• De Amerikaanse Federal Reserve wil een onderzoek instellen naar de rol van Goldman Sachs bij het verhullen van een deel van de Griekse schuld in 2001 – het staat ook in veel  kranten. Uit de bewoordingen waarmee Ben Bernanke dit aankondigde, schrijft Quatremer (Libération), valt op te maken dat het daarbij ook gaat om financiële speculatie tegen Griekenland. Maar, zo vraagt hij zich af, waarom hoor je in Europa bijna niemand pleiten voor zo’n onderzoek? Voor hem een nieuw voorbeeld van Europese machteloosheid. Een andere bericht hierover staat in Le Monde.
• Meevallende economische groei kan de schuldproblemen van Griekenland en andere eurolanden verlichten. Maar de vooruitzichten zijn somber. De Europese Commissie verwacht dit jaar een groei van niet meer dan 0,7 procent. Daarmee blijft Europa ver achter bij Azië. Negatieve uitschieter is het Verenigd Koninkrijk. Nederland zal het naar verwachting beter doen dan gemiddeld, en de beste groeier in de Europese Unie is Polen.

NB: Wegens vakantie zullen er een week lang geen nieuwe berichten verschijnen op het wereldblog.

Lees verder »

Er komt maar geen einde aan de bloedige en wrede oorlogen in Afrika omdat het eigenlijk geen oorlogen zijn, schrijft Jeffrey Gettleman, correspondent voor de New York Times, in een artikel voor Foreign Policy. Het is opportunistische banditerij. En daar maak je niet met onderhandelingen een einde aan, maar door de leiders gevangen te nemen of te doden.

Het is een somber overzicht. De klassieke bevrijdingsbewegingen van vroeger zijn vrijwel verdwenen. De ‘rebellen’ zijn dieven en verkrachters geworden, met nauwelijks een ander doel dan dat. Ze willen geld, geweren en de macht om te doen wat ze willen. Daarom heeft het geen zin om te praten over autonomie of het delen van de politieke macht.

Achtergrond van deze verandering is het einde van de Koude Oorlog: Lees verder »

• In Griekenland wordt veel met de beschuldigende vinger naar anderen gewezen. Roofzuchtige bankiers. Arrogante Duitsers (nooit de oorlogscompensatie betaald!). Egoïstische Europeanen. Maar econoom Georges Pagoulatos schrijft in de krant Kathimerini een stuk vol zelfkritiek (Griekse link, voor de liefhebbers). ,,In wezen zijn we een door en door conservatieve maatschappij, ook al stemmen we voornamelijk op linkse –  of centrumpartijen’’, zo begint zijn artikel. Het is de moeite waard om helemaal te lezen, in de Nederlandse vertaling. Een citaat:

Het is allemaal onze eigen schuld, regelrecht het resultaat van ons eigen politieke systeem, van onze vakbonden en een hele klasse zakenlui die uit profiteurs en fraudeplegers bestaat. Griekse consumenten hebben hun kinderwens in vervulling laten gaan: ze hebben allemaal een dure auto, het laatste model mobiele telefoon, gaan op wintersport naar het meest hippe skistation van het land, brengen hun zomervakantie door op Mykonos en declareren slechts 20.000 euro per jaar aan inkomsten. En ze gaan op hun vijftigste met de vut.  Onze zelfvoldane maatschappij kan zich dat niet permitteren.

• Le  Monde gaat verder over de rol van de Goldman Sachs, in 2001 en in de afgelopen maanden. De bank citeert de baas van Goldman Sachs USA, die toegeeft dat achteraf gezien, de operatie in 2001 niet helemaal transparant was. Volgens de Franse krant heeft Goldman Sachs premier Papandreou vorig najaar voorgesteld een vergelijkbare constructie op te zetten om een deel van de schuld van de Griekse gezondheidszorg buiten de boeken te houden. Papandreou heeft dat volgens Le Monde geweigerd.
• Een lezer wees me nog op dit uitstekende artikel in de New York Times over hoe de banken die Griekenland hebben geholpen een deel van zijn schuld te verbergen, nu speculeren op groeiende financiële problemen. Lees verder »

Umar Farouk Abulmutallah

Sommigen zullen het idee verwerpen als psychologie van de koude grond, maar het blijft een interessente gedachte: het is geen toeval dat veel islamitische terroristen zijn opgeleid als ingenieur.

De Israëlische historicus Emmanuel Sivan, die uitgebreid  heeft geschreven over radicaal fundamentalisme, vat zijn these als volgt samen:

(E)ngineering as a field of study and a profession tends to attract people who seek certainty, and their approach to the world is largely mechanistic. So they are characterized by a greater intolerance of uncertainty – a quality that is evident among extremists, both religious and secular. Those with engineering mindsets are also characterized by an approach that requires society to operate “like clockwork” and abhors democratic politics, which requires compromises.

