Naakt modeltekenen
Kun je naakt modeltekenen? En wat is de juiste uitspraak van het woord papier?
Kun je naakt modeltekenen? Zonder twijfel. Je huurt een model in, kleedt jezelf uit en gaat aan de slag.
Kan software matig zijn? Reken maar! Zelfs in heel dure pakketten, van voorstaande softwarefabrikanten, kom je softwareoplossingen tegen die absoluut matig te noemen zijn.
Kun je een rijbewijs verstrekken aan zeventien jarigen? Ik zou niet weten waarom niet. Sterker nog, ik denk dat in Nederland jaarlijks duizenden kinderen op hun achttiende verjaardag rijlessen krijgen aangeboden (,,Je krijgt van ons je rijbewijs”).
Maar is dat ook wat de Krant van Gouda bedoelde met de kop ‘Rijbewijs voor zeventien jarigen’? En waarom staat op de verpakking van Logitech, een grote fabrikant van soft- en hardware, ‘software matig’? Dan kun je toch niet echt een aanbeveling noemen.
Dat naakt modeltekenen blijkt op een vergissing te berusten. Het gaat hier om een workshop van Top Tours, een bedrijf in Amsterdam dat ‘cityEvents’ organiseert. Bij de cursus ‘Naakt Model Tekenen’ (,,Een gezellige en creatieve workshop voor een succesvol en origineel vrijgezellenfeest of bedrijfsuitje”) staat een foto die alles duidelijk maakt. We zien dat het model, een jongen met een kleine tatoeage op zijn schouder, naakt is, terwijl de twee jonge vrouwen achter de ezel hun kleren nog aan hebben. Het gaat hier dus wel degelijk om naaktmodel tekenen.
Het onnodig invoegen van een spatie in een samenstelling wordt wel de Engelse ziekte genoemd. Het idee is dat wij dit onder invloed van het Engels, een taal waarin het gewoon is om woorden los van elkaar te schrijven, steeds vaker doen.
Dát er steeds meer samenstellingen van een spatie worden voorzien, is een feit. Er is zelfs een ‘platform’ dat hiertegen ten strijde trekt, het zogenoemde platform ‘Signalering Onjuist Spatiegebruik’ (SOS). Dit platform heeft nu een verkiezing uitgeschreven (hier stond bijna uit geschreven), voor ‘de onjuiste spatie van 2007′.
Eerlijk gezegd word ik een beetje gek van al die taalverkiezingen, maar ik vind het SOS-platform een sympathieke club, dus maak ik er hier melding van. Vanaf vandaag kunt u stemmen op zes nominaties, waaronder de bovengenoemde. Nog belangrijker: op de website http://www.spatiegebruik.nl/ kunt u op ieder moment melding maken van dingen als ‘systeem fout geconstateerd’, een voorbeeld van de website Postbank.nl.
PAPIER. Weinig mensen hebben moeite met de uitspraak van het woord papier. We spreken dit zo uit dat het rijmt op dier. Of hier. Maar doen we dat altijd? In alle combinaties? Nee, zo bleek mij laatst in een winkel waar ze allerlei knutselspullen verkopen. Een vrouw van achter in de veertig – verzorgd gekleed, maar niet bekakt – vroeg aan de baliemedewerker: ,,Heeft u ook lijm om papjé-maché mee te maken?”
Even probeerde de baliemedewerker zijn gezicht in een plooi te houden, uit een ouderwetse winkelbediendebeleefdheid, maar toen barstte hij in lachen uit. Ook zijn collega proestte het uit.
,,Waarom lachen jullie nou?”, vroeg de vrouw. Ze klonk niet alleen verontwaardigd, maar ook verbaasd.
,,Dat heet papiiieeer-maché, mevrouw”, zei de winkelbediende beleefd.
,,Pfff”, zei de vrouw alleen maar – terwijl ze haar portemonnee pakte.
Pfff ontbreekt in de woordenboeken*, maar het is een veelgebruikt woord, of meer een geluidje eigenlijk. Hier luidde de betekenis: stommeriken, dan verkoop je als gespecialiseerde winkel papjé-maché en dan weet je nog niet eens hoe je dit van oorsprong Franse woord uitspreekt. Belachelijk.
