Het economische klimaat van 2050 – Maarten Schinkel
Vergrijzing, het klimaat of de economische verhoudingen in de wereld: projecties in de verre toekomst zijn minder lineair dan ze lijken.
Er zijn grote beslissingen die moeten worden genomen op basis van verre, heel verre, projecties. In Kopenhagen zijn vertegenwoordigers van vrijwel alle landen ter wereld twee weken lang bijeen om maatregelen te overleggen die de stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde moeten beperken tot 2 graden. Dat zijn verstrekkende, dure en ingrijpende besluiten – als ze er komen – die gefundeerd zijn op prognoses die tientallen jaren vooruit kijken.
Het is soms niet anders. In Nederland woedt nog steeds de discussie over verhoging van de AOW-leeftijd, waarbij de Raad van State vorige week het kabinet terugverwees naar het oorspronkelijke plan om de leeftijd in stappen van twee maanden per jaar te verhogen tot 67 jaar. Het compromis binnen het kabinet is juist om de verhoging in slechts twee stappen te laten plaatsvinden, te beginnen over een jaar of elf.
Voorspelbaarheid
De leeftijdsopbouw van een samenleving is over het algemeen goed te voorspellen. De bevolkingssamenstelling is robuust, en gemiddelde sterfte- en geboortecijfers veranderen niet heel snel. Zo is het redelijk goed mogelijk om de aard en snelheid van de vergrijzing een paar decennia van tevoren al te schetsen. Maar gebeurtenissen als de hoger dan gedachte immigratie hebben demografische projecties de afgelopen decennia wel beroofd van hun bijna onaantastbare status.
Dat geldt ook voor het klimaat. Zelfs nu er in wetenschappelijke kring een consensus is over de opwarming van de aarde als gevolg van menselijk handelen, geven de modellen weinig zekerheid over de aard van de gevolgen en de snelheid waarmee ze optreden. Het klimaat is chaotisch: een kleine verandering in de beginwaarden kan onvoorspelbare eindwaarden opleveren. En toch zal er beleid moeten worden gemaakt.
Hoe de wereld er pakweg halverwege deze eeuw uitziet is ook van belang voor het buitenlands beleid, voor grote ondernemingen en tal van denktanks. In 2001 kwam de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs met een gewaagde projectie voor de economische verhoudingen in de wereld van 2050. Daarin viel de term BRIC als eerste – een benaming voor Brazilië, Rusland, India en China. Deze groep zou de traditionele industrielanden goeddeels voorbijgestreefd zijn. De bevinding die het meest in het oog sprong was dat China de Verenigde Staten in 2041 zou passeren als grootste economie van de wereld.
De berekening van Goldman Sachs heeft in de tussentijd een paar updates gehad, maar gisteren kwamen de economen van de bank met een fundamenteel nieuwe berekening. Dat was nodig ook. Economische groei is geen lineair proces, en dat heeft de kredietcrisis inmiddels onderstreept. De enorme krimp die zich met name in de westerse economieën voordoet, werpt ze jaren terug in de omvang van hun bbp. En vergeleken bij de trendmatige groeivoet, de mate waarin zij geëxpandeerd hadden moeten zijn als de kredietcrisis zich niet had voorgedaan, is er zelfs sprake van een groter verlies.
Geschiedenis verloopt niet lineair
Behalve Rusland, dat veel last heeft van de crisis, hebben de drie andere BRIC’s de afgelopen twee jaar goed doorstaan. Bovendien is ook in de periode tot 2008 de groeivoet van de vier veel hoger geweest dan Goldman aanvankelijk dacht. Het meest in het oog springende resultaat van de herberekening van de projecties is dat China niet in 2041 de Verenigde Staten voorbijstreeft, maar al in 2027. Dat is een verschil van veertien jaar. Japan zou aanvankelijk in 2016 door China worden ingehaald. Dat gebeurt volgens de jongste calculaties al volgend jaar.
