Is mens lekker?
Niets is onvertaalbaar en alles is te vertalen. Het bewijs daarvoor is heel eenvoudig te leveren: je vertaalt het, en voilà, het is vertaalbaar gebleken, want het is vertaald. Simpel als goedendag, simpel als een appelsien, zo simpel als simpel kan zijn. Toch gaan er veel dingen als onvertaalbaar door het leven, met name woordspelerige dingen.
Menig vertaler zit al te bibberen op zijn klapstoel in zijn onverwarmde konijnehol als hij een woordspeling voelt naderen, en niet van de kou dus, maar gewoon van angst. „Godverdomme, heb ik dat”, denkt hij in arre barre moede, „daar gaat m’n tempo, m’n kilometervergoeding, m’n gevarengeld, m’n no-claim en ik moet nog boodschappen doen.”
En dan ligt altijd het gevaar op de loer dat de woordspeling onder het Vertaliaanse tapijt verdwijnt, uit een gevoel van onmacht van de vertaler enerzijds en van een sterk gevoelde ontoereikendheid van de doeltaal anderzijds. En dat is jammer, want, om met The Beatles te spreken, er is niks wat je kan doen en wat niet gaat, niks wat je verzint en niet bestaat. Dus ook: niks wat je vertaalt wat niet opnieuw ontstaat.
Een gooi doen naar een vertaling van een onmogelijke woordspeling is altijd beter dan je ogen ervoor te sluiten en dan te denken dat het er niet meer is. (De struisvogel is een heraldisch dier in Vertalië.) Woorspelingen zouden de krenten uit de pap moeten zijn, wat er gewonnen wordt in de vertaling. Neemt niet weg dat het ook heel moeilijk kan zijn, zeker als de woordspeling in de titel voorkomt en het hele verhaal erop gebaseerd is.
Zo schreef en tekende Moebius in 1977 de science-fictionstrip L’Homme est-il bon? Het is het bloedstollende verhaal van een ruimtereiziger die verdwaalt op een verre planeet en in de eeuwige mist wordt achtervolgd door een legertje afgrijselijke inlanders. Hun uitstekend vertaalbare voetstappen door de groene derrie van het oppervlak van deze planeet gaan van ‘flok flok flok’. De man vlucht op een eenzaam rotsblok, dat wordt omstuwd en tenslotte met een welgemikt ‘spltch’ omvergeduwd door de wanstaltige gedrochten. Ze kleden hem uit en voeren hem gevankelijk af naar hun leider. Die buigt zich dreigend voorover naar de klemvast gehouden aardling en rukt hem een oor af. Hij steekt het oor in zijn muil, proeft het, kauwt erop, en spuwt het verontwaardigd en met een vies gezicht weer uit, als een groene Johannes van Dam van de planeet Vunes: ‘piurt!’
Op het laatste plaatje staat de oorloze aardling in z’n nakie in de derrie, terwijl het afgrijselijke volkje flokflokkend wegtrekt. De grap is nu dat de van oorsprong filosofische vraag: ‘l’homme est-il bon?’ – is de mens goed – door Moebius op fysiologisch-culinair niveau wordt beantwoord met: nee.
En zo heeft de Nederlandse vertaler het verhaal genoemd: Is mens lekker? Waarmee de dubbele bodem en de filosofische premisse helaas in een allesverslindend Zwart Gat zijn gevallen, omdat de clou al in de titel wordt weggegeven. Hoe zou het dan moeten? In het Engels kom je er nog mee weg door te vragen: Is man good? Maar in het Nederlands? Wij weten het (vooralsnog) niet.
ROBBERT-JAN HENKES
& ERIK BINDERVOET
vrijdag 16 maart 2007, 16:39 uur
De beste vertaling, bij gebrek aan een betere, zou denk ik zijn: Is de mens wel helemaal lekker?
vrijdag 16 maart 2007, 17:49 uur
Er was ooit een aflevering van Twilight Zone waar een buitenaards volk op aarde landde. Ze hadden een boek bij zich waarvan men alleen de titel wist te ontcijferen: “To serve man”. Met de bedoelingen van de buitenaardsen zat het dus wel goed. De laatste zin in de film: “It’s a cooking book!”
vrijdag 16 maart 2007, 18:49 uur
“Is de mens wel lekker?”
