Duitsland en Nederland hebben de afgelopen weken  de meeste aandacht gekregen in het  immigratiedebat in Europa – en nu ook Griekenland natuurlijk, dat de hulp van Brussel heeft ingeroepen omdat er zo veel migranten komen. Het is curieus dat zowel in Nederland als in Duitsland de instroom van nieuwe immigranten ter discussie staat op een moment dat het aantal immigranten dat een paspoort krijgt, al een aantal jaren aan het dalen is.

Dat blijkt uit de cijfers in een rapport van Eurostat, waarnaar ik verwees in een eerder blogje. Erik van Gameren van NRC-studio heeft op basis van die gegevens (tabel 1) bovenstaande grafiek gemaakt. Het gaat daarbij, voor alle duidelijkheid, om migranten die met succes een verzoek tot naturalisatie hebben ingediend.

(De grafiek is op 2 november iets aangepast. Titel en formaat zijn veranderd. De cijfers zijn vanzelfsprekend hetzelfde gebleven)

Zou je ook een Duitser kunnen worden? Of een Deen? Een aantal Europese landen heeft naast taaltoetsen ook een inburgeringstest verplicht gesteld – in Denemarken, Duitsland en Oostenrijk moet je doen om een paspoort te krijgen, in Nederland en het Verenigd Koninkrijk een fase eerder, bij de aanvraag voor een verblijfsvergunning. Die testen staan geheel of gedeeltelijk online, soms met een verwijzing naar een bijbehorend handboek. U kunt nu zelf kijken hoe goed u thuis bent in de Duitse of de Britse samenleving.

• Een overzicht van wat je allemaal moet weten als je Brit wilt worden.
• Vragen die je voorgelegd krijgt als je in Wenen een paspoort aanvraagt. Met hier algemene informatie over immigratie in Oostenrijk.
• Een Duitse inburgeringstest zoals die in Baden-Württemberg wordt afgenomen.
• Eksempler van vragen die je in Denemarken voorgelegd kunt krijgen. Via een vertaalsite wordt wel duidelijk wat wordt bedoeld. Er is ook een site met algemene informatie over de burgerschapstest in het Engels. Wie zich wil voorbereiden kan deze 180 pagina’s doornemen.
• Een voorbeeld van een Nederlandse inburgeringstest. Meer informatie over het Nederlandse inburgeringsexamen hier. Zie ook deze startpagina

Heeft Duitsland de mark opgegeven in ruil voor steun in Europa voor de hereniging van West- en Oost-Duitsland? Vandaag herdenkt Duitsland de eenwording (met onder andere een toespraak waarin president Wulf zegt dat de islam nu bij Duitsland hoort). Voor Der Spiegel International is deze herdenking aanleiding om, mede aan de hand van recent vrijgegeven documenten, nog eens te onderzoeken wat er begin jaren negentig precies is gebeurd. Is de mark opgeofferd om de Fransen hun verzet tegen de eenwording te laten opgeven?

Franse historici hebben hier ronduit ‘ja’ op gezegd, maar in Duitsland is de vraag zo beladen dat voor Der Spiegel het belangrijkste vraagteken blijft staan. Desondanks is het een lezenswaardige  reconstructie met veel boeiende details. Lees verder »

Peer Steinbrück was de Duitse minister van Financiën toen de financiële crisis uitbrak, Barry Eichengreen is een prominente Amerikaanse econoom. Ieder voor zich laten ze in een lezenswaardige terugblik hun licht schijnen op wat er de afgelopen jaren is gebeurd en op de onzekere situatie nu.

Steinbrück doet dat in een lang interview met Der Spiegel International. We stonden aan de rand van de afgrond, zegt hij. Hij vertelt ook dat in september 2008 vanuit Europa enorme druk is uitgeoefend op de VS om na de instorting van de zakenbank Lehman Brothers een tweede failliet van een financiële kolos te voorkomen. Steinbrück gaat uitgebreid in op de Duitse maatregelen, en waarschuwt dat het nog te vroeg is om te zeggen dat het ergste voorbij is.

There are still deep-seated structural problems that threaten the economic balance in the world: Between the United States and China, for example, but also within Europe. We have taken a few steps toward taming the financial markets, but we haven’t come nearly far enough to rule out a repetition of the crisis. The most important question hasn’t been answered yet: Who’s in charge, politicians or the financial industry?

