Dokters zijn knappe toekomstvoorspellers. Over 7 maanden krijgt u een kind; uw bloeddruk gaat dalen, mits u die plaspil slikt; uw ademnood neemt toe als u blijft roken. Wat dokters weten te voorspellen over de toekomst van ons lijf, daar kan geen waarzegger tegenop. Des te vreemder is het dat oncologen nog steeds niet in staat zijn om te voorspellen of een tumor zal reageren op anti-kankermiddelen, althans de meeste middelen.

Voor de patiënt is dat ongelukkig en voor de dokters frustrerend. Denk aan de vrouwen die voor uitgezaaide borstkanker worden behandeld met Taxol (paclitaxel). Dat middel remt de celdeling van kankercellen, maar ook van normale cellen. Het heeft dus nogal wat bijwerkingen. Die zijn acceptabel, zolang de tumor slinkt. Bij een deel van de patiënten gebeurt dat ook, maar bij andere patiënten is de tumor van meet af aan resistent. Zij hebben wel de bijverschijnselen, maar geen baat van de Taxol. Dat ongelukkige resultaat zou een dokter de patiënte willen besparen. Veel kankeronderzoek richt zich daarom op tumorkenmerken die kunnen voorspellen of de tumor gaat reageren op Taxol of andere chemotherapeutica, voordat de patiënt met Taxol wordt behandeld. Predictieve markers heten zulke tumorresponsvoorspellers.

Lees verder »

Hoe kan het dat bij het toneel in Nederland vaak zo feilloos en trefzeker klassieken opgevoerd worden, terwijl ik bij de opera in Nederland geregeld uitvoeringen zie met spectaculaire beelden, die de kern van de tekst aan hun laars lappen? Vorig jaar was er een opvoering van Op hoop van zegen bij Het Toneel Speelt. Natuurlijk was er het een en ander bewerkt door regisseur Jaap Spijkers. Ik heb de toneeltekst van Spijkers niet vergeleken met de oorspronkelijke tekst van Herman Heijermans, maar zeker is dat de betekenis ervan onaangetast was. In het stuk staan machthebbers tegenover machtelozen die moeten zien te overleven door zich te schikken. Het aangrijpende van het stuk is dat zelfs het moederinstinct sneuvelt als het om die worsteling gaat. Kniertje maakte zonder enige melodramatiek de handen van haar jonge zoon Barend los die zich wanhopig vastklampte aan het decor, omdat hij niet naar zee wilde. Hij wist dat het zijn dood zou zijn, en het strakke gezicht van Kniertje verried dat zij het ook wist. De uitvoering was in alle opzichten een hommage aan het klassieke stuk van Herman Heijermans.

Lees verder »

Per jaar bespreek ik in deze rubriek ongeveer tien proefschriften. Meestal selecteer ik er één uit een stapeltje van drie in de maand tevoren verschenen dissertaties. Vandaag even niet, want het academisch jaar moet nog beginnen. Een mooi moment om even bij de proefschriften en hun makers stil te staan. Als columnist krijg ik ongeveer dertig proefschriften per jaar onder ogen. Dat is best veel, maar toch minder dan een procent van wat er in dat jaar aan de Nederlandse universiteiten verdedigd wordt. Dat zijn er dus ruim meer dan 3.000, vier- tot vijfmaal zoveel als veertig jaar geleden en bijna anderhalf keer zoveel als twintig jaar terug. Zonder promotie is een wetenschappelijke carrière ondenkbaar geworden. Geen universiteit neemt nog een doctorandus als wetenschappelijk medewerker aan. Als het al tot een aanstelling komt, gaat de voorkeur bijna altijd uit naar iemand die eerst als AIO vier jaar aan een proefschrift heeft gewerkt en daarna nog een paar jaar als postdoc ervaring heeft opgedaan. Uiteraard beschikt de kandidaat daarna ook over een stevige lijst van publicaties in peer reviewed en internationale tijdschriften.

Lees verder »