Steeds meer kritiek op microkredieten
Microkredieten kunnen een ramp zijn voor arme mensen. Het idee om mensen met kleine leningen in staat te stellen zelf een economische activiteit op te zetten, bijvoorbeeld met een naaimachine, leek een overtuigend antwoord op kritiek dat ontwikkelingshulp vaak niet op de goede plaats terecht komt. Kleinschalig, mensen direct tot actie aanzettend, effectief. Het enthousiasme van prinses Maxima, die zich er ook in VN-verband voor inzet, gaf het idee verdere steun. Overal ter wereld sloeg deze gedachte aan. Maar vooral in India en Bangladesh worden financiële instellingen er sinds enige tijd van beschuldigd woekerrentes te vragen voor kleine leningen.
De Financial Times wijdt er woensdag een artikel aan. De premier van Bangladesh wordt geciteerd:
Micro-lenders make the people of this country their guinea pig … They are sucking blood from the poor in the name of poverty alleviation.
Al eerder had de krant in een achtergrondartikel geschreven over acties van de Indiase autoriteiten nadat tientallen mensen zelfmoord hadden gepleegd omdat ze de hoge rentes, soms meer dan dertig procent, niet konden betalen. Een aantal verleners van microkredieten is op commerciële basis gaan werken. Een enkel bedrijf is naar de beurs gegaan, met de belofte van een hoog rendement voor de aandeelhouders – het belang van de arme mensen die van de leningen moesten profiteren, leek op de achtergrond te raken. Ook het Nederlandse pensioenfonds PGGM is volgens de FT in de microkredieten in India gestapt.
Een van de grootste kredietorganisaties wereldwijd is Oikokredit. Ook zij erkent op haar website dat er problemen zijn gerezen toen het verlenen van microkredieten een gewone commerciële activiteit is geworden.
Toen ook anderen hierin begonnen te investeren, hadden ze vaak meer oog voor het behalen van een gunstig rendement op hun investeringen dan voor de maatschappelijke resultaten daarvan. Deze organisaties werken het liefst samen met grote microfinancieringsinstellingen in de steden die altijd goede resultaten hebben behaald en weinig risico’s lopen.
De onrust in India, constateert de FT, is verder gegroeid toen bleek dat instellingen voor microfinanciering soms meer winst maakten dan gewone banken en dat hun topmensen meer verdienden dan collega’s bij gewone banken. Bijna niemand bestrijdt de oorspronkelijke gedachte. Maar dan moeten wel de klanten van kredietverleners, en niet hun investeerders, centraal blijven staan.
Abonneer je 
woensdag 8 december 2010, 12:31 uur
Zucht …zucht.
Is het anders dan macrokredieten aan verpauperde lidstaten van de EU?
woensdag 8 december 2010, 13:00 uur
De NYT schreef er al eerder over dit jaar: http://www.nytimes.com/2010/04/14/world/14microfinance.html?_r=1&scp=1&sq=microcredit%20mexico&st=cse (Op de NYT-site zijn met de zoekterm ‘microcredit’ nog veel meer artikelen over dit onderwerp te vinden).
woensdag 8 december 2010, 16:44 uur
Tja, dat heet commercie… En 30% is inderdaad veel te hoog, (bij Visa Card betaal ik ook 38% op jaarbasis?), maar waarom wordt dat dan niet gereguleerd? Oh, we hebben het over corrupte overheden… E29Miljard mobieltjes-schandaal in India… En Bangladesh… daar is het idee ooit geboren, via de Grameen bank… – er is nauwelijks sprake van een regering en dan zeuren in de krant… hij zal wel weer op bedeltoernee gaan…
woensdag 8 december 2010, 23:34 uur
Er is niets mis mee dat microkrediet “commercieel” werkt: dan kan het zichzelf bedruipen en dus duurzaam zijn. Ook kunnen meer kredietwaardige leningen minder kredietwaardige, maar wel wenselijke, leningen helpen financieren.
