Matthew Sadler, een in Nederland wonende Engelse grootmeester, deed het het afgelopen weekeinde in het toernooi van het ROC Nova College in Haarlem, dat hij won met 5 uit 6.

Niet dat Sadler een luilak is. Begin 1999 had hij een rating van 2660, wat behalve op schaaktalent ook op studiezin wijst. Maar sinds dat jaar had hij geen serieus toernooi meer gespeeld, alleen wat partijen voor de Duitse en de Nederlandse clubcompetitie.

Dat hij nog schaken kan liet hij dit jaar al zien bij het Bevrijdingstoernooi in Wageningen, een rapidtoernooi dat hij met 7 uit 7 won boven mensen als Jan Timman, Daniel Fridman, Friso Nijboer en Erik van de Doel.

Maar goed, dat was maar een rapidtoernooi. In Haarlem toonde Sadler aan dat het ook met ruimere bedenktijd mogelijk is om zonder openingstheorie ver te komen. Als je Sadler bent, tenminste.

Matthew Sadler

Met wit ontweek hij de hoofdvarianten, zonder in bizarre fantasieën te vervallen. Maar met zwart maakte hij het bont. Tegen Robin Swinkels bijvoorbeeld: 1. e4 e5 2. Pf3 De7. Kan dat zomaar? Het kon; Sadler kreeg snel gelijk spel.

Tegen Chiel van Oosterom permitteerde hij zich iets dat er nog vreemder uitziet: 1. e4 a6 2. d4 h6, een opening uit het arsenaal van Michael Basman, die zwarts zetten beschreef als ‘global warfare’.

In zijn boek The Killer Grob schreef Basman over de stelling na zwarts tweede zet: ‘Denk aan de schizofrenie die zich in Wit’s geest ontwikkelt als hij naar het bord kijkt. Hij weet niet aan welke kant zijn tegenstander zal aanvallen, maar hij weet wel dat hij met zijn verplichtende eerste twee zetten 1. e4 en 2. d4 zijn koning ontbloot heeft, zodat die in het middenspel niet in het centrum kan blijven. Maar naar welke kant de koning ook rokeeert, de zet h6 of a6 kan een inleiding zijn tot een opmars op die vleugel.’

Kortom, nergens is de witte koning veilig.

Nu moet alles wat Basman schreef met meer dan een korrel zout worden genomen, maar in de volgende partij werd het Basmans doemscenario voor de witte koning bewaarheid.

Overigens is dit het laatste schaakblog op de website. Niet omdat ik er geen aardigheid meer in zou hebben, maar door voortschrijdend inzicht bij de krant. Ik hoop dat het plezier dat ik altijd had bij het maken van de blogs, af en toe gedeeld kon worden door de lezers.

• Open hier de partij

Chiel van Oosterom ‑ Matthew Sadler ROC Nova College Haarlem

1.e4 a6 2.d4 h6

Dit is de stelling die volgens Basman tot schizofrenie bij de witspelers moest leiden.

3.Ld3 c5 4.dxc5 e6 5.Le3 Dc7 6.b4

Het kwam in aanmerking om de pion meteen terug te geven met 6.Pf3, maar het is begrijpelijk dat wit zwarts opzet wil weerleggen.

6…Pc6 7.c3 d6

Zo deed Basman het ook vaak, ook met verwisselde kleuren, als hij begonnen was met 1. h3 en 2. a3.

8.cxd6 Lxd6 9.Pf3 Pf6

Zwart heeft wat compensatie voor de geofferde pion.

10.h3 g5 11.a3 g4

Het begint een beetje op Basmans scenario te lijken. Wit kan niet naar links en niet naar rechts rokeren en in het centrum staat zijn koning straks ook onveilig.

12.Pd4 Pe5 13.Le2 Pxe4 14.hxg4 Ld7 15.g5 0‑0‑0 16.gxh6

Nu staat wit zelfs twee pionnen voor, maar zwart is mooi gecentraliseerd.

16…Lc6 17.Pxc6 Dxc6 18.Db3 Lc7 19.a4

Hij overziet zwarts dreiging, die gepareerd kon worden met 19.b5 axb5 20.Dxb5 (niet 20.Lxb5 wegens 20…Pc5 21.Lxc5 Dxg2) Na 20…Dxb5 21.Lxb5 Pg4 zou zwart genoeg spel voor zijn twee pionnen hebben.

19…Pg3

Opeens is het mis met wit.

20.fxg3 Dxg2 21.Tf1 Pd3+ 22.Lxd3 Txd3

Wit gaf op.

Op de website van het Open toernooi van het Hilversums Schaakgenootschap (hier) stond zaterdag, de dag voor de laatste ronde, een vreemd bericht.

