Terwijl Europa druk was met de Derde Wereldoorlog, stond in de Amerikaanse regio het nieuws vooral in het teken van de linkse revolutie. En meer recentelijk was er veel aandacht voor de latina’s die de macht grijpen. Het zijn onderwerpen waar door U vaak en deskundig op is gereageerd. Vooral stukken over commandant Hugo Chávez konden steeds rekenen op de nodige reacties. De leider van de Bolivariaanse beweging heeft ook in Nederland veel gelovigen én tegenstanders.

De meest gelezen bijdragen uit dit exotische werelddeel gingen echter over buitenstaanders, geen Latijns Amerikanen. De top-3 bestaat uit blogs over presidentsdochter Barbara Bush uit Washington DC (14.196 views), guerrillera Tanja Nijmeijer uit Denekamp (11.051 views) en liedjeszanger Daniël Samkalden uit Amsterdam en zijn bezoek aan het stoute, strippende nichtje van prinses Máxima, paaldanseres Laura Viña (9.238 views).

Ter afsluiting van het correspondentschap volgen er in de krant nog drie artikelen met het verslag van een reis van Caracas naar Bogotá. In dit drieluik – Van Links naar Rechts – wordt beschreven hoe de Venezolaanse en Colombiaanse broedervolken en buren respectievelijk de socialistische of de conservatieve omwenteling in eigen land beleven.  

Deel Een:

http://www.nrc.nl/binnenland/article808253.ece/Ook_onder_socialist_Chavez_blijft_het_sappelen

Wellicht tot later, in een ander blog of gewoon – lekker fijn ouderwets – op papier.

Deel Twee:

http://www.nrc.nl/buitenland/article812673.ece/_geeft_Venezuela_buikpijn

Deel Drie:

http://www.nrc.nl/buitenland/article815401.ece/Colombia_blijft_nog_lang_onveilig

In Colombia wordt nu druk gedebatteerd over wat Uribe precies bedoelde toen hij gisteravond zei dat in het geval van een ,,hecatombe” hij bereid is de Colombianen nog langer als politiek leider gelukkig te maken. Hecatombe is een onalledaags woord dat bloedbad of ramp betekent.

Een ramp is het als zijn conservatieve partij geen geschikte opvolger kan vinden voor Uribe die sinds 2002 in Colombia regeert, zeggen de partijgenoten nu. Of zou Uribe, voor wie eerder de Grondwet werd gewijzigd zodat hij in 2006 kon worden herkozen, gedoeld hebben op een natuurramp of een grootscheepse aanval van de Farc?

En Uribe is ongetwijfeld niet de laatste hedendaagse Latijns Amerikaanse president die niet meer van het pluche is te krijgen. In Bolivia worden ook al voorbereidingen getroffen om de herverkiezing mogelijk te maken van de eerste indianenpresident Evo Morales.

In Ecuador gaat straks een constitutionele vergadering aan de slag om een nieuwe Grondwet te maken en kijk niet gek op als ze voorstellen dat het kostelijke zonde zou zijn als Rafael Correa er al na één termijn mee zou moeten ophouden.

Alleen president Lula in Brazilië heeft tot nu toe steeds verzekerd dat hij geen tweede herverkiezing ambieert. Maar er hoeft maar één lullige catastrofe te gebeuren en je zult zien dat ook de voormalige schoenpoetser bereid is zijn mening te herzien. In het belang van Latijns Amerika en de Brazilianen in het bijzonder. 

Maar een klein beetje trots zijn de Argentijnen natuurlijk wel op mooie Cristina. Voor het eerst in de geschiedenis wisselt een echtpaar elkaar af als politiek leider na democratische verkiezingen (ook al was de organisatie in de hoofdstad gisteren natuurlijk een gezellige puinhoop).

In de enige nog kritische krant in Argentinië, het conservatieve dagblad La Nación, staat vanochtend een overzicht van de andere vrouwelijke politieke kanjers. Cristina is volgens de krant sinds 1900 de dertigste gekozen politieke leider van een land van het zwakke geslacht. Ze is de negentiende presidenta. De andere elf collega’s waren of zijn minister-presidenten.

Cristina zal als ze op 10 december van Néstor de blauw-witte sjerp krijgt omgehangen regeren met andere door het volk gekozen gekozen presidentes als Angela Merkel in Duitsland, Michelle Bachelet in Chili, Mary Mc Aleese in Ierland, Halonen Trja Kaarina in Finland, Ellan Jonson Sirleaf in Liberia, Chandrika Kumaratunga in Sri Lanka, Khaleda Zia uit Bangladesh en Gloria Macapal Arroyo uit de Filippijnen. 

