Goodwill voor vergif
De nacht is donker en zal, als ik eenmaal het dorp uit ben met het irritante licht van de door Essent de hele nacht brandend gehouden lantaarns, werkelijk zwart over me heen vallen, denk ik terwijl ik het donker in fiets. Ik neurie maar vast wat Ede Staal: „totdat de nacht van ’t Hogelaand, ’n Donker klaid over ons legt”.
Je wilt niet geloven dat je eigen regering je gezondheid en de Waddenzee heeft verkwanseld aan de industrie
Maar het wordt niet echt donker. En als ik de weg af ben gefietst en op de brug sta zie ik waarom.
Daar, op de horizon, zijn angstaanjagende dingen te zien. Links, naar het noorden, brandt fel wit en rood licht. Ten oosten daarvan een verblindende zee van wit licht.
Daar was nooit iets te zien. Daar is de Waddenzee, de Eemsmond, daar wonen de zeehonden, daar klotsen de golven. Daar ligt de Eemshaven.
En daar bouwen Nuon en Essent, Essent als onderdeel van het grotere Duitse bedrijf RWE, kolencentrales.
Dat licht, dat hier 12 kilometer verderop het donker om zeep heeft gebracht, is nog maar het begin. Onzichtbaar, onruikbaar, maar naar te vrezen valt niet onvoelbaar, zullen de bouwwerken ook nog iets anders gaan verspreiden: CO2. In grote, zeer grote, zeer giftige hoeveelheden.
Licht en gif. Wat kan het schelen. Hier in het noorden van het land wonen toch niet zoveel mensen en de meeste mensen die er wonen zijn arm. Dat was laatst nog in het nieuws: Pekela is de armste gemeente van Nederland. Dat is wat meer in Oost-Groningen, daar zien ze de lichten van Delfzijl over de donkere akkers, maar de CO2 zal ze gerust weten te bereiken.
Maar die CO2 wordt toch ‘afgevangen’? Kolencentrales zijn tegenwoordig toch zo schoon als je eigen douche?
Ik heb het een poosje nog geloofd ook. Omdat je gewoon níet wilt geloven dat je eigen regering doodleuk je gezondheid, het milieu, het werelderfgoed dat de Waddenzee is, verkwanseld heeft aan de industrie.
Maar het is natuurlijk wel zo. Nederland zal, als straks de vijf geplande kolencentrales draaien (waarvan twee in de Eemshaven), een 9 procent hogere uitstoot van broeikasgassen hebben dan in 2006. Niks geen reductie van 20 procent in 2020 zoals het kabinet zo vroom zegt van plan te zijn. En ook geen volgens het Kyoto-verdrag verplichte reductie van 6 procent in 2012, maar juist een (over)stijging.
En dat ‘afvangen’, dat is nog nergens ter wereld vertoond. Dat is een theoretische mogelijkheid, die, als ze al in de praktijk zou werken, ongelooflijk veel geld gaat kosten, en dat geld zal van subsidies moeten komen want anders heeft Essent er geen zin in – een woordvoerster zei dat laatst nog onomwonden tegen Vrij Nederland.
Intussen kweekt Essent/RWE, ook dat zocht Vrij Nederland uit, goodwill in de regio door de zeehondencrèche in Pieterburen te steunen en ja, dat lukt, Lenie ’t Hart kan zich ineens ‘niet voorstellen’ dat kolencentrales giftige stoffen in zee lozen. En dat de bestaande vaargeulen in de Waddenzee diep worden uitgegraven, met alle gevolgen voor de bodem en de flora en fauna van de Waddenzee, daar ligt ze blijkbaar ook niet meer wakker van.
FC Groningen krijgt geld van de energiebedrijven, zomaar, helemaal voor niks. Goodwill.
Goodwill om het klimaat te mogen verpesten, het milieu te schaden, Nederland tot boven de Kyoto-norm op te stoten, de nacht te verlichten, de mensen te vergiftigen.
Je zou zeggen: daar is wel héél veel goodwill voor nodig. Maar het gebeurt allemaal maar stilzwijgend.