Zelfs relatief hoge rentes hoeven op zichzelf niet verkeerd te zijn; het alternatief is in veel gevallen een nog veel hogere rente. Een rente van 30% als alternatief voor een rente van 300% is nog niet zo gek!
Dat microkredietverleners naar de beurs gaan is natuurlijk wél helemaal verkeerd en moet op alle manieren voorkomen en bestreden worden. Zodra de winst van aandeelhouders belangrijker wordt dan het verlenen van relatief goedkope kredieten heeft het systeem geen zin meer. Dan komen we terecht in dezelfde rotzooi als die waardoor onze economie met regelmatige tussenpozen in crisissen terechtkomt: bedrijven die bestuurd worden door het graaigedrag van (een deel van) de aandeelhouders.
donderdag 9 december 2010, 13:20 uur
Voor de duidelijkheid: er zitten altijd risico’s vebronden aan bij het opzetten van een eigen zaak of bedrijf, hier of elders. Een lening geven of aanvragen is een deel hiervan en moet daarom vooral niet worden verward met het moeten behalen van een ‘maatschappelijk’ resultaat of iets dergelijks. Het is dan ook net zo goed verantwoordelijkheid van de klanten zelf om degelijke afspraken te maken met de geldschieter en, als het niet anders kan, af te zien van de voorgenomen plannen als de rente te hoog is.
Overigens, met woekerrentes snijdt de geldschieter -en daarmee alle betrokken aandeelhouders- ook zichzelf in de voet, want van failliete of dode klanten kun je geen geld vragen.
Een commercieel systeem -met alle ruwe en genadeloze kanten die ze heeft- scheidt als vanzelf de capabelen van de oncapabelen en kortzichtigen, geldschieter of klant. Het lijkt mij daarom zinvol om degenen die een lening willen aanvragen de fundamentele elementen van de bedrijfsvoering en boekhouding bij te brengen zodat zij sterker staan tegenover de geldschieter of in elk geval verstandiger keuzes kunnen maken.
donderdag 9 december 2010, 16:37 uur
En zie hier de noodzaak van de pers als waakhond (Wikileaks, anyone?) en van de overheid als ‘honest broker’:
Dit probleem kan makkelijk worden opgelost als de overheid gewoon domweg plafonds vaststelt voor de rente op deze leningen, EN als ze ook echte controle en sancties hierop instelt.
Mijn voorstel:
1. Een plafond van 4 procent rente op een lening van minder dan 200 euro,
2. Naarmate de geldleners meer winst maken kan het controle en sanctie instrument ook door hen gefinancierd worden.
Het is wellicht gewoon beter om het door de overheid te laten doen, mits er ook daar controle op corruptie is natuurlijk.
vrijdag 10 december 2010, 11:33 uur
Voor zover ik weet berekent KIVA die mensen geld laat lenen aan goed opgezette microprojecten in ontwikkelingslanden geen rente. Of heb ik dat mis?
Ik denk dat als ik dat goed heb begrepen, een goede manier om woekeraars te treffen is, door te gaan met helpen en lenen bij KIVA. Tot nu toe ben ik steeds (zonder rente) en op tijd terugbetaald door deze kleine ondernemers. Zoek eens op http://www.KIVA
maandag 13 december 2010, 11:36 uur
Beste Hans Kruisbrink,
Dat is niet correct. De leners bij KIVA betalen wel degelijk rente. Dat staat ook duidelijk op de website.
U krijgt als uitlener geen rente aangezien KIVA dat niet mag gezien hun status als tussenpersoon en niet als financiële instelling.
KIVA zegt zelf dat het geld (de rente) niet bij hen terechtkomt maar bij de lokale instellingen. Je kunt dus niet uitsluiten dat de woekerrentes daar nog steeds plaatsvinden. KIVA heeft naar aanleiding van kritiek daarop aangekondigd strenger te controleren.
Echter, los van deze nuancering ben ik ook uitlener bij KIVA en heb er veel plezier in. Hopelijk hebben de leners er ook plezier van. Ik ga er voorlopig vanuit van wel.