Laatst was ik weer op zo’n fuifje waarbij al die schitterend verzorgde vrouwen in één hoek van de kamer zitten (Vanessa heeft nieuwe zwarte knielaarzen!) en de mannen in een ander deel van de ruimte bij elkaar kruipen. De vrouwen giechelen zich suf en wij bespreken de goede werken van de belastingdienst.

Soms ruik je de vrouwen, waait er een lekker luchtje over. Dan kijken we op en zwaaien we naar de overkant. Maar vervolgens praten we weer snel over andere, gewichtige thema’s.

Mijn goede vrienden moeten trouwens niets hebben van presidenta Cristina. En hun mooie mevrouwen, naar verluidt, trouwens ook niet. Terwijl zo’n vrouwenomwenteling voor beide partijen heel veel goede effecten kan hebben. Maar daar komen ze nog wel achter.

Lees ook de achtergrondartikelen:

• 29 oktober: Met 43,6 procent van de stemmen won Cristina Kirchner gisteren de presidentsverkiezingen van Argentinië. Nummer twee, Elisa Carrió, haalde twintig procent minder waardoor er geen tweede ronde nodig is. Voor het eerst is een vrouw tot president gekozen van Argentinië maar een feministische politieke agenda heeft Cristina niet. Lees verder
• 28 oktober: De Argentijnen kiezen zondag hoogstwaarschijnlijk voor het eerst een vrouw als president. In het land van de slaapwandelaars wordt Néstor Kirchner opgevolgd door zijn echtgenote Cristina. Lees verder

Op de voorpagina van de krant La Nación worden vandaag de resultaten van een zelfgehouden rondvraag gepresenteerd. Het dagblad vroeg de presidentskandidaten hun standpunten over kwesties als de doodstraf, het homohuwelijk of abortus. De aanstaande presidente weigerde te antwoorden. 

Cristina houdt af en toe een toespraak vol gemeenplaatsen tegenover door haar partij aangevoerde supporters. Dan kletst ze over het Patria en Los Argentinos die onder haar een glorieuze toekomst tegemoet kunnen zien. Ze toont foto’s van die andere First Lady: Evita, de arbeidersheldin die stierf een jaar voordat Cristina werd geboren.

Een van de thema’s van de Kirchners zijn de mensenrechten. Maar het thema van de vrijheid van nieuwsgaring en de plicht van politici om burgers niet alleen als stemvee te behandelen maar ze ook serieus te informeren over actuele kwesties (zoals de recente corruptieschandalen) wordt door het echtpaar genegeerd.

Er zijn latino’s die denken dat met vrouwen aan de macht alles anders wordt in Latijns Amerika. Maar Cristina bedient zich van hetzelfde populisme als al haar mannelijke voorgangers. En ze is trouwens ook tegen abortus, maar ze zegt het niet meer.

Zie ook:

De Argentijnen kiezen zondag hoogstwaarschijnlijk voor het eerst een vrouw als president. In het land van de slaapwandelaars wordt Néstor Kirchner opgevolgd door zijn echtgenote Cristina. http://www.nrc.nl/buitenland/article799110.ece/Argentinie_als__socialistische_monarchie

Maar het gekste nieuws gaat over de Duitse herder Aldo. Hij is vier weken geleden ontvoerd in de hoofdstad Bogotá. De kidnappers hebben het baasje foto’s gestuurd van de geketende hond. En ook een bandje waarop te horen is, hoe Aldo jankt. ,,Zo huilt je hond ‘s nachts”, zegt de commentaarstem. De eerste overdracht van het gevraagde losgeld van 350.000 dollar is mislukt. De politie heeft twee mannen neergeschoten die met het geld op de loop gingen. Het is onduidelijk hoe het met de hond gaat. Laten we hopen dat bemiddelaar Chávez van dieren houdt. 

Maar de vraag die ik eigenlijk wil opwerpen, is waarom in vredesnaam de Colombianen toch zo gewelddadig zijn? Colombia is namelijk een van de leukste landen van de regio. Bogotá, Cali, Medellín of Cartagena zijn prachtige en aangename steden. Colombianen zijn ook erg aardig, vaak goed opgeleid en hebben een uitstekend gevoel voor humor. En toch zo wreed.

Een van mijn Colombiaanse vrienden geeft de schuld aan de katholieke kerk. De pastoors hebben het politiek geweld aangemoedigd door aanvallen op linkse – en dus zondige - politici toe te staan. En een vriendin wijt het aan de Spanjaarden. Er zijn destijds te veel lompe proleten vanuit Spanje naar Zuid-Amerika getrokken. Daarom zit er nu bij erg veel Colombianen genetisch een schroefje los.

Maar dat lijken me allemaal omstandigheden die ook waar zijn in veel andere Latijns Amerikaanse landen. En daar lopen de honden doorgaans geen gevaar. Het moet dus iets anders zijn… Of zou het dan allemaal komen door de vervloekte cocaïnehandel?