We kennen de zegswijze toch wel: “Zeg, ben jij wel lekker?” Met de nadrukkelijke betekenis: ben jij wel goed snik?
De vertaler was er erg dichtbij en heeft zijn titel misschien wel zo bedoeld ook. En ook deze filosofische vraag of de mens wel compos mentis is, krijgt dezelfde culinaire wending.
vrijdag 16 maart 2007, 19:12 uur
Na het lezen van uw column naar aanleiding van “L’Homme est-il bon?” schoot mij zomaar te binnen: “Is de mens te pruimen?”. Het ging zo vanzelf dat ik niet anders kan dan denken dat u er zelf al aan hebt gedacht en het hebt verworpen. Maar dat weet ik niet zeker, dus dan toch maar….
vrijdag 16 maart 2007, 21:11 uur
Iemand moet er toch beginnen; ik gooi het nu meteen maar in de groep, anders laat het me het hele weekend niet meer los: ‘een mens van vlees en bloed’. Lang niet zo leuk en goed als de Franse uitdrukking, natuurlijk, maar een poging om in één uitdrukking iets te zeggen over zowel de aard van de mens als zijn eetbaarheid.
vrijdag 16 maart 2007, 21:44 uur
Is de mens te verteren?
zaterdag 17 maart 2007, 1:51 uur
Is de mens nog wel goed?
zaterdag 17 maart 2007, 9:00 uur
‘Heeft de mens smaak?’ was het eerste dat mij te binnen schoot. Of, veel vrijer ‘De man zonder smaak’, of ‘Een smakeloos figuur’.
zaterdag 17 maart 2007, 11:30 uur
L’homme est-il bon ? Is de mens te versmaden ?
zaterdag 17 maart 2007, 13:12 uur
Ik heb twee mogelijke vertalingen:
‘is de mens te vreten? en ‘is de mens te pruimen/
zaterdag 17 maart 2007, 16:22 uur
Ik dacht ook heel spontaan aan “Is de mens te pruimen?”.
“Is mens lekker?” vind ik in elk geval geen goede titel!
zaterdag 17 maart 2007, 18:53 uur
Een lastige. Wat denken jullie van “Is de mens zoet?”
zondag 18 maart 2007, 7:12 uur
Ook in ‘Is de mensheid bedorven?’ kan het overschrijden van de uiterste houdbaarheidsdatum tot aan het slot verborgen blijven, maar ‘Is de mens nog wel goed?’ heeft dat ook en blijft dichter bij de oorspronkelijke tekst. Leuke rubriek trouwens. Ga um vaker bekijken.
zondag 18 maart 2007, 10:50 uur
Fijne verbeteringen allemaal! We zijn er zelf ook nog diep over aan het denken en zullen een Ansicht uit Vertalië wijden aan onze (en jullie) bevindingen, niet aanstaande vrijdag, maar de vrijdag daarop. Wat we nog missen, is dat de eerste-oog betekenis op een filosofisch of ethisch vraagstuk wijst en een bekende frase is. “Is de mens wel lekker” cq “te pruimen” en dergelijke zijn al grote verbeteringen, maar ze geven de clou nog steeds enigszins weg. Misschien moeten we het inderdaad meer zoeken in de richting van “De man zonder smaak”, wat ook mooi dubbelzinnig op te vatten is. Blijf denken! Dan hopen wij van ons hetzelfde.
zondag 18 maart 2007, 12:04 uur
Hoe is de mens?
zondag 18 maart 2007, 13:45 uur
Zo bezien is het natuurlijk ook goed om ‘De mens is slecht’, of ‘Is de mens slecht?’ te kiezen. Johannes van Dam – het is ‘m inderdaad sprekend – antwoordt dan gewoon ja ipv nee. Dat maakt niet uit. Voordeel van deze omkering is dat er een bekende frase onstaat.
zondag 18 maart 2007, 14:48 uur
Blijf denken… nog eentje: “Maar het vlees is zwak.”
