Batava Drooglip

Worden ze nog gemaakt, de Droogstoppels? Ik dacht het wel, maar tegenwoordig zijn het vooral vrouwen die op Batavus Droogstoppel lijken. Ze zouden een andere naam moeten krijgen, maar er is voor zover ik weet in de Nederlandse literatuur geen vrouwelijke pendant met een karakteristieke naam te vinden. De moeder van Frits van Egters heeft wel wat droogstoppeligs, evenals de tante bij wie Saartje Burgerhart inwoont, en ook de zus van Eline Vere is zo’n bekrompen vrouw voor wie elke fantasie een aantasting van haar wereldbeeld is, maar een echte keiharde Batava Drooglip hebben we niet.

Lees verder »

Hoe melkvet gezond wordt

Voor liefhebbers van roomboter is er goed nieuws op komst. Commissies van onafhankelijke experts zeggen weliswaar dat melkvet en dus roomboter het cholesterolgehalte van het bloed verhoogt en daarom niet goed is voor het hart, maar er zijn berichten die zeggen dat dat wel meevalt.

Die berichten komen niet voort uit nieuwe ontdekkingen. Belangrijker is een vergadering van het Global Dairy Platform die in november 2008 plaatsvond in Mexico City. Het Global Dairy Platform is een wereldwijde samenwerking van zuivelindustrieën. Campina is lid, net als Nestlé, Danone, Kraft en Tetrapak (van de melkpakken) en nog meer zuivelondernemingen. Samen verkopen zij voor 100 miljard dollar per jaar aan melk, kaas, yoghurt, roomboter, vla, slagroom en roomijs. Het imago van melkproducten is belangrijk voor die verkoop. Het Global Dairy Platform wil dat imago verbeteren. Op de vergadering in Mexico werd beslist dat het imago van melkvet prioriteit kreeg. Doel: “to neutralize the negative impact of milkfat by regulators and medical professionals”

Lees verder »

Zorg voor onbehuisden

Igor van Laere – Social medical care before and during homelessness in Amsterdam. 116 blz. Universiteit van Amsterdam, 12 januari 2010. Promotores: Prof.dr. N.S. Klazinga, Dr. M.A.S de Wit

Al vijftien jaar werkt Igor van Laere bij de GGD-Amsterdam als huisarts voor dak- en thuislozen. Dat is lang, want het is geen gemakkelijk en vaak ook geen fris werk. Lichamelijke verwaarlozing, vieze kleren, smerige gebitten en allerlei infectieziekten zijn natuurlijk aan de orde van de dag, maar veel dak- en thuislozen zijn ook verslaafd aan drugs en alcohol, horen stemmen en zijn verward. De kans op een blijvende verbetering van hun situatie is teleurstellend vaak gering en weinig blijvend. Igor van Laere noemt zijn werk een passie, die hij direct in verband brengt met zijn jeugd als huisartsenkind in een drukke plattelandspraktijk. ‘Altijd klaar staan en zorg van wieg tot graf behoorden tot de gewoonten van mijn ouders.’ Als je dat als kind hebt meegemaakt, wil je er later of nooit meer iets mee te maken hebben of het wordt vanzelfsprekend om het zelf ook zo te doen.

Lees verder »

Is meer beter?

Nederland is een ingewikkeld land aan het worden met zo veel in elkaar grijpende raderen, dat een enkel sneeuwvlokje het mechaniek kan stoppen. Een bevroren wissel legt het treinverkeer stil; een geslipte vrachtwagen veroorzaakt een verkeersinfarct. Kleine effecten hebben grote en onvoorspelbare gevolgen. In een nostalgische bui kan een mens dan terugverlangen naar eenvoudiger tijden, toen het leven nog simpel was en iedereen zijn stoepje schoonveegde. Is meer eigenlijk wel beter?

Wat de natuur betreft wordt deze vraag graag met een volmondig ‘ja’ beantwoord. Een tropisch regenwoud, met zijn ontelbare kevers, vlinders en bloemen, is rijker dan een polder met overal dezelfde koeien. In dit jaar van de biodiversiteit zullen we dan ook velen horen pleiten voor het behoud van de soortenrijkdom op aarde, met argumenten van morele, esthetische, intellectuele en praktische aard. Maar is een veelkleurig ecosysteem ook stabieler? Klopt ons beeld van het paradijs als een royaal gevulde tuin waarin mensen, dieren en planten in vredig evenwicht leven? Is een rijke aarde ook een rustige aarde?

Lees verder »

Mobielvrees

Is het nu gevaarlijk of niet, dat mobieltje? Kan de straling die het uitzendt onze weefsels beschadigen? Kunnen tieners die de hele dag bellen daar hersentumoren van krijgen? Hebben mensen die overgevoelig menen te zijn voor gsm-straling een ingebeelde ziekte, of kun je echt beroerd worden van je mobieltje? Het antwoord op deze vragen is omstreden, maar mijn antwoord is simpel: ik denk dat alle mobielvrees ongegrond is, ondanks een binnenkort komend WHO-advies dat ons aanraadt om het mobiel gebel door kinderen in te perken. Let wel, ik bestrijd niet dat continu bellen slecht is voor rapportcijfers of verkeersveiligheid. Het gaat hier over de vraag of je er ziek van kan worden.