Het ging er om dat Hilversum en HSG geschiedenis hadden kunnen schrijven als de dertienjarige Oekraïener Ilya Nyzhnyk in de laatste ronde de jongste grootmeester van de wereld was geworden. Hij moest daarvoor wel tegen een speler met een internationale titel uitkomen, maar die kans kreeg hij niet, omdat hij was ingedeeld tegen de titelloze jonge Nederlander Etienne Goudriaan.

Wat krijgen we nu? Wordt er niet meer gesjoemeld met de paring als er een kans is om geschiedenis te schrijven? Ik weet niet beter of er wordt in zo’n geval afgeweken van de indeling die het reglement eigenlijk zou voorschrijven, ten bate van het algemeen belang.

Het sjoemelen is tegenwoordig misschien moeilijker dan vroeger, toen de indeling nog met de hand werd uitgerekend. Nu is er een computerprogramma dat vertelt wie welke tegenstander krijgt. Het vraagt misschien een sterk karakter om de computer te verbeteren, en een soevereine onverschilligheid voor het gevreesde woord ‘corruptie’.

Hoewel ik weet dat niet alleen Hilversum, maar de hele internationale schaakwereld in de ban is van een steeds onmenselijker regelgeving, denk ik toch dat dit in de meeste landen anders zou worden opgelost.

Met een knipoogje als er protesten tegen een onreglementaire indeling zouden komen, en een kleine omkoopsom voor spelers die meenden dat ze erdoor gedupeerd waren. Levenswijsheid, zou ik het noemen.

Overigens moest Nyzhnyk in die laatste ronde tegen Goudriaan reële gevaren doorstaan voor hij remise maakte. Het is natuurlijk lang niet zeker dat hij tegen een titeldrager wel gewonnen zou hebben.

Het HSG open werd zondag gewonnen door Friso Nijboer met de fraaie score van 7uit 9.

Nijboer, foto Chessvibes

De Rus Konstantin Landa, de IJslander Hedinn Steingrimsson – een steenharde grimmige naam – en Ilya Nyzhnik deelden de tweede plaats met een half punt minder.

• Open hier de partij

Friso Nijboer ‑ Etienne Goudriaan, HSG Open

1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 a6 6.Le2 e5 7.Pb3 Le7 8.0‑0 0‑0 9.Kh1 Le6 10.f4 exf4 11.Lxf4 Pc6 12.De1 Pe5 13.Td1 Dc7 14.Pd4 Tad8 15.Dg3 Kh8 16.Lc1 b5 17.a3 Db7 18.Tfe1

Een standaardstelling waarin wit een tikje beter staat.

18…Pg6

18…Pxe4 zou niet goed zijn, al is dan 19.Pxe4 Dxe4 20.Lxb5 (maar 20.Lc4 Dg4 21.Lxe6 fxe6 22.Dxg4 Pxg4 23.Kg1 is in ieder geval duidelijk beter voor wit) misschien nog niet zo geweldig als het op het eerste gezicht lijkt, omdat zwart na 20…Dg4 21.Lxa6 Lh4 22.Dxg4 Lxg4 een kwaliteit wint.

Met de zet die hij doet lijkt zwart zijn volgende fout voor te bereiden. Niet slecht was 18…Tfe8 en afwachten wat er verder gebeurt.

19.Lg5 d5

Dit gaat mis.

20.exd5 Pxd5 21.Lf3

Een akelige penning waar zwart niet ongeschonden uitkomt.

21…Lxg5 22.Dxg5 f6 23.Dxg6

Een mooie en winnende zet. Ook het simpele 23.Dg3 was overigens goed genoeg, want na 23…Lf7 24.Pxd5 wint wit een kwaliteit.

23…hxg6 24.Pxe6

Wit heeft nu twee stukken voor de dame, maar er komt nog een toren bij.

24…Dc8 25.Pxd5 Dxc2 26.Pxf8 Txf8 27.Le4

Zwart gaf op. Na 27…Dxb2 28.Lxg6 wordt hij mat gezet.

Hij deed me denken aan de opportunistische impressario Valentinov, die in Nabokovs roman De Verdediging de jonge Loezjin engageert, maar dat komt natuurlijk doordat de foto genomen is bij het Nabokov Memorial in Kiev.

De foto staat op Nyzhnyks website, www.dril-chess.com Ik heb geprobeerd om uit te vinden of dril in het Oekraïens iets betekent, maar dat is me niet gelukt.

Op het ogenblik speelt Nyzhnyk in het HSG Open in Hilversum. Zijn rating is 2544 en de richting is uiteraard scherp omhoog.

Vorig jaar heb ik hier eens een filmje laten zien waarop hij een simultaan speelde met een teddybeer onder zijn arm. Die beer en hij waren een tijdlang onafscheidelijk, maar nu niet meer, geloof ik.

Het filmje hieronder gaat over het toernooi in Groningen dat hij vorig jaar won. ‘Niemand had hem als serieuze kanshebber getipt’, zegt de commentaarstem aan het begin. Even later wordt aan Ilya zelf gevraagd of hij verwacht had dat hij zou winnen. Zijn simpele antwoord is ‘ja’.