Dubbelzinning genoeg? In de vragende vorm gieten lukt niet bij deze zin.
zondag 18 maart 2007, 15:48 uur
Dit kan ook: ‘De mens is slecht’, of ‘Is de mens slecht?’
Door deze omkering heb je 1. een bekende frase en 2. geeft Johannes van Dam gewoon ‘ja’ als antwoord. En dat maakt niet uit. Helaas mis je wel weer de directe associatie met eten.
Hoewel Johannes wel eens slecht gegeten heeft…
(misschien komt dit bericht dubbel; excuses. een eerdere poging op zondag ging mis, i guess)
zondag 18 maart 2007, 16:15 uur
Standaardgrap over Fransen “Houd je van katten?”—“Ik zou het niet weten, nooit gegeten.”
Oplossing is dus om van mens lijdend voorwerp te maken:
“Houden we van mensen?”
zondag 18 maart 2007, 16:40 uur
Mijn vertaalvoorstellen voor de titel zijn: “De smaak van een mens”, of nog liever (want filosofischer) “Een kwestie van smaak”.
“De man zonder smaak”, hoewel op zich fraai, bevat twee elementen die niet in het origineel staan: een ontkennende term en het geslacht van de degene waarover je het hebt.
zondag 18 maart 2007, 16:41 uur
Mijn vertaalvoorstellen voor de titel zijn: “De smaak van een mens”, of nog liever (want filosofischer) “Een kwestie van smaak”. “De man zonder smaak”, hoewel op zich fraai, bevat twee elementen die niet in het origineel staan: een ontkennende term en het geslacht van de degene waarover je het hebt.
zondag 18 maart 2007, 17:39 uur
‘Is de mens goed?’is de letterlijke vertaling die de ontknoping niet weggeeft (‘Is mens lekker?’ is de letterlijke vertaling die dat wèl doet.) De lezer moet daarmee alleen een extra stap maken naar de ontknoping (hij moet eigenlijk zelf de knoop nog leggen). Niet erg, lijkt me, integendeel, zelfs beter dan het origineel.
(Iets anders: hoe zouden jullie halve Ieren de titel van het stuk ‘The quare fellow’(Behan) vertalen, als je niet gelijk ‘De veroordeelde’wilt zeggen? G.K. van het Reve kwam begin jaren 60 met De man van morgen. Niks weggegeven, maar wat stijfjes. Moet je dan van Iers bargoens naar Nl bargoens? Dat voorziet ws. niet in een ter dood veroordeelde. Ben benieuwd.) Groeten aan Kapitein Iglo. (“Tof boek toch.”, schreef Rob van Erkelens.)
zondag 18 maart 2007, 19:47 uur
Als we Allards voorstel “Is de mens slecht?” veranderen in “Is de mens vies?” hebben we wel weer een associatie met eten.
maandag 19 maart 2007, 12:27 uur
Wat te denken van:”Is de c.q. een mens te verteren?”
maandag 19 maart 2007, 16:20 uur
maandag 19 maart, 16.07 uur
Tja, ‘is een mens te pruimen’ had ik ook bedacht. Daarom nog maar even een andere suggestie: ‘de mens; een lekker ding?’
maandag 19 maart 2007, 17:03 uur
Een paar ideetjes:
- Uitgekotst
- Wat heeft eens mens aan zijn hoofd?
- Soms willen ze gewoon een lel
- Een vies ventje
- Een oordeel over de menselijke smaak
- Is de mens echt zo’n walgelijk wezen?
- Wil de behoeftige gehoor?