Ook Eichengreen is verre van optimistisch over de toekomst. Lees verder »

Der Spiegel International noemt hem een racist die Duitsland wil veranderen van een tolerant land tot een samenleving die is gebaseerd op angst en islamofobie. De linkse Tageszeitung schrijft dat hij 65 jaar na Hitler een nieuwe rassentheorie probeert te verkondigen. Duitsland is in rep en roer naar aanleiding van een boek van Thilo Sarrazin, bestuurslid van de Bundesbank en prominent lid van de sociaal-democratische SPD.

Heel kort samengevat schrijft Sarrazin in Deutschland schafft sich af (Duitsland schaft zichzelf af) dat er te veel moslims zijn in Duitsland, dat de nieuwkomers gemiddeld lager opgeleid en minder intelligent zijn, en meer kinderen krijgen, en dat het land als geheel daardoor dommer wordt. Zijn toch al omstreden stellingen kregen nog meer kritiek toen hij in een interview met Die Welt am Sonntag zei dat joden een apart gen hebben – uitgelegd als: ze zijn bovengemiddeld intelligent.  Meer over zijn ideeën hier en hier en hier.

Der Spiegel International probeert via een ruwe psychologische analyse vast te stellen hoe Sarrazin is geworden tot ,,een racistische anti-moslim die onzin verzint over de genetische basis van intelligentie”. Maar het blad concludeert ook dat hij veel steun krijgt. Lees verder »

In het buitenland lijkt het prestige van bondskanselier Merkel te zijn versterkt door de recordgroei die Duitsland eerder deze maand meldde. Frankrijk is in ieder geval geschrokken van het verschil tussen de 2,2 procent groei in Duitsland en de 0,6 procent in eigen land. Le Monde waarschuwt dat Parijs ingrijpende hervormingen moet doorvoeren wil Frankrijk het vertrouwen op de financiële markten behouden. De Financial Times schrijft in een hoofdartikel dat de Fransen zich geen complex moeten laten aanpraten en dat de Duitse economie een sterkere dip heeft gehad dan de Franse. Maar ondanks deze en andere kanttekeningen bij de Duitse cijfers staat Merkel sterk.

De Amerikaanse politieke analyst Steven Hill ziet haar in een uitgebreide lofrede zelfs als de beste zittende wereldleider.

The shrewd Frau Merkel, with her personable, down to earth demeanour, has displayed steady, effective leadership in five critical areas: the economic crisis, social policy, global warming, foreign policy and, perhaps most importantly, in refashioning capitalism in the face of its near collapse. Lees verder »

Buiten Duitsland is er weinig sympathie en begrip voor Angela Merkel. Het verbod op short selling (gecorrigeerd: speculeren met aandelen, obligaties of andere financiële producten die je niet in je bezit hebt) heeft veel irritatie gewekt, vooral omdat Berlijn dit heeft afgekondigd zonder overleg met andere landen of met Brussel. Dit is een nieuw teken van verdeeldheid, schrijft EuroIntelligence in het dagelijkse persoverzicht.

All effort to display European unity have once again by defeated in full public limelight. (Merkel is either criminally incompetent, or driving Europe off the cliff on purpose. We suspect it is the former.)

De Duitsers proberen het uit te leggen. Duitsland probeert ,,een nieuwe cultuur van stabiliteit’’ in Europa te introduceren, schrijft Spiegel International. Minister van Financiën Wolfgang Schäuble zegt tegen de Financial Times :

I’m convinced the markets are really out of control. That is why we need really effective regulation, in the sense of creating a properly functioning market mechanism’’.

En de Frankfurter Allgemeine Zeitung schrijft in een commentaar dat de eurolanden veel te makkelijk heeft gedacht over de onderlinge cultuurverschillen en nu met de neus op de feiten worden gedrukt. Lees verder »

De grootste krachtproef voor Europa sinds de val van het communisme: zo omschrijft bondskanselier Merkel de druk op de eurozone. Maar ook in Duitse ogen staat de ‘war room’ voor de krachtmeting met de financiële markten niet langer in Berlijn, maar in Parijs.

Merkel zei donderdag dat niet alleen de euro, maar het voortbestaan van de Europese Unie op het spel staat (bericht in Engels). Het is de grootste test sinds 1990, en misschien wel de grootste test ooit.

Scheitert der Euro, dann scheitert nicht nur das Geld, dann scheitert mehr, dann scheitert Europa, dann scheitert die Idee der europäischen Einigung.