‘Als me gevraagd wordt wanneer ik wereldkampioen denk te worden, zeg ik meestal over vijf of zes jaar’, zei hij in een ander interview.

Ik geloof niet dat het er van zal komen, daarvoor lijkt me zijn spel te droog en te technisch. Maar je kunt je natuurlijk makkelijk vergissen met een dertienjarige.

Hier is een partij uit dat Groningse toernooi van vorig jaar. Spannende verwikkelingen, maar zijn tegenstander, de Roemeense vrouwengrootmeester Iozefina Paulet, is degene die het spel maakt. 

• Open hier de partij

Iozefina Paulet ‑ Ilya Nyzhnyk, Open Groningen 2009

1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 a6 6.Lc4 e6 7.Lb3 Pbd7 8.Lg5 Pc5 9.De2 Le7 10.0‑0‑0 Pxb3+

Dit leidt tot interessanter spel dan 10…Pfxe4 11.Lxe7 Pxc3 12.Lxd8 Pxe2+ 13.Pxe2 Kxd8 14.Txd6+ Ke7 wat ook lang niet slecht voor zwart zou zijn.

11.axb3 Da5 12.f4 h6 13.Lh4 g5 14.fxg5 hxg5 15.Lg3 Pd7

15…Ph5 kwam ook in aanmerking, maar met 15…Da1+ zou zwart zichzelf in gevaar brengen, want na 16.Kd2 Dxb2 17.Tb1 Da3 18.b4 is zijn dame in moeilijkheden.

16.Kb1 Pe5 17.Pf3 Dc7 18.Thf1 Ld7 19.Pxe5 dxe5 20.Txd7

Een mooi offer waarmee wit sterke aanval krijgt.

20…Dxd7 21.Lxe5 Th7 22.Td1 Dc6 23.Pd5

Dit stukoffer is de fraaie consequentie van haar eerdere kwaliteitsoffer.

23…exd5 24.exd5 Db5 25.c4 Dd7 26.d6 0‑0‑0 27.Td5 Lf8 28.Df2

Hiermee laat ze haar mooie aanval ontsporen. Juist was 28.Dd3 geweest. Doordat wit met tempowinst zwarts verdediging Df5+ er uit haalt, krijgt de dreiging Td5‑c5‑c7 grote kracht. Na bijvoorbeeld 28…Th4 (Noodzakelijk is 28…f6 maar dan krijgt wit na 29.Lxf6 genoeg compensatie voor het stuk dat ze achter blijft) 29.Tc5+ Kb8 30.Tc7 De6 31.Df3 Dg6+ 32.Ka2 Te4 (of 32…De4 33.Df6) 33.d7 moet zwart met 33…Ld6 de toren teruggeven, maar dan staat wit na 34.Lxd6 Dxd6 35.Tc8+ beter.

28…Kb8

Zwart is ontsnapt.

29.Db6 Th6 30.c5 Tc8 31.Dc7+

Wit had lang niet genoeg voor de toren, maar hierna is het meteen uit.

31…Txc7 32.dxc7+ Kc8

Wit gaf op.

Het vierde Koningstoernooi, een dubbelrondige zeskamp, wordt in de stad Medias gespeeld, achttien kilometer van Bazna. Vandaag, op vrijdag, is de laatste ronde.

Het moet raar lopen als Magnus Carlsen niet in zijn eentje toernooiwinnaar wordt, want voor die laatste ronde stond hij een vol punt voor. Alleen de oude Boris Gelfand (42) kon theoretisch nog gelijk met hem komen. Die had overigens Carlsen in hun onderlinge partij het vuur na aan de schenen gelegd, maar hij kon hem niet verslaan.

Links Nisipeanu, midden Carlsen. Foto toernooiwebsite

Op de Live Top List (hier) heeft Carlsen verder afstand genomen van de nummers twee en drie, Topalov en Anand.

Nog maar negentien jaar, hoe kan het, denk ik vaak. Aan de andere kant, laatst trof ik iemand die dacht dat Carlsen vijftien was, en toen ik zei ‘negentien’, zei hij: ‘Zo oud al? Wat vliegt de tijd.’

Als Carlsen ergens speelt, dreigt de verslaggeving vaak alleen over hem te gaan, alsof er geen andere grote schakers bestaan. Hier is een mooie aanvalspartij van Teimoer Radjabov tegen Carlsens enige serieuze belager in Medias. 

• Open hier de partij

Teimoer Radjabov ‑ Boris Gelfand, 4de Koningstoernooi, Medias

1.e4 e5 2.Pf3 Pf6 3.Pxe5 d6 4.Pf3 Pxe4 5.d4 d5 6.Ld3 Pc6 7.0‑0 Le7 8.Te1 Lg4 9.c4 Pf6 10.Pc3 Lxf3

Na 10…Pxd4 11.cxd5 (dreiging 12. Da4+) 11…0‑0 12.Lxh7+ Pxh7 13.Dxd4 staat wit beter.