Bijkomende factor is volgens Sivan dat je veel moeite moeten doen om een technische studie te kunnen volgen in Arabische landen. Meestal is het salaris daarna betrekkelijk laag en dat wordt vaak ervaren als onrecht waaraan de radicale islam een einde zou kunnen maken.

Sivan vertelde dat hij zijn gedachtes vorig jaar heeft ontvouwd op een grote bijeenkomst van ingenieurs. Ongeveer de helft van de aanwezigen was het met hem eens, terwijl de andere helft zijn hypothese verwierp. Hij ziet zijn stelling bevestigd in het feit dat Umar Farouk Abdulmutallah, de Nigeriaan die probeerde op een vlucht van Amsterdam naar Detroit een bom te laten ontploffen, een ingenieursstudie in Londen volgde.

• De Wall Street Journal waarschuwt dat de Griekse problemen verergeren. De vier belangrijkste banken zagen hun kredietwaardig dalen. Zij moesten de afgelopen weken al 0,4 procent meer betalen voor internationale leningen dan andere banken uit de eurolanden. De Amerikaanse zakenkrant legt uit waarom beleggers bezorgd zijn:

The main worry is that Greece’s efforts to lower its deficit through austerity measures will quickly spread deep into the Greek economy, lowering demand for loans and cutting into bank profits. In addition, as long as investors are worried about Greece’s ability to issue new debt and pay off maturing bonds, Greek banks will have to pay more to fund themselves.

• De Duitse publieke opinie is fel tegen een reddingsactie voor Griekenland. Charlemagne, euroblogger van The Economist, constateert dat irritatie over betere pensioenregeling daar een belangrijke rol in speelt. Hij citeert uit een hoofdartikel uit de Frankfurter Allgemeine Zeitung:

The Greeks go onto the streets to protest against the increase of the pension age from 61 to 63. Does that mean that the Germans should in future extend the working age from 67 to 69, so that the Greeks can enjoy their retirement? Lees verder »

Hou er mee op. Het wordt toch nooit wat met grootschalige Navo-acties buiten Europa, zoals in Afghanistan. De VS zouden zich moeten terugtrekken en de Navo overlaten aan de Europeanen. Daarmee kan de organisatie terugkeren naar de reden waarvoor zij is opgezet: een tegenwicht vormen tegen de Russische militaire macht. Dan mogen de Europeanen zelf bepalen hoeveel geld en mensen ze daaraan willen besteden.

Dit voorstel komt van een Amerikaan die altijd kritisch is geweest over de Amerikaanse interventies in Irak en Afghanistan en een zoon verloren heeft in Irak: Andrew Bacevich, hoogleraar internationale betrekkingen. Het is geschreven vóór de Nederlandse kabinetscrisis over terugtrekking van de troepen uit Afghanistan – ‘bad timing‘, volgens de linkse Britse krant The Guardian.

Bacevich heeft in verschillende boeken geschreven dat de Amerikanen in hun buitenlandse politiek te veel vertrouwen op militaire macht. Hij constateert dat in vrijwel alle Europese landen de bereidheid tot militaire actie gering is. (Update: volgens de Amerikaanse minister van Defensie, Robert Gates, is de ‘demilitarisering van Europa’ een belemmering geworden voor vrede en veiligheid). De Europese afkeer van militaire middelen is volgens Bacevich een onoplosbaar probleem gebleken bij pogingen om het karakter van de Navo te veranderen en haar werkterrein te verbreden. Lees verder »

• De verontwaardiging over het gesjoemel van Athene met de begrotingscijfers heeft iets schijnheiligs, schrijft Le Monde. In 2004 kwam ook al aan het licht dat de Grieken geknoeid hadden met hun cijfers. Maar toen hadden andere landen eveneens problemen met de Europese afspraken, en gebeurde er niets om de lieve vrede te bewaren. En heeft Griekenland een deel van zijn schulden proberen te verbergen via financiële constructies die waren bedacht door de Amerikaanse zakenbank Gordman Sachs? Het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Italië en Portugal hebben op een vergelijkbare manier geknoeid in de boeken, waarbij de meest inventieve constructies door Rome werden bedacht.

• De Europese Unie had Griekenland om opheldering gevraagd over deze constructies. Athene zegt door stakingsacties de gevraagde informatie niet op tijd te hebben kunnen leveren.

• Intussen gaat het pokerspel tussen Griekenland en de andere landen in de eurozone door. Lees verder »

Een stad is waarschijnlijk de milieu-vriendelijkste manier voor mensen om te wonen. De Amerikaanse milieu-activist Steward Brand schrijft het met kennelijk plezier in Prospect Magazine, want hij is nooit wars geweest van controversiële uitspraken. De kop boven zijn stuk: hoe sloppenwijken de planeet kunnen redden.

