Majesteit Venezuela lekker bezig (II)
Een Nationale Dag van Normen en Waarden. De invoering van zo´n nieuwe feestdag 
kondigde Hugo Chávez deze week aan bij het begin van zijn derde ambtstermijn als president van Venezuela. Het is een van de vijf beleidsonderdelen op weg naar de vorming van een socialistische republiek. Via het onderwijs, het terrein waar hij deze maand zijn oudste broer Adán als minister heeft aangesteld, moeten de jonge Venezolanen Bolivariaanse deugden worden bijgebracht. Duidelijk moet worden dat zaken als corruptie en geweld niet passen in de nieuwe samenleving. Kapitalistische gewoontes als egoïsme en hebzucht zullen plaats maken voor naastenliefde. De nieuwe Bolivariaanse mens wordt een aanmerkelijk beter wezen.
Een president met zulke opvattingen verdient alle steun. Maar toch vraag je je af hoe die nieuwe normen en waarden sporen met al die andere plannen en uitlatingen die Chávez de afgelopen dagen deed. Is het wijzigen van de Grondwet op een manier die het mogelijk maakt dat een politiek leider voor het leven kan regeren niet een typisch rechtse, Monarchistische deugd? En hoe deugdzaam is het om regeren per Revolutionair Decreet mogelijk te maken. En waarom is dat eigenlijk nodig nu alle zetels in het parlement reeds sinds 2005 zijn ingenomen door Chavistas als gevolg van een boycot door de oppositie? Chávez kan al doen wat hij wil.
Is nepotisme ook een Bolivariaanse deugd? Is het afschaffen van de vrijheid van meningsuiting en het sluiten van een kritische tv-zender een van de te onderrichten nieuwe socialistische waarden? En wat moet de Venezolaanse jeugd denken van een president die de secretaris-generaal van de Organisatie van Amerikaanse Staten, Miguel Insulza, publiekelijk een droplul en een idioot noemt? Die verwensingen kreeg Insulza deze week te verduren omdat hij durfde te zeggen dat censuur niet past in een democratie.
Bijdragen over Hugo Chávez op dit weblog brengen veel reacties teweeg. Van fans en tegenstanders. Het is opvallend dat veel volgelingen van de revolutionaire leider er op wijzen dat de politieke klasse die het voor 1999 in Venezuela voor het zeggen had zich, volgens goed Latijns Amerikaans gebruik, niets aantrok van het grootste deel van de bevolking die in kommervolle omstandigheden woont. Daarom is het goed dat Chávez het opneemt voor de armen, is de redenering.
En dat klopt. De oude regenten van Venezuela waren een zeldzame verzameling corrupte, whisky zuipende, groep diknekken. Hele grote droplullen zo gezegd. Dat Caracas met stip de lelijkste hoofdstad is van Zuid-Amerika, met gruwelijke sloppenwijken, is niet de schuld van Chávez. En het is te begrijpen dat de arme Venezolanen reuze blij zijn met een politieke leider die voor dokters en gesubsidieerd voedsel zorgt.
Maar het is toch nogal mager dat de voornaamste verdienste die de aanhangers van Chávez steeds noemen, is dat zijn voorgangers in hun ogen nog slechtere politici waren. Alle despoten zijn vervelend, lijkt me, of ze zich nu links of rechts noemen.
Uit NRC Next van 11 januari:
Knalrood of gematigd rood
Het socialistische front van Latijns-Amerika is in veel opzichten verdeeld
Door onze correspondent
Marcel Haenen
BUENOS AIRES. 11 JAN. Twee progressieve stuurlui bepalen de komende jaren de politieke koers van Latijns-Amerika: de president van het grootste land uit de regio, de Braziliaan Luiz Inácio Lula da Silva, en de schatolierijke Hugo Rafael Chávez Frias uit Venezuela. Beide leiders beginnen deze maand aan nieuwe ambtstermijnen die tot 2011 (Lula) en 2013 (Chávez) zullen duren. Maar als je de twee socialistische politici vraagt wat hun linkse voorkeur eigenlijk inhoudt, is het antwoord nogal verschillend.
„Ik ben rood, knalrood”, is sinds kort de favoriete leuze van de marxistische oliehandelaar Chávez (52). En voor degenen met een andere overtuiging is geen plaats in zijn Bolivariaanse republiek. Strategische bedrijven worden genationaliseerd en tv-zenders die subversief, kritisch bezig zijn, krijgen geen zendvergunning meer. Allemaal maatregelen, aldus een strijdbare Chávez woensdag bij de presentatie van zijn regering, die noodzakelijk zijn in de „nieuwe etappe op de weg naar het socialisme van de 21ste eeuw.”
