Kent u Plumpy’nut? Het verhaal begint met een pot Nutella, er zit een echo in van het Gallische dorpje met een toverdrank dat dapper standhoudt tegen buitenlandse legioenen, en het gaat verder met de redding van  miljoenen kinderen van de ondervoeding – afgelopen is dit fascinerende verhaal, in extenso verteld in het New York Times Magazine, nog niet.

Plumpy’nut is een pasta die is gemaakt van pinda’s, suiker en olie waaraan F(ormula)100 is toegevoegd, een mengeling van melkpoeder en vitaminen en  mineralen. De Fransman André Briend was op zoek naar een manier om ondervoeding te behandelen zonder dat daar water bij nodig was. Toen hij een pot Nutella zag, had hij de oplossing: een pasta op basis van pinda’s. Extra voordelen: die hoeft niet te worden gekoeld, is niet zo duur, en kan thuis worden toegediend – behandeling in een kliniek is niet meer nodig.

Het blijkt fantastisch te werken. Al een paar jaar propageren Unicef en de Verenigde Naties in het algemeen dit als het beste middel om ondervoeding te behandelen – en mogelijk te voorkomen. Maar: wie mag Plumpy’nut produceren – en er dus aan verdienen?

Briend had een kennis van het bedrijf Nutriset in de arm genomen om de pasta te maken, en patent aangevraagd op de formule. Zelf verdient Briend er niets aan. Het bescheiden percentage van de winst dat hem toevalt, gaat direct naar zijn onderzoekslaboratorium. Maar Nutriset verdedigt zijn rechten fel. Zo fel, dat India de invoer aan banden heeft gelegd als een soort koloniaal product. In andere landen negeren lokale producenten het patent. In de VS probeert Nutriset alle pogingen af te houden om het patent buiten werking te stellen. Maar in Derde-Wereldlanden wil het Franse bedrijf een aantal dochterondernemingen opzetten.

Hoe moet je dat interpreteren? Le Monde heeft de opstelling van Nutriset beschreven als een heldhaftige poging om de Amerikaanse ‘legioenen’  te weerstaan. Achter kleine rechtzaken wordt de financiële macht vermoed van grote Amerikaanse pindaboeren en andere voedingsgiganten. Critici zeggen dat Nutriset de belangen van ondervoede kinderen schaadt door zo strak vast te houden aan het patent. Volgens de New York Times wordt er nu voor 200 miljoen dollar omgezet. Maar het potentieel is veel groter en loopt in de miljarden.

De vraagtekens blijven. Het leeuwendeel van de productie gebeurt in Frankrijk en in een kleine Amerikaanse dochteronderneming, officieel non-profit. Hoe valt dat te rijmen met de officiële doelstelling om mensen en landen minder afhankelijk te maken van hulp van buiten en lokale bedrijven te stimuleren? Het zijn belangrijke vragen. Maar nog belangrijker is ervoor te zorgen dat ondervoeding meer kinderlevens eist dan aids, tbc en malaria bij elkaar.

Le Monde schrijft dat amerikaanse legioenen jacht maken op een Franse toverdrank.

Dit verhaal is geplaatst op dinsdag 7 september 2010 om 14:35 uur.