- Heeft de hongerige behoefte aan gehoor?
maandag 19 maart 2007, 17:38 uur
Men zou kunnen redeneren dat elke toelichting op de vertaling per definitie inhoudt dat deze niet voldoet (tenzij de lezer natuurlijk het verkeerde boek van de bieb heeft meegekregen). Niettemin bijzonder leuk om alle variaties met toelichting en commentaar te lezen…Toen Rousseau schreef dat de mens goed was, hield hij helaas geen rekening met grappigachtige stripschrijvers van ná de Verlichting, en al helemáál niet met de vertalers die er een smaaktest van moesten brouwen. Benieuwd hoe e.e.a.gaat uitpakken.Gezien de paar eeuwen die inmiddels verstreken zijn, houd ik het voorlopig nog op ‘Is de mens nog wel goed?’.
maandag 19 maart 2007, 19:25 uur
Ik denk aan: “De mens op proef” of “Hoe keur je een mens?”
maandag 19 maart 2007, 19:54 uur
Zelf dacht ik aan: “Hoe rot is de mens?”.
maandag 19 maart 2007, 21:00 uur
Prachtig, die oude Moeb. Ik vroeg me indertijd al af hoe je dat zou moeten vertalen. Nooit iets op gevonden. Verder zie ik dat twee taalvarianten die te maken hebben met ‘houden van’ en opeten te maken al genoemd zijn. Eén ken ik in een iets andere vorm: In plaats van ‘Hou je van katten?’ ken ik de vorm: ‘Hou jij eigenlijk van kinderen?’, waarop hetzelfde antwoord volgt: ‘Weet ik niet, nooit gegeten.’
De genoemde aflevering van de Twilight Zone uit 1962 heb ik ooit op TV gezien. De hoofdpersoon staat op het punt een raket van de buitenaardsen in te stappen, en dat wordt hem ‘It’s a cook book!’ toegeschreeuwd. Maar de laatste zin is dat niet: in het schip gedwonegen weigert hij te eten, en krijgt te horen: ‘Eat. We wouldn’t want you to lose weight.’
Blijkbaar is mens lekker.
maandag 19 maart 2007, 22:46 uur
Die aflevering van Twilight Zone uit reactie 25, was in mijn herinnering een film. Maar hoe oud was ik? Zeven of acht. En ik had in bed moeten liggen, maar mijn ouders waren niet thuis… Nachten heb ik gedroomd van die bolle voorhoofden!
De Nederlandse titel van dat kookboek heb ik onthouden als ‘Maak meer van de mens’.
Maar voor ‘L’homme est-il bon?’ zou ik willen voorstellen:
“Valt de mens in de smaak?”
dinsdag 20 maart 2007, 6:57 uur
Gisteren was het al laat… Hier nog wat toelichting. ‘Valt de mens in de smaak?’ is mijn voorstel. Die titel roept namelijk allereerst de vraag op: In wiens ogen? In de ogen van zijn medemens? Van de God die hem heeft gecreëerd? Van zichzelf? (Of van buitenaardse wezens die hem willen opeten?) De tweede vraag is: In welk opzicht zou de mens in de smaak vallen? Om wie hij is? Om wat hij doet? (Of omdat hij letterlijk smakelijk is voor buitenaardse wezens?)
(P.S.: Waarom zijn de reacties eigenlijk omgekeerd genummerd?)
dinsdag 20 maart 2007, 14:56 uur
‘Iemand nog een hapje mens?’
dinsdag 20 maart 2007, 15:08 uur
Niets is onvertaalbaar, al lees ik bij jullie dat menig vertaler al zit te bibberen als het een woordspeling voelt naderen. Een vertaler hoeft niet te bibberen voor een woordspeling. Hij gaat bibberen als hij denkt dat vertalen iets tweedehands of onechts is, dat de vertaler niet in de schaduw kan staan van de schrijver die hij aan het vertalen is. Een vertaler bibbert niet, als hij beseft dat hij de taak heeft zelf te scheppen. Hij kan zelf scheppen met en in een andere taal. Een vertaler geeft het verhaal, dat hij vertaalt, een nieuwe gestalte. En hoe doet hij dat? In zijn eigen woorden.