Ewoud Sanders
*Dit blijkt niet juist. De Grote Van Dale kent wel degelijk pf, met als betekenis ‘(om een blazend geluid na te bootsen) als blijk van minachting, om een gevoel van warmte te uiten enz.’
maandag 21 januari 2008, 13:20 uur
Ja dit is een steeds weer opduikend fenomeen; we doen maar wat met onze taal.
Zonder purist te zijn, erger ik me er ook wel aan; de eeuwige verhaspelingen, fout gebruik (nota bene getolereerd) en de vergroving op tv.
Botsingen zijn tegenwoordig “op elkaar knallen”…
We gaan OP vakantie maar niet met reis…., en met de bedoeling van kleine meisjesschool of kleinemeisjes school, kom je ook wel uit het naakte modellen dilemma.
Hun, zij, hen, kunnen, kennen en aanverwant gestoethaspel doet me het ergste vrezen.
Slordig slordig.
maandag 21 januari 2008, 15:47 uur
Vraag is hoe de copywriters het tekenen naar naaktmodel anders moeten aanprijzen – dat naakt willen ze vast graag handhaven in kop van de advertentie. Terzijde: modeltekenen is voor het taalgevoel een onvervoegbaar werkwoord, een probleem dat opgelost wordt met constructies als ‘ik ben aan het modeltekenen’. De neiging om met een lidwoord de zaak op te lossen, ‘ik teken een model’, werkt niet omdat dat (ook) iets anders betekent. En als aparte discipline is het werkwoord een zelfstandig naamwoord: vanmorgen aardrijkskunde, vanmiddag modeltekenen.
Er is een regel, die hier niet van toepassing is, dat je een streepje gebruikt bij uitbreiding van losgeschreven samenstellingen: het Rode Kruis en de Rode-Kruisvoorzitter. Dat heeft vaak een gekunsteld uiterlijk en maakt daardoor het gebruik van streepjes niet populairder.
Een oplossing met een streepje is niet fijn (naakt-modeltekenen of naaktmodel-tekenen). Naaktmodel tekenen, los, is ontregelend omdat het woord modeltekenen in het hoofd zit, tekenen naar naaktmodel is correct maar oubolig en gegeven de gewenste vlotheid niet direct genoeg. Naaktmodellen tekenen zou een oplossing zijn, waarmee je ook formeel kunt wegkomen omdat er meerdere workshops worden aangeboden.
O.b.i.v.m. (of mag dat al zonder puntjes) dat het niet terecht is om het los schrijven van woorddelen Engelse ziekte te noemen, want het Britse Engels gebruikt streepjes in samenstellingen waar Amerikanen de onderdelen los schrijven. Amerikaanse ziekte dus eventueel, maar ik ben bang dat het vechten tegen de bierkaai is.
maandag 21 januari 2008, 18:15 uur
Deze vorm van Engelse ziekte vind ik ook slordig. De reden dat ik reageer is meer gelegen in het grote aantal fouten in NRC Handelsblad van de vorm “de grootste vijf” e.d. Je vraagt je dan altijd af wie/wat dan werkelijk de grootste is.
maandag 21 januari 2008, 19:38 uur
Mijn reactie gaat niet over de vraag die in deze column wordt opgeworpen maar over het gebruik van accenten op klinkers.
De laatste alinea in de eerste kolom van de column begint met het woord “Dat” met op de “a” een accent aegui. Duidelijk is weliswaar dat het de bedoeling is om de nadruk op het woord in relatie tot de verdere tekst van de zin te leggen, de vraag is echter of hiertoe het accent aegui dient te worden gebruikt, immers – althans voor zover ik mij dat herinner – zou de “a” in dat geval als aaa moeten klinken terwijl toch duidelijk de a als in appel wordt bedoeld.
Dat taal leeft is bekend en daar is weinig verkeerd mee, niettemin ben ik van mening dat de bedoelde klank tot uitdrukking zou moeten komen in de schrijf-wijze, hetgeen niet alleen bij de letter “a” maar b.v. ook bij de letter “e” toepassing moet vinden (“het” met accent aegui lees je dan als “heet” wat zeker niet de bedoeling kan zijn.
Graag Uw mening (en die van anderen) hierover.
