Voor de overzichtelijkheid zullen verwijzingen naar de crisis rondom de euro voortaan te lezen zijn via een nieuw blog op nrc.nl dat louter aan de eurocrisis is gewijd.

Op veel plaatsen in Europa zijn de sociaal-democraten op zoek naar een nieuw politiek ‘verhaal’. De financiële crisis heeft de beperkingen laten zien van het marktdenken dat sinds de jaren negentig ook door veel sociaal-democratische en socialistische regeerders is omarmd. Denk aan de Derde Weg van Tony Blair, waaraan met het verlies van zijn opvolger Brown een einde is gekomen. Denk ook aan de harde ingrepen in de sociale zekerheid waarmee voormalig bondskanselier Schröder de arbeidsflexibiliteit in Duitsland heeft vergroot maar veel traditionele SPD-stemmers van zich heeft vervreemd.

Donderdagmiddag verschijnt hierover een achtergrondartikel op de Europapagina van NRC Handelsblad. De conclusie daarvan is dat Europese sociaal-democraten sterk de nadruk willen gaan leggen op de strijd tegen sociale ongelijkheid. Critici in dit debat vinden dit focus te nauw. Zij waarschuwen dat problemen als milieu, massa-immigratie en democratisering ook een plaats moeten krijgen in dat nieuwe verhaal.

Op internet is een deel van de discussie goed na te lezen of te volgen. Lees verder »

Buiten Duitsland is er weinig sympathie en begrip voor Angela Merkel. Het verbod op short selling (gecorrigeerd: speculeren met aandelen, obligaties of andere financiële producten die je niet in je bezit hebt) heeft veel irritatie gewekt, vooral omdat Berlijn dit heeft afgekondigd zonder overleg met andere landen of met Brussel. Dit is een nieuw teken van verdeeldheid, schrijft EuroIntelligence in het dagelijkse persoverzicht.

All effort to display European unity have once again by defeated in full public limelight. (Merkel is either criminally incompetent, or driving Europe off the cliff on purpose. We suspect it is the former.)

De Duitsers proberen het uit te leggen. Duitsland probeert ,,een nieuwe cultuur van stabiliteit’’ in Europa te introduceren, schrijft Spiegel International. Minister van Financiën Wolfgang Schäuble zegt tegen de Financial Times :

I’m convinced the markets are really out of control. That is why we need really effective regulation, in the sense of creating a properly functioning market mechanism’’.

En de Frankfurter Allgemeine Zeitung schrijft in een commentaar dat de eurolanden veel te makkelijk heeft gedacht over de onderlinge cultuurverschillen en nu met de neus op de feiten worden gedrukt. Lees verder »

De grootste krachtproef voor Europa sinds de val van het communisme: zo omschrijft bondskanselier Merkel de druk op de eurozone. Maar ook in Duitse ogen staat de ‘war room’ voor de krachtmeting met de financiële markten niet langer in Berlijn, maar in Parijs.

Merkel zei donderdag dat niet alleen de euro, maar het voortbestaan van de Europese Unie op het spel staat (bericht in Engels). Het is de grootste test sinds 1990, en misschien wel de grootste test ooit.

Scheitert der Euro, dann scheitert nicht nur das Geld, dann scheitert mehr, dann scheitert Europa, dann scheitert die Idee der europäischen Einigung.

Maar ook in Duitse ogen kan Berlijn niet langer een beslissend stempel drukken op het monetaire beleid. Volgens commentator Wolfgang Münchau heeft  Merkel twee verkeerde inschattingen  gemaakt: zij dacht dat er meer tijd was en zij dacht dat het Constitutionele Hof zich zou verzetten tegen noodhulp. De kiezers hebben haar bestraft voor een zwalkende koers, constateert hij. En de Berliner Zeitung schrijft (origineel / vertaling) dat Europa een stuk Franser is geworden. Een economisch bestuur van de eurozone is een stap dichterbij gekomen. En de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank is aangetast nu de bank direct is betrokken bij het reddingsplan. Lees verder »

Griekenland gered, een aanval op Spanje en Portugal afgeslagen? De reacties op het Europese besluit om 750 miljard euro garanties af te geven voor een noodfonds om te voorkomen dat de eurozone uit elkaar valt, zitten vol scepsis. Een paar belangrijke vragen:

• Is de rust op de markten nu echt weergekeerd, zoals in ieder geval maandag leek?
• Is hiermee het ‘Duitse’ karakter van de eurozone in gevaar gekomen? Is dit niet een vrijbrief om het ook in de toekomst niet zo nauw te nemen met het Groei- en Stabiliteitspact?
• Is dit echt het begin van verdere financiële en monetaire integratie?
• Kunnen de landen die in problemen verkeren daar wel uit komen als ze binnen de eurozone blijven? Dan moet er immers zoveel worden bezuinigd dat er nauwelijks ruimte is om te groeien.
• Wat betekent dit voor de krachtsverhoudingen in Europa?

De Franse minister van Financiën Lagarde spreekt van een historisch keerpunt, en zeker geen paniekmaatregel. Dit zijn volgens haar de eerste stappen naar een nieuw Europees model.

C’est un tournant historique, c’est extrêmement clair. Ce n’est pas juste un dispositif concocté pour les exigences d’urgence. Nous avons voulu construire un système pour le long terme. Au fond, il y a une prise de conscience que nous sommes tous dans le même bateau et que nous essuyons les mêmes coups de tabac. Il y a une détermination à construire un nouvel édifice, à réinventer le modèle européen.

