Integriteit. Het compliment is Job Cohen zo vaak toegeworpen dat het bijna een diskwalificatie werd. Ook van de nationale politiek. Wil je dáár slagen dan moet je echt rattiger zijn. Om het debat met Wilders en de draaiende camera’s in de gangen van het parlement te overleven.
Het misverstand rond Cohens opstanding als boegbeeld van de PvdA was dat zijn partij opnieuw hoopte dat een leider van eenzame klasse het hele veld uit elkaar kon spelen en de partij zegevierend het Catshuis binnen zou voeren. Terwijl meer dan één partijcommissie al had gewaarschuwd dat de sociaal-democratische beweging was verworden tot een baantjesmachine, zonder werkelijk vaste waarden.
Wat Wouter Bos in 2003 lukte, 19 zetels heroveren van de 22 die in het Fortuynjaar 2002 verloren gingen, dat zou Job ‘Yes We Cohen’ ook doen. Als burgemeester van Amsterdam had hij de boel na de moorden op Fortuyn en Van Gogh ook bij elkaar gehouden. Maar wat moest hij in Den Haag bij elkaar houden? Zeker toen het in de campagne 2010 niet ging over moslims maar over miljardenbezuinigingen verdampte de magie.
Vroeger was niet alles beter. Maar wanneer de vorige premier en vice-premier binnen een jaar overstappen naar grote accountantskantoren, dan is dat wel een teken aan de wand. Het zegt het nodige over hun complexen en idealen. Deze dubbel-overstap bekroont in ieder geval een ontwikkeling naar het openbaar bestuur als junior carrièremoment.
Bos en Balkenende vinden onthaal bij een beroepsgroep die in Amerika wordt aangeduid als bean counters, cententellers. De oud-PvdA-leider was als minister van financiën verantwoordelijk voor onze centen. Het voormalige boegbeeld van het CDA ging als premier overal een beetje over, en hij was financieel fractiewoordvoerder. Maar toch, hun vak is het natuurlijk niet echt.
PvdA-leider Wouter Bos bezocht zaterdagmiddag de markt op het Visserijplein in Rotterdam-Delfshaven. Hij kreeg een warm onthaal, maar niet iedereen was blij met zijn komst.
“Hij komt er echt zo aan en als u het te hard vindt regenen kunt u in wijkgebouw Pier 80 wachten.” De omroeper geeft continu statusberichten over de komst van Wouter Bos, die in Rotterdam op campagne is voor de gemeenteraadsverkiezingen. Ondertussen delen ook vrijwilligers van GroenLinks, Leefbaar Rotterdam en SP flyers uit.
Patricia Gerritsen-van der Hoop (42) blijft trouw wachten. De kleine vrouw met oranjegekleurd haar valt op omdat ze luid en duidelijk laat blijken niet PvdA-gezind te zijn. “Net zegt-ie om drie uur, dan is het weer tien minuten later. Zo maak je echt geen goede indruk voor drie maart hoor.” In 2002 stemde ze Fortuyn en bij de Kamerverkiezingen gaat ze op Wilders stemmen. Lees verder »
Het grootste nieuws van deze week was de aankomst van een nieuwe PvdA-leider. Zijn naam is vertrouwd, Wouter Bos. De huidige minister van financiën deed het partijleiderschap er de laatste jaren als een krantenwijkje bij: hij moest ook nog handjedrukken in het Torentje en was vaak op reis. Nu is hij terug en het politieke landschap is veranderd.
De schatkistbewaarder belooft diepe greppels om ‘de markt’ weg te houden bij die publieke taken waar het kapitalistische monster niet kan worden vertrouwd. Toezicht, heeft hij ontdekt, is niet voldoende om te zorgen voor een eerlijke markt, laat staan het vervullen door marktpartijen van essentiële functies voor het algemeen belang. Meest actuele voorbeeld: meer marktwerking in de zorg werkt niet.
De Den Uyl-lezing van Wouter Bos is een fundamenteel document. Moedig, want hij veegt heel wat huidig kabinetsbeleid aan de kant. Historisch, want hij zegt dingen die hij jaren niet heeft willen zien of toegeven. Deze week nog werd minister Bos tijdens de hoorzittingen van de Commissie-De Wit verweten dat hij de fatale driedeling van ABN Amro als wereldwijde bank heeft laten passeren. Toen was de markt nog heilig.
Beeldvorming is niet altijd misleidend. Al die fotootjes van politici, oud-politici, toezichthouders en centrale bankiers verschijnen in DSB-overzichten omdat zij langzamerhand veel hebben uit te leggen. Het was een week waarin het Nederlandse systeem van vertrouwen en verantwoording zwaar op de proef werd gesteld.