Tijdens een indianenfeestje zei Morales een paar dagen geleden dat de ,,anti imperialistische en anti neoliberale strijd doorgaat, we laten ons niet bang maken.” En hij sloot af met de uitroep: Causachun coca, wañuchun yanki! En dat betekent in Quechua: Leve de coca en dood aan de yankees.

Goldberg moet zich publiekelijk verexcuseren. En de indianen laten het er niet bij zitten. Volgens de Boliviaanse minister van buitenlandse zaken David Choquehuanca heeft Goldberg zich racistisch uitgelaten. De ambassadeur heeft volgens hem niet alleen Bolivia maar alle indianenbewegingen in Latijns Amerika beledigd. En gisteren heeft minister Juan Ramón Quintana laten weten dat als er niet snel verontschuldigingen volgen, Goldberg tot ongewenst persoon wordt verklaard.

Het wachten is op de Amerikanen. Op de website van de ambassade wordt geen melding gemaakt van de ruzie. Er worden alleen goede Amerikaanse werken vermeld: spiegeltjes en kralen voor de Bolivianen. De Yankees doneren bromfietsen en auto’s en er dansen Amerikaanse indianen in Bolivia.

En zou het niet kunnen dat Chávez met de Farc spreekt op Cuba? Op dit moment is daar immers al de in juni door Uribe vrijgelaten ‘minister van buitenlandse zaken’ van de Farc Rodrigo Granda. Zijn gevangeniscel werd door de Colombiaanse regering opengezet in de hoop dat dit gebaar de Farc ook tot een goede daad zou brengen. Granda vertrok naar Cuba en daarna is nooit meer wat van hem gehoord…

Lees ook:

Afscheid nemen van de strijd is lastig
Ruim 45.000 gewapende strijders hebben de afgelopen jaren de wapens neergelegd in Colombia. Het land wil goede burgers van ze maken maar sommigen beginnen al opnieuw te vechten.  Lees verder.

Er is geen regio in Colombia waar de laatste tijd volgens het Colombiaanse leger zo veel guerrillero’s gevlucht zijn van hun eenheid. De nieuwe politiepost waar honderd agenten aan de slag gaan, moet het overlopen van linkse rebellen vergemakkelijken. ,,De guerrillero’s hebben honger, ze zien geen toekomst en de ambities die ze hadden worden niet ingewilligd”, zei de minister van defensie Juan Manuel Santos die de feestelijke opening van de politiepost bijwoonde.

Maar het blijft ruig gebied. Afgelopen maandag stortte een legervliegtuig neer dat op weg was naar het plaatsje Uribe. Vijftien soldaten en drie bemanningsleden worden vermist. Het ziet er naar uit dat het om een ongeluk ging maar zeker is dat nog niet. De Farc mag graag vliegtuigen uit de lucht knallen, zoals rebel Tanja al eerder schreef in haar dagboek.

Het is onduidelijk hoe het met Tanja Nijmeijer gaat. Volgens majoor Gustavo Salazar van het Colombiaanse leger is er na de aanval op het Farc-kamp niets meer van haar vernomen.

De opening is mogelijk nog later dit jaar. Maar zeker is dat niet. De muziektempel wordt namelijk nog steeds uitgebreid omdat het orkest al maar verder in omvang toeneemt. De kassa’s zijn wel al klaar. Er hangt al een bordje op de ramen met de openingstijden. De kaartjes zullen overigens vrijwel altijd gratis zijn zodat iedereen kan genieten van deze parel en de muziek die er zal klinken.

Met viool ontsnappen uit de sloppenwijk (NRC Handelsblad 6 augustus)

Door onze correspondent
Marcel Haenen
SAN CRISTOBAL, 6 OKT. Voor de eetzaal van het weeshuis in de Venezolaanse grensstad San Cristóbal zit een bewaker met een radiootje waaruit salsa muziek klinkt. Op de vensterbank balanceert een haveloos ventje dat door de vrijwel glasloze ramen naar binnen tuurt. Daar repeteren de negentig jongeren van het Symfonie Orkest Simón Bolívar van de provincie Táchira. Langsam, Schleppend, waait de eerste Symfonie van Gustav Mahler door de vochtig, tropische buitenlucht.

Het Zuid-Amerikaanse land Venezuela domineert het nieuws wegens de door president Hugo Chávez ingezette socialistische omwenteling. Maar de werkelijk spectaculaire revolutie die zich in het land voltrekt, is strikt muzikaal.
Op initiatief van de componist en econoom José Antonio Abreu is in 1975 in de hoofdstad Caracas begonnen met een programma om kansarme jongeren uit de talrijke sloppenwijken van Venezuela muzieklessen te geven. De Stichting Fesnojiv, kortweg El Sistema genoemd, heeft het idee dat je van jongeren betere burgers maakt door ze van de straat te houden en ze in groepsverband, veelal Europese klassieke muziek te laten spelen. De viool als sociale reddingsboei.