Toen ik in Groningen kwam te wonen, zes jaar geleden, viel me op hoe innig verknocht de mensen er aan hun omgeving waren. Waar je ook kwam, overal sprak je wel iemand die de lof zong van de ruimte, de rust, de luchten, de stilte. En terecht: iedereen denkt dat er in Noord-Groningen niets is, en dat moeten ze vooral blijven denken, dan genieten wij hier van de stilte, de 12de-eeuwse kerken op hun tweeduizend jaar oude wierden (terpen noemen ze dat in Friesland), van hoe ver je hier kijken kunt, van de geur van het wad en de omgeploegde kleischollen die nu in november liggen te glimmen in de regen.
Het is hier niet rijk aan geld – en dat wil Den Haag blijkbaar graag zo houden want een snelle treinverbinding naar het noorden was te veel gevraagd – maar het is, of moet ik al zeggen: was, hier rijk aan andere waarden. Aan dat wat mensen gelukkig maakt met hun bestaan.
Maar nu staan die centrales daar helverlicht te grommen. Ze willen gaan werken, ze vragen om kolen, kolen, kolen!
Nog is het niet te laat. Nog kan Nuon besluiten om geen kolen te stoken in de centrale die op verschillende brandstoffen gaat werken, nog kan Essent besluiten dat het niet doorgaat.
Nog kan onze overheid iets doen.
Niet alleen voor vogels en vissen en donkere nachten. Voor de eigen inwoners. Voor Europa. Voor het milieu. Voor de aarde.
vrijdag 26 november 2010, 17:55 uur
Marjoleine nog nooit zo boos gezien in haar collumn, Terecht hoor. Her backyard is our backyard.
vrijdag 26 november 2010, 19:22 uur
Beste Marjoleine,
Dit beleid van de multinationals noem ik “prostitutiebeleid”. Op Ameland hebben we de NAM, die dit veelvuldig toepast.
Het is inderdaad triest dat Nederland nog altijd niet weet hoe om te gaan met een internationaal natuurgebied.
Naast dit prostitutiebeleid geldt helaas vanuit de overheid voor het Waddengebied het motto “alles moet kunnen” in plaats van “dat hoort niet”. Bedankt voor je protest.
Suzanna Twickler, Ameland.
vrijdag 26 november 2010, 22:37 uur
Geachte mevrouw Vos,
Hartelijk dank dat u in uw column van vandaag uitvoerig en indringend aandacht hebt besteed aan de giftige ontwikkelingen in de Eemsmond. Ik hoop dat de liefde van de Grunnegers voor hun provincie zich te elfder ure nog zal uiten in adequate actie.
GEEN TROEP BOVEN OF ONDER GRONINGEN!
Vriendelijke groet!
zaterdag 27 november 2010, 2:19 uur
Begin citaat: “Je wilt niet geloven dat je eigen regering je gezondheid en de Waddenzee heeft verkwanseld aan de industrie” eind citaat.
Al hetgeen feitelijk aantoon- en waarneembaar is, is mijns inziens géén zaak om wèl of niet te “geloven”, vermits het ondubbelzinnige feiten betreffen.
Een minder verhullende uitspraak zou mijns inziens zijn:
- “je wilt je ogen sluiten, je vingers in je neus- en ooropeningen stoppen en je lippen opeen klemmen”;
- en/of “je wilt je kop in het zand steken”;
- en/of “je wilt het relativeren”;
“ dat je eigen regering je gezondheid en de Waddenzee heeft verkwanseld aan de industrie.”
P.S. Onze onderzoeksjournalisten (http://www.onjo.nl/) en ook die van de BBC en Canvas leveren waardevolle bijdragen aan hen die “het wèl willen weten” .
a.zecha
zaterdag 27 november 2010, 11:01 uur
Dank Marjoleine, voor dit J’accuse. Dat je het een poosje geloofd hebt, van dat CO2-afvangen, herken ik. Gelukkig duurt een poosje niet lang.
Je schrijft met een mooi soort ingehouden woede, waardoor het stuk een gevoel oproept dat sterker is dan weemoed.
