(Tekening Patrick Chappatte)

Het uiteenvallen van de eurozone is niet langer ondenkbaar, maar de kosten zouden buitengewoon hoog zijn. Der Spiegel rekende eerder al voor dat voor Duitsland de voordelen van een Alleingang, al dan niet met bijvoorbeeld Nederland en Oostenrijk, waarschijnlijk kleiner zijn dan de nadelen. En The Economist waarschuwt in een commentaar voor enorme verliezen, in alle landen – het  Britse parlementslid Jo Johnsen heeft in grote lijnen in kaart gebracht hoeveel belangen banken over en weer hebben.

Volgens Johnson is een radicale verandering nodig – bijvoorbeeld een politieke unie tussen Frankrijk en Duitsland.

Europe needs a gamechanger, one that creates an insurmountable firebreak against the speculators.

De Economist schrijft dat nog steeds niet alle politieke leiders ervan doordrongen zijn dat het echt kan gebeuren, het uit elkaar vallen van de eurozone. Lees verder »

Heeft Duitsland de mark opgegeven in ruil voor steun in Europa voor de hereniging van West- en Oost-Duitsland? Vandaag herdenkt Duitsland de eenwording (met onder andere een toespraak waarin president Wulf zegt dat de islam nu bij Duitsland hoort). Voor Der Spiegel International is deze herdenking aanleiding om, mede aan de hand van recent vrijgegeven documenten, nog eens te onderzoeken wat er begin jaren negentig precies is gebeurd. Is de mark opgeofferd om de Fransen hun verzet tegen de eenwording te laten opgeven?

Franse historici hebben hier ronduit ‘ja’ op gezegd, maar in Duitsland is de vraag zo beladen dat voor Der Spiegel het belangrijkste vraagteken blijft staan. Desondanks is het een lezenswaardige  reconstructie met veel boeiende details. Lees verder »

Peer Steinbrück was de Duitse minister van Financiën toen de financiële crisis uitbrak, Barry Eichengreen is een prominente Amerikaanse econoom. Ieder voor zich laten ze in een lezenswaardige terugblik hun licht schijnen op wat er de afgelopen jaren is gebeurd en op de onzekere situatie nu.

Steinbrück doet dat in een lang interview met Der Spiegel International. We stonden aan de rand van de afgrond, zegt hij. Hij vertelt ook dat in september 2008 vanuit Europa enorme druk is uitgeoefend op de VS om na de instorting van de zakenbank Lehman Brothers een tweede failliet van een financiële kolos te voorkomen. Steinbrück gaat uitgebreid in op de Duitse maatregelen, en waarschuwt dat het nog te vroeg is om te zeggen dat het ergste voorbij is.

There are still deep-seated structural problems that threaten the economic balance in the world: Between the United States and China, for example, but also within Europe. We have taken a few steps toward taming the financial markets, but we haven’t come nearly far enough to rule out a repetition of the crisis. The most important question hasn’t been answered yet: Who’s in charge, politicians or the financial industry?

Ook Eichengreen is verre van optimistisch over de toekomst. Lees verder »

In veel analyses van de eurocrisis wordt gezegd dat de keus gaat tussen verdere politieke integratie of het uiteenvallen van de eurozone – het grote gevecht gaat over de mate van controle over de overheidsbegrotingen, maar een kleiner voorbeeld is het voorstel maandag van de Europese Commissie om de garanties op deposito’s in de 27 lidstaten gelijk te trekken.

Volgens The Economist is het een verkeerde voorstelling van zaken om te zeggen dat het gaat tussen méér Europa of een gehavend Europa. De nadruk ligt nu op bezuinigen, saneren. Maar je kunt er veel beter voor zorgen dat de EU-landen weer gaan groeien door de interne markt te verbeteren.

The EU is 30% less productive than America in services. Because European services companies operate behind national barriers they innovate less and they tend not to gain the full economies of scale.

Het Brusselse blog van de Financial Times volgt dezelfde redenering. Lees verder »

Buiten Duitsland is er weinig sympathie en begrip voor Angela Merkel. Het verbod op short selling (gecorrigeerd: speculeren met aandelen, obligaties of andere financiële producten die je niet in je bezit hebt) heeft veel irritatie gewekt, vooral omdat Berlijn dit heeft afgekondigd zonder overleg met andere landen of met Brussel. Dit is een nieuw teken van verdeeldheid, schrijft EuroIntelligence in het dagelijkse persoverzicht.

