Al bijna vijftien jaar is het oosten van Congo in de greep van het geweld, voor een deel voortkomend uit de ontwikkelingen in het veel kleinere buurland Rwanda – al functioneert dat land wel erg makkelijk als zondebok. VN-vredesmissies zijn nauwelijks in staat effectief op te treden tegen de chaos in Congo, en honderdduizenden vluchtelingen leven onder erbarmelijke omstandigheden. Hier het laatste nieuws.

De strijd daar wordt vaak genoemd in een rijtje ‘vergeten oorlogen’. Te ver weg, te ingewikkeld. The Economist heeft in een effectieve en mooie videopresentatie de ontwikkelingen van de afgelopen vijftien jaar op een rij gezet. Met als afsluiting een grafiek die laat zien dat weinig landen er zo slecht aan toe zijn als Congo.

Ook de Council on Foreign Relations heeft een beknopt dossier over Congo.

De meeste Aziatische landen zijn veel minder dan elders in de wereld enthousiast over Barack Obama als de nieuwe Amerikaanse president. De nadruk onder Bush op vrijhandel zonder veel aandacht voor milieu of sociaaleconomische problemen kwam hun wel goed uit. ,,In Azië worden mensen vaak onrustig van verandering”, aldus een artikel in Le Monde Diplomatique.

India had bijvoorbeeld liever McCain gezien als president, schrijft Mira Kandar. Het land had onder Bush een gepriviligieerde positie, als steunpunt in de strijd tegen terrorisme en contragewicht tegen de groeiende macht van China. En net als Zuid-Korea en Vietnam vreest India dat onder de druk van de financiële crisis en groeiende werkloosheid in de VS de vrijhandelsakkoorden worden beperkt.

Radicale veranderingen in de opstelling van Washington onder Obama zijn desondanks niet te verwachten. Waarschijnlijk wordt klimaatsverandering het belangrijkste geschilpunt. Obama heeft al duidelijk gemaakt dat hij daar veel aandacht aan wil geven. Maar in veel Aziatische landen is de afgelopen jaren alles, ook het klimaat, ondergeschikt gemaakt aan economische groei.

De wereld moet zich opmaken voor de ergste recessie in zeker 25 jaar. Het aantal werklozen zal in de Westerse Oeso-landen (hier een lijst) met ruwweg een kwart toenemen, en de economie zal volgend jaar in die landen met 0,4 procent krimpen.

Dit staat in de nieuwe Economic Outlook van de Oeso, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (hier een samenvatting, hier links naar de volledige tekst en de persconferentie). De problemen zullen het grootst zijn in landen die extra kwetsbaar zijn voor de financiële crisis en/of te maken hebben met een scherpe daling van de huizenprijzen: Hongarije, Ierland, IJsland, Luxemburg, Spanje, Turkije en het Verenigd Koninkrijk.

Opkomende economieën als China, India, Rusland en Brazilië zullen volgend jaar nog wel groeien, maar veel minder dan eerdere jaren. Voor 2010 wordt in de Oeso-landen een groei van 1,5 procent voorspeld.

Barack Obama wacht een enorme lijst problemen. Maar volgens een lang hoofdartikel in de International Herald Tribune is er één ding dat hij snel moet doen ,,to begin to repair the image of the United States and restore its self-respect: announce a plan for closing Bush’s outlaw prison at Guantánamo Bay.”

Laat niemand denken dat Guantanamo snel dicht kan, of dat het makkelijk is. Maar er moet een plan komen, om de smet uit te wissen van ,,the disdain shown by Bush and Vice President Dick Cheney for the Constitution, federal law and international treaties.”

Volgens de krant biedt een recent voorstel van Human Rights Watch een goed startpunt:
- stel een datum vast voor sluiting
- scheid onder de 250 gevangenen in Guantanamo bay de minderheid van zware terreurverdachten van de meerderheid die wordt beschuldigd van minder zware misdrijven, of zelfs geen.
- repatrieer de gevangenen die niet worden berecht, met garanties voor hun veiligheid
- begin met de berechting van de andere in de federale gerechtshoven, die zijn wel degelijk in staat verantwoord om te gaan met gevoelige informatie

,,Change doesn’t come from Washington – change comes to Washington”, heeft Barack Obama vaak gezegd in de verkiezingscampagne. Maar in een overzicht van recente benoemingen laat The New York Times zien dat Obama de hulp inroept van veel mensen die al decennia in Washington werken. Hillary Clinton, de komende minister van Buitenlandse Zaken, is daarvan het symbool.

Is dat erg? In Washington wordt vaak gezegd: personnel is policy .  Je kunt van mensen die eerder hebben meegewerkt aan een ander beleid, niet zo makkelijk verwachten dat ze omschakelen. Maar medewerkers van Obama zien het probleem niet. ,,He’s not looking for people to give him a vision,” zo wordt David Axelrod geciteerd, die een sleutelrol krijgt in het Witte Huis. ,,He’s going to put together an administration of people who can effectuate his vision.”

Eens in de paar jaar publiceert de Amerikaanse National Intelligence Council een toekomstvoorspelling. De laatste gaat over de vraag hoe de wereld eruitziet in 2025. Meer fragmentatie en instabiliteit, dat lijkt de belangrijkste conclusie uit het rapport te zijn. 

