Respect! Het woord komt vaak terug in discussies over een multiculturele samenleving. Maar volgens de Britse politieke filosoof John Gray is dat helemaal niet nodig voor een vrije, beschaafde maatschappij.

Startpunt is een boek van Tariq Ramadan, de Zwitserse filosoof en islamoloog die pleit voor een moderne, gematigde islam (meer over hem hier en hier). In zijn recensie constateert Gray dat Ramadan het idee van tolerantie verwerpt, omdat dat uit zou gaan van machtsongelijk. Hij citeert Ramadan:

When it comes to relations between free and equal human beings, autonomous and independent nations, or civilisations, religions and cultures, appeals for the tolerance of others are no longer relevant.

Dat is onzin, zegt Gray. Lees verder »

Der Spiegel International noemt hem een racist die Duitsland wil veranderen van een tolerant land tot een samenleving die is gebaseerd op angst en islamofobie. De linkse Tageszeitung schrijft dat hij 65 jaar na Hitler een nieuwe rassentheorie probeert te verkondigen. Duitsland is in rep en roer naar aanleiding van een boek van Thilo Sarrazin, bestuurslid van de Bundesbank en prominent lid van de sociaal-democratische SPD.

Heel kort samengevat schrijft Sarrazin in Deutschland schafft sich af (Duitsland schaft zichzelf af) dat er te veel moslims zijn in Duitsland, dat de nieuwkomers gemiddeld lager opgeleid en minder intelligent zijn, en meer kinderen krijgen, en dat het land als geheel daardoor dommer wordt. Zijn toch al omstreden stellingen kregen nog meer kritiek toen hij in een interview met Die Welt am Sonntag zei dat joden een apart gen hebben – uitgelegd als: ze zijn bovengemiddeld intelligent.  Meer over zijn ideeën hier en hier en hier.

Der Spiegel International probeert via een ruwe psychologische analyse vast te stellen hoe Sarrazin is geworden tot ,,een racistische anti-moslim die onzin verzint over de genetische basis van intelligentie”. Maar het blad concludeert ook dat hij veel steun krijgt. Lees verder »

Vorige week zijn in het noorden van Afghanistan, waar de Talibaan weer sterker worden, een man en een vrouw doodgestenigd omdat ze wilde trouwen zonder vergunning. Eerder deze zomer is een internationale campagne op gang gekomen om de Iraanse Sakineh Ashtiani te redden, veroordeeld tot steniging wegens overspel (zie bijvoorbeeld deze facebook pagina en dit blog). De New York Times publiceert naar aanleiding hiervan een interessant artikel vol details over de geschiedenis en huidige praktijk van steniging.

In een handvol islamitische landen is steniging een wettige straf. Naast Iran is dat bijvoorbeeld in Saoedi-Arabië, Nigeria, Sudan, Pakistan en Somalië. De straf staat niet in de koran, maar is in de islamitische wetten als straf voor overspel opgenomen. Ook in moslimkringen is deze straf omstreden. In Iran woedt er een fel debat over de vraag of steniging uit het strafrecht moet worden gehaald. Volgens Iraanse mensenrechtenorganisaties zijn er tussen 2006 en 2008 in Iran zeker zes stenigingen geweest; tien gevangenen hangt deze straf boven het hoofd. Afghaanse voorvechters voor de mensenrechten zeggen dat daar deze barbaarse straf juist weer vaker wordt toegepast.

In dit artikel staat ook een detail dat velen niet zullen weten: steniging komt niet alleen als straf voor onder moslims. Onder Iraakse Koerden die een oude Koerdische godsdienst aanhangen is in 2007 nog een meisje gestenigd. Bepaalde joodse wetten voorzagen in de oudheid ook in de mogelijkheid van steniging, maar volgens historici is niet duidelijk in hoeverre deze straf werd toegepast.

