Om de pensioenen en de gezondheidszorg in Nederland betaalbaar te houden, moet de woningmarkt worden hervormd. Zes opties.

Nederland kent net als Denemarken, IJsland, en de Angelsaksische landen VS, het Verenigd Koninkrijk en Ierland zowel hoge hypotheekschulden als omvangrijke pensioenbesparingen. Dat duidt op goed functionerende financiële markten. Enerzijds kunnen jongeren een eigen huis kopen door te lenen. Anderzijds zijn mensen op hun oude dag  door het opbouwen van een eigen pensioenvoorziening niet alleen afhankelijk van overheidsvoorzieningen en hun kinderen.

Maar de kredietcrisis heeft ook de nadelen laten zien van kunstmatige balansverlening waarbij burgers hun huis vol zuigen met aflossingsvrije hypotheekschuld en hun eigen geld elders beleggen. Nederland heeft de twijfelachtige eer om met IJsland te strijden om het wereldkampioenschap hypotheekschulden. Lees verder »

Crucell, vlaggeschip van de Nederlandse biotechsector, wordt opgekocht. Waarom zou dit beter aflopen dan de verkoop van Organon eerder?

Afgelopen week bracht het Amerikaanse Johnson & Johnson (J&J) een bod uit van zo’n 1,7 miljard euro op Crucell, het bekende biotechbedrijf van het Leidse Bio Science Park. Vorige maand werd de beslissing over de sluiting van Organon BioSciences door Merck Sharp & Dohme (MSD) uitgesteld tot eind dit jaar.

De farmasector is volop in beweging. Of een J&J Crucell dezelfde weg zal inslaan als MSD Organon nu, wordt op het ogenblik van het aanlokkelijke bod uiteraard sterk betwijfeld. Crucell is sterk ingebed in het Leidse universitaire onderzoek en J&J zou juist behoefte hebben aan de gespecialiseerde vaccinkennis van Crucell. Toch dringen zich op termijn precies dezelfde vragen op. Want wat als straks een Glaxo Smith Kline (GSK), wereldleider op het gebied van vaccins, J&J overneemt? Goed dus om toch in wat meer detail te kijken hoe het zo ver kon komen met Organon Biosciences en wat de verschillen zijn met Crucell nu. Voor de goede orde: het in één klap schrappen van alle Organon-onderzoeksactiviteiten zou voor Nederland met zijn relatief kleine private onderzoeksinfrastructuur ongekend zijn: een daling in het totale private Nederlandse onderzoekersbestand van bijna 5 procent.

Eerste verschil tussen Crucell en Organon is uiteraard de – naar nu blijkt – fatale lastminutebeslissing van de AkzoNobel-directie om Organon toch niet naar de beurs te brengen en aan het toenmalige Amerikaanse Schering- Plough te verkopen. De 11 miljard euro was een mooi bedrag voor de aandeelhouders van AkzoNobel en maakte het de multinational mogelijk het Britse ICI op te kopen en zo wereldleider te worden in de verfsector. Lees verder »

Aandelenbeleggingen hebben tot nu toe niet alleen weinig zin gehad voor de pensioensector, ze zijn waarschijnlijk ook schadelijk geweest.

Tien jaar geleden is het deze maand, maar reden tot feest is er niet. Op 4 september 2000 sloot de AEX-index op een recordstand van 701,56 punten. Vanmorgen stond hij op 335 punten. Dat is even hoog als aan het einde van februari 1997 – meer dan 13 jaar geleden. Alsof er sprake is van een bovennatuurlijke timing valt de verjaardag van het koersrecord op het Damrak samen met de recente jobstijding over de pensioenfondsen. Hun dekkingsgraad is zo beroerd, dat openlijk wordt nagedacht over het verlagen van de uitkeringen.

Pensioenfondsen wijten hun huidige problemen met hun dekkingsgraad aan de lage rekenrente van dit moment en het probleem dat mensen steeds ouder worden. Aan dat laatste is het nodige te doen: het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd om de verhouding tussen het werkzame en het gepensioneerde bestaan weer in evenwicht te brengen. De rekenrente is een geval apart. Die is extreem laag, en zorgt voor problemen. Maar dat is niet het hele verhaal.

Wat tot nu toe buiten beschouwing bleef, zijn de desastreuze aandelenbeleggingen. In de jaren negentig kregen de fondsen de vrijheid om hun kapitaal naast in rentedragende leningen ook in aandelen te steken. Heeft het ze wat opgeleverd? Het antwoord is: nee. Een belegging in langjarige Nederlandse staatsleningen heeft, gemeten met JP Morgans toonaangevende index, sinds 1995 hetzelfde opgeleverd als een belegging in Nederlandse of Europese aandelen, en zelfs meer dan een wereldwijde belegging teruggerekend naar euro’s. Dat is inclusief herbelegd rendement. Stel je voor: grote onderzoeksafdelingen zijn opgezet, dure krachten ingehuurd en de aandelenbeleggingen vaak zijn uitbesteed aan peperdure – vaak Britse of Amerikaanse – vermogensbeheerders. En dat allemaal terwijl een simpele belegging in Nederlandse, Duitse of Amerikaanse langjarige leningen zo’n beetje hetzelfde had opgebracht. Lees verder »

De pensioencrisis legt van alles bloot. Zowel over ons pensioenstelsel als over hoe de mens in elkaar zit. Geen fraai gezicht. Wel veel (en toenemend) risico.

Het eerste wat de crisis blootlegt, is de aloude geldillusie. Mensen ervaren een daling van hun pensioen in euro’s anders dan een vermindering van de koopkracht door inflatie. De effecten van inflatie mogen echter niet worden onderschat. Als de inflatie tien jaar lang elk jaar 2 procent bedraagt – wat niet bijzonder laag is – is 100 euro vandaag na die tien jaar nog maar 82 euro waard. Bij 3 procent inflatie blijft er zelfs minder dan 75 euro van over. Dat de meeste mensen last hebben van geldillusie verklaart waarom uitblijvende indexaties van pensioenen maar weinig mensen lijken te deren, terwijl  iedereen ongerust wordt nu de pensioenen mogelijk gekort moeten worden.

Lees verder »