Elke goede vertaler pakt het verhaal op zijn eigen manier aan: met zijn eigen woorden in de taal waarin hij vertaalt. Dat geldt ook voor een enkele zin of een woordspeling. Wanneer je in het Frans leest: L’Homme est-il bon? kun je dit prachtig vertalen in: Mens, eet smakelijk? Wie dit afgrijselijk vindt en niet smakelijk, vertaalt anders, maar het blijft een vraag. Lekker toch?
woensdag 21 maart 2007, 1:41 uur
Misschien een iets meer spreektalige variant:
Is de mens goed te doen?
Ik vind toch ook dat je naar de toon van het oorspronkelijke verhaal moet kijken.
Maar het blijft een keuze van de vertaler.
woensdag 21 maart 2007, 7:38 uur
Ze worden steeds mooier. We krijgen direct te maken niet met een onmogelijkheid maar met een embarras de choix! Iets met ‘houden van’ klinkt inderdaad veelbelovend is, maar dat moet dan, bij vermijding van het bepaalde lidwoord, in meervoudsvorm gegoten worden: ‘Wie houdt van mensen?’ oid, niet ideaal. Zelf dacht ik ook nog aan ‘Proeve van Goed en Kwaad’ of aan, heel simpel, maar dan moet je wel doorhebben dat er hier een laatste oortje versnoept wordt, dus wel een doordenkertje: ‘Het Laatste Oordeel’, maar al met al denk ik dat de palmares naar een van jullie gaat.
woensdag 21 maart 2007, 9:39 uur
Het gaat steeds om de vraag of de mens wel lekker is. De vraag is wat je onder lekker verstaat of proeft. Lekker is ook niet ziek of niet misselijk. Maar het is verder: hij of zij is weer lekker in de betekenis: is weer beter. Met de Franse zin, waarover we het hebben, kun je vele kanten op. De keus is aan de vertaler, die moet inzien wat het beste is, wat het lekkerst is. En wat doet hij of zij: zijn of haar eigen smaak volgen. Wie vindt dit niet lekker?
woensdag 21 maart 2007, 10:53 uur
‘Is de mens goed?’ Is de mens te pruimen?
woensdag 21 maart 2007, 23:03 uur
Nog een ideetje of wat:
- Behoefte aan een luisterend oor?
- Geen behoefte aan een luisterend oor
- Een menselijk oordeel
- Een oordeel over de mens
- Oordelen over een man
- Oordeel over de mensheid
woensdag 21 maart 2007, 23:12 uur
- Wat zouden anderen van ons vinden?
- Wat zou een verre beschaving van ons vinden?
donderdag 22 maart 2007, 10:44 uur
Waarom niet: Heeft de mens smaak? Inhoudelijk verandert het wel, maar het dubbele karakter van de oorspronkelijke Franse titel blijft zo wel behouden.
donderdag 22 maart 2007, 16:52 uur
‘Heeft de mens smaak?’ is hem niet helemaal. Als je wat met ‘smaak’ in de titel wilt doen, dan moet je het soort bevragen (lekker, vies) en dat is erg ingewikkeld. Een ja/nee-vraag maakt niet duidelijk dat het monster verwacht of hoopt dat de mens lekker is (een lekkere smaak heeft) en er dan achter komt dat die juist niet lekker is (een vieze smaak heeft). Je kunt misschien wel in het midden laten wat je je precies afvraagt door iets in de trant van ‘Over de menselijke smaak’ als titel te gebruiken.
vrijdag 23 maart 2007, 9:14 uur
Omdat in het verhaal eerst even wordt geproefd of de mens wel lekker is, dacht ik aan de uitdrukking die al eerder werd aangevoerd, maar dan zoals die normaal veel wordt gebruikt: “Ben je wel helemaal lekker?”