11.Dxf3 Pxd4 12.Dd1

Een van de eerste partijen waarin dit pionoffer van wit op het bord kwam was Kasparov ‑Karpov, in hun tweede WK match in 1985. Die partij werd remise.

12…Pe6 13.Lf5

Er zijn veel partijen gespeeld met 13.cxd5 Pxd5 14.Lb5+ c6 15.Pxd5 cxb5, vaak met succes voor de witspelers. Intussen is duidelijk geworden dat zwart er niet bang voor hoeft te zijn en Gelfand had deze stelling al drie keer met zwart remise gehouden, ook eens tegen Radjabov.

13…c6

Zowel 13…dxc4 14.Da4+ als 13…d4 14.Pe2 had Gelfand in het verleden met succes verdedigd.

14.cxd5 Pxd5 15.Dg4 Pxc3 16.bxc3 0‑0 17.Tb1 Dc7

Na 17…b6 wint wit zijn pion door 18.De4 met voordeel terug.

18.Lh6

Een zware aanslag op de zwarte stelling.

18…Ld6

Waarschijnlijk had zwart 18…Lf6 moeten doen. Na 19.Dh3 Tfe8 20.Lxh7+ Kf8 21.Ld2 ziet het er gevaarlijk uit voor zwart, maar misschien gaat het nog.

19.Dh3 Tfe8

Na 19…Tae8 zou wit niet de overval kunnen plegen die hij in de partij uitvoert. Zwart zou wel een beetje opgevouwen staan, onder zware druk.

20.Lxg7 Lxh2+

Of zwart dit tussenschaak inlast of niet, maakt niet veel uit.

21.Kf1 Kxg7 22.Dxh7+ Kf6 23.Lxe6 Lf4

Na 23…fxe6 volgt 24.Dh6+ Kf7 25.Txb7 Dxb7 26.Dh7+ met damewinst en na 23…Txe6 komt ongeveer hetzelfde, 24.Dh6+ Ke7 (na 24…Kf5 25.Txe6 fxe6 26.g4+ heeft wit een mataanval) 25.Txe6+ fxe6 26.Txb7 met damewinst. Dit zou niet mogelijk zijn met zwarts toren op f8 in plaats van a8.

24.Df5+ Kg7 25.Tb4

Het ingrijpen van wits toren beslist.

25…Txe6 26.Txe6 fxe6 27.Dg4+ Kh8 28.Txf4 Dh7 29.Dxe6

Zwarts koning staat te onveilig om te overleven.

29…Dh1+ 30.Ke2 Dh5+ 31.g4 Db5+

31…Te8 gaat niet wegens 32.Tf8+

32.Kf3 Dd3+ 33.Kg2 Dd5+ 34.Dxd5 cxd5

Zwart heeft nog net weten te verhinderen dat hij mat werd gezet, maar het eindspel is makkelijk gewonnen voor wit.

35.Tf7 b5 36.Td7 a6 37.f4 Tc8 38.f5

Zwart gaf op.

Ik wilde een nummer van de Deutsche Schachzeitung vinden van tientallen jaren geleden, waarin de arts en schaakgrootmeester Helmut Pfleger een artikel had geschreven over het congres Schach und Medizin, waarin schakers als proefkonijntjes optraden.

Het was natuurlijk omdat Loek van Wely tijdens de vierde ronde van het NK in Eindhoven ook zo’n proefkonijn was.

Foto Frans Peeters

Pfleger schreef indertijd over andrenaline en noraline, de stoffen die in de tijdnoodfase in het schakersbrein werden geproduceerd, en over bloeddruk en hartslag. Ik meen me een vergelijking te herinneren met athleten in de startblokken voor de sprint, waaruit zou blijken dat die maar kalme konijntjes waren vergeleken met schakers in tijdnood.

Pfleger zelf had een partij gespeeld tegen Spassky onder de invloed van beta blokkers, die hem rustig maakten. Zo rustig dat hij al heel gauw uiterst kalm en zonder enige emotie een verschrikkelijke blunder maakte.

Met sensoren en metertjes aan zijn lijf speelde Van Wely tegen Benjamin Bok een partij waarin hij woedend 25 zetten lang de zetten herhaalde, zonder remise aan te willen nemen.

Wie moet het protocol van zijn emoties bestuderen? Ik denk dat het niet zozeer de taak is van een fysioloog, maar eerder van een exorcist.

Hier is nog een vlot en vrolijk partijtje uit de laatste ronde van het kampioenschap. Niet zo vrolijk voor Dimitri Reinderman, een leuke en originele speler die tijdens dit toernooi totaal uit vorm was.