Essent/RWE heeft niet alleen Lenie ‘t Hart gepaaid, maar werkelijk alles wat met sport, cultuur te maken heeft, wordt doordesemd van RWE -’goodwill’. Ik noem Eemspop (een popfestival), een voetbalvereniging, een toneelvoorstelling ( nota bene met de kwetsbaarheid van het Wad en het land achter de dijken als motto), een concert in het pittoreske kerkje van Oosternieland, acties ten behoeve van een kerk in Uithuizen, het Wierdenmuseum in Ezinge, ach zoveel voorbeelden van mensen en instanties die het woord spreken van degene wiens brood zij eten. Of hun mond houden. Als cultuur zo moet, dan wordt wat mij betreft cultuurbarbaar een geuzennaam.
Ik heb mij ooit ingespannen samen met anderen om Noordoost-Groningen te vrijwaren van de lichtuitstoot en andere uitwassen van een megalomaan kassencomplex aan de Waddenzee, tussen de Eemshaven en het dorpje Oudeschip. Omdat het Wad, de duisternis, de weidsheid van het Hoogeland ons lief zijn. Omdat je wel heel erg afgestompt moet zijn geen ‘kloet veur de haals te kriegen’ van zoveel schoonheid, was het bijna onvoorstelbaar dat deze schoonheid verkwanseld zou worden voor geldelijk gewin.
De kassen staan er niet, nog niet. Wat er nu in aanbouw is, wat nu ‘s nachts te zien is en vooral wat niet meer te zien is, de duisternis wat we zullen moeten inademen, wat de natuur te verduren heeft en nog te verduren krijgt , is vele malen erger. Je kunt het je niet voorstellen, maar het is waar: schoonheid, schone lucht, weidsheid, gezondheid van mensen en dieren doen er nog te weinig toe. Nog, inderdaad, Marjoleine. Met jou blijf ik hoop houden.
Groet,
Nettie
zaterdag 27 november 2010, 12:54 uur
Wat een mooi stukje! Vooral de zin:
“Het is hier niet rijk aan geld (…) maar het is, of moet ik al zeggen: was, hier rijk aan andere waarden. Aan dat wat mensen gelukkig maakt met hun bestaan.”
Dat het laatste niet geld is, wordt vaak gezegd maar ook vaak vergeten. Als we er aan denken er vaker aan te denken nemen we hopelijk een duurzame levensstijl aan die beter is voor mens en planeet.
Maar dat organisaties die zich op deze bewustwording richten nu door de bezuinigingen ook afhankelijker worden van de genoemde goodwill, maakt het probleem enkel complexer.
zondag 28 november 2010, 14:32 uur
Beste Marjolijne,
Ik deel volstrekt je zorg over het plaatsen van kolencentrales waar dan ook en speciaal in Groningen.
Wat je betoog helaas verzwakt is je impliciete veronderstelling dat CO2 een giftig gas is(“CO2. in zeer grote, zeer giftige hoeveelheden”). Koolzuurgas is een normaal bestanddeel van de atmosfeer dat essentieel is voor de plantengroei, dus ook voor ons. Giftig wordt het pas in gigantische concentraties, die waarschijnlijk zelfs niet bereikt worden als we in één keer alle fossiele brandstofvoorraden zouden verstoken. Het gevaar van CO2 zit in de mogelijke verstoring van de warmtebalans van de aarde via het broeikas effect. Overigens heeft waterdamp op zich een veel sterker broeikaseffect, en niemand zal beweren dat waterdamp giftig is. Helaas hebben de inwoners van Ridderkerk ook de indruk gekregen dat het bij CO2 om gif gaat. Dat krijg je altijd als je een belanghebbende partij de voorlichting laat doen. CO2 uitstoot bedreigt het klimaat, en daarmee indirect het milieu en de gezondheid. Zoals jij het uitdrukt (“je eigen regering verkwanselt doodleuk je gezondheid, het milieu…”) lijk je het slachtoffer van bangmakerij.
Desalniettemin mijn volledige morele steun.
zondag 28 november 2010, 14:50 uur
Graag wil ik u zeggen dat ik het een geweldige column vind en de afdruk naar al mijn vrienden op het Hooge Land verzonden heb!