Brand wijst erop dat er al een tijdje op een nieuwe manier wordt aangekeken tegen sloppenwijken. Meer dan de helft van de wereldbevolking woont nu in een stad, en de verwachting is dat uiteindelijk in opkomende economieën tachtig procent in de stad zal wonen, net als in rijke landen. Dat zou het mogelijk maken dat in het jaar 2050 tachtig procent van de mensheid op drie procent van het land woont.

Sloppenwijken hebben veel ecologische voordelen, schrijft Brand. Er wordt nauwelijks materiaal verspilt en heel veel wordt gerecycled; het energieverbruik is  laag; er wordt op heel inventieve manieren geld verdiend; en het simpele feit dat mensen in de stad kunnen leven, hoe gebrekkig ook, helpt de achteruitgang van bossen en landbouwgrond tegen te gaan.

De New Yorker heeft al een paar jaar geleden geschreven hoe groen Manhattan eigenlijk is Lees verder »

• Eigenlijk moeten we de Grieken dankbaar zijn, schrijft Le Figaro in een commentaar. De Griekse problemen hebben de aandacht gevestigd op de problemen van de eurozone als geheel: de munt is te hoog, waardoor Europese bedrijven kansen missen op de wereldmarkt. De commentator juicht het toe dat nu de druk groeit om verder stappen te zetten richting ‘gouvernance economique’. Duitsland is daarvoor ten onrechte bang, want het gaat hierbij in essentie om ,,politiek, en dus democratie, te injecteren in een technocratisch proces”. De commentator constateert dat de daling van de euro al een beetje de druk van de ketel haalt, een observatie die al eerder was uitgewerkt door de Amerikaanse econoom Melvyn Krauss (hier in Nederlandse vertaling, alleen voor abonnees).
• Is Hongarije een voorbeeld voor Griekenland? Premier Bajnai denkt van wel. Hij vertelt ineen gesprek met de New York Times dat hij zijn Griekse collega een t-shirt heeft gegeven met de tekst ‘I’ve been there’. Hongarije heeft onder toezicht van het IMF een aantal harde ingrepen doorgevoerd. Sinds medio 2009 is het begrotingstekort met vijf procent van het bruto binnenlands product gedaald. Griekenland moet dit jaar een daling van vier procent zien te bereiken.
• Intussen gaat het debat allerlei kanten op. In Griekenland haalde parlementariër Margaritis Tzimas uit naar Duitsland ,,dat nog steeds geen compensatie heeft betaald voor de Griekse oorlogsslachtoffers … Er zijn nog steeds Grieken die huilen om hun vermoorde broeders. ”
• En in Spanje is de geheime dienst ingezet om de rol van speculanten in de financiële problemen van het land te onderzoeken.
• Jean Quatremer van Libération zou daarbij vast suggereren om ook de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs goed tegen het licht te houden. Lees verder »

Uit het debat over Griekenland en de euro:

• De Europese ministers van Financiën hebben een time out van een maand genomen. Intussen gaat de discussie door of het IMF een rol moet spelen in het oplossen van de Griekse problemen.
• De Amerikaanse econoom Nouriel Roubini pleit daar sterk voor – al was het maar om belangenverstrengeling te voorkomen. Libération-blogger Quatremer herinnert eraan dat Duitse en Franse banken voor miljarden aan leningen hebben uitstaan in Griekenland en daarom partij zijn bij de oplossing die wordt gekozen. Roubini:
  

  Given the risk of contagion from Greece to other EU countries through their banking sectors, for example, the EU or the European Central Bank alone would not be in a good position to impose conditionality once a rescue package was implemented. But funding without strict conditionality is the least desirable solution, and it has not worked in the past. This is why a credible IMF program that tranches financial support with the progressive achievement of fiscal and structural reform goals is the right, if risky, solution. An IMF solution can also better minimize the moral hazard problem than an approach based on loan guarantees.

• Ook de gezaghebbende Italiaanse econoom Francesco Giavazzi pleit ervoor (Italiaans) het IMF in te schakelen. Hij is het dit keer eens met de Italiaanse regering, die volgens Giavazzi in Brussel sterk heeft gepleit voor een rol van het IMF. Giavazzi houdt zich op de vlakte over de vraag of Italië ook een groot risico vormt voor de euro. Nobelprijswinnaar Robert Mundell waarschuwt dat dit land, met zijn enorme staatsschuld, juist hét gevaar vormt.
• In The Economist pleiten Daniel Gros van het Centre for European Policy Studies en   Mayer van Deutsche Bank voor een eigen Europees Monetair Fonds, naar analogie van het IMF, maar dan uitsluitend voor de eurozone.  Het kost tijd om zo’n organisatie op te zetten, schrijven ze, maar die tijd is er nog wel.
• Het Duitse Handelsblatt komt intussen met een onverwachts pleidooi om de eurozone snel uit te breiden richting Oost-Europa. Lees verder »