• Open hier de partij

Anish Giri ‑ Dimitri Reinderman, NK laatste ronde

1.d4 f5 2.g3 Pf6 3.Lg2 g6 4.Pf3 Lg7 5.0‑0 0‑0 6.c4 d6 7.Pc3 e6 8.Te1 Pe4 9.Dc2 Pxc3 10.bxc3

Dit doet denken aan Kramnik ‑ Nakamura, Corus 2010, waar onder iets andere omstandigheden de dubbele c‑pion en de open b‑lijn heel gunsig voor wit uitpakten.

10…e5 11.dxe5 dxe5 12.La3 Te8 13.e4

Dit schijnt een nieuwe zet te zijn. 13.Tad1 is wel eens gespeeld.

13…Pc6 14.exf5 Lxf5

Misschien komt 14…gxf5 in aanmerking, al ziet het er door zwarts achterstand in ontwikkeling link uit.

15.Db3 Pa5

Reinderman liet na de partij weten, op de schakerskweksite www.utrechtschaak.nl, dat het met deze zet, die hij tijdens de partij als natuurlijk beschouwde, mis was gegaan. Misschien gaat 15…e4 hoewel wit na 16.Tad1 Df6 17.Pd4 duidelijk beter staat.

16.Da4 b6 17.Tad1 Dc8 18.Pg5

Nu is zwart in onoverkomelijke moeilijkheden.

18…c6 19.c5 Dc7

Dit lost niets op, maar een goede zet was er niet meer.

20.Lb4

De winnende zet. Als wit zwarts Pa5 heeft genomen staat niet alleen pion c6 in, maar er dreigt ook iets ergs met Dc4+

20…Kh8 21.Lxa5 bxa5 22.Lxc6 Lc2 23.Pf7+ Kg8

Na 23…Dxf7 24.Dxc2 wint wit een kwaliteit.

24.Dc4 Kf8

Na 24…Dxf7 25.Ld5 wint wit de dame en na 24…Lxd1 zijn er allerlei winnende zetten, zelfs het simpele 25.Txd1. Misschien had zwart er maar het best een eind aan kunnen maken door met 24…Dxc6 25.Ph6+ Kh8 26.Dg8+ Txg8 27.Pf7 mat een klassiek stikmat toe te laten.

25.Pg5 Lxd1 26.Txd1 Tab8 27.Lxe8 Kxe8 28.Dg8+

Zwart gaf op.

Ik wilde een nummer van de Deutsche Schachzeitung vinden van tientallen jaren geleden, waarin de arts en schaakgrootmeester Helmut Pfleger een artikel had geschreven over het congres Schach und Medizin, waarin schakers als proefkonijntjes optraden.

Het was natuurlijk omdat Loek van Wely tijdens de vierde ronde van het NK in Eindhoven ook zo’n proefkonijn was.

Foto Frans Peeters

Pfleger schreef indertijd over andrenaline en noraline, de stoffen die in de tijdnoodfase in het schakersbrein werden geproduceerd, en over bloeddruk en hartslag. Ik meen me een vergelijking te herinneren met athleten in de startblokken voor de sprint, waaruit zou blijken dat die maar kalme konijntjes waren vergeleken met schakers in tijdnood.

Pfleger zelf had een partij gespeeld tegen Spassky onder de invloed van beta blokkers, die hem rustig maakten. Zo rustig dat hij al heel gauw uiterst kalm en zonder enige emotie een verschrikkelijke blunder maakte.

Met sensoren en metertjes aan zijn lijf speelde Van Wely tegen Benjamin Bok een partij waarin hij woedend 25 zetten lang de zetten herhaalde, zonder remise aan te willen nemen.

Wie moet het protocol van zijn emoties bestuderen? Ik denk dat het niet zozeer de taak is van een fysioloog, maar eerder van een exorcist.

Hier is nog een vlot en vrolijk partijtje uit de laatste ronde van het kampioenschap. Niet zo vrolijk voor Dimitri Reinderman, een leuke en originele speler die tijdens dit toernooi totaal uit vorm was. 

• Open hier de partij

Anish Giri ‑ Dimitri Reinderman, NK laatste ronde

1.d4 f5 2.g3 Pf6 3.Lg2 g6 4.Pf3 Lg7 5.0‑0 0‑0 6.c4 d6 7.Pc3 e6 8.Te1 Pe4 9.Dc2 Pxc3 10.bxc3

Dit doet denken aan Kramnik ‑ Nakamura, Corus 2010, waar onder iets andere omstandigheden de dubbele c‑pion en de open b‑lijn heel gunsig voor wit uitpakten.

10…e5 11.dxe5 dxe5 12.La3 Te8 13.e4

Dit schijnt een nieuwe zet te zijn. 13.Tad1 is wel eens gespeeld.

13…Pc6 14.exf5 Lxf5

Misschien komt 14…gxf5 in aanmerking, al ziet het er door zwarts achterstand in ontwikkeling link uit.

