed te verstaan. Hele zinnen werden ingeslikt en weggemompeld, maar ik had niet de indruk dat je hier inhoudelijk veel aan miste. Als er echt dialect werd gesproken, werd er ondertiteld. ,,Tis ‘n best [onverstaanbaar]”, zei boer Jan op een gegeven moment, wat volgens de ondertiteling betekende: ,,Het is een mooi kalf.”
Toch was de uitzending niet helemaal jaren vijftig. Een vrouw die een ommetje ging maken legde een briefje op tafel met de tekst ,,ben ff luchten”, wat toch onversneden msn-taal is. Even later hoorden we dezelfde vrouw over haar gevoelens voor boer Gerard praten. ,,Je raakt me diep, in je zijn”, zei ze. Het kwam er wat aarzelend uit, want ze was niet gewend ,,om in no time voor het gevoel te gaan”.
Boer Gerard reageerde op dit Viva-Nederlands met Oud-Hollandse nuchterheid; hij vond dat ze wat hard van stapel liep, ,,want je kent me pas een paar dagen”.
Alles bij elkaar was het een leerzame uitzending, vol Unox-muziekjes, boerenkool, kaas en leverworst, crucifixen aan de muur, wagenwielen als plafondversiering en waarheden als koeien die je ook niet meer zo vaak hoort, zoals deze, van een vrouw genaamd Siepie: ,,Het is maar een vraag en een vraag verdient antwoord.”
Met Peter R. de Vries kwamen we met een harde klap terug in het heden, ook wat betreft het taalgebruik. Inhoudelijk vond ik de uitzending schokkend. De manier waarop Joran over Natalee sprak was aanstootgevend, ook als je verdisconteert dat hier een zelfingenomen, egocentrische puber indruk probeerde te maken op iemand die zich eerder had gepresenteerd als een doorgewinterde wiethandelaar. Joran sprak volkomen zonder mededogen of respect. Slechts een enkele keer zag ik enige verlegenheid in zijn ogen (,,misschien was ze inderdaad niet dood”), maar voor de rest klonk het allemaal even oprecht als gewetenloos.
Van de gemoedelijke boerenwijsheden (,,Je kunt beter op een gewone manier een wief uitzoeken”), kwamen we opeens terecht in de straattaal van Aruba, met veel fockings, met een sms’je dat begon met de woorden ,,hey swa” (hé gast, goser), met uitdrukkingen als luister dit, dat is monster (gaaf), dat is vies (vet, cool, te gek) en je ergens geen conjo (geen reet) van aantrekken.
Volgens de hoofdofficier van justitie op Aruba is Joran van der Sloot zeer intelligent, maar toch niet intelligent genoeg om het werkwoord zwijgen correct te vervoegen, want vol trots vertelde hij dat hij tot nu toe in verhoren op cruciale momenten had gezwogen.
Die stilte is nu verbroken met een knal die nog lang zal nagalmen.
Ewoud Sanders
maandag 4 februari 2008, 17:19 uur
Wijlen mijn vader (van 1910) vertelde vaak een sullig mopje met als pointe “….hij zwoog!” In de loop der jaren heb ik “zwoog” en “gezwogen” diverse malen gehoord als komisch bedoelde varianten.
Ook op het web krijg je bij “zwoog” hits van ouder datum dan gisteren. Allemaal vreselijke sites. Tijd nog zin om de quotes uit de bagger op te graven.
Toch: we mogen niet uitsluiten dat het jongmens met “gezwogen” een (incrowd) grapje heeft willen maken.
Voor het overige heeft hij zelfs mij ervan overtuigd dat nederskunk misschien toch maar moet worden…eh…verboden.
maandag 4 februari 2008, 20:23 uur
Het woord verzwogen lijkt me geen gebrek aan beheersing van het Nederlands, maar eerder een fraaie Freudiaanse verspreking: de contaminatie van verzwegen en gelogen. Joran van der Sloot lijkt me daarom nog geen domme jongen.
dinsdag 5 februari 2008, 16:00 uur
Misschien is verzwogen wel een mooie combinatie van gezwegen en gezogen (uit de duim)?
dinsdag 5 februari 2008, 16:00 uur
*gezwogen.
dinsdag 5 februari 2008, 17:44 uur
Ewoud Sanders gaat er kennelijk van uit dat intelligente mensen geen taalfouten maken. Met andere woorden, hij is zelf buitengewoon intelligent. Bah, wat een zouteloze bijdrage aan de drukte rond Joran van der Sloot.
dinsdag 5 februari 2008, 18:02 uur
Schokkender vond ik dat het woord gezwogen ook nog ondertiteld werd als gezwogen…
dinsdag 5 februari 2008, 18:04 uur
Gezwogen? Fraai was ook het commentaar van Jakhals Frank in De Wereld Draait Door (4 feb.): Peter R. de Vries is, net als Mies Bouwman in de jaren ’60, dé tv-conifeer van onze tijd.
dinsdag 5 februari 2008, 20:15 uur
Natuurlijk is het geen gehoor dat “gezwogen”van Joran, maar wat te denken van “ïk irriteer me aan”
“hun hebben” “net zo groot als mij”etc.etc. taalgebruik op tv !!
dinsdag 5 februari 2008, 20:26 uur
Het verschil tussen een taal en een dialect is een leger, heeft Chomsky es gezegd. Vaak aangehaald om te illustreren hoe mensen taal misbruiken om machtsconflicten te beslechten.