Volgens het verhaal dus niet helemaal. De oren in ieder geval helemaal niet.
vrijdag 23 maart 2007, 15:10 uur
“De mens, is het iets?”
zaterdag 24 maart 2007, 9:36 uur
Nog een optie, geinspireerd door de discussie op deze site: “Over smaak valt niet te oordelen”.
zaterdag 24 maart 2007, 10:17 uur
Mijn eerste ingeving was: Heeft de mens smaak? Eveneens dubbelzinnig, hoewel toch anders dan in het Frans. Net als o.a. Shirah (reactie 4) zegt.
Ik probeer altijd vrij dicht bij het origineel te blijven.
Vertalië vind ik een leuke rubriek. Ik ga weer anders denken over vertalen. Het commentaar van de Anglist Den Bakker (23 maart) vind ik een beetje flauw. Vertalië geeft hem toch ook stof tot nadenken? En daar gaat het naar mijn mening om.
zondag 25 maart 2007, 19:10 uur
Er zijn zat alternatieve titels te bedenken. Met en zonder speling. De volgende zijn allemaal met. Soms misschien met een onsje te veel.
In de Kategorie Fuk de Ethiek (ofwel ‘vasthouden aan álle konnotaties van het origineel is zeau old skool’):
Proef
Beproeving
Ren je rot
In de Kategorie Inkorrekt:
Ies mens, ies nie goed?
Halal heelal
In de Kategorie Zum Kotzen:
Mens moet rijpen
Vrucht van het Kwaad
Hemels Gerecht
De bedorven mens
Rijping/Verrotting/Bederf der mensheid
Is mens rot?
Tabak van de mens
Rotmens
Monster mens
In de Kategorie Klassiekers van het Beeldverhaal:
Happie Appie
Ies mens, ies nie goed?
Het Gebroken Oor
Sokko moet nog even kokko
In de Kategorie Kromme Tenen:
Geef ons meer
Geef ons minder
Mens naar wens?
Rennie
Oor, log, en vreten
Maar uiteindelijk is de oorspronkelijke titel keihard de lekkerste. En niet alleen omdat het een klassieker is. Is mens lekker? is fijn cryptisch. Eerst denk je: Huh, wat staat er? Altijd goed.
Vervolgens heb je automatisch de neiging om het aan te vullen tot zoiets als ‘Is de mens wel helemaal lekker?’, dus met die ethische lezing zit het ook wel snor. (En dat je dat ‘helemaal’ zelf moet aanvullen, maakt de titel juist stérker. ‘Is de mens wel lekker?’ en andere varianten vind ik geen verbetering.)
De clou wordt er niet mee weggegeven. Onzin. Wie durft met de hand op het hart te zeggen dat hij bij lezing van het stripverhaal, zonder extra informatie, al meteen begreep dat de culinaire betekenis ermee werd bedoeld? Je begrijpt het pas achteráf.
De connotatie van een ethisch traktaat mist de Nederlandse titel wel. Maar anderzijds bekt hij lekkerder. En de meeste andere suggesties hier (inklusief mijnes) vind ik toch een stuck minder pruimbaar.
Alle discussie richt zich nu ook op de dubbelzinnigheid van bon/lekker. Minstens even lastig is l’homme. Ook daarvoor weinig oplossingen. (Een constructie als ‘De man zonder smaak’ of ‘De bedorven mens’ komt een beetje in de richting.)
Overigens: is het in Vertalië gebruikelijk om van onder naar boven te lezen? Ik word er een beetje reagureluurs van. Kan die reaktiepagina niet tot een normale volgorde worden omgekat?
Of is dat zo’n klus waarbij de sitebeheerders in arre barre moede denken: „daar gaat m’n tempo, m’n kilometervergoeding, m’n gevarengeld, m’n no-claim en ik moet nog boodschappen doen”? Schop ze eens aan het werk, zou ik zeggen. Dan ga ik even boodschappen doen.