Het plan om een moskee te bouwen vlak bij Ground Zero leidt niet alleen in de VS tot felle discussies. Geert Wilders wil op 11 september in New York spreken op een demonstratie daartegen,  gepland door de beweging ‘Stop Islamization of America“. Hans Hillen, prominent CDA-lid, vreest dat Wilders daarbij ons land in verlegenheid brengt – waarop Wilders liet weten dat hij zich daar niets van zal aantrekken.

De gezaghebbende Amerikaanse columnist Fareed Zakaria schrijft in Newsweek dat wie tegen de radicale islam is, juist de volgens hem gematigde groepen moet helpen die achter de plannen voor de bouw van de moskee zitten.

The debate over whether an Islamic center should be built a few blocks from the World Trade Center has ignored a fundamental point. If there is going to be a reformist movement in Islam, it is going to emerge from places like the proposed institute. We should be encouraging groups like the one behind this project, not demonizing them. Lees verder »

Het is al vaak geconstateerd: een Europees debat bestaat niet. Het is een van de redenen waarom ‘Europa’ voor veel Europeanen abstract blijft. Maar af en toe duikt er een thema op dat in meerdere landen tegelijk speelt en wordt er iets zichtbaar dat je met een beetje goede wil een Europese discussie zou kunnen noemen – al is er nog weinig reactie over de grenzen heen.

Zo’n thema is de boerka. Moet die worden verboden in publieke ruimtes? In België heeft de Kamer zich vóór de verkiezingen met een duidelijke meerderheid uitgesproken voor een verbod op de boerka in het openbaar (dus niet alleen in officiële gebouwen en scholen). In Spanje bestonden net als in België al verboden op lokaal niveau, vooral in Catalonië, waar veel buitenlandse immigranten zitten. De Spaanse Senaat heeft vorige week  een wetsvoorstel aangenomen voor een volledig boerkaverbod, waarbij de Catalaanse nationalisten zich schaarden achter de rechtse oppositie. Ook al heeft de Franse Raad van State in mei opnieuw gezegd dat een volledig boerkaverbod juridisch niet haalbaar is, er ligt een wetsvoorstel van de regeringspartij om de boerka in openbare gebouwen en in het openbaar vervoer te verbieden. In Italië heeft een aantal steden een forse boete gesteld op het dragen van een boerka in openbare gebouwen. In Zwitserland en Oostenrijk loopt het debat nog – net als in Nederland.

Wordt het geen tijd voor een Europees verbod? Lees verder »

Een algemeen boerkaverbod is in België dichterbij gekomen en in Frankrijk onwaarschijnlijk geworden. De Belgische Kamercommissie Binnenlandse Zaken heeft woensdagmorgen unaniem een wetsvoorstel aangenomen dat in de openbare ruimte kleding verbiedt die het onmogelijk maakt om iemand te herkennen. In Frankrijk adviseert de Raad van State tegen zo’n algemeen verbod.

In Frankrijk had premier Fillon maandag nog gezegd dat hij ,,zo ver mogelijk’’ wil gaan met een verbod op de boerka en de niqaab. Maar in een advies aan de regering schreef de Franse Raad van State dinsdag dat ,,een algemeen en volledig verbod op het dragen van de gezichtssluier geen enkele niet aan te vechten juridische grondslag zou kunnen vinden’’.

In een analyse van het Franse advies constateert Le Monde dat de notie van een seculiere staat, de laicité, onvoldoende rechtsgrond biedt voor een volledig verbod. Veiligheid en bestrijding van fraude kunnen dat wel zijn, aldus de Raad. Libération stelt vast dat de Raad de wetgever daarin veel vrijheid laat. Een verbod zou voor een specifieke plaats en tijd moeten gelden.

In het advies wordt het openbaar vervoer niet genoemd als mogelijke plaats voor een verbod op de gezichtssluier, maar wel:

-         banken en juwelierszaken
-         bepaalde sportwedstrijden en internationale conferenties
-         rechtbanken, de burgerlijke stand, ziekenhuizen
-         het schoolplein
-         plaatsen waar examens worden afgenomen. Lees verder »

Nigeria als broeinest van terrorisme? Zeker, het was een Nigeriaan die rond Kerst met explosieven onder zijn kleren probeerde een vlucht van Amsterdam naar Detroit op te blazen. Maar volgens de Nigeriaanse schrijver en activist Wole Soyinka, in 1986 winnaar van de Nobelprijs voor literatuur, is Engeland het echte probleem.

