Nog één verdraaid feit dan. Drie eigenlijk. Hero Brinkman verdedigde in Knevel & Van den Brink (vanaf minuut 20:50) vrijdagavond het PVV-voorstel tot ‘etnische registratie voor iedereen’. Met stelligheid deed hij onder andere de volgende beweringen:

Seksuele geaardheid wordt op ‘sommige scholen’ geregistreerd.

Deze veronderstelde praktijk is in ieder geval niet bekend bij homo-belangenorganistatie COC, dat overigens verklaart dat Brinkman deze bewering terug heeft genomen. Wel zijn er volgens het COC reformatorische scholen(gemeenschappen) die van leerlingen een verklaring te ondertekenen waarin ondertekenaar verklaart de homoseksuele levenswijze af te wijzen.

We weten nog steeds niet hoeveel mensen van Antilliaanse afkomst in Rotterdam zijn.

Precies is dit inderdaad niet bekend, maar over de omvang van de groep is wel een en ander te zeggen. Volgens het Centrum voor Onderzoek en Statistiek waren er in 2009 21.261 Antillianen in Rotterdam. Dit is een telling aan de hand van drie determinanten uit de Gemeentelijke basisadministratie (GBA): de geboorteplaats van de persoon zelf en van diens vader en moeder. Volgens een schatting in 2006 op basis van politiedata (Herkenningssysteem) en CBS-cijfers zouden er in 2003 12.000  Antillianen in Nederland ongeregistreerd zijn (tegenover 3.000 in 2000), maar dit is in 2009 wegens verkeerd toegepaste gegevens bijgesteld. Met het correcte gebruik van de gegevens is het aantal niet-geregistreerden Antillianen in 2007 in heel Nederland geschat op iets boven duizend.

De Verwijsindex Antillianen zoals in 2008 voorgesteld door het kabinet betrof ook etnische registratie, „zo raar is het dus niet”.

De vergelijking met de Verwijsindex gaat in zoverre mank dat daar geen sprake was van registratie op voorhand, maar van het verwerken van persoonsgegevens van een groep risicojongeren. Uiteindelijk zag het kabinet – na een pilot van twee jaar- toch af van registratie op etniciteit, na negatieve oordelen van het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) en de Raad van State. Die laatste oordeelde:„een statistische waarschijnlijkheid is niet van belang bij behandeling van individuele gevallen. Het registreren van etniciteit heeft hier geen toegevoegde waarde.”

De campagne zit erop. Vier markante feiten uit de afgelopen verkiezingsstrijd:

1. Balkenende (CDA) maakt van het beperken van de hypotheekrenteaftrek een breekpunt. Dit tegen het advies van zijn voormalig adviseur Jack de Vries in, die vindt dat breekpunten niet passen bij een partij die regeringsverantwoordelijkheid wil dragen. Rutte (VVD) spreekt van „misplaatste stoerheid”.

2. Daags na de berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB) wijzigt de PvdA de aangeleverde gegevens. Het eigen risico in de zorg wordt toch niet inkomensafhankelijk. En de AOW-leeftijd gaat niet in 2015 in, zoals PvdA het CPB heeft gemeld, maar pas in 2020, conform het programma. Daardoor kan het CPB die maatregel als bezuiniging inboeken. De PvdA krijgt het verwijt te draaien en verwarring te zaaien.

3. Rutte maakt zich kwaad over een uitzending van het tv-programma Netwerk. Daarin krijgt een bijstandsmoeder te horen dat ze er fors op achteruit gaat als de VVD het voor het zeggen krijgt. Ze barst in huilen uit. Rutte zegt dat de cijfers niet kloppen, maar moet later toegeven dat ook bijstandsmoeders iets zullen merken van de 11 miljard die de VVD wil bezuinigen op de sociale zekerheid.

4. Balkenende wil tijdens het RTL debat over de economie geen antwoord geven op de vraag met wie het CDA wil regeren. Presentatrice Mariëlle Tweebeeke houdt aan. Balkenende probeert er vanaf te zijn met de verrassende opmerking: „U kijkt zo lief”. Halsema (GroenLinks) zegt na het debat dat zij, in Tweebeekes plaats, de demissionair premier „een knietje” zou hebben gegeven. Balkenende zegt bereid te zijn excuses aan te bieden.

Wat was uw doorslaggevende campagnemoment?

De staatsschuld zal in 2023 bij de VVD 170 miljard euro minder zijn dan bij de PvdA, kopte de VVD gisteren. Namens de PvdA reageerde Kamerlid Diederik Samsom door te zeggen dat „de cijfers voor geen millimeter kloppen. Het CPB concludeert gewoon dat wij de financiële problemen volledig oplossen”. Wat is waarheid?

