Pijn is fijn
Je kunt in dit land maar beter niet als de gedoodverfde winnaar worden aangemerkt, zeker niet als je lid bent van de PvdA.
GEDOODVERFD
Je kunt in dit land maar beter niet als de gedoodverfde winnaar worden aangemerkt, zeker niet als je lid bent van de PvdA. Gedoodverfde winnaars verliezen vaak, zélfs als ze de meeste voorkeurstemmen krijgen, zoals in het geval van Jan Pronk. Er waren, volgens een kiessysteem dat alternative vote wordt genoemd, maar liefst zes stemrondes nodig om van de winnaar Pronk een verliezer te maken – leg dan nog maar eens aan je achterban uit dat je de politiek transparanter wilt maken.
Maar goed, hoe zit dat met doodverven? Wat werd hier oorspronkelijk mee bedoeld? En werd er ook echt bij geverfd?
Ja, er werd echt bij geverfd. Doodverf was vanaf de 16de eeuw de technische naam voor de (grond)verf waarmee een tekening of schilderij werd geschetst. Meestal had die verf één kleur, bijvoorbeeld bruin of grijs. Later werden daar de kleuren overheen geschilderd.
Een schets in doodverf gaf aan hoe het doek eruit zou gaan zien. Vandaar dat het werkwoord doodverven de betekenissen ‘schetsen’, ‘kenschetsen’ en uiteindelijk ‘voorbestemmen’ kreeg. In de betekenis ‘voorbestemmen’ komen we het vanaf het begin van de 19de eeuw tegen. Vanaf het begin van de 20ste eeuw was dat nog de enige gangbare betekenis – die andere waren inmiddels verloren gegaan.
WOENSDAG GEHAKTDAG
Aanstaande woensdag verschijnt een boek waar in het verleden al veel over te doen is geweest, Woensdag gehaktdag van Richard Klinkhamer. Over de inhoud zult u nog genoeg horen en lezen, we beperken ons hier tot de titel. Sinds waneer, zo werd in een weblog op internet gevraagd, kennen we woensdag als gehaktdag?
Dit lijkt het geval te zijn sinds het begin van de jaren vijftig, zo blijkt uit een onderzoekje in de historische kranten op internet. In onder meer het Leidsch Dagblad en de Soester Courant zien we slagers vanaf 1953 reclame maken voor een speciale gehaktdag. Aanvankelijk lag die dag nog niet vast en kon het er meer dan één zijn. Zo was bij slager Teekens in Leiden zowel de dinsdag als de woensdag gehaktdag, en bij slager Zoetelief in Soest was gehakt op donderdag in de reclame. ,,Wegens enorm succes” stelden steeds meer slagers een speciale gehaktdag in, en vanaf het eind van de jaren vijftig was dit meestal de woensdag.
Volgens één informant had dit de volgende reden. ,,Slachten is zwaar werk en daarom deed de slager dit als hij goed uitgerust was, na de zondag. Vervolgens moesten de kadavers een dag hangen voordat de slager het vlees kon uitsnijden. Dat snijden gebeurde op dinsdag. De resten of snippers die overbleven werden op woensdag tot gehakt gemalen.”
PIJN IS FIJN
Van wie zijn toch de dichtregels: pijn is fijn,/ bloed is goed? En wat is eigenlijk de complete tekst van dit rijmpje, want je komt het in verschillende varianten tegen. Zo is er een lange variant, namelijk: pijn is fijn/ bloed is goed/ jeuk is leuk/ en zweet is wreed. Elders vond ik nog: Jeuk is leuk, pijn is fijn, bloed (dat) moet! En: jeuk is leuk/ pijn is fijn/ en spastisch is fantastisch!
Gaat dit rijmpje wel terug op één auteur? Ik denk het eigenlijk niet. Waarschijnlijk gaat het om een dooddoener, iets dat oorspronkelijk gezegd werd tegen kinderen die klaagden over een pijntje. Of over jeuk. Dit zou meteen verklaren waarom er zoveel varianten van deze pedagogische stoplap in omloop zijn. Wie weet er meer over dit rijmpje?
Ewoud Sanders
maandag 1 oktober 2007, 15:24 uur
In de trant van pijn is fijn ken ik wel ‘boem is ho’ en ‘klap is stop…’
maandag 1 oktober 2007, 19:44 uur
‘Kinderen zijn hinderen’
‘Kinderen die vragen worden overgeslagen,
Kinderen die zwijgen zullen ook niets krijgen’
Dit waren de favoriete dooddoeners van mijn ouders, maar ik heb drie zussen, dus zal het wel aan hen liggen
maandag 1 oktober 2007, 19:47 uur
Woensdag gehaktdag:
in mijn jeugd (ben van ’57) werd er op zaterdagavond vlees gebraden op het petroleumstel (draadjesvlees). Daarvan konden wij op zondag, maandag en soms dinsdag eten. Op woensdag volgde dan gehakt, donderdag overigens ook, en vrijdag was vleesloos (katholiek gebruik). In mijn beleving was woensdag daarom gehaktdag: de eerste dag van de week dat we gehakt kregen (na het ‘vlees’).
maandag 1 oktober 2007, 21:48 uur
Moshe-Mordechai van Zuiden [via ewoud sanders]
Ha die Ewoud.
Ik vond nog:
Pijn is Fijn en met Leer meer Sfeer.
Pijn is fijn, bloed is goed, jeuk is leuk, onderkoeling is de bedoeling, Wonden zijn geen zonden en kaal is ideaal!
Wij zijn lekker wij zijn fijn, bloed is goed en pijn is gein!
