VN berispt om verdachtmaking officieren van justitie om ‘blunders’
Het weekblad Vrij Nederland heeft met twee artikelen over het functioneren van het Openbaar Ministerie ‘de grenzen overschreden van het maatschappelijk aanvaardbare’. Dat oordeelt de Raad voor de Journalistiek na een klacht van onder meer de hoofdofficier van justitie van het Landelijk Parket, mr. A. Nieuwenhuizen.
De twee artikelen, vorig jaar augustus en september gepubliceerd, hadden dezelfde strekking als de uitzending van de actualiteitenrubriek Zembla, afgelopen zondag: het Openbaar Ministerie blundert met enige regelmaat in strafzaken, zonder dat de betrokken officieren van justitie daar disciplinair voor gestraft worden. Het OM zou bovendien ‘willens en wetens’ fouten maken.
De top van het Openbaar Ministerie stapte na de publicaties naar de Raad voor de Journalistiek. Op de zitting, 20 november, waren maar liefst zes officieren van justitie aanwezig. Kern van de kritiek: het OM was geen wederhoor gevraagd over aantijgingen die zowel de integriteit van afzonderlijke officieren raakten, als de organisatie in het algemeen. Beschuldigingen, als zouden officieren van justitie de rechtbank hebben voorgelogen, meineed hebben gepleegd of opzettelijk bewijsmateriaal hebben achtergehouden, tast de integriteit van de betrokken officieren aan ‘en daarmee de kern van hun functioneren’. Bovendien zouden de betrokken VN-journalisten geen hoor en wederhoor hebben toegepast.
Volgens de VN-journalisten hebben zij zich gebaseerd op vonnissen en arresten waarin expliciet melding wordt gemaakt van de genoemde fouten. En dat waren toch ‘onafhankelijke en betrouwbare bronnen’. Net als Zembla, maakte VN er ook melding van dat die gemaakte fouten voor de betrokken officieren geen gevolgen heeft gehad voor hun verdere carrière bij justitie. „Weliswaar zijn er officieren ontslagen, maar niet als gevolg van hun optreden in de rechtzaal.”
Volgens de raad hebben de VN-journalisten zich te gemakkelijk gebaseerd op gerechtelijke uitspraken en die in eigen woorden weergegeven. Lees hier de uitspraak. De kritiek van de Raad is te vinden onder ‘Beoordeling van de klacht’. De Raad neemt het VN ook kwalijk dat ze officieren van justitie persoonlijk verantwoordelijk hebben gesteld. Er is “onvoldoende onderscheid gemaakt tussen de organisatie van het OM, de leden daarvan in hun ambt en individuele personen.”
De verdediging door de redactie is in de uitspraak te vinden onder ‘Standpunten van partijen’, na de witregel waar de alinea begint met ‘Verweerders stellen [...]‘. Daarin zeggen de journalisten onder meer dat hun artikel geen kritiek op het OM “in algemene zin” bevat. Ook ontkennen zij dat hun artikel stelt “dat leden van het OM veelvuldig in de fout gaan of regelmatig rechtsregels overtreden.” Het openbaar ministerie geeft via de eigen website en via youtube (hieronder) een gesproken reactie.
Voorzitter Harm Brouwer meent dat hij voorafgaand aan de Zembla-uitzending onvoldoende de gelegenheid voor weerwoord had gekregen. Volgens Brouwer volgen op fouten die aantoonbaar het gevolg zijn van verwijtbaar plichtsverzuim, wel degelijk disciplinaire maatregelen. De afgelopen vijf jaar kregen zo’n honderd medewerkers van het OM zo’n disciplinaire straf opgelegd, onder wie twintig officieren van justitie. De Zembla-uitzending is hieronder te bekijken.
De berispte redacteuren van VN zeggen in een reactie dat nu “vooral de boodschapper wordt vermoord, terwijl introspectie bij het OM meer op z’n plaats zou zijn”.
Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.
woensdag 3 februari 2010, 12:21 uur
Het OM lijkt steeds meer op de politiek, geblunder blijft totaal zonder gevolgen. Ik stel voor dat ze daar eerst eens iets aan doen voordat ze gaan mauwen.
woensdag 3 februari 2010, 14:45 uur
De redacteuren stellen zich op het standpunt dat degene die fouten maakt daarvoor bestraft moet worden. Nu zij zelf berispt zijn vanwege hun verslaggeving, neem ik aan dat zij zich deemoedig naar de hoofdredactie begeven om daar hun straf – dat moet immers wel naar zo’n fout, iemand moet hangen, altijd – in ontvangst te nemen. Ze leggen zich bij voorbaat neer bij de onvermijdelijke gevolgen die dit heeft voor hun verdere loopbaan. ook verzetten zij zich niet tegen de extra straf die ze krijgen omdat ze na de uitspraak van de Raad voor de Journalistiek geheel misplaatst in de slachtofferrol zijn gekropen.
woensdag 3 februari 2010, 15:18 uur
Wat een ontzettend goedkope reactie van de betrokken redacteuren. Ze krijgen er ongenadig van langs en beweren vervolgens glashard dat het toch niet aan hun ligt. Ik meen dat het vooralsnog vooral de redacteuren van Vrij Nederland aan vermogen tot introspectie ontbreekt. Ik ben dan ook benieuwd of hier ontslagen en belemmeringen in het verdere carrièreverloop voor de betrokkenen uit volgen.
woensdag 3 februari 2010, 17:07 uur
Geen idee dat het OM voor een klacht naar RvJ is gegaan met een klacht, maar het geeft een goed inzicht in zijn psychologie. Immers, zelf zich methoden iegen gemaakt hebbend van geheim vooronderzoek in het stafrechtspraak, uit het nu plotseling de klacht dat men niet is gehoord. Toegegeven, niet slim, maar (de politie en )het OM doet ook alles in het geniep. Van een eerlijke verdediging voor een verdachte komt het dan veelal niet meer, omdat de rechter, eenmaal met het huiswerk van de magistraten geconfronteerd, de zaak niet meer wil en kan ten gronde beoordelen. Het gebrek aan toepassing aan een goed onmiddellijkheidsbeginsel, dat bijv. juryrechtspraak wel garandeert, is letterlijk ‘de afmaker’. De rechter heeft natuurlijk niet de neiging om in iedere zaak de gemoederen te laten oplopen; dat is natuurlijk ook niet doenlijk.
Kortom, bij deze overvaltactiek verwijt de pot de ketel..
Wat misschien nog belangrijker is, is een groot misverstand dat aan de uitspraak ten grondslag ligt.
De RvJ vindt eigenlijk, overigens in navolging van Corstens, dat men de magistraten niet met naam en toenaam mag noemen.
Dat gaat m.i. van de verkeerde gedachtengang uit dat we hier leven in een democratische rechtsstaat waar anonimiteit van de uitvoerenden niet thuis hoort. Ongeveer hetzelfde als maar steeds geen naam te noemen bij publicatie van uitspraken, want dat tast de privacy maar aan. De rechtspraak is openbaar en dus ook de partijen bekend.
Terugkomend op het verwijt van de RvJ, valt verder nog op te merken dat juist die anonimiteit ervoor zorgt dat men zich zowel als rechter als OvJ van alles kan permitteren tijdens een terechtzitting.
Netjes voorstellen is er al helemaal niet bij en als het even te bont wordt dat is er altijd nog het ‘een en ondeelbaar’ ambt.
Nee: ik pleit juits voor meer aandacht voor en publicatie van de namen van de betrokken ambtenaren, want dan is er pas serieus sprake van controle door de burger. Die kan met zijn verontwaardiging reageren en dat hoedt de magistraat zich hopelijk in de toekomst voor ontoelaatbaar of erger gedrag.