All effort to display European unity have once again by defeated in full public limelight. (Merkel is either criminally incompetent, or driving Europe off the cliff on purpose. We suspect it is the former.)

De Duitsers proberen het uit te leggen. Duitsland probeert ,,een nieuwe cultuur van stabiliteit’’ in Europa te introduceren, schrijft Spiegel International. Minister van Financiën Wolfgang Schäuble zegt tegen de Financial Times :

I’m convinced the markets are really out of control. That is why we need really effective regulation, in the sense of creating a properly functioning market mechanism’’.

En de Frankfurter Allgemeine Zeitung schrijft in een commentaar dat de eurolanden veel te makkelijk heeft gedacht over de onderlinge cultuurverschillen en nu met de neus op de feiten worden gedrukt. Lees verder »

De grootste krachtproef voor Europa sinds de val van het communisme: zo omschrijft bondskanselier Merkel de druk op de eurozone. Maar ook in Duitse ogen staat de ‘war room’ voor de krachtmeting met de financiële markten niet langer in Berlijn, maar in Parijs.

Merkel zei donderdag dat niet alleen de euro, maar het voortbestaan van de Europese Unie op het spel staat (bericht in Engels). Het is de grootste test sinds 1990, en misschien wel de grootste test ooit.

Scheitert der Euro, dann scheitert nicht nur das Geld, dann scheitert mehr, dann scheitert Europa, dann scheitert die Idee der europäischen Einigung.

Maar ook in Duitse ogen kan Berlijn niet langer een beslissend stempel drukken op het monetaire beleid. Volgens commentator Wolfgang Münchau heeft  Merkel twee verkeerde inschattingen  gemaakt: zij dacht dat er meer tijd was en zij dacht dat het Constitutionele Hof zich zou verzetten tegen noodhulp. De kiezers hebben haar bestraft voor een zwalkende koers, constateert hij. En de Berliner Zeitung schrijft (origineel / vertaling) dat Europa een stuk Franser is geworden. Een economisch bestuur van de eurozone is een stap dichterbij gekomen. En de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank is aangetast nu de bank direct is betrokken bij het reddingsplan. Lees verder »

Griekenland gered, een aanval op Spanje en Portugal afgeslagen? De reacties op het Europese besluit om 750 miljard euro garanties af te geven voor een noodfonds om te voorkomen dat de eurozone uit elkaar valt, zitten vol scepsis. Een paar belangrijke vragen:

• Is de rust op de markten nu echt weergekeerd, zoals in ieder geval maandag leek?
• Is hiermee het ‘Duitse’ karakter van de eurozone in gevaar gekomen? Is dit niet een vrijbrief om het ook in de toekomst niet zo nauw te nemen met het Groei- en Stabiliteitspact?
• Is dit echt het begin van verdere financiële en monetaire integratie?
• Kunnen de landen die in problemen verkeren daar wel uit komen als ze binnen de eurozone blijven? Dan moet er immers zoveel worden bezuinigd dat er nauwelijks ruimte is om te groeien.
• Wat betekent dit voor de krachtsverhoudingen in Europa?

De Franse minister van Financiën Lagarde spreekt van een historisch keerpunt, en zeker geen paniekmaatregel. Dit zijn volgens haar de eerste stappen naar een nieuw Europees model.

C’est un tournant historique, c’est extrêmement clair. Ce n’est pas juste un dispositif concocté pour les exigences d’urgence. Nous avons voulu construire un système pour le long terme. Au fond, il y a une prise de conscience que nous sommes tous dans le même bateau et que nous essuyons les mêmes coups de tabac. Il y a une détermination à construire un nouvel édifice, à réinventer le modèle européen.