In een interview met de website The Daily Beast zei Soyinka:

The man did not get radicalized in Nigeria. It happened in England, where he went to university. England is a cesspit. England is the breeding ground of fundamentalist Muslims. Its social logic is to allow all religions to preach openly. But this is illogic, because none of the other religions preach apocalyptic violence.

Lees verder »

Ruim 650 pagina’s telt het rapport van de Franse parlementaire commissie over de niqaab en boerka. De conclusie stond in de nieuwsberichten: de commissie stelt voor gelaatsbedekkende kledij als niqaab en boerka te verbieden in publieke ontmoetingsplaatsen ziekenhuizen, openbaar vervoer en overheidsgebouwen als postkantoor en sociale dienst. De onderbouwing van dat voorstel is hard en fel. Voor het Nederlandse debat (samengevat in p. 77-80)  is het interessant om te zien hoe de commissie tot haar conclusie komt en wat de eerste reacties zijn.

Een paar elementen uit het rapport:

• De ‘integrale sluier’ is in strijd met de kernwaarden van de Franse republiek: vrijheid, gelijkheid, broederschap, zo schrijft André Gerin, een van de auteurs van het rapport, in een voorwoord.  Zij is ,,een onaanvaardbare aanslag op de vrijheid en de waardigheid van vrouwen. Het is de ontkenning van de gelijkheid van de seksen [...] Het illustreert tot slot de wens vrouwen uit te sluiten van het sociale leven en de verwerping van onze gemeenschappelijke wil om samen te leven.” (Mijn vertaling, p. 13.) Lees verder »

In Frankrijk begint het debat over een verbod op het dragen van een boerka of nikab op volle toeren te komen. De fractieleider van de regeringspartij UMP, Jean-François Copé, heeft de zaak op scherp gezet. Vorige maand pleitte hij voor een totaal draagverbod (franse link) in de openbare ruimte.  Boete: 750 euro.

Voor een verbod is brede steun, maar een totaal verbod op boerka en nikab gaat een aantal mensen te ver – ook Nederlandse deskundigen hadden een paar jaar geleden al vastgesteld dat een algemeen verbod waarschijnlijk in strijd is met de vrijheid van godsdienst en de rechten van de mens (de essentie staat op pagina 4 t/m 8). Premier Fillon stuurt nu aan op een parlementaire resolutie (frans), die als leidraad kan dienen voor een wettelijke regeling.

Premier Sarkozy had in juni het startschot gegeven voor deze discussie. Hij zei toen dat de boerka niet welkom is in Frankrijk. Lees verder »

Waarom blijft het zo stil na de (mislukte) aanslag op de Deense cartoonist Kurt Westergaard, vraagt de Duitse schrijver Henryk Broder zich af. Waar blijven de solidariteitsverklaringen, de verdediging van de vrijheid van meningsuiting? De meeste Westerse intellectuelen zijn in de greep van de  angst, antwoordt hij in een felle column voor Der Spiegel International. Angst om iets te zeggen dat radicale moslims boos zou kunnen maken.

Het rijmt met eerdere uitspraken van Broder. Hij baarde ruim twee jaar geleden opzien met zijn rede  over ‘de laatste dagen van Europa‘. In de cartoonrel, vindt Broder, wordt een contrast zichtbaar tussen  de steun die Salman Rushdie twintig jaar geleden kreeg van Duitse intellectuelen en de terughoudenheid nu (vrijdagavond in NRC Handelsblad een algemene terugblik op die cartoonrel).

Broder gaat ver in zijn polemiek. Zijn rauwe, populistische uithalen naar de islam hebben hem omstreden gemaakt. Duitse critici hebben zelfs een speciale website ingericht om hem van repliek te dienen. Maar een antwoord op zijn Spiegel-column staat daar vier dagen later nog niet op.