Maria.
zondag 28 november 2010, 16:12 uur
Ergens afgelopen jaar tekende het CDA voor de deal van de nieuwe kolencentrales, zonder slag of stoot, zoals ik het opving. Voor mij persoonlijk de slag op het laatste restje betrokkenheid met deze partij, maar een stoot voor het duurzaamheidsbeleid en alles waar een klimaatbewuste samenleving voor wil staan. Een prima ‘alert’ maar ik ben bang te laat…
zondag 28 november 2010, 16:50 uur
Q-koorts, antibiotica in het veevoer, twee nieuwe kerncentrales, deze kolengestookte centrale, teloorgang van de EHS, maecenassen voor kunst en cultuur: wat staat ons nog meer te wachten? Opofferen cultuur-historische waarden van ons landschap (om een eerder door u behandeld thema aan te snijden) door schoenendozen, verbrede snelwegen en nieuwe zuidassen? Nog meer commerciële zenders of commercalisering van de uitzendingen? Blijvende ontkenning van zichtbaar geslaagde integratie van nieuwkomers? Wanneer gaan de luiken open?
hartelijke groet, Jos Goossen
zondag 28 november 2010, 18:30 uur
Een hartenkreet, die in andere regio’s eerder geklonken heeft. Aan het andere eind van Nederland ligt Zeeland. Ook betrekkelijk leeg net als noordoost Nederland. Ook nog steeds vrij donker. Maar met een andere volksaard. In de Gouden Eeuw werd daar al volop meegedaan met de toen nog uniek geurbaniseerde Randstad. Ook al kenden we natuurlijk die, door Plesman van de KLM, verzonnen naam nog niet (‘Schiphol alsjeblieft niet dichtbij Amsterdam, maar midden in de Randstad!’). In die Randstad begon, voor het eerst in de wereld, de massaproductie na de uitvinding van de krukas door Cornelis Corneliszoon. De man stierf in vergetelheid en armoede, dwarsgezeten tot zijn dood. Het altijd dreigende lot van een illuster vernieuwer. Maar van zijn innovatie werd vervolgens wel gretig gebruik gemaakt.
De resulterende houtzaagmolens hadden wereldwijde gevolgen. Niet alleen in de vorm van een vrijwel onverslaanbare zeemacht van pensionado en maritiem strateeg Michiel de Ruyter. De krukas veranderde ook de wereld. Hij sprak tot de verbeelding van toegestroomde buitenlanders en zette aan tot het ontwikkelen van de pomp, de explosiemotor en de stoomlocomotief. Dagelijks merken we nog de gevolgen als we in de file staan of in de propvolle trein zitten.
Nu Groningen als laatste ook slachtoffer dreigt te worden van de uitvinding van Cornelis Corneliszoon, roept Marjoleine op tot bezinning. Kan de Groningse ontwikkelingstrein nog gestopt worden? Als we weten, dat zelfs Plesman werd genegeerd lijken de mogelijkheden niet groot.
Misschien moet Groningen zijn licht opsteken in Zeeland, waar men al eeuwen ervaring heeft met bovenregionale ontwikkelingen. Of misschien toch ook weer niet, omdat het zou moeten gaan over juist het licht uitdoen.
maandag 29 november 2010, 15:08 uur
Een column naar mijn hart , deze hartekreet van Mw Vos. En dan te bedenken dat we er met die centrales nog niet zijn. Want nu blijkt dat de geproduceerde stroom ook nog afgevoerd moet worden naar de randstad. Dat betekent nog meer van die afschuwelijke , detonerende , horizonvervuilende hoogspanningsmasten door onze mooie , open , noordelijke landschappen. Er wordt op dit moment gewerkt aan een “milieu effect rapportage” , waarin onderzocht wordt hoe dat moet gaan gebeuren. Maar vast staat dat de huidige afvoercapaciteit onvoldoende is en dat er meer van die lelijke dingen moeten komen. Een weg terug is er niet. De centrales worden al gebouwd en nu (sic…) realiseert men zich dat de stroom ook nog moet worden afgevoerd . Alsof dat bij de vergunningsverlening voor de bouw van die centrales ook al niet duidelijk was. Ik voel me belazerd !
maandag 29 november 2010, 17:11 uur
Marjoleine de Vos heeft de zorgen van veel nederlanders prachtig verwoord. CO2 mag dan niet giftig zijn, maar het moet inmiddels wel duidelijk zijn dat we er langzamerhand veel te veel van hebben.
