Het Gedoogkabinet is weer een stap dichterbij gekomen, nadat het CDA-congres het met tweederde meerderheid verwelkomde. Geert Wilders stelde met zijn Berlijnse woorden jegens Angela Merkel, de spankracht van de nieuwe combinatie op de proef. Intussen zet het coalitie- en gedoogakkoord de Nederlandse publieke zaak onder druk. Het is de vraag of dat een ‘feest voor de democratie’ is, zoals Maxime Verhagen zijn congres omarmde.

De vaste bezoekers van café De Kachel hebben straks hun eigen kabinet. Zij mogen weer roken en kunnen er nog eentje nemen op de korte linkse directe die Geert, Mark en Maxime de publieke omroep toebrengen. De ex-kiezers van VVD, PvdA en CDA, die zich in de steek gelaten voelden, hebben weer wat greep op Den Haag. Symboolpolitiek is ook politiek.

De bewoners van huizen met veel hypotheekschuld hebben trouwens ook niet te klagen. De renteaftrek voor de eigen villaschuld blijft gehandhaafd. Als zij ondernemer zijn krijgen zij nog een paar steuntjes in de rug. Anders dan mensen die minder goed geloot hebben in het leven. In de oude termen is het, zoals FNV-voorzitter Jongerius zei, ook een rijkeluiskabinet.

Toch is werkelijkheid  ingewikkelder. Niet alleen omdat er ook heel wat gebeurt of wordt nagelaten waar  een links kabinet voor zou tekenen. De zorg, de WW en de ontslagbescherming worden niet aangepakt op de manier waarmee VVD en CDA in hun verkiezingsprogramma’s  meer banen schiepen  dan zij nu doen volgens het Centraal Planbureau.

Lees verder »

Nederland stoomt met volle kracht richting veertig jaar geleden: de tijd van polarisatie. Destijds was het een door verbale krachtpatsers afgedwongen PvdA-strategie, in deeltijd gesteund door de Politieke Partij Radicalen (PPR) en D’66 (toen nog met een vliegende komma). Nu lijkt polarisatie een eerste levensbehoefte van VVD, PVV en CDA. Het rechtse kabinet dat zij willen vormen is er de belichaming van.

Zeker, Maxime Verhagen heeft deze week nieuwe etiketten besteld. Het CDA wil indachtig de rooms-katholieke voorman Nolens (1860-1931) nooit meer met de PvdA regeren, tenzij het niet anders kan. Maar, schreef Verhagen zijn leden, het CDA ziet zichzelf toch als partij in het politieke centrum. De gedroomde coalitie wordt dus ‘centrum-rechts’.

Lees verder »

Geert Wilders heeft het oude bestel opnieuw afgetroefd. Door te zeggen wat iedereen kon zien. De CDA-fractie was diep verdeeld over een rechtse coalitie, maar de ‘oude partijen’ VVD en CDA dachten met een toverformule het rechtse vehikel toch op de weg te kunnen krijgen. Beide partijen maar vooral het CDA moeten toekomstige electorale schade vrezen.

De crisis van het CDA is de crisis van de Nederlandse politiek zoals we die hebben gekend. Geert Wilders en zijn eenmanspartij zijn niet de oorzaak maar de katalysator van die crisis. Net als Pim Fortuyn hoeft hij maar te wijzen en een deel van het oude bestel kraakt  en  dampt.

De tijd van vernevelingstrucs is voorbij. Veel kiezers zijn deze spelletjes beu en geven hun vertrouwen impulsief aan degeen die zegt hun noden te lenigen, maar vooral degeen die de indruk wekt helderheid te bieden over zijn politieke winkelgedrag.

Lees verder »

Wie was er prominent aan het woord deze week? Oud-premier Lubbers? Oud-informateur Lubbers? Prominent CDA-lid Lubbers? CDA mental coach Lubbers? Goochelen met rollen lag hem altijd wel. Zeker is dat hij zichzelf als oud-informateur stevig op de vingers tikte, en waarschijnlijk de eenheid binnen het CDA onbedoeld bevorderde.

Begin deze maand liet hij als informateur de onderhandelingen tussen VVD, PVV en CDA beginnen. Sindsdien heeft hij CDA-partijleider Verhagen en -voorzitter Bleker (beiden waarnemend) meer dan eens laten weten dat het met Wilders slecht kersen eten is. Toen zij daar niets mee deden verscheen zijn brief donderdag in de Volkskrant. Daarin  pleitte Lubbers voor een time-out – een dubbelzinnig soort non-straf uit de Amerikaanse opvoedingspraktijk – en toverde een meer stabiele minderheid uit de hoed: VVD, CDA, D66 en Groen Links.

Lees verder »

Een minderheidskabinet van VVD en CDA, met steun van de PVV. Dat willen die drie partijen, maar een minderheidskabinet zat niet in Lubbers’ opdracht dus het ligt voor de hand dat hij eerst opnieuw andere meerderheidsvarianten te onderzoeken.         Zo lang VVD en CDA daar iedere medewerking aan weigeren omdat samenwerken met Wilders de droom van hun leven is, zal Lubbers moeten rapporteren dat een meerderheidskabinet er niet in zit.