15.Db3 Pa5

Reinderman liet na de partij weten, op de schakerskweksite www.utrechtschaak.nl, dat het met deze zet, die hij tijdens de partij als natuurlijk beschouwde, mis was gegaan. Misschien gaat 15…e4 hoewel wit na 16.Tad1 Df6 17.Pd4 duidelijk beter staat.

16.Da4 b6 17.Tad1 Dc8 18.Pg5

Nu is zwart in onoverkomelijke moeilijkheden.

18…c6 19.c5 Dc7

Dit lost niets op, maar een goede zet was er niet meer.

20.Lb4

De winnende zet. Als wit zwarts Pa5 heeft genomen staat niet alleen pion c6 in, maar er dreigt ook iets ergs met Dc4+

20…Kh8 21.Lxa5 bxa5 22.Lxc6 Lc2 23.Pf7+ Kg8

Na 23…Dxf7 24.Dxc2 wint wit een kwaliteit.

24.Dc4 Kf8

Na 24…Dxf7 25.Ld5 wint wit de dame en na 24…Lxd1 zijn er allerlei winnende zetten, zelfs het simpele 25.Txd1. Misschien had zwart er maar het best een eind aan kunnen maken door met 24…Dxc6 25.Ph6+ Kh8 26.Dg8+ Txg8 27.Pf7 mat een klassiek stikmat toe te laten.

25.Pg5 Lxd1 26.Txd1 Tab8 27.Lxe8 Kxe8 28.Dg8+

Zwart gaf op.

Het betekent dat die ronde van zaterdag om 21.30 uur is afgelopen. De volgende dag wordt de laatste ronde juist heel vroeg gespeeld, vanaf 11.00 uur. Tijd voor voorbereiding op die laatste ronde is er dus nauwelijks. De KNSB vindt voetbal kijken belangrijker dan een correct verloop van het eigen kampioenschap.

Vorige week zaterdag, toen de tweede ronde werd gespeeld, was er ook al iets raars. Loek van Wely was er niet. Zijn partij was uitgesteld tot maandag, want op zaterdag speelde hij mee in een snelschaakwedstrijd om het clubkampioenschap van Duitsland.

Loek, tweede van rechts, in de wedstrijd Bayern-Porz. Foto Alvin Kramer, Duitse schaakbond

Het was in het stadje Bindlach in Beieren, ongeveer 600 kilometer van Eindhoven, waar het NK wordt gespeeld. IJzeren Loek hielp zijn team SG Porz met de prachtscore van 23 uit 25 aan het kampioenschap, reed daarna in razende vaart terug naar Eindhoven en kreeg de volgende dag zijn gerechte straf voor zijn krankzinnig avontuur.

Over zijn nederlaag tegen Wouter Spoelman in de derde ronde zei hij: ‘Ik kende de opening nog wel uit een eerdere partij, maar echt goed voorbereid, nee, dat was ik niet.’

Dat kun je wel zeggen. Hij verloor die partij als een amateur die van openingsvoorbereiding nog nooit gehoord heeft. Een glad verloren stelling met wit na 21 zetten, en al die zetten waren een paar jaar geleden al eens gespeeld.

Voor dinsdag 15 juni is er weer een ander geintje bedacht, waarover u hier  uitvoerig kunt lezen. Loek aan de leugendetector.

• Open hier de partij

Loek van Wely – Wouter Spoelman, NK Eindhoven derde ronde

1.d4 d5 2.c4 c6 3.Pf3 Pf6 4.e3 Lg4 5.Pc3 e6 6.h3 Lxf3 7.Dxf3 Pbd7 8.Ld3 Lb4 9.Ld2 0-0 10.a3 La5 11.0-0 Te8 12.cxd5 exd5 13.b4 Lc7 14.b5 Pf8 15.bxc6 bxc6 16.Tfc1

Spoelman had dit al eens eerder gehad in Cybrowski-Spoelman, Eppingen 2010, waar 16.e4 Pe6 werd gespeeld.

16…Pe6 17.h4

Na 17.Pa4 Pg5 18.Df5 Pfe4 19.Le1 h5 zou wits dame in moeilijkheden komen. Een aardige, maar niet serieus te nemen variant is dan 20.Txc6 g6 21.Txg6+ fxg6 22.Dxg6+ Kh8 23.Dxh5+ Ph7 waarna de vier pionnen die wit voor de toren heeft lang niet genoeg zijn.

 17…c5

Ook Loek had ervaring met deze variant. In Van Wely-Potkin, Dagomys 2008, stond wit na 17…Tb8 18.Lf5 iets beter.

18.dxc5 d4

Sterker dan 18…Pxc5 wat ook eens gespeeld is.

 19.Pe4

Na 19.exd4 Pxd4 20.Dd1 Pb3 21.Dxb3 Dxd3 heeft zwart uitstekende compensatie voor de geofferde pion.

