George Soros. (Foto Reuters)

Veel zich ontwikkelende landen zijn tot voor kort buiten schot gebleven in de financiële crisis. Maar nu in Europa en de VS bankgaranties zijn afgegeven, stroomt het geld naar de Europa en de VS, op zoek naar veiligheid. Dat leidt tot enorme problemen in sommige andere landen, ook als zij een verstandig financieel beleid hebben gevoerd.

Zij hebben dringend geld nodig. Het IMF kan voor een deel daarin voorzien, maar de mogelijkheden van dat fonds zijn beperkt (zie ook dit commentaar). George Soros houdt in de Financial Times een pleidooi voor veel ruimere kredietmogelijkheden: ,,The central banks at the centre should open large swap lines with the central banks of qualifying countries at the periphery and countries with large foreign currency reserves, notably China, Japan, Abu Dhabi and Saudi Arabia, ought to put up a supplemental fund that could be dispersed more flexibly.” En er is haast bij: we lopen veel te veel achter de feiten aan, waarschuwt Soros: ,,That is why the financial crisis is spinning out of control.”

Het milieubewustzijn neemt toe, maar nog steeds legt onze manier van leven een onverantwoord groot beslag op het milieu.

Sojaplantage in gekapt regenwoud Brazilie

De ,,ecologische voetafdruk” van Nederlanders, die het beslag meet dat de menselijke consumptie legt op de aarde, is bijvoorbeeld zo groot dat als iedereen zo zou leven, de aarde eigenlijk twee keer zo groot zou moeten zijn.

In de Nederlandse versie van een wereldwijd verspreid rapport beschrijft het Wereldnatuurfonds waar de hoofdproblemen zitten. Voor Nederland zijn dat: energie, soja, hout, koffie en vis. Na China is Nederland bijvoorbeeld ´s werelds grootste importeur van soja, dat wordt verwerkt in veevoer – daarvoor wordt veel tropisch regenwoud gekapt. Ook staat ons land op de zevende plaats van de wereldranglijst voor vleesconsumptie.

De Nederlandse versie is sterk ingekort en bewerkt. Er is ook een uitgebreide internationale versie in het Engels.

In de huidige financiële crisis is nog eens ondubbelzinnig het belang van de euro duidelijk geworden. Met aandelenkoersen die op en neer schieten, landen als Hongarije en IJsland die in grote problemen komen, en een munt als de Japanse yen die gevaarlijk sterker wordt, is het een zegen dat de eurolanden geen onderlinge valutaproblemen hebben. ,,(T)he last thing governments and central banks need right now is full-blown currency chaos across Europe,” schrijft Peter Rashish op de website van The Globalist. Vergelijk de situatie van Portugal, Italië en Griekenland, eurolanden die alle drie grote monetair-economische problemen hebben, maar met die in de Baltische staten en Hongarije. Er is wel een les te trekken uit de gebeurtenissen van de afgelopen weken: het Ierse besluit om, zonder overleg met zijn europartners, de banktegoeden volledig te garanderen, had kunnen leiden tot een ongewenste stroom van euro’s uit andere landen naar Ierse banken. Daarom: ,,(T)he euro needs to be matched by much closer coordination of national financial policies and regulations in Europe.”

De 63e Algemene Vergadering van de VN. (Foto AFP)

De Deen Michael Soussan is jarenlang voor de Verenigde Naties coördinator geweest in Irak van het omstreden Oil-for-Food programma. Hierbij werd Iraakse olie onder regie van de VN verkocht om voedsel te kopen voor de Iraakse bevolking. Soussan, die al eerder naar buiten is getreden met zijn beschuldigingen van corruptie, heeft alles nog eens op een rij gezet in een artikel in het Britse tijdschrift Prospect.

Zijn conclusie: de VN hebben in hun huidige vorm geen toekomst, omdat in principe iedereen lid kan worden zonder een aantal fundamentale beginselen van fatsoenlijk beleid te onderschrijven. ,,(T)his open admission policy explains a great deal about why the UN now so often fails to live up to its own high ideals. Not even a bridge club can function coherently if the players are not obliged to play by the rules.”

Soussan vertelt dat zijn toenmalige baas de VN vaak terecht heeft vergeleken met een ezel. ,,A slow, recalcitrant, passive-aggressive, frustrating yet occasionally convenient animal, the UN donkey gets little credit in the instances when it helps civilians (its interventions in Liberia in 2003 and East Timor in 1999 can be described at least as partial successes), yet it never fails to get a beating-especially from the US Congress-when it fails to live up to often unrealistic expectations.”

Soussan heeft zijn geloof in internationale samenwerking niet verloren. Maar niet meer via de VN. ,,The choice is between trying to fix an ossified, outdated and impossibly ambitious institution, or beginning work on a new one.”

Het tijdschrift Foreign Policy onderscheidt zich vaak met lijstjes: de belangrijkste intellectueel, de meest onderbelichte verhalen, de globaliseringsindex. Nu is er een Global Cities Index. Het idee hierachter sluit aan bij het werk van een socioloog als Saskia Sassen, die stelt dat global cities een aparte, eigen dynamiek veroorzaken in het globaliseringsproces. 