Wat mij verder stoort, doch dit terzijde, is dat ook in een kwaliteitskrant als NRC nog al eens wordt gezondigd tegen het juiste gebruik van “d”, “t” en “dt”. Zie b.v. de krant van zaterdag j.l, pagina 2 “Het oordeel”: (….) verhaspelt (…). De spellingscontrole herkent de schrijfwijze niet als fout maar kan ook niet weten dat hier het voltooid deelwoord is bedoeld.
Vriendelijke groet,
J.P. Bol.
maandag 21 januari 2008, 21:30 uur
Een accent aegui bestaat niet. De heer Bol bedoelt een accent aigue, een scherp accent. Dit is tegenstelling tot een accent grave, een zacht, meegaand accent.
Overigens, het gedoe over de “Engelse ziekte” is wat vermakelijk. In mijn schooltijd, 50-er jaren, werd ons ingepeperd dat we geen “Germanismen” mochten gebruiken. Dat is precies het tegenovergestelde: woorden aan elkaar schrijven. Bijvoorbeeld: “Eisenbahnknotenpunktschienhinundherschieber” = wisselwachter. Ongetwijfeld een gevolg van de zojuist afgelopen oorlog. Voor de jongeren: de tweede wereldoorlog.
De wereld verandert, dus de taal ook. Iemand heeft een levenlang de geschreven brieven etc. van Michiel de Ruiter bestudeerd. Dat was een probleem omdat Michiel zijn eigen variabele spelling gebruikte.
Tegenwoordig is dat veel simpeler, vrijwel iedereen spelt en schrijft volgens de vele regeltjes en de taal is veel eenvormiger geworden. Af en toe een tremaatje verkeerd is niet erg, meestal is dat te wijten aan onduidelijke en/of onlogische regeltjes, die te vaak veranderd worden.
Alleen in belangrijke documenten is de spelling en taalgebruik van belang: de betekenis en de strekking hangen soms af van kleine nuances. Extra taalonderricht voor juristen is dus noodzakelijk.
Erg interessant is het ontstaan van SMS-taal (trema??). Ik vind dat die moet worden verzameld en geregistreerd. Aparte bijlage bij een Van Dale??
maandag 21 januari 2008, 22:24 uur
Papjé-Masjé
Deftig verkeerde uitspraken zijn altijd een bron van vermaak. In redelijk bekakt Bilthoven spreken sommige mensen van de “Bozwielaan”. Deze laan wordt in het stratenregister gespeld als “Bosuillaan”. Het feit dat de laan in de buurt ligt van de merellaan en de sperwerlaan, zou behulpzaam kunnen zijn voor de juiste uitspraak.
dinsdag 22 januari 2008, 11:04 uur
Er wordt gesproken van een Engelse ziekte daarbij verwijzend naar de invloed van de Engelse taal. Ik denk dat ook de invloed van de spellingcorrectie van Word niet onderschat moet worden. Onder veel correct samengestelde woorden verschijnt een rood kringeltje dat verdwijnt als die woorden in tweeën worden geknipt. De argeloze gebruiker zal denken dat het zo goed is.
dinsdag 22 januari 2008, 16:18 uur
Wat een leuke berichtgeving. Wij zijn als Top Tours verblijd genoemd te worden bij de verkiezing van het onjuiste spatiegebruik van het jaar.
Je komt tegenwoordig inderdaad steeds vaker komische taalgrappen en al dan niet bedoelde fouten tegen. Nu is het eigenlijk zo dat wij dit ‘onjuiste spatiegebruik’ bij ons “Naakt Model Tekenen” expres gedaan hebben. Het komt namelijk inderdaad regelmatig voor dat de groepen bij deze cursus zichzelf naakt gaan tekenen. Dat is helemaal waar! Naast dat er een model komt om te tekenen bij dit ludiek uitje, wordt bij vrijgezellenfeestjes en bedrijfsuitjes gevraagd of de ‘hoofdgast’ (dit kan de vrijgezel, baas of leukste collega zijn) uit de kleren gaat. Heel vaak wordt dit -verbazingwekkend- vrij spontaan gedaan en krijg je dus inderdaad de cursus “Naakt Model Tekenen”. Zo kleden wij een evenement aan met een bijzondere ervaring die de groep lang bij zal blijven.