Samsom heeft gelijk dat het CPB het PvdA-programma houdbaar noemt, maar dat is ook niet wat de VVD hier bestrijdt.

In de berekening van de VVD daalt de staatsschuld van 418,3 miljard in 2011 naar 346,8 miljard euro in 2023 uitgaande van VVD-beleid, terwijl PvdA-maatregelen een stijging naar 510,8 miljard euro tot gevolg hebben in dat jaar. Volgens de liberalen leidt met name het rente-op-rente effect tot het aanzienlijke verschil tussen VVD (die immers sneller het tekort wil reduceren) en PvdA.

Overigens betreft het hier niet, zoals in enkele media gesuggereerd werd, een extra schuldtoename van 170 miljard euro bij de PvdA. Het gaat om de afwijking van het CPB-scenario van ongewijzigd beleid. Daarin loopt de staatsschuld in 2020 op naar 628,6 miljard euro (Economische Verkenning 2011-2015, blz. 64), en vervolgens naar ongeveer 780 miljard euro in 2023. De PvdA zit daar dus ook in de VVD-calculatie fors onder. Uitgaande van de VVD-berekening bedraagt de staatsschuld als percentage van het bbp bij de PvdA in 2023 54,5 procent en bij de VVD 37,0 procent. Billijke percentages in het licht van het Europees stabiliteitspact, dat 60 procent voorschrijft.

Of de berekening van de VVD klopt? Geld lenen kost geld, zei Frans Weekers (VVD) al, en het langer aanhouden van een tekort heeft nu eenmaal zijn prijs. Maar zo hoog? Het CPB heeft de macro-economische effecten niet mee kunnen rekenen, waardoor van beide programma’s niet precies bekend is wat de uitwerking is op de economie. Daarvoor is bij het doorrekenen van het regeerakkoord wel de tijd.

Update: en op verzoek van @cor mol hier cijfermatig de ontwikkeling van de staatsschuld volgens de VVD.

Mark Rutte en Jan Peter Balkenende streden gisteren in het EenVandaag-lijsttrekkersdebat om de oudere kiezer. Eerst noemde Balkenende de zorgplannen van de VVD “asociaal” (vanaf 20:00 min).

Het antwoord van Rutte: “Wat ik asociaal vind: niet willen bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking, maar wel 300 euro per jaar weghalen bij mensen met AOW door ze de vakantietoeslag af te pakken”.

In werkelijkheid ligt het iets ingewikkelder. De partij van Balkenende wil inderdaad korten op de AOW, maar juist niet op de vakantietoeslag. Uit de bijlage van de CPB-doorrekening (blz. 5):  ‘Het CDA schaft de AOW-tegemoetkoming in elf jaar af. Dit bespaart 0,6 mld euro in 2015 en 0,9 mld euro vanaf 2021′.

De hoogte van het bedrag klopt wel ongeveer, hoewel het CDA dus niet de tegemoetkoming per direct wil afschaffen. De AOW-tegemoetkoming is dit jaar bruto 411,12 euro, de vakantietoeslag minimaal 488,28 euro.

Overigens: de discussie tussen Balkenende en Rutte ging (opnieuw) over heel specifieke maatregelen. Het CPB heeft echter niet de  gevolgen van de partijprogramma’s voor specifieke inkomensgroepen uit kunnen rekenen, waardoor de balans per partijprogramma onduidelijk blijft – en de lijsttrekkers elkaar telkens met losse maatregelen om de oren slaan.

Arie Slob van de ChristenUnie toonde zich in Vrij Nederland onlangs niet onder de indruk van de premier als teambuilder. Balkenende reageerde vandaag gepikeerd. „Dat je in campagnetijd zo nadrukkelijk begint over een persoon vond ik typisch. Dat zou ik niet hebben gedaan,” zegt hij op nu.nl. In Metro zegt Balkenende daarover ook nog: „dat is niet mijn stijl.”

Misschien niet direct zijn stijl, maar dan toch wel van de zijnen:

Zelf heeft Balkenende zijn beruchte aanval op PvdA-leider Wouter Bos (‘U draait en u bent niet eerlijk’) in de verkiezingscampagne van 2006 altijd verdedigd als niet op de man maar op de bal. Het ging over de koopkrachteffecten van PvdA-plannen met de AOW. Het beeld van een oneerlijke PvdA-leider werd niettemin door zijn campagneteam vakkundig uitgemolken, bijvoorbeeld met het dagelijkse ‘draaipunt van de dag’.