Het lijkt allemaal best eenvoudig: je past een hogere groeivoet toe op de BRIC’s waarna het geen verrassing is dat hun hegemonie eerder aanbreekt. Maar zo simpel is het niet. Behalve voor China is er voor de drie overige landen weinig verschil tussen de aanvankelijke projectie en de nieuwe raming. Wie de onderlinge verhoudingen in omvang wil schetsen, zal deze moeten uitdrukken in een gemeenschappelijke munt, in dit geval Amerikaanse dollars van 2007.
In dat geval wordt het van belang hoe de wisselkoersen zich in de tussentijd zullen ontwikkelen. Het is gangbaar dat een munt apprecieert naarmate het bijbehorende land stijgt op de economische ladder. Maar het tempo waarin dat gebeurt is niet alleen afhankelijk van wetmatigheden, maar ook van beleid.
Goldman gaat er nu vanuit dat die appreciatie veel langzamer zal verlopen, uitgezonderd China. En zo kan het gebeuren dat de BRIC’s harder groeien dan gedacht, maar er toch weinig verandert. Wat een geloofwaardige projectie leek, blijkt opeens boterzacht. Begrijpelijk, maar het onderstreept dat zelfs met de grootste grootheden de toekomst maar mondjesmaat in kaart te brengen is.
Zullen de economische verhoudingen zo ingrijpend veranderen zonder internationale conflicten, technologische schokken, de klimaatsverandering en andere unknown unknowns in de tussentijd? De geschiedenis verloopt niet lineair. Maar probeer dat maar eens in een model te vangen.
woensdag 9 december 2009, 16:08 uur
In goede tijden voorspellen economen lineair, in slechte tijden met golfjes
woensdag 9 december 2009, 17:12 uur
Beste Maarten
wat ik me nou afvraag: wordt bij deze groeiberekeningen er ook rekening mee gehouden, dat de aarde niet groeit? Of is dat een onzinnige factor, die er helemaal niet toe doet?
donderdag 10 december 2009, 14:56 uur
Er moeten bij deze prognoses zoveel aannames worden gemaakt dat zij maar een betrekkelijke waarde kunnen hebben, zo lijkt mij. Bijvoorbeeld, heeft China zo’n superieur ec-politiek systeem dat het is gevrijwaard van (Kondratieff-achtige) economische of politieke depressies; is het waarschijnlijk dat de VS en EU geen gebruik gaan maken van tarieven om de Chinese import te beteugelen? Maar de trends zijn natuurlijk trends, en zien ervoor ons niet goed uit en het impliceert misschien ook nog dat al dat steungeld dat we nu tegenaan gooien weinig rendement zal opleveren. Als China de economieen van Hongkong en Taiwan er tegen 2050 nog bij kan optellen, lijkt de schatting niet zo onwezenlijk.
vrijdag 11 december 2009, 14:40 uur
Is een niet-lineair proces in een model te vangen ?
Jazeker ! Zelfs de wet van Ohm is een lineaire benadering binnen vooraf bepaalde nauwkeurigheids-
grenzen en -voorwaarden . Voor de ‘gevorderden’ zijn er stelsels van simultane , multi-variabele , partiële differentiaal/integraalvergelijkingen met tijdsafhankelijke en/of procesafhankelijke coëfficiënten . Maar zoals ik begrijp uit het artikel , past dat , alsmede de daarbij behorende numerieke methoden , vooralsnog niet in de huidige (?) econometrische ‘toolkit’.
vrijdag 11 december 2009, 17:07 uur
@ Rob Nuijten, ik vermoed dat het te weining is voor een nobelprijs voor vrede en/of economie maar het scheelt ons in in ieder geval een heleboel verbloemend schrijf- en leeswerk. Over economie gesproken
Van mij mag je voorgedragen worden!
vrijdag 11 december 2009, 22:27 uur
Neem eens aan dat biotechnologen een snel groeiende alge ontwikkelen. Je zaait in een stuk tropische zee wat in en enkele dagen later kom je met grote schepen, uitgerust met vangarmen, grote slierten oogsten. Je droogt het spul en je hebt biomassa om te verbranden. De alge hoeft op zichzelf niet levensvatbaar te zijn in de natuur. Je kunt het in bassins vermeerderen, voordat je inzaait. De enige verdienste van het spul is dat het zich zeer snel vermeerdert en heel veel koolstof bindt.