Aangezien dat over links ook niet lukte breekt dan theoretisch de  fase aan van ongebruikelijke varianten. Daartoe hoort ook een extraparlementair kabinet waarin ministers zitten van een groter aantal partijen die slechts op hoofdlijnen zijn gebonden aan dat kabinet. Maar opnieuw, als VVD en CDA daar niet aan meedoen, dan rest de Fitna-variant. Lastig uit te leggen in het buitenland. Wedden dat Verhagen vice-premier op een ander departement dan buitenlandse zaken wil worden?

Lees verder »

De kabinetsformatie is de illusie van voortvarendheid voorbij. De benoeming van oud-premier Lubbers tot mental coach van de politieke elite duidt er op dat het hoog tijd wordt de koppen tegen elkaar te slaan. De mannen en de vrouwen moeten zich nu onderscheiden van de jongens en de meisjes. De minister van staat kent als geen ander de vluchtroutes rond het Binnenhof.

Mark Rutte’s koppositie na de verkiezingen van 9 juni blijkt moeilijk om te zetten in een kabinet met enige samenhang. Nu de gematigd linkse variant Paars Plus er niet komt, is het weer tijd voor rechts. Maar wie zegt dat zo’n oplossing logischer of eenvoudiger is, droomt of bluft.

Ga maar na. Een rechts kabinet met de grootste (VVD) en de grootste winnaar (PVV) komt alleen aan een meerderheid als het CDA meedoet. De christen-democraten waren de grootste verliezers: – 20 zetels. Geen wonder van democratische logica als die partij gewoon door regeert. Deze drie partijen wonnen samen vier zetels en hebben net 76 zetels in de nieuwe Kamer. Geen luxe optie.

Daar komt bij de heldere CDA-afwijzing van de partij van Wilders in het Kamerdebat over de eerste formatiefase. CDA-leider Verhagen zei daarin dat zijn partij onoverkomelijke rechtstatelijke bezwaren heeft tegen de PVV. De rechtse variant is dus geblokkeerd. En niet zo makkelijk vlot te trekken.

Lees verder »

Wat is er de afgelopen twee weken in de kabinetsformatie gebeurd? Versie 1: Rosenthal heeft efficiënt en methodisch de mogelijkheden verkend, nu kan het echte werk beginnen. Versie 2: de informateur heeft geen enkele variant grondig genoeg onderzocht, we zijn niet veel wijzer. Ik vrees dat de tweede bewaarheid is na het lezen van zijn eindverslag en het horen van zijn toelichting.

De enige nieuwe vaststelling, vergeleken bij twee weken geleden toen hij begon als informateur, is dat een rechtse coalitie van VVD, PVV en CDA niet mogelijk is. Maar de gronden die Rosenthal daar voor aanvoert zijn niet veel definitiever of overtuigender dan de door hem genotuleerde bezwaren tegen een Paars Plus-coalitie, die hij wel tot de overblijvende mogelijkheden rekent.

De informateur heeft zijn best gedaan de zes tot dusver bij het formeren betrokken fractievoorzitters te doordringen van de moeilijke financieel-economische situatie waarin het land zich bevindt. Dat dramatische achterdoek moest de hoofdrolspelers ertoe verleiden niet eindeloos te blijven wachten tot iemand iets origineels deed of een fout maakte.

Lees verder »

Kabinetsformaties gaan over het zoeken naar een gemeenschappelijke waarheid. Die ontstaat niet vanzelf uit de verkiezingsuitslag. Informateurs zijn verloskundigen, die soms een vacuümtang nodig hebben. En veel tact en mensenkennis om te zorgen dat het uur van de waarheid voor alle betrokkenen op het zelfde moment arriveert.

Bij formaties worden op den duur  programmapunten tegen elkaar weggestreept. Maar succes is alleen in zicht als er vertrouwen is dat niet-geprogrammeerde problemen  samen oplosbaar zijn. De eerste weken van de nieuwe Britse regering ademden een dergelijk vertrouwen uit. Formateur Rosenthal is op zoek naar die fundamentele basis.

Voorlopig stelt iedereen zijn moment van de  waarheid uit. Dat ligt tactisch voor de hand. Waarom als eerste concessies doen? Alleen Geert Wilders deed dat met zijn AOW-draai, om ‘zijn’ week in het brandpunt meer dan een formaliteit te laten zijn.

De anderen wachtten. Maxime Verhagen (CDA) en Mark Rutte (VVD) kunnen elkaar na deze eerste formatieweek met evenveel recht aanwrijven geen kleur te hebben bekend. Geen van beiden heeft duidelijk gemaakt of zij – als het er op aan komt – met de PVV willen regeren. Lees verder »

Eerst een woord van geruststelling. Natuurlijk steunen wij de Nederlandse troepen in Uruzgan. Zij wagen hun leven voor een gevaarlijke missie waartoe kabinet en parlement hebben besloten. Zij doen hun werk met moed, talent en een goed humeur. Zolang zij daar zijn gelegerd, staat Nederland pal.

Solidariteit met onze mannen en vrouwen in Afghanistan is niet de kwestie. Hoewel. Nu het kabinet heeft besloten dat Nederland bijtekent, kan het geen kwaad die solidariteit nog even tegen het licht te houden. Want hoeveel hebben die 1.649 militairen aan onze behaaglijke steun van achter de centrale verwarming als zij een karwei moeten opknappen dat redelijkerwijs niet kan slagen? Lees verder »