19…dxe3 20.Pxf6+ gxf6 21.Dxe3

Beslissende fout. Wit kon zich nog redden met 21.Lc3 Dxd3 22.Dxf6 exf2+ 23.Kh1 en het wordt remise door eeuwig schaak na 23…Kf8 24.Dh8+ Ke7 25.Df6+ 21…Pg5

Dat had wit over het hoofd gezien. Zwart wint materiaal.

22.Td1

Nee, goed voorbereid was Loek beslist niet. De stelling na 21…Pg5 was al eens eerder voorgekomen in Iotov-San Segundo Camillo, Dresden 2008. Daar deed wit 22.Lxh7+ Kxh7 23.Db3, wat na 23…Tb8 24.Lb4 Pe6 nog slechter voor wit was dan wat in deze partij gebeurt.

22…Txe3 23.Lxe3 Pe6 24.Lxh7+ Kxh7 25.Txd8 Txd8

Met slechts twee pionnen voor het stuk staat wit verloren.

26.Kf1 Kg6 27.Ke2 Pd4+ 28.Lxd4 Txd4 29.Tb1 Txh4 30.Tb7 Le5 31.g3

Om zwarts loper met f2-f4 in het nauw te brengen, maar het helpt niet.

31…Ta4 32.Kd3 Txa3+ 33.Kc4 Tf3

Wit gaf op.

Je kunt er zorgeloos mee op een onbewoond eiland aanspoelen en het zal heel lang duren voor het blad grondig bestudeerd is en je naar redding gaat uitkijken.

Het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Hoewel ik gevoelig ben voor de schoonheid van de studie, kijk ik toch altijd het eerst naar artikelen die met het partijschaak te maken hebben.

In het aprilnummer staat een stuk van Alain Pallier over Nicolas Rossolimo (1910-1975), die weliswaar een aantal eindspelstudies heeft gemaakt, maar in de eerste plaats partijspeler was. Volgens de statisticus Jeff Sonas was hij omstreeks 1950 de 23^ste van de wereld.

Rossolimo had een bewogen leven. Hij werd geboren in Kiev. Zijn vader, Spiridon genaamd, was een Griek die  in 1904 en 1905 in opdracht van het Russische leger de veldslagen van de Russisch-Japanse oorlog in Mantsjoerije schilderde. Daar ontmoette Spiridon zijn latere vrouw, een Russin die oorlogscorrespondente was.

Vader Spiridon verdween uit Rusland in de woelingen van de Eerste Wereldoorlog en vestigde zich later in New York. Moeder Xenia Nikolajevna sprak veel talen en was daardoor onder Stalin een verdacht persoon die een jaar in de gevangenis doorbracht.

In 1929 kon ze met Nicolas en zijn oudere broer via Tsjecho-Slowakije naar Frankrijk uitwijken. Nicolas behaalde schaaksuccessen en verdiende zijn geld als taxichauffeur, een traditioneel beroep voor Russische emigranten.

Na de Tweede wereldoorlog ging hij met zijn Russische vrouw en zijn zoon Alexander naar de Verenigde Staten, waar zijn vader en moeder al waren.

Hij opende een schaakclub in Greenwich Village, hij was een vermaard en buitengewoon artistiek schaker, maar ook daar moest hij bijverdienen als taxichauffeur, hotelbediende of busconducteur. In 1975 maakte hij bij vrienden thuis een val op de trap en een paar dagen later stierf hij.

Het diagram geeft de beginstelling van de laatste studie die Rossolimo maakte, in 1934, maar die pas werd gepubliceerd in 1947, in een dun boekje met zijn verzamelde studies, Les Échecs au coin du feu.

Wit begint en wint

• Open hier de partij

In een toch al scherpe variant van de Meranerverdediging verscherpte Anand toen de strijd nog verder met het pionoffer 14…Lb7.

Formeel was het geen nieuwtje, het was al eerder voorgekomen. Maar op hoog niveau had niemand het serieus genomen, en daar ging het om. Anand won er tegen Kramnik twee keer mee, met zwart. Wie in een match van 12 partijen op dat niveau twee keer verliest met wit, zoals Kramnik deed, is kansloos.

Later analyseerde Anands secondant Peter-Heine Nielsen die twee partijen in het tijdschrift New in Chess. Het was werkelijk fantastisch om te zien wat Anands team had voorbereid. Duizelingwekkende varianten die vaak na vele offers eindigden met eeuwig schaak.

Er was duidelijk bij de voorbereiding een herculische krachtsinspanning voor nodig geweest om aan te tonen dat Anands scherpe opzet niet geforceerd tot verlies leidde. Waarschijnlijk zagen we nog maar een topje van de ijsberg.

In het Chicago Open probeerde Loek van Wely vorige week in zijn partij tegen Michael Mulyar het spel van Kramnik uit 2008 te verbeteren, maar hij kwam er niet ver mee.