En hoe moet ik “Dit bericht heeft 46 reacties op “Is mens lekker?”” lezen? Is dat een vertaling uit het Vertaliaans?
dinsdag 27 maart 2007, 3:56 uur
Goed dat iemand (Frank Lekens) het voor de oorspronkelijke titel opneemt, Is mens lekker?, die weliswaar ‘klassiek’ te noemen is (al is het alleen omdat hij al zo lang onder ons is) en een intrigerende titel voor een boek op de koop toe, maar voor het onderhavige verhaal niet goed is. De clou wordt er wel degelijk meer weggegeven, in die zin dat het hele idee van het verhaal beperkt blijft tot het ‘lekker’-idee en het ‘goed’-idee totaal onder tafel geveegd is. Het kostte mij tien jaar voordat ik door had wat de grap was. Frank, stel, ‘zlurb’ betekent zowel ‘snel’ als ‘zo klein dat het door een brievenbus past’. Iedereen zal bij ‘auto’s zijn zlurb’ onmiddellijk denken aan ‘auto’s zijn snel’. Dan is het leuk als er een auto op een vreemde planeet verdwaalt en door buitenaardsen ontdekt wordt, meegenomen, en door een brievenbus gedouwd, hetgeen wel of niet kan lukken. Vertaal je nu echter ‘zijn auto’s zlurb?’ met ‘passen auto’s door een brievenbus’, dan moet je toch toegeven dat de grap enigszins verloren gaat, doordat hij in de titel wordt weggegeven.
Praktisch over het omgekeerd lezen: volgens mij is het dat je dan de laatste reactie het eerst leest en voor nieuwe berichten niet naar onder hoeft te schrobbelen.
dinsdag 27 maart 2007, 17:48 uur
Dat is ook weer waar. Ik begon dit blog te lezen toen het al een tijdje bezig was, dan lezen die reacties wat onhandig. Maar als je een lopende discussie volgt is het misschien anders.
Je uitleg is helder, maar overtuigt me nog steeds niet helemaal. Volgens mij had ik zelf eerst helemaal niet door dat de titel eigenlijk net zo’n zin is als ‘Is friet lekker?’
Ik dacht juist meteen dat het telegramstijl was voor ‘Is de mens wel helemaal lekker?’ Misschien omdat strips uit deze periode (en SF in het algemeen) altijd een vrij negatief mensbeeld hebben.
En die telegramstijl, ach… een auteur die interessant wil klinken, of misschien moet het de taal van een alien nabootsen. Who knows — het verhaal moet dan nog komen. Dat dacht ik.
Maar goed. Misschien zeg ik daarmee alleen maar dat de titel de clou niet verraadt voor onoplettende lezertjes. Als de meeste mensen ‘Is mens lekker?’ metéén opvatten als ‘Is friet lekker?’, dan is het inderdaad geen goede titel.
Ik ben wel benieuwd of jullie nog met goede alternatieven komen. Met N+1 kom je hier niet ver, ben ik bang.
maandag 2 april 2007, 16:48 uur
“is de mens niet lekker”.
Maar om met Wim Kok te spreken (inzake de ING-beloningen):
“Het blijft een duivels dilemma”.
Vertalen is niet alleen een vak, het is ook een kunst.
Ik zou deze franse dubbelzinnige titel gewoon in het frans gelaten hebben.
Niet alles is onder woorden te brengen (ook dubbel)
dinsdag 3 april 2007, 9:31 uur
Wat men volgens mij over het hoofd ziet is dat het lidwoord in het frans soms geen vertaling in het nederlands behoeft. Kortweg “Homme” komt niet of nauwelijks voor, dus ik zou “l’Homme, est-il bon?” vertalen met:
“Mens, is dat goed?”.
dinsdag 17 april 2007, 15:59 uur
Die van Ab van Schaik (Is de mens nog wel goed) is zonder twijfel de winnaar. Kan eventueel ook zonder wel.
dinsdag 30 september 2008, 14:11 uur
Ik zie dit nu pas. Wel een beetje laat, maar wat geeft het.
De beproefde mens
donderdag 16 oktober 2008, 22:09 uur
Heel mooi gevonden, deze laatste oplossing: de beproefde mens!
donderdag 11 december 2008, 17:19 uur
De mens–hoe rijp is zijn oordeel?