Helaas zijn dialect sprekers of gebruikers van andere vormen van taalvariatie zoals Arubaanse Nederlanders, vaak slachtoffer van dit misverstand, zoals bv ook al blijkt uit onderzoek naar het onbewust discrimineren van dialect sprekende kinderen op scholen in Nederland.
Door Jorans vervoeging van het werkwoord verzwijgen
alleen te duiden als een gebrek aan intelligentie, geeft de schrijver alleen maar voeding aan dit gedateerde gedachtengoed. Niet bepaald een voorbeeld van een geslepen geest. Of mis ik de ironische ondertoon misschien?
woensdag 6 februari 2008, 13:16 uur
(Ik zie dat mijn reactie wat slordig uitpakte. Ik doe een tweede poging.)
Het woord gezwogen lijkt me niet te wijzen op een gebrekkige beheersing van het Nederlans of op een gebrek aan intelligentie bij Joran van der Sloot. Het is een fraaie Freudiaanse verspreking, ontstaan uit een contaminatie van gezwegen en gelogen.
woensdag 6 februari 2008, 14:05 uur
De groet “hey swa” wordt hier vertaald als “hé gast, goser”.
Moet dat niet gozer zijn?
Scheelt ook maar één letter, net als bij gezwogen/gezwegen…
woensdag 6 februari 2008, 17:45 uur
De pot verwijt de ketel. Zullen we voortaan de dag voor vandaag gewoon gisteren noemen?
woensdag 6 februari 2008, 19:07 uur
Voor mij klinkt het woord ‘gezwogen’ niet vreemd. Ik ben opgegroeid in Zeeland, Zuid-Beveland, en in het dialect van mijn dorp werd niet gesproken was zwijgen-zweeg-gezwegen, maar van zwiegen-zwoog-gezwogen.
donderdag 7 februari 2008, 07:06 uur
Ik ken alleen gesnopen.
donderdag 7 februari 2008, 15:56 uur
Schweigen, zeihen, streichen – allemaal sterke verbuigingen met voltooid deelwoord eindigend op een -ie- klank. Je zou denken, het moet gezwiegen zijn.
Gezwogen is dermate bekend en begrijpelijk, dat je kijkt naar de voltooide deelwoorden in sterke verbuigingen met een -o- klank op het eind. Biegen, trieben en vele andere.
Conclusie: waarschijnlijk heeft het Nederlandse werkwoord zwijgen de -ei- klank te danken aan een spelling in het verleden van het woord [zwiegen] met de vermaledijde y-grec, die vervolgens de -ei- klank erin heeft gebracht.
Foutief spellen kan de taal veranderen, zo blijkt weer.
Dat Duits hier is handig omdat daar nog zoveel oorspronkelijk Frankisch in zit, wat bijzonder goed waarneembaar is het onvolprezen Heimat, de Hunsruecker familiesaga waarin een Rijnlands gesproken wordt dat zur zeit schier Nederlands is.
maandag 11 februari 2008, 02:15 uur
Joran sprak Arubaans Nederlands met een eilandgenoot. Dat het Nederlands van Aruba in niet geringe mate gecreoliseerd is mag toch als algemeen bekend worden verondersteld? Vallen over een woord als “gezwogen” (in een geheel Arubaanse context uitgesproken) is een beetje vitterig, er conclusies aan verbinden betreffende de intelligentie van de spreker nogal dom.
dat het “taalgebruik op tv” opmerkelijk verslechtert, zie de door haar gegeven voorbeelden. Graag voeg ik daar nog een aan toe: Steeds vaker worden grammaticaal incorrecte verwijswoorden (foutieve betrekkelijke voornaamwoorden) gebruikt, zoals in de volgende voorbeelden: “Een bedrijf in Rotterdam die …exporteert naar”; “het Europese onderzoekslaboratorium Columbus die aan de ISS wordt vastgemaakt” En dat komt dan uit de mond van autochtone Nederlanders. Heer Sanders, doet u dáár eens iets aan!
Ik ben het roerend eens met Nancy Blogg (reactie nr.
maandag 11 februari 2008, 02:20 uur
In mijn reactie (nr.16) komt een door mij niet gewilde ‘smiley’ voor. Lees daarvoor reactie nr. 8 ).
maandag 11 februari 2008, 09:05 uur
Wat mij opvalt is dat indien iemand gezwogen zegt (al dan niet fout) dat dan gelijk hele groepen reporters en nieuwslezers hetzelfde woord gaan gebruiken. En niet alleen om te citeren.
SCHAPEN!!!
Wat betreft ondertitels vind ik het goed dat er gezwogen stond. Gaat er niet om of het wel of niet taalkundig klopt, er wordt getoond wat hij zei.
Wat ik me nog herinner van ik meen Gerard Arninkhof in de tijd dat het vaak over de Palestijnen ging is dat in hetzelfde bericht eerst over de Hezbollah werd gesproken, een zin later over de Hezbollag en weer een zin later over de Gezbollah. Dat ging dan random door zodat je uit ergernis iets anders ging kijken.
Laatst nog een leuke discussie met collega gehad. Hij vond dat het “zo” moest, ik zei “da’s goed”. Ik deed het vervolgens anders waarop hij bijna uit elkaar knalde. Je hebt gezegd dat het zo goed was.
Nee, ik heb gezegd dat ik het goed vind dat jij het zo wilt doen.