Wat hij precies had voorbereid werd niet duidelijk. In een interview met Chessvibes (hier) zei hij: ‘Op een bepaald moment week ik af van wat ik had willen spelen. Ik won een stuk, maar toen zag ik dat ik de stelling zo snel mogelijk moest vereenvoudigen.’

Dat leidde tot remise, wat misschien een beetje teleurstellend was. Niettemin kon Van Wely afgelopen dinsdag welgemoed het vliegtuig naar Nederland nemen. Hij had in het Chicago Open de eerste prijs van 10.000 dollar gewonnen, plus een bonus van 2000 dollar omdat hij ongedeeld eerste was. Mooi om mee naar huis te nemen. 

• Open hier de partij

Loek van Wely ‑ Michael Mulyar, Chicago Open 2010

1.d4 d5 2.c4 c6 3.Pf3 Pf6 4.Pc3 e6 5.e3 Pbd7 6.Ld3 dxc4 7.Lxc4 b5 8.Ld3 a6 9.e4 c5 10.e5 cxd4 11.Pxb5 axb5 12.exf6 gxf6 13.0‑0 Db6 14.De2 Lb7 15.Lxb5 Ld6

Dit speelde Anand in de derde matchpartij tegen Kramnik. In de vijfde partij deed Anand 15…Tg8 en die zet is later ook nog een paar keer gespeeld.

16.Td1

Een van de varianten die Nielsen in New in Chess gaf is 16.Pxd4 Dxd4 17.Td1 Lxh2+ 18.Kxh2 Dh4+ 19.Kg1 Lxg2 20.Lxd7+ (Het heeft zin om het stuk te nemen, want meteen 20.Kxg2 is na 20…Tg8+ 21.Kf3 Dh5+ 22.Ke3 Dc5+ 23.Kd2 0‑0‑0 niet goed voor wit.) 20…Ke7 21.Kxg2 Thg8+ 22.Kf3 Dh5+ 23.Ke3 Dc5+ 24.Kd2 Tad8 25.Tf1 Txd7+ 26.Ke1 Tc8 27.De3 Da5+ 28.Ld2 Txd2 29.Dxd2 De5+ 30.De2 Da5+ en remise door eeuwig schaak.

16…Tg8 17.g3 Tg4 18.Pd2

Deze zet was ook al aangegeven door Nielsen, maar hij vond hem niet sterk. In Kramnik ‑ Anand volgde 18.Lf4 Lxf4 19.Pxd4 met zeer scherp spel.(Over 19.Txd4 schreef Nielsen dat de computer meteen een voordeel voor wit aangeeft, maar dat het hopelijk niet zo simpel is. Hopelijk… Natuurlijk wist Nielsen best dat het in orde moest zijn voor zwart.) 

18…Ke7 19.Lxd7 Tag8 20.Pc4

Nielsen behandelde alleen 20.Lb5 en daarna geeft hij twee manieren waarop zwart remise door eeuwig schaak zou kunnen forceren: 20…Txg3+ (of 20…d3 21.Dxd3 Txg3+ 22.hxg3 Txg3+ 23.Kf1 Txd3 24.Lxd3 Dd4 25.Pc4 Lb4 26.a3 Lg2+ 27.Kxg2 Dg4+ en remise) 21.hxg3 Txg3+ 22.Kf1 Lg2+ 23.Ke1 Te3 24.fxe3 Lg3+ 25.Df2 Lxf2+ 26.Kxf2 dxe3+ 27.Kxg2 Dxb5 en ook hier gaat zwart eeuwig schaak geven. Duizelingwekkend, dit alles. 20…Da6 21.Le3

Hiermee wikkelt Van Wely af naar een ongeveer gelijk eindspel. Mijn computer zegt dat wit na 21.La4 Dxa4 22.Pxd6 Kxd6 maar ik geloof het niet erg met zo’n mooie zwarte loper op b7. Loek kennelijk ook niet.

21…dxe3 22.Txd6 Dxc4 23.Dxc4 Txc4 24.Lb5 Tc7 25.Td4 exf2+ 26.Kxf2 Ld5

Wits verbonden vrijpionnen op de damevleugel zijn in deze variant vaak minder gevaarlijk dan het lijkt. In het vervolg blijkt dat het eerder wit is die op moet passen.

27.Ke3 Tc2 28.Td2 Txd2 29.Kxd2 h5 30.a4 h4 31.Ta3 hxg3 32.hxg3 f5 33.Le2 Tb8 34.Kc2 Le4+ 35.Ld3 Kd6 36.Tc3 Ta8 37.b3 Tg8 38.Lxe4 fxe4 39.b4 f5 40.b5 Tb8 41.g4 fxg4 42.Kd2 Ta8 43.b6

Remise. Na 43…Txa4 44.Tb3 Ta8 45.Ke3 heeft zwart geen winstkansen.