Daar is-ie weer, de Stirlingmotor, nu op een onverwachte plek. MSI, een Taiwanese fabrikant van moederborden voor computers presenteert deze week op de beurs CeBIT in Hannover een klein model dat chips in een pc kan koelen. De Stirlingmotor drijft een koelventilator aan en werkt zelf op de warmte van de te koelen chip.

De Stirlingmotor is in 1817 uitgevonden door de Schotse dominee Robert Stirling en is al bijna tweehonderd jaar een belofte. De werking berust erop dat een gas, bijvoorbeeld lucht, wordt heen- en weergepompt tussen een warm en een koel reservoir. Door een uitgekiende constructie leidt het uitzetten van het gas in het warme deel tot draaiïng van de aandrijfas, en de afkoeling van het gas in het koele reservoir óók.

Een Stirlingmotor kan draaien op iedere willekeurige warmtebron en heeft weinig bewegende delen. Daardoor is hij potentieel stil, schoon en onderhoudsarm. Daar staat tegenover dat een Stirlingmotor doorgaans groter is dan andere motoren van hetzelfde vermogen. Ook is het geleverde vermogen niet makkelijk te variëren – daardoor kom je de Stirlingmotor niet tegen in automobielen. Wel in schepen of onderzeeërs, en ook als onderdeel van installaties voor het gelijktijdig opwekken van warmte en stroom. In Nederland alleen al zijn in de Stiurlingmotor miljoenen geïnvesteerd, eerst door Philips (1937-1980) en daarna door Stirling Thermal Motors.  Hoewel het rendement hoger was dan van een benzinemotor  is het gedroomde succes in auto’s er nooit gekomen.

Het elegante van de vinding van MSI is dat de warmte van de te koelen chip wordt gebruikt om de ventilator aan te drijven die de chip verder koelt. Dat betekent dat de ventilator niet op het elektrische circuit van de pc hoeft worden aangesloten en zelf geen extra warmte genereert die weer moet worden afgevoerd. Maar het gaat veel te ver om dit een groene oplossing te noemen, zoals MSI doet. De gebruikelijke ventilatoren op chips gebruiken een vermogen in de orde van 1 W, ongeveer 10% van een spaarlamp en een fractie van een procent van wat een pc in volle actie opsoupeert. Dit zet geen zoden aan de dijk. Het model dat MSI deze week op de CeBIT laat zien is een prototype. Het is nog verre van zeker of dit de eerste Stirlingmotor in de huiskamer wordt.

Dit verhaal is geplaatst op donderdag 6 maart 2008 om 15:00 uur.