Zijn de Duitsers het probleem? In de Franse analyse ligt Duitsland dwars bij Europese pogingen om Griekenland te helpen en zouden de Duitsers meer moeten consumeren om de export uit andere landen een kans te geven. De Financial Times gaat in een commentaar zelfs zo ver om te praten over Duits ‘sadisme’.

(Noot: de nieuwe illustratie bij dit lopende debat is gebaseerd op een schilderij dat in opdracht van een lezer is gemaakt door Cees van Langevelde.)

Een paar elementen uit dit debat:

• Le Monde bericht dat Duitsland heeft dwarsgelegen in de gesprekken maandag en dinsdag hierover in Brussel.  In Duitse ogen zou de EU pas in actie moet komen als Griekenland echt failliet dreigt te gaan, volgens Le Monde, terwijl de Fransen vinden dat de zware inspanningen die nu van Griekenland worden gevraagd, het voor het land alleen maar moeilijker maken om uit de recessie te komen.
• Zo zou het uitblijven van harde garanties aan Griekenland de rente die de Grieken moeten betalen, veel hoger houden dan nodig is. Met een ‘normale’ marktrente zou Griekenland makkelijker zijn overheidsfinanciën op orde kunnen brengen, is de redenering. Na de halfslachtige beloftes in Brussel van ‘steun als de Grieken erom vragen‘ heeft Standard & Poor’s het dreigement ingetrokken om de kredietwaardigheid van Griekenland opnieuw te verlagen. Dat heeft de druk op Athene enigszins verlicht. Maar de twijfel blijft bestaan of Griekenland snel zijn begrotingstekort onder controle kan brengen.
• Maar het belangrijkste twistpunt zijn de onevenwichtigheden binnen de eurozone (zie ook het communiqué van de ministers van Financiën). De afgelopen weken is daarbij veel gewezen naar Griekenland, dat boven zijn macht heeft geleefd. Onder aanvoering van Frankrijk wordt nu ook met de beschuldigende vinger gewezen naar Duitsland.
• Het openingsschot is gelost door de Franse minister van Financiën Lagarde. Die zei tegen de Financial Times dat Duitsland meer zou moeten consumeren. Van de Duitse export gaat 43 procent naar andere landen van de EU. Het land heeft de afgelopen jaren zijn concurrentiepositie sterk verbeterd, onder andere door de loonkosten onder controle te houden. Maar daardoor bleef de consumptie in eigen land relatief laag, en bood de Duitse markt minder kansen voor andere landen.
• Le Figaro constateert dat Spanje de Franse visie deelt en dat Oostenrijk zich schaart achter Duitsland (Nederland wordt in het artikel niet genoemd). De krant voegt daaraan toe dat het moeilijk is een land te veroordelen omdat het een te sterke concurrentiepositie heeft, maar vervolgt dan dat je  niet allemaal kunt exporteren.
• Ook La Tribune schrijft in een commentaar dat Duitsland te hardnekkig blijft hameren op een sterke munt.
  

  Les Allemands veulent une monnaie forte et travaillent à leur compétitivité. Les autres, ne pouvant dévaluer, se sont réfugiés dans l’endettement. Si l’Union monétaire connaît sa première épreuve, ce n’est donc pas à cause de la crise de la dette. La dette n’est qu’un symptôme, celui des divergences considérables que les membres de la zone ont laissé se creuser depuis dix ans. Même pour traiter le symptôme, France et Allemagne ne sont pas d’accord.

• In Duitsland wordt in het algemeen geïrriteerd gereageerd. Het Handelsblatt schrijft in een boos commentaar: een politiek van zwakte is geen alternatief.  FT Deutschland laat hierover een aantal Duitse economen aan het woord. Als andere landen in gelijke mate hun economie hadden gesaneerd, had de Duitse export nooit zo sterk kunnen groeien, is hun conclusie. Maar het is contraproductief om nu van Duitsland te vragen zijn concurrentiepositie af te zwakken.
• Duitsland is te goed geworden, schrijft de Süddeutsche Zeitung in een commentaar. Nog maar zeven jaar geleden werd het land omschreven als de zieke man van Europa. Sociale partners en politiek hebben samen gezorgd dat Duitsland er weer bovenop kwam, en die weg van besparingen en verbeteren van de concurrentiepositie is de goede. Onevenwichtigheden oplossen is belangrijk, schrijft de krant. Maar:
  

  “Zum Tango gehören zwei”, sagt Ministerin Lagarde. Stimmt. Aber wenn einer der beiden Partner nicht Tango tanzen kann, hilft es auch nicht, es dem anderen wieder abzugewöhnen.

• En ook uit Zwitserland komt steun voor de Duitsers. De Neue Zürcher Zeitung constateert in een commentaar dat ook Spanje, net als Griekenland, veel meer consumeert dan het exporteert. Maar:
  

  Diskussion um diese Ungleichgewichte erinnert stark an jene um die chinesisch-amerikanischen Beziehungen. China ist seit Jahren eine Exportnation und erzielt vor allem gegenüber den USA hohe Handelsüberschüsse. China kann diese hoch halten, weil es seine Währung gegenüber dem Dollar mehr oder weniger fixiert hält; die steigende Wettbewerbsfähigkeit schlägt sich so nicht in einer stärkeren Währung nieder, die Ungleichgewichte reduzieren würde.

  Die USA mögen bisweilen zu Recht monieren, dass sie von China in eine Art unfreiwillige Währungsunion gezwungen werden. Den kriselnden Euro-Staaten steht diese Kritik indessen nicht zu. Sie sind freiwillig und sehenden Auges in die Währungsunion gegangen. Jahrelang haben sie von deren Vorteilen wie den niedrigen Euro-Zinsen profitiert und über ihre Verhältnisse gelebt, ohne sich rechtzeitig um ihre eigene Wettbewerbsfähigkeit zu kümmern. Dass sich andere Länder wie Deutschland in dieser Hinsicht besser geschlagen haben, wird man ihnen nicht vorwerfen können.

Dit verhaal is geplaatst op woensdag 17 maart 2010 om 12:55 uur.