Jan Egter van Wissekerke – Van kwade droes tot erger. Gebruik en veterinaire verzorging van paarden in het leger (1762-1874) – Erasmus Publishing, Rotterdam, 400 blz. Promotoren: Prof.dr. P.A. Koolmees, Prof.dr. W. Klinkert

Geen promotiedatum bij dit proefschrift. Niet omdat het proefschrift op het laatste moment toch nog werd afgewezen, maar omdat de promovendus nauwelijks een week voor zijn promotie overleed. Hij was al langere tijd ernstig ziek, maar heeft het proefschrift nog wel zelf kunnen voltooien. Op 15 november, ruim twee maanden na zijn dood, kende de Universiteit Utrecht Jan Egter van Wissekerke postuum de doctorstitel toe.

Lees verder »

Martin Schulz – De commissie. Over de politiek-bestuurlijke logica van een publiek geheim – Boom/Lemma , 389 blz., Universiteit van Tilburg, 15 september 2010. Promotores: Prof.dr.M.J.W. van Twist, prof.dr. P.H.A.Frissen, prof.dr.K. Putters

In de tien jaar tussen 1998 en 2007 zijn er door de ministers van de verschillende kabinetten in totaal 308 commissies ingesteld. Gemiddeld dus ruim dertig per jaar. De meeste zijn voor het grote publiek nooit erg zichtbaar geworden, maar sommige hebben – omvangrijke – rapporten opgeleverd die tot veel discussie aanleiding hebben gegeven. Het rapport van de commissie-Davids begin dit jaar over de Nederlandse betrokkenheid bij de oorlog in Irak leidde met enige vertraging uiteindelijk zelfs tot de val van het kabinet Balkenende IV. De televisieserie over Joop den Uyl bracht onlangs weer het rapport in herinnering van de commissie Donner, die zich 35 jaar geleden boog over de contacten van Prins Bernhard met Lockheed. Het kan ook leuker, zoals de commissie-Van Oostrom die de canon van de Nederlandse geschiedenis schreef.

Lees verder »

Stephanie Wiesmann – 24/7 Negotiation in couples’ transition to parenthood – 173 p. Universiteit Utrecht, 3 september 2010. Promotoren: Prof.dr. J.van Doorne-Huiskes, Prof.dr.ir. A.G. van der Lippe

Het regeerakkoord is nu wel definitief en dat zal de discussie over de geplande verhoging van de eigen bijdrage voor de kinderopvang wel weer opnieuw doen oplaaien. Veel vrouwen, zo is al gesteld, zullen hun werk buitenshuis gaan opgeven, omdat het gewoon niet meer loont. Als het extra inkomen opgaat aan de kinderopvang, kun je net zo goed of zelfs beter zelf voor je kinderen gaan zorgen.

Lees verder »

Per jaar bespreek ik in deze rubriek ongeveer tien proefschriften. Meestal selecteer ik er één uit een stapeltje van drie in de maand tevoren verschenen dissertaties. Vandaag even niet, want het academisch jaar moet nog beginnen. Een mooi moment om even bij de proefschriften en hun makers stil te staan. Als columnist krijg ik ongeveer dertig proefschriften per jaar onder ogen. Dat is best veel, maar toch minder dan een procent van wat er in dat jaar aan de Nederlandse universiteiten verdedigd wordt. Dat zijn er dus ruim meer dan 3.000, vier- tot vijfmaal zoveel als veertig jaar geleden en bijna anderhalf keer zoveel als twintig jaar terug. Zonder promotie is een wetenschappelijke carrière ondenkbaar geworden. Geen universiteit neemt nog een doctorandus als wetenschappelijk medewerker aan. Als het al tot een aanstelling komt, gaat de voorkeur bijna altijd uit naar iemand die eerst als AIO vier jaar aan een proefschrift heeft gewerkt en daarna nog een paar jaar als postdoc ervaring heeft opgedaan. Uiteraard beschikt de kandidaat daarna ook over een stevige lijst van publicaties in peer reviewed en internationale tijdschriften.

Lees verder »

Caspar C. Berghout – A cohort study into the effectiveness of long-term psychoanalytic treatment for patients with personality disorders and/or chronic depression – 149 blz. Vrije Universiteit Amsterdam, 11 juni 2010. Promotores: Prof.dr. J.T.V.M. de Jong, Dr. D.J. Zevalkink

Het had niet ongelukkiger kunnen treffen. Twee maanden geleden heeft het College voor Zorgverzekeringen besloten dat de psychoanalyse bij gebrek aan aantoonbare werkzaamheid niet langer meer deel uitmaakt van het basispakket van de zorgverzekering. Gisteren promoveerde Caspar Berghout op een in de ruim honderdjarige geschiedenis van de psychoanalyse uniek onderzoek naar de effectiviteit van psychoanalyse. Om maar meteen alle onzekerheid weg te nemen: het werkt, maar toch minder overtuigend dan in de analytische wereld altijd gedacht werd. Ik durf niet te zeggen dat de uitkomsten zodanig zijn dat het College schielijk op zijn schreden terug zal keren.