Ongelooflijk dat iemand als Lenie ‘t Hart zo kortzichtig is om voor een zak met geld het Waddengebied te verkwanselen.Dat doet me denken aan Senegal, waar wij ooit waren, waar de bewoners van een vissersdorp een rokerij cadeau kregen van de Japanners en vervolgens zie je in de verte op zee die enorme schepen met sleepnetten liggen, die bezig zijn hun zee leeg te vissen.Maar dan heb je het over een onderontwikkeld land, waar mensen hun eerste levensbehoeften nog moeten vervullen. Schande Lenie.
Ik zou aan Marjoleine Vos willen vragen: is er een energiemaatschappij, die niet alleen op economisch belang uit is, maar wel degelijk rekening houdt met milieu, erfgoed, toekomstgericht en zo ja, welke?
dinsdag 30 november 2010, 14:24 uur
En ik maar denken dat we een typische regering hebben die ‘de markt het werk wil laten doen’. Nee dus, integendeel, dit riekt meer naar communistisch despotisme. De belastingbetaler kan én meebetalen aan de aanschaf van kolen- en kerncentrales, én garant staan voor de (nog grotendeels onbekende, want vooral toekomstige, maar zeer grote) kosten a.g.v. schade en vervuiling. Bovendien wordt door deze (verborgen) subsidies en niet verrekenen van schadekosten in de prijzen van vieze energie, de Nederlandse écht groene innovatie benadeeld (marktvervalsing) en afgeremd, waardoor onze concurrentiepositie nog verder in het geding komt.
Het was al langer bekend dat dit kabinet meer geeft om oppervlakkig kortetermijndenken dan duurzaamheid, meer om kwantiteit dan kwaliteit, zoals De Vos ook bijna letterlijk stelt. Laat ik niet alleen zeuren maar ook een mogelijke oplossing noemen, afgezien van stemmen op iets intelligentere politieke partijen, die verder kijken dan hun eigen portemonnee diep is. Bijv: zelf in kleine verbanden aan werkelijke duurzaamheid gaan doen. Samen in isolatie, windmolentjes, zonnepanelen en moestuinen investeren.
donderdag 9 december 2010, 9:55 uur
Daarbij moet bedacht worden dat “ze” (beleidsmakers dus) er zelf niet wonen en leven, dus het raakt ze in de verste verte niet. Het is toch zo eenvoudig om over andermans achtertuin te heersen.
Bedenk ook dat het nog lang niet stopt, er komt nog veel meer. En als alles kapot is staan de regeerders van nu vooraan om te roepen dat ze alles zullen veranderen en beter maken. Politiek heet dat.
En dat laten we onze kinderen en kindskinderen na.
maandag 13 december 2010, 20:05 uur
Beste De Vos, we hebben al eerder contact gehad. Ik bood u toen b.v. mijn morellen oogst aan…of loofde u wegens uw columns. Nu toch wat kritiek, van een stedeling ( wiens hart op het land lag, maar ja).
De vooruitgang ( of wat ze daarvoor door laten gaan…) is niet te stoppen. Daar ben ik wel achter, na veertig jaar in Amsterdam. Wat dacht u van de wijk IJburg ? Ooit was ik tegen, nu vind ik het wel best. Elders kun j s anchts op straat de krant lezen.
Wij hadden dertig jaar een buitenhuisje aan de rand van een dorp in Friesland. Verderop stond 1 straatlantaarn, s nachts kon je de sterren zien. Je was echt buiten. Op zeker moment besloot de gemeente tot ” herinrichting” van de gehele straat. De aannemer bood een totaalplan, fietspaden, drempels, EN een ludieke straat verlichting tot voor ons huis. Weg was de droom, weg huisje. Vijf jaar later verkocht.
Doei!! Ik blijf lekker in Mokum, where it all happens.