Maar de tweede etappe van de Braziliaanse president Lula (61) zal juist een steeds mildere politicus te zien geven. „Op de vraag of ik links of rechts ben, zeg ik in de eerste plaats: ik ben machinebankwerker van opleiding, katholiek van overtuiging en supporter van de voetbalclub Corinthians.” Links tromgeroffel is op een zeker moment nogal ouderwets, verklaarde Lula vorige maand kort na zijn herverkiezing voor een zaal vol ondernemers in São Paulo. „Menselijke evolutie” heeft de voormalige vakbondsleider – die in 1980 oprichter was van de grootste radicaal linkse partij van Latijns-Amerika – veranderd. „Alleen een middenkoers helpt de maatschappij vooruit.”
Latijns-Amerika heeft een druk jaar van presidentsverkiezingen achter de rug. En op Colombia, Peru en Mexico na – waar linkse kandidaten soms nipt verloren – ging de winst in vrijwel alle andere gevallen in de regio – zoals in Chili, Bolivia, Haïti, Nicaragua, Ecuador, Brazilië en Venezuela – naar socialistische politici.
Over Latijns-Amerika spoelt een linkse tsunami, schreef de ex-minister van Buitenlandse Zaken van Mexico Jorge Castañeda vorig jaar in het blad Foreign Affairs. Het is een natuurlijk proces. De electorale vijver voor progressieve kandidaten, die beloven een einde te maken aan de armoede, is immers omvangrijk.
Op het continent is de kloof tussen arm en rijk groot en neemt zelfs nog steeds toe. In elke stad in de regio is dat pijnlijk zichtbaar: gruwelijke, stinkende sloppenwijken aan de ene kant en exclusieve, hoog omhuurde gesloten buurten voor de rijken. Ruim 300 miljoen latino’s, meer dan de helft, leven in extreme armoede.
Behalve de belofte een einde te maken aan die verpaupering is er nog een thema waarmee de nieuwe generatie leiders politiek scoort. Ze zetten zich af tegen de VS en de door Amerika gewenste vrijhandelszone voor het hele continent. De grote noorderbuur staat voor neoliberale politiek en privatiseringen waarvan in de jaren negentig alleen de welgestelde latino’s hebben geprofiteerd, zo is het algemene gevoel.
President George W. Bush is nog eens extra impopulair. Hij is de man die vorig jaar besloot tot de bouw van een 1.200 kilometer lang dubbel hekwerk om de instroom van latino’s via de grens met Mexico tegen te gaan. Het dichtmetselen van de achterdeur illustreert de Amerikaanse desinteresse voor de rest van het continent.
De populariteit van Chávez is voor een belangrijk deel te danken aan zijn niet aflatende ramkoers tegen de VS. Veel latino’s zijn dol op de bravoure van de voormalige militair. Bush is de duivel, zei Chávez in de VN vorig jaar. Volgens de linkse Uruguayaanse schrijver Eduardo Galeano is een van de belangrijkste verdiensten van de huidige socialistische golf dat de latino’s „de angst hebben overwonnen om zich te keren tegen de zogenaamd almachtige Amerikanen”.
Maar lang niet alle linkse politici delen die afkeer van de VS. Het economisch meest succesvolle land in de regio, het socialistische Chili van president Michelle Bachelet, heeft een vrijhandelsakkoord met Amerika. De linkse president Tabaré Vázquez van Uruguay overweegt het lidmaatschap van het kwakkelende regionale samenwerkingsverband Mercosur in te ruilen voor economische verdragen met Washington.
Brazilië wijst een vrijhandelsverdrag met de VS nu nog af. Maar dat is niet ingegeven door ideologische motieven. Lula vindt dat Zuid-Amerika eerst meer moet integreren voordat handelsverdragen met de VS voor beide partijen lucratief kunnen zijn.
Het linkse front van Latijns-Amerika is in meer opzichten verdeeld. Chávez voert op binnenlands terrein een radicaal-linkse agenda. De president wil de representatieve democratie vervangen door een participerende waarbij bijvoorbeeld buurtraden het lokaal voor het zeggen krijgen. Hij wil per decreet revolutionair kunnen regeren. „Chávez is een despoot”, zei oppositieleider Rosales gisteren.
Chávez’ voornaamste regionale vrienden zijn Evo Morales in Bolivia, Daniel Ortega in Nicaragua, Rafael Correa in Ecuador, de gebroeders Castro in Cuba en Néstor Kirchner in Argentinië. „Autoritaire en ondemocratische populisten”, zoals Castañeda ze noemt. „Politici wier beleid bestaat uit het vergaren van steeds meer macht in plaats van het creëren van macht om beleid te maken.”