Meer recentelijk, na de val van het kabinet Balkenende IV, zei oud-premier Piet de Jong op het CDA-congres dat hij „zelden zoiets gemeens, achterbaks meegemaakt” had als Wouter Bos die „het schip liet stranden” voor de gemeenteraadsverkiezingen. Een applaudisserende Balkenende zei daarop dat hij De Jong best als duo-lijsttrekker had gewild.

In Elsevier zegt Balkenende deze week trouwens wel dat Bos zich in de kabinetscrisis over Uruzgan liet „leiden door peilingen en door de vrees voor een nederlaag bij de gemeenteraadsverkiezingen. Dat kun je niet maken!”

Toen partijgenoot en scheidend Kamerlid Annie Schreijer-Pierik in maart kenbaar maakte het niet eens te zijn met de aanstelling van Balkenende als CDA-lijsttrekker, zei laatste in het NOS Journaal: „Ach, afscheid nemen doet altijd een beetje pijn.” Weinig inhoudelijk.

En vorige week sprak Balkenende nog voor eigen achterban over een aantal VVD’ers. „Het is waar. De VVD had een goede naam. Zalm, De Grave, Linschoten, Nijpels. En via de DSB-route horen we niet zoveel meer.”

Dat was „een harde”, vond Balkenende zelf ook, „maar ja.” Het was een kwinkslag, meer niet, zei hij zaterdag in Nova (17:50 minuut).

PvdA’er Ronald Plasterk weet welke lijsttrekker door een meerderheid van de Nederlandse bevolking “op elk moment, ook de afgelopen weken” wordt genoemd na de vraag ‘Wie lijkt u de beste minister-president?’. “Dan is het antwoord: Job Cohen”, zei Plasterk zaterdag in radioprogramma Tros Kamerbreed (30.00 min).

De oud-minister van Onderwijs reageerde daarmee op een peiling van werkgeversorganisatie VNO-NCW, waaruit bleek dat VVD-lijsttrekker Mark Rutte onder werkgevers de meest populaire lijsttrekker is.

Maar de bewering van Plasterk klopt niet. Tenminste, als je naar de drie grote peilingen kijkt. Onderzoeksbureau TNS/NIPO hield op 17 mei een premierspeiling, waarin Job Cohen 33 procent van de stemmen kreeg, Rutte 14. Daar kan Plasterk zich op beroepen.

Ook Maurice de Hond onderzocht de tweestrijd tussen Cohen en Rutte: op 28 april stemde 52% voor Cohen en 41% voor Rutte. Op 19 mei was de score echter 45-47 voor Rutte en op 3 juni was de stand gelijk: 46-46. En in deze Synovate-peiling van twee weken geleden vond een meerderheid van de Nederlandse bevolking Mark Rutte het meest geschikt als premier.

De hypotheekrenteaftrek, zo betoogt Paul de Krom (VVD) op 21 dagendebat, is vooral voor mensen met een kleine beurs een uitkomst. Waar drie keer modaal 7 procent van het besteedbaar inkomen terugkrijgt door de fiscale regeling, besparen huishoudens beneden modaal „13 procent op het huishoudpotje”. Is dat zo?

Nee, althans niet als we 2008 nemen. Uit gegevens opgevraagd bij het CBS (tabel 2) blijkt dat 90 procent van de huishoudens met hypotheekschuld, ongeacht het inkomen, procentueel gezien gelijkmatig baat heeft bij de regeling voor hypotheekrente: 6,3 tot maximaal 7,5 procent van het besteedbaar inkomen.

Uitgaande van een modaal inkomen van 31.500 (2008, CBS) vallen drie 10%-inkomensgroepen onder de noemer beneden modaal. Twee daarvan besparen 6,3 en 6,4 procent van het besteedbaar inkomen dankzij de hypotheekrenteaftrek.

Uitschieter is echter de laagste 10%-inkomensgroep, mogelijk de groep waar De Krom op doelt. Daar besparen zo’n 81.000 huishoudens met een gemiddeld besteedbaar inkomen van 3.100 euro (!) per jaar liefst 1.080 euro door de hypotheekrenteaftrek, wat volgens het CBS neerkomt op een belastingbesparing van 35,2 procent. In die zin zou ‘morrelen aan de aftrek’ voor die groep hard aankomen.

Deze groep is zeer heterogeen. Lees verder »

Sommige feiten worden in deze campagne regelmatig verdraaid. Met nog minder dan een week te gaan tot de verkiezingen, een kort overzicht van terugkerende verkiezingsretoriek van Rutte, Cohen en Balkenende.