Pijn is fijn, bloed is goed, of kramp is geen ramp.
Jeuk is leuk maar wasse is klasse.
En zweet maakt het compleet.
Koud is goud.
Couperus zei het al dat als het maar rijmt dan is het voor Nederlandse oren waar.
Een ranzig, SM volkje met een tikkie humor?
Smeekt de masochist de sadist: Sla me.
Antwoordt de sadist treiterend: neeeeeeeeeee.
Moshe-Mordechai van Zuiden
dinsdag 2 oktober 2007, 13:17 uur
Nog een variant:
Boem is ho, plons is water, veel applaus dat is theater
dinsdag 2 oktober 2007, 14:48 uur
“Pijn is fijn” heb ik tot mijn verrassing wel eens gehoord in de betekenis van ‘het is goed dat er pijn is, want dan weet je tenminste dat er iets niet in orde is in je lijf.’
Heeft het mij verder onbekende rijmpje vermoedelijk een seksuele betekenis… ???
woensdag 3 oktober 2007, 11:25 uur
Maarten Dulfer [via ewoud sanders].
Pedagogische stoplappen, dat is oudertaal, een nis waar dingen worden gezegd die je elders amper hoort. Kan het zijn dat veel spreekwoorden en gezegdes in het Nederlands overleven voornamelijk omdat ze in het gezin te berde worden gebracht? Dingen die je als kind hoort en meestal pas weer gebruikt als je zelf kinderen hebt, ondanks een bredere toepasbaarheid.
Wie niet werkt, zal ook niet eten – tegen kinderen die hun huishoudelijke taak moeten doen.
Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet – bij het beslechten van een kinderruzie.
Het leven is geen lolletje, variant ‘niet altijd een lolletje’ – pedagogische dooddoener. (Ondanks dat, was er ook het onzinrijm ‘Het leven is een lolletje, Marie, Marie, Marolletje’; zijn er misschien nog meer mensen die dat kennen? Komt het ergens vandaan? Ik ken ook de voortzetting ‘..neem het op een holletje maar val niet op je bolletje’, over onzinrijm gesproken.)
De morgenstond heeft goud in de mond – er staat de kinderen een ochtendwandeling te wachten.
Ik kan niet ligt op ’t kerkhof, ik wil niet ligt ernaast – pedagogisch geschamper.
Lieve koekjes worden niet gebakken – tegen kinderen die liever iets ander willen.
Spuit elf geeft ook water, afkomstcorrecte variant ‘geeft ook modder’ – tegen de benjamin die ook mee wil doen.
Hoe groter de mond, hoe kleiner het hartje – tegen kinderen met stoere praat.
Honger maakt rauwe bonen zoet – het eten is mislukt.
En dan nog de vele frases in de gezinstaal, die niet spreekwoordelijk zijn omdat ze niet breder worden toegepast, maar wel van generatie op generatie worden doorgegeven. Je wil staat achter de deur, enzovoorts.
Wat dat betreft nog een vraag. Wat is de herkomst van de opmerking ‘er zijn mensen en hangoren’? Mijn ouders plachten dat te zeggen om aan te duiden dat er twee soorten zijn: grote mensen en kinderen. Op zo’n moment had één soort even niks in te brengen.
Komt het misschien uit een boek, een kinderboek?
vrijdag 5 oktober 2007, 22:32 uur
Deze drie: “pijn is fijn”, “bloed moet” en “niet zweten is niet eten” waren absolute klassiekers tijdens het “tentenkamp”, de acht weken durende commando-opleiding in Roosendaal.
maandag 8 oktober 2007, 13:37 uur
Lucas Bezembinder [via ewoud sanders]
Onderwerp: pijn is fijn
Geachte heer Sanders,
Volgens mij is er hier niet sprake van een echt versje.
Toen ik op de middelbare school zat werden de spreuken afzonderlijk gehanteerd en niet in versvorm.
Als ik er nu aan terugdenk, denk ik wel; “wie heeft dit allemaal verzonnen?”
Zeker de spreuk die bij u nog ontbreekt: “van kanker word je slanker”
Volgens mij waren er nog 1 of 2 spreuken, maar die herinner ik mij niet meer.
Met vriendelijke groet,
Lucas Bezembinder
Utrecht
dinsdag 16 oktober 2007, 20:24 uur
wij hadden er ook altijd nog wel een leuke op:
Een tumor is humor en kaalheid is geilheid hoor ik ook wel es
woensdag 12 november 2008, 17:12 uur
Wat ik wel weet is dat de Pijn is fijn variant zeer gebruikelijk is in het leger, ik heb daar erg veel variaties meegemaakt en het werd ook gebruikt om jezelf ‘voor de gek’ te houden.. In de zin van ‘pijn is een emotie’ Wonderbaarlijk genoeg lijkt dit ook nog echt te werken.. Het zinnetje blijven herhalen in je hoofd tijdens een lange mars zorg ervoor dat je er niet meer aan denkt en de pijn niet meer voelt.
Pijn is fijn, bloed is goed, jeuk is leuk, onderkoeling is de bedoeling, Wonden zijn geen zonden en kaal is ideaal!
en
Pijn is fijn, bloed is goed, of kramp is geen ramp.
Jeuk is leuk maar wasse is klasse.
En zweet maakt het compleet.
Koud is goud.
lijken mij echte voorbeelden van variaties bedacht in het leger..
woensdag 12 november 2008, 17:14 uur
“Pijn is fijn bloed is goed het maakt allemaal niet uit als je maar doet wat je moet”
Nog een mooi voorbeeld, eentje die ik altijd gebruikte..