Lees verder »

Mick Matthys – Doorzetters. De betekenis van de arbeidersafkomst voor de levensloop en de loopbaan van universitair afgestudeerden – Amsterdam, Aksant, 426 blz. Universiteit Utrecht, 16 april 2010. Promotor: Prof.dr. P.L.M. Leisink

Promoveren een maand nadat je als universitair docent met pensioen bent gegaan. Dat komt niet vaak voor, maar net 65 geworden deed Mick Matthys het. Een laat proefschrift, erg dik ook en bovendien heel persoonlijk. Mick Matthys is zelf een arbeiderskind uit Vlaanderen en gebruikt zijn eigen ontwikkeling als referentiekader voor zijn onderzoek. Wat hem in zijn Werdegang tot academicus in relatie tot zijn milieu van herkomst is opgevallen, komt ook terug in de uitvoerige interviews die hij met 32 lot- en generatiegenoten heeft gehouden. Eén aspect blijft wat onderbelicht: de unieke rol die de priesterseminaries tot in de jaren zestig van de vorige eeuw hebben gespeeld als bijna enige kans voor arme, maar begaafde katholieke jongens om aan de beperkingen van hun afkomst te ontsnappen. Dat was ook bij Mick Matthys zo.

Lees verder »

Lilian Linders – De betekenis van nabijheid. Een onderzoek naar informele zorg in een volksbuurt – SDU uitgevers, Den Haag, 300 blz., Universiteit van Tilburg, 12 maart 2010. Promotores: Prof. dr. P. Dekker, Prof. dr. W.G.J. Duyvendak, Prof. dr. J. Steyaert.

Een goede buur is beter dan een verre vriend. Dat lijkt het thema en ook de conclusie van dit proefschrift. In veel opzichten bevestigt het ook dit oude spreekwoord, maar dat is toch niet waar het Lilian Linders om te doen is. Zij vraagt zich af wat de betekenis van de buurt is in de zorg van mensen voor elkaar. Dat is een actuele vraag, omdat het nu demissionaire kabinet in het regeerakkoord van 2007 sociale samenhang en sociale cohesie tot de kern van het beleid heeft gemaakt. Door de kredietcrisis en de recessie is dat wat vergeten geraakt, maar ‘Samen werken samen leven’ was het motto van dit kabinet. ‘Iedereen moet meedoen’ luidde het devies, iedereen moet werken, zich daarnaast als vrijwilliger nuttig maken voor de samenleving en ook nog zorgen voor zichzelf en zijn naasten.

Lees verder »

Eveline Koolhaas-Grosfeld – De ontdekking van de Nederlander in boeken en prenten rond 1800 – Zutphen, Walburg Pers, 399 blz. Universiteit van Amsterdam, 27 januari 2010. Promotor Prof.dr. N.C.F. van Sas

‘Het Vaderlandsch Gevoel’ was de titel van een bijzondere tentoonstelling in het Rijksmuseum in 1978. In veel gevallen letterlijk uit het stof gehaald waren daar negentiende-eeuwse historieschilderijen die op vaak heel groot formaat belangrijke momenten uit de vaderlandse geschiedenis lieten zien. Het zijn de voorlopers van de schoolplaten van Isings bijna honderd jaar later. Hoe kunstig ook uitgevoerd, de artistieke waarde was voor de maker toch minder belangrijk dan het educatieve doel. Het ging om de opvoeding van de leerling tot een echte Nederlander, trots op zijn nationale geschiedenis en op de eeuwen van strijd die nodig waren om een vrij en onafhankelijk land te worden.

Lees verder »

Igor van Laere – Social medical care before and during homelessness in Amsterdam. 116 blz. Universiteit van Amsterdam, 12 januari 2010. Promotores: Prof.dr. N.S. Klazinga, Dr. M.A.S de Wit

Al vijftien jaar werkt Igor van Laere bij de GGD-Amsterdam als huisarts voor dak- en thuislozen. Dat is lang, want het is geen gemakkelijk en vaak ook geen fris werk. Lichamelijke verwaarlozing, vieze kleren, smerige gebitten en allerlei infectieziekten zijn natuurlijk aan de orde van de dag, maar veel dak- en thuislozen zijn ook verslaafd aan drugs en alcohol, horen stemmen en zijn verward. De kans op een blijvende verbetering van hun situatie is teleurstellend vaak gering en weinig blijvend. Igor van Laere noemt zijn werk een passie, die hij direct in verband brengt met zijn jeugd als huisartsenkind in een drukke plattelandspraktijk. ‘Altijd klaar staan en zorg van wieg tot graf behoorden tot de gewoonten van mijn ouders.’ Als je dat als kind hebt meegemaakt, wil je er later of nooit meer iets mee te maken hebben of het wordt vanzelfsprekend om het zelf ook zo te doen.

Lees verder »

Eddy Schavemaker – Eglon Hendrik van der Neer. Zijn leven en werk – 569 blz. Universiteit Utrecht, 4 december 2009. Promotor Prof. Dr. P. A. Hecht

Meer dan driehonderdduizend euro werd twee maanden geleden bij Christie’s in Amsterdam betaald voor een klein schilderijtje van een meisje met een luit. Veel geld voor werk van een zeker niet algemeen bekende zeventiende-eeuwse meester: Eglon Hendrik van der Neer. Een paar jaar geleden bracht een ander schilderij van hem in New York zelfs bijna een miljoen dollar op. In beide gevallen gaat het wel om een voor de kunsthandel aantrekkelijke voorstelling. Zó aantrekkelijk, dat het nu in Amsterdam geveilde schilderij in 1940 voor tienduizend gulden werd aangekocht voor Hitler’s nooit gerealiseerde ‘Führermuseum’ in Linz.

Lees verder »