Wij werden dan ook erg blij met de belangstelling voor het onjuiste doch eigenlijk juist bedoelde spatiegebruik bij deze workshop. Wij wensen de organisatie van spatiegebruik.nl veel succes met de verkiezingen. Wij hopen op de hoofdprijs!
Met groet!
Top Tours
dinsdag 22 januari 2008, 19:08 uur
Geheel eens met de strekking. `Rij paarden’ is niet `rijpaarden’. Ik noteer dat een oorzaak van de splitsing ook een afkorting kan zijn: uit CCO wordt zo `Coördinatie Commissie Ontwikkelingsprojecten’.
Terloops twee andere symptomen van de pressie van het Engels, ook in NRC: (1)`huisgemaakt’ naar `homemade’, maar home is niet huis, maar thuis; als men dus niet gewoon `eigengemaakt’wil zoou het `thuisgemaakt’moeten zijn. En (2) een zin als `de mensen trokken hun jassen aan’ i.p.v. `jas’, wat bij mij altijd het beeld oproept van een massa die twee jassen over elkaar aantrekt. Het meest opvallende recente voorbeeld in NRC: de landen (op de milieuconferentie) probeerden hun gezichtEN te redden, in een hoofdartikel…
Graag vervolg!
woensdag 23 januari 2008, 11:04 uur
Terwijl wij taalmuggenzifters pretenderen de (het?) crème de la crème van het volk te zijn, herkennen de anderen ons natuurlijk gewoon als spijkers-op-laag-water-zoekers. Het heerlijke is dat wij onder ons zo kunnen genieten van al onze aandacht voor details. Ik vind wat er staat veel belangrijker dat hoe het er staat (resultaat van een Socialistische opvoeding en arbeidersvrienden) – maar ik geniet toch ERG van discussies over hoe het hoooort. En dan vooral kankeren over wat er nu weer fout in ONZE krant stond. We hebben gelijk en dat willen we weten. Ik mag ons wel. Lang leve het NRC-publiek – OSM.
woensdag 23 januari 2008, 19:20 uur
Dank aan Rein Meijer voor zijn (terechte) correctie van mijn foute schrijfwijze …..
Ik begrijp de opvatting van mijn leeftijdgenoot als een pleidooi voor een taalgebruik zoals het eenieder goeddunkt, zo ongeveer als men maar begrijpt wat wordt bedoeld. Dit is mij echter te gemakzuchtig !
Ik (zelf jurist) deel trouwens evenmin zijn opvatting dat correct taalgebruik alleen van belang zou zijn in belangrijke stukken waar het op nuance aankomt.
donderdag 24 januari 2008, 08:57 uur
M.F.T.Luteijn-Versteeg [via Ewoud Sanders]
Geachte heer Sanders, Het was me ook al opgevallen dat er tegenwoordig vaak twee losse woorden worden gebruikt, waar vroeger een koppelteken werd gebruikt. Ik dacht dat dit het gevolg was van de ‘pannenkoekspelling’. Vroer zag je wel eens fouten, zo herinner ik me een Zachte Zeepfabriek, waarbij dus de fabriek zacht was, wat ze natuurlijk niet bedoelden. Dit voorbeeld is van vóór 1951. Ik gebruik in principe de tussen-n niet. Volgens mij is de tussenklank eufonisch: peerboom, twee beklemtoonde lettergrepen na elkaar, dat spreek je wat moeilijk uit. Dus wordt het vanzelf pereboom. Appelboom gaat wel, dus zeggen we niet appeleboom. Moerbeiboom, maar frambozestruik. Hoe het historisch precies zit, weet ik niet, maar dit lijkt me een heel pausibele verklaring. En dan is het onzin er ook nog eens een -n- bij te voegen. En dan soms wel, en dan weer niet. Kattestraat (plant) en kattenstaart (beest). Maak het toch eenvoudig. Het is belangrijker dat de mensen de taal goed leren. Wat ik op teletekst las: Hij (de schaker Fischer) _leed _een teruggetrokken leven. Eerst wilde ik nog een mailtje sturen maar dat is boter aan de galg gesmeerd. Kent u het boekje: ‘Een blind paard kan de was doen’? Zo niet: kopen. Erg leuk. Wat ook uit het Engels komt: het gebruik van zelf achter het wederkerend voornaamwoord. Ook u doet het: .. kleed jezelf uit. Beter lijkt me: …je uit. Zelf, vind ik, moet alleen in tegenstellingen gebruikt worden: moeder kleedt eerst zichzelf uit en dan de baby. (En als ze de baby dan ook maar weer gauw aankleedt, want ze beginnen op de gekste ogenblikken te lekken.)