Maar ook in Duitse ogen kan Berlijn niet langer een beslissend stempel drukken op het monetaire beleid. Volgens commentator Wolfgang Münchau heeft  Merkel twee verkeerde inschattingen  gemaakt: zij dacht dat er meer tijd was en zij dacht dat het Constitutionele Hof zich zou verzetten tegen noodhulp. De kiezers hebben haar bestraft voor een zwalkende koers, constateert hij. En de Berliner Zeitung schrijft (origineel / vertaling) dat Europa een stuk Franser is geworden. Een economisch bestuur van de eurozone is een stap dichterbij gekomen. En de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank is aangetast nu de bank direct is betrokken bij het reddingsplan. Lees verder »

Griekenland gered, een aanval op Spanje en Portugal afgeslagen? De reacties op het Europese besluit om 750 miljard euro garanties af te geven voor een noodfonds om te voorkomen dat de eurozone uit elkaar valt, zitten vol scepsis. Een paar belangrijke vragen:

• Is de rust op de markten nu echt weergekeerd, zoals in ieder geval maandag leek?
• Is hiermee het ‘Duitse’ karakter van de eurozone in gevaar gekomen? Is dit niet een vrijbrief om het ook in de toekomst niet zo nauw te nemen met het Groei- en Stabiliteitspact?
• Is dit echt het begin van verdere financiële en monetaire integratie?
• Kunnen de landen die in problemen verkeren daar wel uit komen als ze binnen de eurozone blijven? Dan moet er immers zoveel worden bezuinigd dat er nauwelijks ruimte is om te groeien.
• Wat betekent dit voor de krachtsverhoudingen in Europa?

De Franse minister van Financiën Lagarde spreekt van een historisch keerpunt, en zeker geen paniekmaatregel. Dit zijn volgens haar de eerste stappen naar een nieuw Europees model.

C’est un tournant historique, c’est extrêmement clair. Ce n’est pas juste un dispositif concocté pour les exigences d’urgence. Nous avons voulu construire un système pour le long terme. Au fond, il y a une prise de conscience que nous sommes tous dans le même bateau et que nous essuyons les mêmes coups de tabac. Il y a une détermination à construire un nouvel édifice, à réinventer le modèle européen.

Grote woorden, misschien ook omdat president Sarkozy  de grote regisseur is geweest of zich in ieder geval die rol heeft aangemeten – zoals ook de Frankfurter Allgemeine Zeitung schrijft. In een bericht van Bloomberg zegt ook de Belgische econoom Paul de Grauw dat dit een belangrijke versterking is van de monetaire unie. Maar in datzelfde bericht zegt een topanalist van de Royal Bank of Scotland dat de euro hier verzwakt uitkomt. Ook wordt geconstateerd dat Alex Weber, gouverneur van de Duitse centrale bank, grote twijfels over het tweede element in de Europese reactie: het besluit van de Europese Centrale Bank (ECB) om probleemschulden van landen op te kopen.

Het economenblog Baselinescenario schrijft dat nu de verleiding wel erg groot wordt voor landen om misbruik te maken van deze mogelijkheid. Lees verder »

Het probleem in de eurozone zijn niet eens zozeer de slechte berichten. Het probleem is dat er zo weinig goede berichten zijn. El Pais citeert deze uitspraak van een investeerder woensdag in een artikel om uit te leggen waarom Portugal en Spanje nu ook onder druk komen, na Griekenland.

Deze nerveuze sfeer voedt de vraagtekens en wakkert geruchten aan. Vanuit Duitsland kwam er ook weer nieuwe olie op het vuur. Bondskanselier Merkel pleitte voor een ‘ordelijk bankroet’ van landen als dat nodig zou zijn – is dat dan toch nodig voor Griekenland, was de vraag op de financiële markten. Minister van Financiën Schäuble zei dat in de eurozone een mechanisme moet komen voor herstructurering van schulden een eufemisme voor gedeeltelijke afschrijving –  gaat dat alsnog gebeuren dan?

Een ander onzeker element rondom de 110 miljard voor Griekenland: wat is eigenlijk de status van deze noodleningen? Wolfgang Münchau schrijft dat alles erop wijst dat het achtergestelde leningen zijn. Dat maakt het vrijwel zeker dat ze niet in hun geheel zullen worden terugbetaald. Lees verder »