De wonderlijkste reactie op de dood van Bobby Fischer kwam natuurlijk weer van FIDE-president Kirsan Iljoemzjinov. Hij zei dat Fischer een intellectuele gigant was geweest van de orde van Newton en Einstein.

Zo werd Iljoemzjinov zelf ook een beetje een intellectuele reus, een universeel genie zoals er in Rusland sinds Stalin niet geweest was. Na grondige studie van de leer van de zwaartekracht, de relativiteitstheorie en de partijen van Fischer was hij kennelijk tot de conclusie gekomen dat ze gelijkwaardig waren.

Ik had een beetje het idee dat we niet alleen afscheid namen van Fischer, maar ook van de tijd dat schaken wereldnieuws kon zijn. Nog één keer kwam schaken op de voorpagina’s en schreven mensen over schaken die dat normaal nooit doen.

Op de schaakwebsites barstten sommigen in snikken uit, maar er waren ook tegengeluiden. Iemand schreef dat de dood van Fischer het beste nieuws was dat er sinds lang in de schaakwereld was geweest en anderen, het zullen wel Amerikanen zijn geweest, schreven dat Fischer een slecht ‘rolmodel’ was. Ja allicht, een mytische held is nooit een rolmodel, hij is onnavolgbaar.

Er was ook iemand die schreef dat het nu maar eens op moest houden met die nostalgie over een bizarre zonderling die al heel lang niet geschaakt had. Hij wachtte op een mooi artikel over Magnus Carlsen, want de wereld draait door, nietwaar?

Ik kon me daar wel in verplaatsen, maar ik zal me er toch niet aan houden, want ik heb nog veel te vertellen over Bobby Fischer.

Hij heeft zoveel prachtpartijen gespeeld dat je er nauwelijks een keuze uit kunt maken en daarom laat ik hier een partij zien die eigenlijk niet zo prachtig is. Het was de laatste serieuze partij die Fischer speelde, de laatste van zijn match tegen Boris Spassky uit 1992.

Kort daarna speelde hij nog een partijtje, op het afscheidsfeestje in Belgrado, tegen de Engelse journaliste Cathy Forbes. Dat is dus echt de laatste partij van Fischer die genoteerd is. Maar het moet niet nog gekker worden in de schaakwereld; we gaan geen partij tussen Fischer en Cathy Forbes afdrukken.

Fischer speelde die laatste partij tegen Spassky overigens heel goed, maar Spassky zelf begon al snel aan een zelfmoordactie. Ze waren al meer dan twee maanden bezig en hij wilde er misschien van af.

Spassky ‑ Fischer, 30ste matchpartij, Belgrado 1992

1.d4 Pf6 2.c4 g6 3.Pc3 Lg7 4.e4 d6 5.f3 0‑0 6.Le3 Pc6 7.Pge2 a6 8.h4 h5 9.Pc1 Pd7 De stelling na wits negende zet was twee keer eerder in de match voorgekomen. Toen deed zwart 9…e5 , maar na 10.d5 staat wit beter. Het nieuwtje dat Fischer in deze partij bracht is nooit herhaald, maar dat komt vooral doordat de variant met 9. Pc1 nog maar zelden gespeeld wordt.

10.Pb3 a5 11.a4 Pb4 12.Le2 b6 13.g4 Scherp, maar ook erg riskant. Het was moeilijk voor wit om een ander actief plan te vinden.

13…hxg4 14.fxg4 c5 Zo verovert hij de zwarte velden in het centrum.

15.h5 Het lijkt of wit een gevaarlijke aanval heeft, maar het wordt niets.

15…cxd4 16.Pxd4 Ook na 16.Lxd4 Pc5 hoeft zwart de koningsaanval niet echt te vrezen, terwijl zijn eigen positionele troeven permanent zijn.(16…Pe5 17.h6 zou gevaarlijker zijn voor zwart.) 

16…Pc5 17.Pd5 Lb7 18.Pf5 Dit doet denken aan een uitspraak die aan de Franse maarschalk Foch wordt toegeschreven: ,,Mijn hoofdmacht moet zich terugtrekken, mijn linkerflank is verpletterd, mijn rechterflank bedreigd, ik val aan!” Rustig spel was niet meer mogelijk voor wit, maar dit wanhopige stukoffer leidt ook nergens toe.

18…gxf5 19.gxf5 Lxd5 20.exd5 Lxb2 Niet zozeer om een pion te winnen of de toren te bedreigen, maar vooral om de g‑lijn vrij te maken.

21.Kf1 Dd7 22.Db1 Lxa1 Als het dan per se moet wil zwart die toren wel pakken.

23.Tg1+ Kh8 24.Dxa1+ f6 25.Db1 Tg8 26.Tg6 Txg6 27.hxg6 Kg7 Wit gaf op. Hij staat een toren achter en hij heeft geen spoor van aanval meer.

Dit verhaal is geplaatst op maandag 21 januari 2008 om 22:15 uur.