Is dit een realistische gedachte? Of is het luchtfietserij? Kan iemand met meer kennis van biologie zijn licht er eens over laten schijnen? De gevolgen zouden zeer groot zijn. De verbranding van koolstof wordt een gesloten kringloop. De aarde warmt er dus uiteindelijk niet van op. Verder wordt de olie van minder politiek gewicht. Het Midden Oosten zou een politiek normale regio kunnen worden. Is het mogelijk? Dan moeten we er hard aan gaan werken. Is het onmogelijk? Laat iemand dan iets beters bedenken.
zaterdag 12 december 2009, 17:39 uur
Het kapitalisme is een schandelijk systeem en valt in zijn eigen dolk. Het geld systeem. De staatschuld en privé schulden in de V.S. zijn dusdanig groot, dat die niet meer op te lossen is. In Europa idem dito b.v. Griekenland en Ierland! De banken mogen zo maar kredieten uit het niks creëren en deze in de markt zetten en daarvoor ook nog rente vragen. Het verband tussen economische waarden en geld bestaat niet meer. Het is een geloof geworden. En spoedig valt heilige dollar of euro van hun goddelijke zetel; daar zorgt de geldmarkt wel voor!
dinsdag 15 december 2009, 8:47 uur
Beste redactie u hoeft deze reactie niet persé te plaatsen maar de vraag die Rob Nuijten bij wijze van spreken tussen neus en lip door plaatste, wordt door de volgende organisatie geprobeerd in kaart te brengen:
http://www.footprintnetwork.org/en/index.php/GFN/
Misschien een interessante toevoeging?
woensdag 16 december 2009, 15:01 uur
Beste Peter Hoopman, dank zovast voor de door u gesteunde voordracht voor de Nobelprijs! Het absurde idee van eeuwige groei baart me al zorgen sinds zowat m’n middelbare schooltijd. De meeste zeer grote problemen worden veroorzaakt door groei. Zo moeilijk is dat niet, om daarachter te komen! Als de mens zich zo blijft voortplanten zal ook onze footprint, bij een eerlijke verdeling, en ook zo weinig mogelijke vervuiling, alsmaar kleiner moeten worden. Het succes van de soort is uiteindelijk hetgeen zijn leven onleefbaar maakt. Je kan de aarde niet blijven plunderen, niet blijven volbouwen, en uiteindelijk krijgen we nog gebrek aan zuurstof ook. Groei zal eens moeten stoppen, danwel vanzelf onmogelijk worden.
Houd je een goudvis in een kleine kom dan zal hij maar tot een bepaalde lengte groeien. Dezelfde goudvis vervolgens overgezet naar een vijver zal verder groeien. De mens kan zo nog wat leren van de goudvis!
Groei = ‘graai’, wordt gedreven door alsmaar MEER te willen.
De oplossing voor het milieu tekende zich al heel duidelijk af bij de effecten van de crisis: 20% minder uitstoot van CO2! Dan mag je toch concluderen dat krimp de beste oplossing is voor het milieu. Geld is niet de oplossing, want die extra mijarden moeten eerst weer verdiend worden door groei… geld is weer typisch een oplossing van en voor bankiers en gootondernemers.
vrijdag 18 december 2009, 12:41 uur
Deze groei, meer nemen dan je geïnvesteerd hebt, Rob heb ik proberen aan te kaarten in een hoger beroep met de belastingdienst: http://www.solution-simple.com/nl/hoger_beroep_belastingdienst_hutteholdingbv_24jmei2008.html
We hebben onbewust roof en diefstal gelegaliseerd en erger nog het is het fundament van onze onderlinge economische communicatie.
Overigens ben ik niet tegen groei, als kind dien je meer te nemen dan je bijdraagt, misschien willen we als samenleving simpelweg niet volwassen worden?