De belangstelling voor het gratis muzikale onderwijs in de wijken waar vrijwel alle voorzieningen ontbreken, is overweldigend. In de ruim dertig jaar dat El Sistema bestaat, zijn al zo’n 300.000 kansarme jongeren tot in alle uithoeken van het land gevormd tot muzikant. In Venezuela bestaan nu 220 kwalitatief hoogstaande jeugdorkesten en in vrijwel elke provincie zijn een paar symfonieorkesten waarin de beste muzikanten een plek krijgen. De crème de la crème krijgt uiteindelijk een plek in het nationale orkest.

„Ons muziekonderwijs is een artistiek en sociaal programma. Als je als kind iedere dag van ‘s ochtends vroeg tot ‘s avonds laat, zes dagen per week, met elkaar muziek maakt, word je geïntroduceerd in een fantastische wereld”, zegt  directeur Igor Lanz in Caracas. „Muziek wordt voor de jongeren een maatschappelijk gereedschap.”

Laudemar Rodriguez (34 jaar) is een van de jongeren die zich via een klarinet uit de sociale ellende heeft gespeeld. Op zijn elfde begon hij muziek te maken en met hulp van iemand die bereid was de buskosten te betalen, kon hij gaan oefenen bij het Simón Bolívar jeugdorkest in de vlak bij Colombia gelegen plaats San Cristóbal. „Ik woonde in een arme wijk waar drugsgebruik en geweld onder jongeren heel gewoon zijn. Maar met hulp van mijn opa die me opvoedde en El Sistema, ben ik een muzikale carrière begonnen”, zegt Laudemar. Dank zij de muziek heeft hij in heel Zuid-Amerika gespeeld of les gegeven.

Door het succes van het programma is er een tekort aan speelruimtes. Laudemar Rodriguez toont een vijftig jaar oude bioscoop in San Cristóbal die tot voor kort diende als jeugdrovershol. Nu wordt het complex vertimmerd tot concertzaal.

El Sistema, beklemtoont directeur Igor Lanz, is een niet-politiek project: „Het programma overleeft socialistische en kapitalistische regeringen.” Maar het idee past perfect in de socialistische visie van de regering Chávez die zegt een einde te willen maken aan de uitsluiting van de armen. De president van Venezuela heeft het muziekprogramma daarom nadrukkelijk omarmd. Hij wil ernaar streven in zijn 27 miljoen inwoners tellende land één miljoen muzikanten op te leiden.

Het muzikale onderricht ontvangt nu ook meer overheidsgeld dan voorheen. „Soms moesten we acht maanden wachten op ons salaris maar nu worden we ten minste regelmatig betaald”, zegt  Rodriguez.
En niet alleen in zijn stad maar ook in Caracas wordt een muziektempel gebouwd, die in Latijns Amerika zijn gelijke niet kent. Al vijf jaar wordt er gewerkt aan een elf verdiepingen tellend muziektheater. Het gebouw is van alle moderne, voornamelijk Europese apparatuur voorzien en bezit dankzij speciaal geconstrueerde houten wanden een bijzonder goede akoestiek. De Venezolaanse architect Tomás Lugo toont met trots het gebouw waar behalve de grote zaal nog 89 onderwijszalen zijn. In het concertgebouw kunnen drieduizend muzikanten tegelijk aan de slag. De kosten van de constructie bedragen twintig miljoen dollar. „De opening van het theater is al herhaaldelijk uitgesteld omdat er steeds nieuwe ruimtes worden bijgebouwd”, zegt Lugo. ,,Het orkest neemt namelijk nog steeds in omvang toe.”

Gerenommeerde musici als Daniel Barenboim, Simon Rattle en Claudio Abbado werken  gratis samen met het orkest. De beste pupil is de 26-jarige vioolspeler Gustavo Dudamel, een der talentrijkste dirigenten ter wereld. In 2009 wordt hij chef-dirigent van het Los Angeles Philharmonic Orchestra.

Het succes van Dudamel werkt in hoge mate aanstekelijk, vertelt klarinettist Rodriguez terwijl hij voor het galaconcert van afgelopen zondag in San Cristóbal twee pasteles – broodjes met vlees – eet in een cafetaria vlak bij de Bolivariaanse universiteit waar het orkest speelt. Een half uurtje later opent hij met een solo de compositie Danzón No. 2 van de Mexicaanse componist Arturo Márquez.

Na het twee uur durende gratis concert trekt Laudemar snel zijn geel-zwarte voetbalshirt aan en haast zich met zijn medemuzikanten naar het stadion. Daar juichen ze voor Deportivo Táchira dat desondanks de klassieker tegen Caracas FC verliest met 0 – 1.