Dat is overigens heel wat anders dan fouten maken, want dat moet het OM ook kunnen doen; evenals andere werknemers.
woensdag 3 februari 2010, 17:46 uur
Als een OvJ berispt wordt, wordt dit geheim gehouden. Dit lijkt me onjuist; er zijn vaak slachtoffers als er fouten worden gemaakt, ook zij hebben recht op genoegdoening in de wetenschap dat degene die hen een eerlijk proces door de neus geboord heeft op zijn minst bestraft zijn.
Nu lijkt het er althans op dat fouten niet of onvoldoende aangepakt worden.
En waarom die waas van geheimzinnigheid rondom de evt. berisping? Het lijkt erop alsof de OvJ toch weer beschermd wordt, terwijl de burger c.q. de maatschappij in de kou blijft staan.
donderdag 4 februari 2010, 12:46 uur
Het OM heeft bij het maken van fouten vrijwel de zelfde arrogantie als in de medische wereld. men verschuild zich achter een vesting van vertraging en afhouden van feiten. Het is bij uitstek het establishment wat zich altijd weer onder deze zaken uit weet te wurmen.
donderdag 4 februari 2010, 12:50 uur
Bij recht hoort verantwoording (afleggen).
Dat zien we overal behalve bij Justitie.
Hoe kunnen zij nog een rol spelen in het bestendigen van de rechtstaat?
Natuurlijk horen OvJ’s bestraft te worden als zij fouten maken.
Opzet of niet maakt alleen uit in de strafmaat, te bepalen door een rechter, niet door een collega OvJ.
En dat hoort ten alle tijden in alle openheid te gebeuren, dat Justitie voor zichzelf andere regels stelt en dat de RvJ niet begrijpt dat er dus met 2 maten gemeten wordt is een trieste constatering en een verdere uitholling van het recht.
Gesloten zittingen kennen we alleen in het Jeugdrecht.
Door openheid te mijden gedraagt Justitie zich als een klein kind! QED!
donderdag 4 februari 2010, 16:16 uur
Some animals are more equal than others, is het devies.
Natuurlijk is het niet netjes om de OvJ’s niet even om een reactie te vragen, maar welk verweer snijdt nu hout tegen een gepubliceeerd gerechtelijk vonnis?
Het belangrijkste voor mij is het nieuws:
Meerdere verdachten mochten naar huis, in alle gevallen omdat de officier van justitie geheimhoudersgesprekken (tussen advocaat en cliënt) niet had vernietigd. Alkmaarse rechters lieten verdachten van vrouwenhandel gaan omdat de officier volhardde in het achterhouden van ‘ontlastende’ stukken. De Zwolse rechters stuurde vijf verdachten van mensensmokkel naar huis, nadat ze het OM meerdere fouten hadden verweten. In de zogenaamde ‘lek’-zaak sprak het Amsterdamse hof de verdachte (ex-)rechercheurs vrijgesproken vanwege ‘onzorgvuldig handelen’ van de officier en het verstrekken van ‘onjuiste’ informatie aan de rechters.
donderdag 4 februari 2010, 17:29 uur
In Nederland is het heel gewoon dat het OM liegt, bedriegt, feiten verdraait of weg laat. Ook is het heel gewoon dat rechters niet nadenken, alles slikken wat het OM ze voorzet en de onbegrijpelijkste vonnissen vellen.
Voor een klein land heeft Nederland een opmerkelijk hoog aantal gevallen waarin iemand ten onrechte werd of wordt veroordeeld.
Maar aangezien dit tegenwoordig de norm is kan ik me heel goed voorstellen dat VN flink bestraft moet worden. Ik vind de huidige berisping veel te licht. Ik vind dat het OM de doodstraf dient te eisen, het is toch belachelijk dat VN zomaar het disfunctioneren van het Nederlandse rechtssysteem aan de kaak stelt!