Met vriendelijke groeten,
M.F.T.Luteijn-Versteeg.
donderdag 24 januari 2008, 14:44 uur
Jan Frings [via ewoud sanders]
Geachte heer Sanders, Met veel plezier las ik uw betoog over het naakt model schilderen enzovoort. U had het over de Engelse ziekte, namelijk om spaties te zetten die bij elkaar horen. Er is echter ook een Duitse ziekte, is mij ooit verteld. In het Nederlands zou je wel woorden aan elkaar kunnen plakken, maar dan zelfstandige naamwoorden aan zelfstandige naamwoorden. Het kan aan mij liggen, maar bij een woord als kleinbedrijf wordt ik kriebelig. Naakt is (meestal) een bijvoegelijk naamwoord. Een model dat bloot is, is dus een naakt model. Maar u hebt gelijk, naakt schilderen is toch wat anders dan bloot schilderen. (Terwijl ik dit schrijf herinner ik me de term ‘het blote feit’, wat meebrengt dat bloot schilderen ‘enkel en alleen maar schilderen’ kan zijn; het Nederlands blijft je verrassen.) Ik ben benieuwd naar uw visie op het plakken van bijvoegelijke en zelfstandige naamwoorden.
Met vriendelijke groet, Jan Frings
vrijdag 25 januari 2008, 16:50 uur
In de eerste plaats wil ik het pleidooi van Ewoud Sanders van harte ondersteunen. De Engelse Ziekte is inmiddels een ware epidemie. Ik geef, om het aan onwetenden uit te leggen, vaak het verschil aan met het voorbeeld koelwater en koel water. Daarmee is tevens goed uit te leggen dat het spatiegebruik ook hoorbaar is in de klemtoon.
In de tweede plaats hoorde ik, in dezelfde week als waarin de column verscheen, een fraai tegenvoorbeeld op het verhaal van het ‘papjé maché’. In het NOS Radio 1 Journaal van maandagmiddag 21 februari kwam de Vlaamse kinderombudsvrouw aan het woord (met een andere functiebenaming overigens), en zij had het over dossiers. Dit woord sprak zij uit zoals wij grossiers uitspreken, terwijl wij Nederlanders dit normaal ‘op z’n Frans’ doen. Frappan(t), nietwaar?
Groeten, B.W. Vinkenburg, Leiden
vrijdag 25 januari 2008, 16:52 uur
PS bij mijn reactie, nr 14: waar 21 februari staat, bedoel ik januari.
vrijdag 1 februari 2008, 18:56 uur
Kom gewoon eens
naaktmodeltekenen,
naaktmodel tekenen,
naakt model tekenen of
naakt modeltekenen
bij Galerie Buuf!
Een absolute aanrader voor een leuke middag met familie, vrienden of collega’s.
www,galeriebuuf.nl
U bent van harte welkom!
vrijdag 10 oktober 2008, 10:50 uur
Beste Ewoud,
In je overigens fijne artikel schreef je: “Het gaat hier dus wel degelijk om naaktmodel tekenen.” Nu moet je me dit toch wel eens uitleggen. Kijk, gitaarspelen is ondertussen gemeengoed. Saxofoonspelen nog niet. Het is nog steeds saxofoon spelen. Of men er op dan wel er mee speelt, mag je zelf vrij bepalen. Maar… bedoel je nou dat men tijdens de creatieve workshops van het Amsterdamse Top Tours op naaktmodellen tekent?
dinsdag 25 augustus 2009, 22:45 uur
Lees hier eens meer: een hele site gewijd aan onjuist spatiegebruik:
http://www.spatiegebruik.nl/index.php
NRC Handelsblad zelf maakt een enorme blunder in z’n briefhoofd, zoals hier te zien:
http://www.spatiegebruik.nl/popup.php?id=2304
!!!