Adriaan in ’t Groen – De Wende en Humboldts Erfenis. De utopie voorbij. Leiden University Press, 300 blz. Rijksuniversiteit Leiden, 27 juni 2009. Promotores: Prof.dr. W. Otterspeer, Prof.dr. A. Visser

De val van de Muur tussen Oost-en West-Berlijn op 9 november 1989 is net als de moord op Kennedy zo’n moment waarop mensen zich herinneren waar ze toen zelf waren en wat ze deden. Bij de moord op Kennedy was ik op dansles en die werd meteen gestopt toen het bericht binnenkwam. De val van de Muur was ’s avonds heel laat en ik stond met tranen in de ogen voor de televisie. Een half jaar daarvoor was ik nog in Berlijn geweest voor een lezing en toen ik bijna net zo laat als op 9 november in de wind en de regen dicht bij de Muur naar mijn hotel liep, dacht ik nog: dit is natuurlijk niet vol te houden, een eiland in een ander land. Juist omdat de spanning tussen Oost en West al aan het wegebben was, verwachtte ik dat Berlijn binnen niet al te lange tijd de ongedeelde hoofdstad van de DDR zou worden.

Lees verder »

Vijftig jaar geleden waren er in Nederland  op een bevolking van elf miljoen drieënhalf miljoen mensen met een kunstgebit. Die waren niet allemaal oud  – er waren toen zo’n 750.000 mensen boven de 65 jaar  – integendeel zelfs. Een groot deel was jong en  liet zich uit voorzorg de tanden trekken. In  sommige delen van ons land was het kunstgebit favoriet als huwelijksgeschenk.
Je kunt het je bijna niet meer voorstellen en ik  ook toen trouwens niet, want ik zat elke woensdag bij de tandarts om mijn onder- en bovenbeugel te laten bijstellen. In mijn herinnering  was het uren wachten in een overvolle wachtkamer. Dat klopt wel, in het proefschrift van Dennis Edeler is de tandheelkunde van de jaren  vijftig een noodgebied. Veel te weinig tandartsen en veel te veel slecht of niet onderhouden  gebitten, geteisterd door cariës. Tandenpoetsen  was in veel gezinnen nog geen regel, over te  veel zoetigheid maakte men zich nog niet erg  druk en de angst voor de boor van de tandarts  was groot. De tandheelkunde zelf was ook nog  maar sinds kort een academisch vak geworden  en het bezoek aan de tandarts werd pas met de  invoering van het Ziekenfondsbesluit van 1941  deel van het verstrekkingenpakket.

Lees verder »

Anne van Putten – The role of intergenerational transfers in gendered labour patterns – Amsterdam, Aksant, 187 blz. Universiteit Utrecht, 29 juni 2009. Promotoren: prof.dr. J.J. Schippers, prof.dr.P.A.Dykstra

Ha’, zou Heleen Mees zeggen, als ze eraan gedacht had, ‘precies wat ik altijd al heb gedacht.’ Ik zou er zelf niet op gekomen zijn, maar uit het proefschrift van Anne van Putten blijkt dat dochters van werkende moeders zelf als volwassene meer uren per week werken dan dochters van moeders die alleen de huishouding deden. Intergenerationele overdracht van een gedragspatroon heet zoiets. Sociale erfelijkheid zou je het ook kunnen noemen. Om meteen elk misverstand te voorkomen: het onderzoek laat dus niet zien dat dochters van moeders die niet buitenshuis werkten, zelf ook thuis blijven. Dat kan ook moeilijk, want van de vrouwen tussen 15 en 65 jaar is tegenwoordig bijna 65 procent aan het werk, dertig jaar geleden was dat ongeveer 30 procent. Nederland hoort nu zelfs tot de landen met de hoogste arbeidsparticipatie van vrouwen, maar echt wereldkampioen zijn we in het werken in deeltijd. Gerekend vanaf één uur betaald werk per week is van de vrouwen 75 procent in deeltijd werkzaam en van de mannen 25 procent. Zwitserland is het land dat met 55 procent vrouwen in deeltijd het dichtst bij ons in de buurt komt. In België, Duitsland en Engeland gaat het om bijna de helft van de vrouwen. In de Verenigde Staten komt in deeltijd werken maar weinig voor, bij ongeveer 25 procent van de vrouwen en 5 procent van de mannen.

Lees verder »