Grote woorden, misschien ook omdat president Sarkozy  de grote regisseur is geweest of zich in ieder geval die rol heeft aangemeten – zoals ook de Frankfurter Allgemeine Zeitung schrijft. In een bericht van Bloomberg zegt ook de Belgische econoom Paul de Grauw dat dit een belangrijke versterking is van de monetaire unie. Maar in datzelfde bericht zegt een topanalist van de Royal Bank of Scotland dat de euro hier verzwakt uitkomt. Ook wordt geconstateerd dat Alex Weber, gouverneur van de Duitse centrale bank, grote twijfels over het tweede element in de Europese reactie: het besluit van de Europese Centrale Bank (ECB) om probleemschulden van landen op te kopen.

Het economenblog Baselinescenario schrijft dat nu de verleiding wel erg groot wordt voor landen om misbruik te maken van deze mogelijkheid. Lees verder »

Het is de afgelopen dagen vaak gezegd: de problemen die  Griekenland en andere Zuid-Europese landen hebben met hun begroting en hun overheidsschuld, raken ook ons. Of, in een variant daarop: de druk van financiële markten op Griekenland, Spanje en Portugal zet de eurozone als geheel onder druk.

Een infographic uit de New York Times, gepubliceerd voor tot het reddingsplan werd besloten, maakt dit inzichtelijk. Iets om lang naar te kijken.

Klik op de graphic om die in groter formaat te zien.

Het probleem in de eurozone zijn niet eens zozeer de slechte berichten. Het probleem is dat er zo weinig goede berichten zijn. El Pais citeert deze uitspraak van een investeerder woensdag in een artikel om uit te leggen waarom Portugal en Spanje nu ook onder druk komen, na Griekenland.

Deze nerveuze sfeer voedt de vraagtekens en wakkert geruchten aan. Vanuit Duitsland kwam er ook weer nieuwe olie op het vuur. Bondskanselier Merkel pleitte voor een ‘ordelijk bankroet’ van landen als dat nodig zou zijn – is dat dan toch nodig voor Griekenland, was de vraag op de financiële markten. Minister van Financiën Schäuble zei dat in de eurozone een mechanisme moet komen voor herstructurering van schulden een eufemisme voor gedeeltelijke afschrijving –  gaat dat alsnog gebeuren dan?

Een ander onzeker element rondom de 110 miljard voor Griekenland: wat is eigenlijk de status van deze noodleningen? Wolfgang Münchau schrijft dat alles erop wijst dat het achtergestelde leningen zijn. Dat maakt het vrijwel zeker dat ze niet in hun geheel zullen worden terugbetaald. Lees verder »

Drie vragen overheersen in de commentaren op het akkoord over noodhulp voor Griekenland. Kan Griekenland het wel aan, zo’n draconisch bezuinigingsprogramma? Is het voldoende om de onrust op de financiële markten weg te nemen? En is dit überhaupt wel een verstandige oplossing?

Nergens valt een volmondig ‘ja’ te lezen op deze vragen. De Frankfurter Allgemeine Zeitung schrijft in een commentaar dat de Duitse parlementariërs, die later deze week over de noodleningen moeten stemmen, waarschijnlijk tandenknarsend akkoord zullen gaan omdat er grote twijfels bestaan. Griekenland moet heel diep snijden in zijn uitgaven en fors meer ophalen aan belastingen en accijns.  Is dit politiek en maatschappelijk allemaal wel haalbaar? Bovendien, schrijft de krant, het feit dat een klein en marginaal land als Griekenland zo’n enorme crisis kan veroorzaken, laat zien dat er veel strengere regels moeten komen ter handhaving van het Groei- en Stabiliteitspact. En veel landen wilden daar tot nu toe niet aan.

Toch is dat onontkoombaar, meent El Pais in zijn hoofdartikel.  Er is veel meer en betere coördinatie van en controle op het begrotingsbeleid nodig. De krant heeft verder kritiek op bondskanselier Merkel. Haar grillige optreden heeft ,,de geloofwaardigheid van het belangrijkste project van Europese integratie in gevaar gebracht en heeft haar leiderschap in Europa niet versterkt”. Voor een kanttekening daarbij zie de analyse (alleen voor abonnees) van NRC-correspondent Caroline de Gruyter, die laat zien hoe Duitsland de regie heeft gevoerd in de strenge voorwaarden die Griekenland zijn opgelegd.

Ook Economist-blogger Charlemagne is sceptisch. Lees verder »