De linkse politiek van de socialistische presidenten van bijvoorbeeld Chili, Uruguay en Brazilië is evenwel veel minder gebaseerd op ideologische scherpslijperij. Het zijn pragmatici die in binnen- en buitenland bereid zijn samen te werken met conservatieve politici.
De komende tijd zal blijken of beide groepen de meningsverschillen overbruggen of juist verder uit elkaar groeien. Officieel is de verstandhouding tussen bijvoorbeeld Lula en Chávez opperbest. Maar off the record zuchten Braziliaanse diplomaten vermoeid als de Bolivariaanse leider ter sprake komt. Ze zeggen dat de ervaren Lula handen en voeten nodig heeft om Chávez in toom te houden. De relatie tussen de vaderlijk milde Lula en de onstuimige Chávez bepaalt voor een groot deel de politieke toekomst van het continent.
vrijdag 12 januari 2007, 21:05 uur
Geachte mijnheer Haenen, vóór en tijdens de verkiezingen heb ik met heel veel mensen hier in Caracas en omgeving gesproken. Velen onder hen – armen tot kleine middenstand – hadden op Chavez gestemd, niet omdat ze het met hem eens zijn, maar omdat zij “die bende van de vierde republiek” niet meer terugwilden. Alle politici van de oppositie bleken besmet te zijn, de meesten wilden ze niet meer terug.
Het viel me op hoe achteroverkijkend de Venezolaan is. Alle huidige misstanden – enorme sloppenwijken, verval van openbare orde, corruptie tot in de bovenste echelons van het huidige regime – worden door chavisten steevast verweten aan de oliestaking van 2002, aan de mislukte coup van datzelfde jaar – fatale fouten die werden gemaakt door een oude, corrupte en vadsige blanke elite die het de kleurling Chavez niet gunde om president te zijn.
Maar de vraag kwam toen bij mij op: hoe zit het dan met die honderden nieuwe rijken – de zg. bolibourgeoisie – die op duistere wijze hun liefde voor de socialistisch-bolivariaanse revolutie tot grote rijkdom en privileges hebben omgevormd? Die net zo leven als de oude gehate elite, en vaak nog in grotere rijkdom? Nee werd mij gezegd, dat zijn leugens (zijn ze dus niet). Anderen zeggen, dat zijn voormalige oppositieleden die stuivertje gewisseld hebben (waarschijnlijker). Die bolivariaanse nomenklatura bestaat, ik zie hun enorme 4×4´s dagelijks over de wegen racen met donkerkleurige, roodbehemde bestuurders achter het wiel. Eigenlijk gun ik het ze wel. Dit land heeft zoveel rijkdom te verdelen, zoveel macht, zoveel geld – dat kan toch niet in handen van maar een paar mensen blijven? Misschien worden alle Venezolanen in het jaar 2021 bolibourgeoisie leden, rijden ze allemaal vrolijk lachend in peperdure Grand Cherokees, en hebben alle critici het bij het verkeerde eind gehad.
Maar dan doemt de vraag toch weer op: vanwaar die rancune van deze president om een TV-station, dat hem 5 jaar geleden nog als mensaap had afgeschilderd, nu plots de nek om te draaien? De wet hier voorziet in sancties, boetes enz.. Nooit heeft RCTV in al die jaren ooit een gepeperde boete gekregen wegens majesteitsschenning. Wel werd verscheidene keren het gebouw aangevallen en beschadigd door heetgebakerde chavisten. En nu plotseling werd op grove toon de sluiting van dat “coupplegers station” aangekondigd. Als voorbeeld voor wat er met de zenders Globovision en Televen zou kunnen gebeuren, die nog onafhankelijk zijn. CMT was eveneens een onafhankelijke zender, maar na overname door de staatszender Telesur werden vlak voor Kerst 150 werknemers zonder pardon op straat gezet.
Wij hebben het hier te maken met een zeer rancuneuze majesteit die beledigingen niet vergeet. Een president die ondanks zijn klinkende verkiezingsoverwinning op grove dictatoriale wijze tot orde van de dag gaat. Waar er in overvloed wettelijke stappen voorhanden zijn, kiest hij voor het hobbelige pad van dreigementen en radicale acties.
Als een regime keer op keer op zijn staatszenders beelden laat zien van demonen uit een vergrijzend verleden, de rauwe realiteit van het heden negeert, en een prachtige utopistische toekomst schildert, dan wordt hier doelbewust geschiedsvervalsing gepleegd. De misdaden van je voorgangers legitimeren niet de wandaden die je nu pleegt, de misstanden waar je niets aan doet, ondanks zoveel rijkdom waar zelfs Nederland een rolberoerte van zou krijgen.