Dit gaat niet over ‘vroeger was alles beter’. Nederland is een open land waar de wereld volop in- en uitstroomt. Verkiezingen in Amerika voelen hier soms dichterbij dan die in onze eigen provincie. Dat had Thorbecke niet bedacht. Het is bijna 2010. Iedere griep kan in een etmaal op Schiphol zijn. Geld flitst in een seconde van een rekening in Wognum naar een rekening in Singapore.
In de parlementaire mediademocratie Nederland werden deze week twee debatten gevoerd die eigenlijk niet mochten: over de monarchie en over de PvdA. Beide thema’s spreken tot de verbeelding, maar de hoofdrolspelers hebben liever niet dat we er zo open over praten. In beide gevallen werd de kern van de zaak dan ook eendrachtig vermeden.
De Tweede Kamer besprak met de minister-president zijn begroting. Dat is voor de premier het jaarlijkse moment zijn verantwoordelijkheid voor het Koninklijk Huis te consumeren. De toon was dit jaar al weken vinnig. Als ook de Oranjeverenigingen en de VVD kritiek uiten op het Hof, dan waait de vlag wat onrustiger dan gewoonlijk.
1. Wouter Bos heeft spijt van het verkeerd begrepen compliment aan het adres van zijn Europese lijsttrekker Thijs Berman. Op zijn weblog legt hij uit dat hij Berman juist dankbaar was dat hij na vijf weigeringen door andere kandidaten Ja zei en voor de PvdA Europa ging uitleggen.
Er was kritiek op de lijsttrekker en de partijleiding werd verweten de verkiezingen te hebben onderschat. Denkend die twee vliegen in één klap te kunnen neer slaan vertelde ik zaterdag aan de Volkskrant dat Thijs vanuit een heel moeilijke startpositie (zijn onbekendheid) campagne had moeten voeren en dat een aantal nationaal bekende toppers het niet wilden of durfden.
2. De Provinciale Staten van Noord-Holland hebben een tam debat gevoerd over de zoekbelegde 78 miljoen. Commissaris Borghouts mag blijven als hij zich wat meer op Noord-Holland concentreert. Mooie toezegging voor een full-time functionaris. Ze kijken kennelijk toch tegen autoriteiten op daar in Haarlem.
Later kan verwezen worden naar ‘de Geert-verkiezingen van 2009′. Politici die nu nog hopen dat de PVV een eendagsvlieg is, verkeren in een diepe ontkenningsfase. Politieke bewegingen die hun enquête-succes eclatant verzilveren bij echte verkiezingen, worden een deel van de werkelijkheid. Voor hoe lang, dat weet niemand. Tot nader order geldt: de PVV is de tweede partij van het land.
‘Grote’ gasten claimen soms de hele tafel voor zichzelf. Wouter Bos zat op 14 oktober een hele Pauw & Witteman als enige gast na de redding van ABN Amro. Gisteravond was de late avond-tafel van hun EO-zomervervangers Knevel & Van den Brink gereserveerd voor Jan-Peter Balkenende.
Belangrijke gast. Mooie vangst van Nederland 1. Zeven jaar minister-presidentschap is een geweldig onderwerp. Calvijn, een inspiratiebron gedeeld met de gastheren. Het drama van Apeldoorn, premier naast de vorstin.
Maar als enige gast in het laatste grote praatprogramma aan de vooravond van verkiezingen de leider van één van de partijen? Balkenende is geen kandidaat voor het Europees Parlement, maar vanavond gaat driekwart van de discussie over de landelijke politieke gevolgen. Heeft Rutte het gered? Blijft het CDA stabiel? Zet de PVV de peilingen om in zetels?
De afgelopen K&vdB-avonden misschien de andere partijen aan het woord gelaten? Eergisteren Bolkestein die Rutte kwam redden en over Europa sprak. Goede keus. Samen met Guusje ter Horst, Gerard Cox en Joke Bruijs. Niet helemaal te vergelijken qua aandacht en positie. Heeft Nederland 1 ‘s zomers christendemocratie op de late avond en ‘s winters de linkse kerk?
Een examen voor bankiers. Minister van Financiën Bos reageerde al enthousiast toen de commissie onder voorzitterschap van oud-ING-bankier en oud-topambtenaar Cees Maas voorstelde zo’n examen verplicht te stellen. Gister zei hij in De Wereld Draait Door dat het er komt, zonodig bij wet verplicht. Kijk vanaf 6:00 minuut.
Een trouwe lezer had over die mededeling van Bos het volgende te zeggen:
Hij lijkt er niets van te snappen: het gaat niet om de professionele techniek maar om de professionele ethiek, de moraal, en de politieke opvattingen, en die vallen niet aan te leren met een één-jarige cursus, maar staan of vallen met de opvattingen van de persoon. Erst die Moral, dann das Fressen, moet de leiddraad zijn.