In het Lagerhuisdebat met Job Cohen zei Mark Rutte opnieuw dat Nederland behoort tot de landen met de kleinste inkomensverschillen ter wereld. Dat is niet waar, zie deze post voor de uitleg.

Job Cohen waarschuwde dinsdag opnieuw voor “roekeloze bezuinigingen” van de VVD (punt 1). Dat geen partij roekeloos bezuinigt, legden wij na het PvdA-partijcongres al uit. Het gaat er om welke keuzes de partijen maken.

En een terugkerend campagnepunt van Balkenende: met de PvdA gaat het land op ‘Griekse toestanden’ af. Ofwel: als Job Cohen aan de macht komt kan Nederland wel eens failliet gaan. Dat is een wel erg boude bewering, lees hier meer.

In de derde aflevering van het ‘Job Cohen-Journaal’ presenteert de PvdA-lijsttrekker 10 redenen waarom middeninkomens bij de VVD slechter af zijn dan bij de PvdA. Lees hieronder 5 redenen waarom in het Job Cohen-Journaal wel erg gekleurd en pro-PvdA wordt bericht.

1. De VVD verlaagt volgens de PvdA de zorgtoeslag. Doet de partij van Cohen dat niet? In de bijlage bij de CPB-doorrekening van het  PvdA-programma staat onder ‘zorg’: Beperking toeslag – wat 5,5 miljard euro oplevert (blz 28). Verbetering van PvdA-Kamerlid Diederik Samsom: PvdA verlaagt zorgtoeslag, omdat de premie gedeeltelijk inkomensafhankelijk wordt. De PvdA laat mensen dus ook meer betalen, maar pas vanaf een inkomen van 48.000 euro.

2. Bij de huisarts komt een kassa als de VVD aan de macht komt, aldus Cohen. Wat hij niet zegt is dat ook bij de PvdA betaald moet worden. Weliswaar niet bij de huisarts, maar wel in het ziekenhuis: 5 euro per ligdag.

3. Rutte wil de duur van de WW beperken, waarschuwt Cohen. Maar dat betekent niet dat dat voor de PvdA een onbegaanbare weg is. Immers: tegenover Paul Rosenmöller noemde Cohen de ww-duur een van de zaken waarvan de PvdA bereid moet zijn “om over je schaduw heen te springen”, zij het “in een zeer brede context” van maatregelen waarmee de werkgelegenheid toeneemt. (16:00 min)

4. Bij de VVD gaan de huren omhoog, vertelt de PvdA-lijsttrekker. Zijn eigen partij wil dat ook, voor inkomens boven de 40.000 euro. (blz. 85 CPB-doorrekening)

5. Stelling 2 van de PvdA: Een gewoon gezin verliest bij de VVD 200 euro aan koopkracht. Maar ja, wat is een gewoon gezin? Dat is juist het probleem van deze campagne: Het CPB heeft niet de koopkrachtgevolgen van de partijprogramma’s voor specifieke inkomensgroepen uit kunnen rekenen. Een beetje kort door de bocht dus, deze stelling. Lees hier meer.
Bovendien staat in het PvdA-hoofdstuk van de CPB-doorrekening: ‘de koopkracht van alleenverdieners met kinderen onder de zes jaar verslechtert (…)’.

Volgens Mark Rutte zorgt het PvdA-plan om een belastingtarief van 60% in te voeren voor inkomens boven 150.000 euro ervoor “dat talent uit het buitenland, bijvoorbeeld onderzoekers die kunnen kiezen uit Amerika, Groot-Brittannie en Nederland, niet naar Nederland komen”.

De link die Mark Rutte gisteren in het Lagerhuis-debat (vanaf 39:20) met Job Cohen legde tussen het invoeren van een nieuw toptarief en de komst van buitenlandse onderzoekers, klopt niet helemaal. Buitenlandse werknemers komen namelijk in aanmerking voor de 30%-regel, waarmee 30 procent van hun loon onbelast uitbetaald wordt.

Kaj Leers van Z24 maakte ons er bovendien via Twitter op attent dat Nederland volgens dit rapport in de top-3 van meest aantrekkelijke vestigingslanden ter wereld staat. Lees zijn bericht over de studie ‘Wat beweegt kennismigranten?’, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Economische Zaken, hier.

Daarin staat wel: ‘Beloning en loopbaanperspectief vormen misschien wel de belangrijkste drijfveren voor de kennismigrant’ (blz.20). Cohen noemde loon in het debat ‘een van de redenen’ voor expats om naar Nederland te komen.
Heeft u aanvullingen? Reageer!