Tijdens het toernooi van Moskou 1925 kwam een boodschapper aan het bord van Emanuel Lasker, die op dat moment een uitstekende stelling had tegen de Mexicaan Carlos Torre.
Er was een telegram gekomen van Laskers broer Berthold waarin stond dat Emanuels toneelstuk Vom Menschen die Geschichte in Duitsland opgevoerd zou worden. Die was zo blij over dit bericht dat hij meteen een zogenaamde Zwickmühle over het hoofd zag waarmee Torre de partij nog won.
Voor wie het nog niet kent is hier de beroemde stelling waarin Torre met Lf6 zijn dodelijke Zwickmühle in stelling bracht.
In Karlsbad in 1929 kreeg José Raúl Capablanca door een ober een telegram aangereikt toen hij nog maar net aan zijn partij tegen Fritz Sämisch was begonnen. Toen hij het las werd zijn nobele gelaat krijtwit. Zijn vrouw meldde dat ze naar Karlsbad kwam, waar Capablanca al andere erotische banden had aangeknoopt. Hij gaf meteen een stuk weg, een zeldzaam geval in de loopbaan van de man die door tijdgenoten de schaakmachine werd genoemd.
Fritz Sämisch
Obers komen niet meer aan de borden van de schakers en geschreven boodschappen mogen beslist niet meer in ontvangst worden genomen tijdens de partij, want er zou een slim zetje in kunnen staan.
Wat er met Morozevitsj tijdens zijn partij tegen de Griek Ioannis Papaioannou aan de hand was weet ik niet, maar het lijkt me dat zijn gedachten elders waren.
In de serie ‘grote ineenstortingen van grote schakers’ zagen we vorig jaar in het Tal Memorial in Moskou de partij Anand – Aronian, waarin Anand alles verkeerd deed wat er maar verkeerd kon worden gedaan. Dit is een waardige mededinger.
De nederlaag van Morozevitsj was een van de oorzaken van de 2,5-1,5 nederlaag die Rusland tegen Griekenland leed in het wereldkampioenschap voor landenteams dat op het ogenblik in de Turkse stad Bursa wordt gespeeld.
Zijn de Grieken zo goed? De volgende dag verloren ze van Egypte. De conclusie dat schakend Rusland dus zwakker is dan Egypte zou voorbarig zijn.
Alexander Morozevitsj ‑ Ioannis Papaioannou, 7de Wereld team kampioenschap, Bursa
1.Pf3 Pf6 2.c4 e6 3.Pc3 Lb4 4.g4
Deze zet is in allerlei openingen zo normaal geworden dat je je afvraagt waarom de Grob-aanval met 1. g4 niet populairder is.
4…0‑0 5.g5 Pe8 6.Tg1 d5 7.Db3 c5
7…Lxc3 werd eens gespeeld in Vaiser‑Andrei Sokolov, Frans kampioenschap 2002, maar nu komt wit er niet zo makkelijk van af. Zwart offert graag een pion.
8.cxd5 Pd6 9.Lh3 Pa6 10.g6
Dit is een verloren zet, omdat wit niet kan denken aan een koningsaanval. Maar ook na 10.dxe6 c4 11.Dc2 Lxe6 12.Lxe6 fxe6 staat wit voor de onbeantwoordbare vraag: waar moet mijn koning heen?
10…c4 11.gxh7+ Kh8 12.Dc2 exd5 13.Lxc8 Txc8 14.Pxd5 Te8 15.Kf1
15.b3 lijkt beter, om een tegenaanval tegen g7 voor te bereiden, maar zwart heeft dan bijvoorbeeld de aardige zet 15…c3 om 16.Pxc3 te beantwoorden met 16…Df6
15…Pe4 16.Pe3 Dd7
Wit heeft twee pionnen meer, maar zijn stelling ziet er zo gruwelijk uit dat je geneigd bent om te zeggen dat alleen een genie als Morozevitsj er nog een gat in kan zien. Maar zelfs hij niet, zo blijkt snel.
17.Pg5 Pac5 18.Dxc4 Pxg5 19.Txg5 Pe4 20.Db5 Tc6 21.Tf5
Wit speelt alsof hij de strijd al heeft opgegeven. Iets beter was 21.Th5 maar na 21…g6 22.Dxb4 – hij mag met zijn toren niet weg van de vijfde rij wegens Tc1+ – gxh5 is het ook mis met wit.
21…Pd6 22.Dd3
Of 22.Dxb4 Pxf5 en zwart wint makkelijk.
22…Txe3 23.dxe3 Dxf5 24.a3
De zet van iemand die al afscheid heeft genomen van de partij. Ook 24.Dxf5 Pxf5 was hopeloos.
24…Dh3+ 25.Kg1 Pf5
Wit gaf op, hij gaat mat.