Sinds de Tweede Wereldoorlog heeft het Westen de dienst uitgemaakt, met de Verenigde Staten voorop. Tot voor kort steeg de Amerikaanse macht alleen maar, maar dat zal de komende jaren geleidelijk veranderen, zo luidt de voorspelling. De raad voorspelt dat de VS in 2025 nog steeds het machtigste land zullen zijn. Maar omdat dit multipolaire systeem vrijwel zeker geen effectief overkoepelend internationaal bestuur zal hebben, zal de wereld er over ruim vijftien jaar een stuk instabieler zijn dan nu.

(later toegevoegd) We hebben deze verhalen over slinkende Amerikaanse macht al eerder gehoord, schrijft Gideon Rachman in zijn column voor de Financial Times. Aan het begin van de Koude Oorlog bijvoorbeeld, toen werd voorspeld dat de Sovjet-Unie de VS voorbij zouden streven. Tijdens de Vietnamoorlog. In de jaren tachtig, toen Japan opkwam. En nu weer. Met als verschil dat China economisch veel sterker is dan de Sovjet-Unie was en veel groter is dan Japan. Rachman: ,,This time it really does feel different. But then it always does, does it not?”

Bill Clinton heeft ongeveer dertig miljoen dollar verdiend met zijn memoires. De toenmalige first lady Hillary verdiende met haar eigen verhaal ongeveer acht miljoen dollar. Maar voor de memoires van de scheidende president George W. Bush heeft vooralsnog niemand belangstelling.

Hij kan beter een tijd wachten, is de beleefde consensus onder Amerikaanse uitgevers, aldus een bericht van Associated Press. Laura Bush? Graag. Condoleezza Rice? Ook interessant. Maar George W. heeft nooit veel blijk gegeven van introspectie. Bovendien zullen weinig kiezers geneigd zijn een boek te kopen over een impopulaire president, zeker niet in een recessie.

In haar column in The Guardian schrijft Meg Kane dat ze dat gebrek aan belangstelling niet begrijpt. ,,I’m assuming that watching Bush attempt to justify the myriad interesting choices he’s made – all of which fall somewhere in the range of “irresponsible” to “deadly” to “Were you asleep?” – holds the same sickeningly captivating appeal as watching a car crash.”

Grootschalige speculatie, net als de financiële crisis mogelijk gemaakt door deregulering, was de belangrijkste oorzaak van de snelle stijging en daling van voedselprijzen. Het resultaat was een destabilisering van de voedselmarkt, waardoor het aantal ondervoede mensen sterk is toegenomen.

Dat is de conclusie van het Institute for Agriculture and Trade Policy. In een rapport (samenvatting – volledige tekst) concludeert het instituut dat voedselprijzen wereldwijd tussen april 2007 en april 2008 met 85 procent zijn gestegen. Met normale vraag- en aanbodbewegingen heeft dit weinig meer te maken. Financiële instellingen bundelden de “futures” voor voedsel met andere producten. Het gebrek aan toezicht op deze financiële producten leidde tot excessieve prijsschommelingen, bijvoorbeeld op moment dat de winst werd genomen, die met de echte markt van voedsel weinig meer te maken hadden.

Leugenaars, oplichters, mensen die niet weten waar ze mee bezig zijn: dat is het beeld van Wall Street dat oprijst uit een lang maar fascinerend artikel van de schrijver Michael Lewis, zelf ex-Wall-Street.

In 1989 baarde Lewis opzien met zijn boek Liar’s Poker. Ik hoopte en verwachtte dat jonge talenten zich hierdoor zouden afkeren van Wall Street, schrijft hij. Maar ze zagen het als een handleiding om geld te verdienen. ,,The rebellion by American youth against the money culture never happened. Why bother to overturn your parents’ world when you can buy it, slice it up into tranches, and sell off the pieces?”

Voor het tijdschrift Portfolio blikt Lewis nu terug op wat er de afgelopen anderhalf jaar is gebeurd. Zijn relaas is onthullend en ontnuchterend en komt neer op een keiharde aanklacht. Heel gedetailleerd beschrijft Lewis hoe waardeloze leningen werden verpakt en werden verkocht als interessante beleggingen. Hoe de rating agencies, die toezicht moesten houden op de kredietwaardigheid van instellingen en producten, soms geen benul hadden waar ze het over hadden. Het was een soort collectief bedrog, schrijft Lewis, met de ,,total unabashed complicity of the upper class of American capitalism”.

In de campagne was Barack Obama vrijwel onafscheidelijk van zijn blackberry, maar voordat hij president wordt moet hij die waarschijnlijk inleveren.

Obama heeft zijn e-mail ook gebruikt om ervan verzekerd te zijn dat hij veel verschillende standpunt te horen kreeg. Maar volgens een artikel in de Herald Tribune zijn er twee problemen met een e-mailende president: de veiligheid van e-mail is niet honderd procent zeker, en Amerikaanse wetgeving bepaalt dat alle communicatie van de president onder de Presidential Records Act valt.

Medewerkers van Obama zeggen in het artikel dat de komende president waarschijnlijk zijn e-mail zal moeten opgeven, al wordt er nog wel gezocht naar oplossingen die de Amerikaanse president ook op dat gebied de 21ste eeuw in moeten brengen. ,,Aides said he hoped to have a laptop computer on his desk in the Oval Office, which would be a first for a U.S. president.”