Lees verder »

Een keten van menselijkheid

Maar een paar keer per dag gaat het fout. Dan word je gesneden door een auto, kruipt er iemand voor bij de bakker of trap je in een ranzige hondendrol midden op de stoep. Je concept van het beschavingsniveau van Nederland daalt enige decimeters, tot je weer de tram in geholpen wordt met je koffer, iemand je narent met je vergeten paraplu en je een student een omgevallen fiets ziet rechtzetten. Hoe is het in godsnaam mogelijk dat er zoveel mensen zo dicht bij elkaar kunnen wonen zonder dat er voortdurend afbekkerij, terrein veroveren, geduw, gescheld, geweld aan de hand is? Aan de godsdienst kan het niet meer liggen. Dat was een mooie tijd, toen die heel duidelijk de regels aangaf waaraan je je diende te houden: hulpvaardigheid, liefdadigheid, medemenselijkheid, barmhartigheid. Al die deugden die maken dat mismaakten niet in kooien opgesloten worden en als kermisattracties tentoongesteld, dat misdeelden een uitkering kunnen krijgen, dat dementen een menswaardige oude dag kunnen houden. Niet dat de godsdienst in dat opzicht altijd een mooie rol gespeeld heeft. De slavernij bijvoorbeeld, die op initiatief van christenen is afgeschaft, bloeide in een tijd dat heel Europa door en door christelijk was. Maar goed: toen de mensheid nog geloofde, kon je met de bijbel of een ander heilig boek in de hand de regels voor de samenleving vaststellen. De tien geboden en het eigen geweten maakten dat er een consensus was over de moraal.

Lees verder »

Bont, fluweel en satijn

Eddy Schavemaker – Eglon Hendrik van der Neer. Zijn leven en werk – 569 blz. Universiteit Utrecht, 4 december 2009. Promotor Prof. Dr. P. A. Hecht

Meer dan driehonderdduizend euro werd twee maanden geleden bij Christie’s in Amsterdam betaald voor een klein schilderijtje van een meisje met een luit. Veel geld voor werk van een zeker niet algemeen bekende zeventiende-eeuwse meester: Eglon Hendrik van der Neer. Een paar jaar geleden bracht een ander schilderij van hem in New York zelfs bijna een miljoen dollar op. In beide gevallen gaat het wel om een voor de kunsthandel aantrekkelijke voorstelling. Zó aantrekkelijk, dat het nu in Amsterdam geveilde schilderij in 1940 voor tienduizend gulden werd aangekocht voor Hitler’s nooit gerealiseerde ‘Führermuseum’ in Linz.

Lees verder »

Vossen voorspellen beter

Van huis uit ben ik scheikundige. Scheikunde is een bètawetenschap, net als natuurkunde en biologie. Een kenmerk van bètawetenschappen is dat ze de toekomst kunnen voorspellen. Bijvoorbeeld dat er op 7 oktober 2135 een totale zonsverduistering in Nederland zal zijn, of dat het cholesterolgehalte van uw bloed omhoog gaat als u margarine vervangt door roomboter. Dankzij het toepassen van natuurkunde, scheikunde en biologie in de geneeskunde kunnen dokters vaak voorspellen met welke behandeling een patiënt zal genezen. Dat heeft de natuurwetenschappen een enorm prestige verschaft.

Lees verder »

Geestschrijven

Mijn leven gaat voorbij met het corrigeren van teksten, althans daar lijkt het soms op. Als de meester van groep 7 zit ik dag in, dag uit elementaire spel- en taalfouten te corrigeren. De teksten zijn alleen niet geproduceerd door kindertjes, maar door hoogopgeleide academici, studenten, promovendi, postdocs, collegae. Als het bij taal- en spelfouten bleef, was het tot daar aan toe, maar het probleem zit dieper. De teksten geven weer wat de schrijver ongeveer bedoelt, en de goede verstaander kan dat ook wel ongeveer begrijpen, maar het staat er niet precies, niet in de juiste volgorde en niet in leesbare zinnen.

Lees verder »

Emerita

Emeriti hoogleraren, dat waren voor mij grijze of kale mannen die in laag tempo aan kwamen schrijden door het middenpad van de aula, struikelend over hun toga omdat die nog uit hun kaarsrechte periode stamde en de heren inmiddels wat gekrompen waren. Dat waren babbelkousen die bij de receptie extra lang de hand van de erepromovendus vasthielden, alsof ze iets van de glorie van die persoon in zich wilden laten vloeien. Mannen, allemaal mannen die je aan de praat hielden met hun eigen opvattingen over die of die richting, waarover ze allang achterhaalde inzichten ventileerden.

Lees verder »