Amsterdam staat op deze lijst op de 23ste plaats. Er staan zestien Europese steden op deze lijst van zestig, waarvan Londen, Parijs, Brussel, Madrid, Berlijn, Wenen en Frankfurt hoger scoren dan Amsterdam.

Zijn politieke tegenstanders honen hem weg. Sarkozy wil de groep eurolanden binnen de Europese Unie leiden (zie dit eerdere bericht)? Megalomanie, narcisme, schrijven drie Franse socialisten in Le Monde, en weten niet of we daar woedend over moeten worden of het zielig moeten vinden.

Maar Wolfgang Munchau , columnist van de Financial Times, noemt zes redenen waarom wat hij Sarkozy’s couppoging noemt een redelijke kans van slagen heeft.  Drie daarvan hebben te maken met het voortduren van de financiële crisis en de coördinatie die daarvoor nodig is.

Verder heeft de informale eurogroep nog weinig eigen initiatief getoond en lijkt Duitsland geïsoleerd te raken ,,in its fundamentalist opposition to economic governance beyond the stability and growth pact”. Tot slot: zolang het Verdrag van Lissabon niet is goedgekeurd, dat voorziet in een langduriger voorzitterschap van de Europese Raad dan de huidige zes maanden, moet er worden geïmproviseerd.

Wereldwijd stijgt de vraag naar voedsel, maar rijst en graan zijn fors duurder geworden. De oplossing: mensen moeten meer aardappels gaan eten. Die zitten vol eiwitten en vitaminen en zijn minder vatbaar voor speculatie.

In een artikel in The New York Times wordt een aantal deskundigen geciteerd die pleiten voor een herwaardering van deze knol. Overigens was 2008 door de Verenigde Naties al uitgeroepen tot het Jaar van de Aardappel, maar dat zal niet iedereen hebben meegekregen. Een medewerker van de FAO, de Voedsel- en Landbouworganisatie in Rome, zegt dat aardappels, relatief simpel te verbouwen, steeds belangrijker worden voor de voedselveiligheid. Lokale produktie helpt bovendien om de import van duur graan te verminderen. De grootste aardappelproducent ter wereld is inmiddels: China. Volgens Peking is de aardappel ,,de weg uit de armoede”.

Met zijn olie en gas en Poetin als de leider die daar handig gebruikt van maakt, lijken macht en invloed van Rusland alleen maar te kunnen stijgen – ook al zorgt de financiële crisis nu voor een dip. Maar uiteindelijk schuilt de kracht van een land in zijn mensen, schrijft Azië-deskundige Nicholas Eberstadt. En onder die mensen voltrekt zich ,,een demografische ramp”.

Niet alleen worden er twee kinderen geboren voor iedere drie Russen die overlijden, de Russen worden ook minder oud dan vijftig jaar geleden. Hart- en vaatziekten en dood door onnatuurlijke oorzaken (waarbij vodka een belangrijke rol speelt) komen relatief vaak voor. In veel derdewereldlanden zijn de gezondheidsproblemen minder groot. Eberstadts conclusie: ,,(T)his is not a portrait of a successfully and rapidly developing economy — much less an emerging economic superpower.”

Een jaaromzet van, alles bij elkaar opgeteld, 515 miljard euro. Dat maakt van de georganiseerde misdaad in Italië, de optelsom van de Siciliaanse Cosa Nostra, de ‘ndragheta in Calabrië en de camorra bij Napels, qua omzet een van de grootste bedrijven van Europa.

Roberto Saviano, de auteur van het boek ‘Gomorra’ die dag en nacht beschermd wordt omdat hij met de dood is bedreigd, geeft in een interview schematisch maar helder een beeld van de georganiseerde misdaad in Italië en schetst wat de implicaties zijn voor Europa - alleen jammer dat hij zijn schatting van 10.000 mafiadoden in de afgelopen dertig jaar niet onderbouwt.

Er bestaan drie belangrijke en populistische misvattingen over landbouw, schrijft de Britse econoom Paul Collier in een lang artikel in Foreign Affairs. Het romantische idee van het boerenleven dat in stand gehouden moet worden, met zuivere produkten; de gedachte dat genetisch gemanipuleerde gewassen een soort Frankenfood zijn; en het ideologische getinte beleid om, bijvoorbeeld met ethanol, via landbouw te zorgen voor een eigen energievoorziening.

Landbouw is simpelweg effectiever op grote schaal, zegt Collier daarop. Er is volgens hem geen wetenschappelijke basis voor verzet tegen genetisch manipulatie van gewassen. En de Amerikaanse subsidie voor mais en andere gewassen waaruit ethanol is te maken, miskent het gegeven dat dit proces veel te veel energie kost – gebruik dan liever Braziliaans suikerriet daarvoor. Overwin deze drie misvattingen, aldus Collier, en de voedselprijzen kunnen weer snel omlaag.