Grote woorden, misschien ook omdat president Sarkozy  de grote regisseur is geweest of zich in ieder geval die rol heeft aangemeten – zoals ook de Frankfurter Allgemeine Zeitung schrijft. In een bericht van Bloomberg zegt ook de Belgische econoom Paul de Grauw dat dit een belangrijke versterking is van de monetaire unie. Maar in datzelfde bericht zegt een topanalist van de Royal Bank of Scotland dat de euro hier verzwakt uitkomt. Ook wordt geconstateerd dat Alex Weber, gouverneur van de Duitse centrale bank, grote twijfels over het tweede element in de Europese reactie: het besluit van de Europese Centrale Bank (ECB) om probleemschulden van landen op te kopen.

Het economenblog Baselinescenario schrijft dat nu de verleiding wel erg groot wordt voor landen om misbruik te maken van deze mogelijkheid. Lees verder »

Het is de afgelopen dagen vaak gezegd: de problemen die  Griekenland en andere Zuid-Europese landen hebben met hun begroting en hun overheidsschuld, raken ook ons. Of, in een variant daarop: de druk van financiële markten op Griekenland, Spanje en Portugal zet de eurozone als geheel onder druk.

Een infographic uit de New York Times, gepubliceerd voor tot het reddingsplan werd besloten, maakt dit inzichtelijk. Iets om lang naar te kijken.

Klik op de graphic om die in groter formaat te zien.

Het probleem in de eurozone zijn niet eens zozeer de slechte berichten. Het probleem is dat er zo weinig goede berichten zijn. El Pais citeert deze uitspraak van een investeerder woensdag in een artikel om uit te leggen waarom Portugal en Spanje nu ook onder druk komen, na Griekenland.

Deze nerveuze sfeer voedt de vraagtekens en wakkert geruchten aan. Vanuit Duitsland kwam er ook weer nieuwe olie op het vuur. Bondskanselier Merkel pleitte voor een ‘ordelijk bankroet’ van landen als dat nodig zou zijn – is dat dan toch nodig voor Griekenland, was de vraag op de financiële markten. Minister van Financiën Schäuble zei dat in de eurozone een mechanisme moet komen voor herstructurering van schulden een eufemisme voor gedeeltelijke afschrijving –  gaat dat alsnog gebeuren dan?

Een ander onzeker element rondom de 110 miljard voor Griekenland: wat is eigenlijk de status van deze noodleningen? Wolfgang Münchau schrijft dat alles erop wijst dat het achtergestelde leningen zijn. Dat maakt het vrijwel zeker dat ze niet in hun geheel zullen worden terugbetaald. Lees verder »

De paus komt in actie, neemt zelfs het initiatief. Dat is volgens de Italiaanse Vaticaanwatcher Sandro Magister de betekenis van het besluit om de machtige maar omstreden orde van de Legionairs van Christus onder curatele te stellen. De oprichter van deze orde, de Mexicaanse pater Marcial Maciel Degollado, is beschuldigd van herhaald seksueel misbruik van minderjarigen.

With this statement, the Holy See has overturned the dominant model of recent reporting on pedophilia. Instead of letting its agenda be dictated by the newspapers, instead of responding case by case to the deluge of accusations, this time the Holy See has taken the initiative.

Verschillende verhaallijnen lopen hier door elkaar. De grote financiële armslag van de orde en haar invloed in de Romeinse curie. De sympathie die de Legionairs vonden bij paus Johannes Paulus II. De positie van de huidige paus toen, eind jaren negentig, opnieuw klachten werden ingediend tegen Maciel bij de Congregatie voor de Geloofsleer. Paus Benedictus was toen als kardinaal Ratzinger prefect van deze congregatie. En de betekenis van de maatregel die het Vaticaan eind vorige week bekendmaakte.

Volgens Ross Douthat, columnist van de New York Times, is de moraal van het verhaal dat paus Benedictus een ‘betere’ paus is dan velen denken als ze de vergelijking maken met zijn charismatische voorganger.

(T)he high-flying John Paul let scandals spread beneath his feet, and the uncharismatic Ratzinger was left to clean them up. Lees verder »

Drie vragen overheersen in de commentaren op het akkoord over noodhulp voor Griekenland. Kan Griekenland het wel aan, zo’n draconisch bezuinigingsprogramma? Is het voldoende om de onrust op de financiële markten weg te nemen? En is dit überhaupt wel een verstandige oplossing?

Nergens valt een volmondig ‘ja’ te lezen op deze vragen. De Frankfurter Allgemeine Zeitung schrijft in een commentaar dat de Duitse parlementariërs, die later deze week over de noodleningen moeten stemmen, waarschijnlijk tandenknarsend akkoord zullen gaan omdat er grote twijfels bestaan. Griekenland moet heel diep snijden in zijn uitgaven en fors meer ophalen aan belastingen en accijns.  Is dit politiek en maatschappelijk allemaal wel haalbaar? Bovendien, schrijft de krant, het feit dat een klein en marginaal land als Griekenland zo’n enorme crisis kan veroorzaken, laat zien dat er veel strengere regels moeten komen ter handhaving van het Groei- en Stabiliteitspact. En veel landen wilden daar tot nu toe niet aan.

Toch is dat onontkoombaar, meent El Pais in zijn hoofdartikel.  Er is veel meer en betere coördinatie van en controle op het begrotingsbeleid nodig. De krant heeft verder kritiek op bondskanselier Merkel. Haar grillige optreden heeft ,,de geloofwaardigheid van het belangrijkste project van Europese integratie in gevaar gebracht en heeft haar leiderschap in Europa niet versterkt”. Voor een kanttekening daarbij zie de analyse (alleen voor abonnees) van NRC-correspondent Caroline de Gruyter, die laat zien hoe Duitsland de regie heeft gevoerd in de strenge voorwaarden die Griekenland zijn opgelegd.

Ook Economist-blogger Charlemagne is sceptisch. Lees verder »