Als de voorstanders van Chavez vinden dat dit toch juist is, dan zullen ze verrukt zijn bij het ontkennen van de goelags in de voormalige Sovjet Unie, het ontkennen van minstens 20 miljoen hongersdoden tijdens de Chinese Grote Sprong Voorwaarts, en ga zo maar door. De Auschwitzleugen is thans strafbaar in ons beschaafd Europa. En hoe zit het met de Goelagleugen? En hoe zou dat zitten met een president die op de dag van de verkiezingen publiekelijk heeft verklaard dat hij moe was keer op keer op “niemedalligheden” in te gaan, toen journalisten hem vroegen wat hij zou doen tegen het enorme aantal moorden en delicten in zijn republiek?
Het ontkennen van schrijnende misstanden, of het continu goedpraten ervan onder verwijzing naar demonen van het verleden, is mijns inziens op zich al een bedrog, misdaad tegen het volk. Als op een goede dag deze regering al die prachtige gesubsidieerde voorzieningen, betaald met petrodollars, niet meer kan betalen (de olieprijs zal niet eeuwig zo hoog blijven) dan vraag ik me af, wat dit arme, verpauperde volk dan zal doen, als het ontdekt dat het op zo een manier is bedrogen…
Dan helpt achterom kijken ook niet meer.
zaterdag 13 januari 2007, 11:32 uur
[...] Veel mensen die vinden dat er hoognodig iets gedaan moet worden aan de schrijnende ongelijkheid in Latijns-Amerika, worden door Hugo Chávez voor een dilemma geplaatst, schrijft de Venezolaanse econoom Francisco Rodríguez in een opiniestuk in The Guardian. Aan de ene kant bevalt de autoritaire aanpak van Chávez hen niet, maar aan de andere kant lijkt hij eindelijk iemand die ook de armen laat delen in de rijkdom van het land. Rodríguez werkte vier jaar voor het Venezolaanse parlement. De mensen in de Chávez-regering vielen hem bar tegen. ,,It wasn’t just that the government did not understand the difference between dissenters and opponents. Nor that they seemed genuinely disinterested in anything that was not directly connected with their staying in power. It was that they really didn’t seem to care much about any of the reasons we were there: improving the well-being of the poor and making Venezuela an open, democratic society.’’ Conclusie: Chávez verdient de steun van progressieven niet. Deze regering,, is systematically squandering the nation’s largest oil boom since the seventies, while at the same time restricting basic political freedoms’’. Er staan veel reacties onder het stuk. Zie ook Weblog Tango van NRC Handelsblad-correspondent Marcel Haenen, over de Majesteit van Venezuela. [...]
maandag 29 januari 2007, 15:45 uur
Geachte heer Boer,
Volgens mij draait Chavez de nek om van een TV station dat heel bewust de feiten heeft verdraaid en nog steeds heel bewust de feiten blijft verdraaien. De grote baas ontkend nog steeds dat hij in Mira Flores is geweest terwijl de beelden voor zich spreken. Ook beweert hij dat Chavez een brief heeft ondertekend dat hij afstand deed van de macht (hij doet dit trouwens bijna als enige) terwijl er mensen om hem heen zeggen dat Chavez deze brief niet heeft getekend. Ja hij had ze sancties kunnen opleggen maar hij heeft het iets “slimmer” aangepakt hij heeft ze geen stof tot “verzet” gegeven maar gewoon afgewacht tot hun licentie was afgelopen.
Verder denk ik dat uw vergelijking met de goelags kant nog wal raakt. of misschien denkt u ook nog steeds dat er een uranium fabriek in Irak staat. Ik denk niet alleen dat er donkergekleurde roodbehemde bestuurders achter het wiel zitten die voor Chavez zijn. Ik denk dat er meer mensen voor Chaverz zijn en altijd al zijn geweest omdat je toch ook graag je baantje wil(de) houden. In veel bedrijven kon je vertrekken als ze dachten dat je op Chavista was. Op b.v. universiteiten maakt het niet zo veel uit hoe je les geeft of wat je kenneis is maar je politieke kleur is iets belangrijker.
Volgens mij ontkend hij ook geen misstanden maar probeert hij wel degelijk de mensen te helpen met zijn missies. goed misschien vind u het niet maar ik denk dat er toch wel een hoop mensen zijn die nu betere zorg krijgen dan in het verleden.
Groet, en ik ontken de goelags niet en Auswitch niet maar ben het wel op een hoop punten met Chavez eens.
vrijdag 16 februari 2007, 02:01 uur
[...] Update: er is ook een deel 2 en deel 3 en nog een artikel. [...]