De achterban van de PvdA roert zich. Een jongerenbeweging wil ‘peper in de reet van Job Cohen’ stoppen, frisse linkse ideeën graag, de hele fractie moet meedoen. Bij het CDA is men al blij dat bij de Algemene Beschouwingen fractievoorzitter Haersma Buma een fatsoensdrempel opwierp tegen Wilders. Ook daar is dringend behoefte aan smoel.
Binnen partijen die het slecht doen bij verkiezingen en in opiniepeilingen klinkt vroeg of laat de roep om nieuwe ideeën. Maar de huidige onvrede met de politiek heeft waarschijnlijk meer te maken met de rol die politici vervullen, of liever gezegd: niet vervullen. Die sanctioneert bestuurlijk autisme.
Midden juli kreeg Mark Rutte een brief in de bus van zijn overbuurvrouw. Zij vroeg aandacht voor de gevolgen van het vrijwel afschaffen van het persoonsgebonden budget (pgb). In sober proza beschreef zij het lot van haar moeder, die 100 werd, en haar meervoudig gehandicapte kleinzoon.
Dezelfde avond nog stond de minister-president op het antwoordapparaat. Een en al medeleven met zijn overbuurvrouw; een brief zou volgen. Die kwam begin augustus, zoals er waarschijnlijk vele zijn verstuurd door Volksgezondheid. Over onhoudbaar oplopende kosten, een staatssecretaris die zich maximaal voor iedereen inzet en overlegt met Ouwejan en Jongejan. Mevrouw mocht zelfs een enquête invullen.
Mark Rutte voegde een laatste alinea toe. U zult teleurgesteld zijn. Maar hij was als minister-president nu eenmaal ,,niet bevoegd in individuele situaties te treden, hoe zeer ik met u meevoel’’. Wat een verschil met politici in landen met een werkelijk vertegenwoordigende democratie – die laten zo’n individuele zaak tot op de bodem uitzoeken.
Maandag ontvouwt minister Donner in Den Haag initiatieven om ‘betrokken burgerschap’ te stimuleren. Er wordt een hele studiedag aan gewijd. Maar zo moeilijk is dat niet. Als mensen het gevoel hebben dat democratische politiek hun problemen oplost voelen zij zich al snel betrokken.
Gold dat voor onverdoofd ritueel slachten? Wacht Nederland al jaren ademloos op het natmaken of drooghouden van de Hedwigepolder in Zeeuws Vlaanderen? Hebben mensen die zwaar ziek zijn of hun huisgenoten en verzorgers wat aan het vrijwel afschaffen van het persoonsgebonden budget (pgb)?
Mark Rutte gaat met zijn kabinet 90% van de persoonsgebonden budgetten in de langdurige zorg afschaffen. Tijdens de verkiezingscampagne 2010 zei hij: ,,De VVD heeft gevochten voor het persoonsgebonden budget. Het was Erica Terpstra die als VVD-staatssecretaris het PGB heeft ingevoerd. Het laatste wat ik ga doen is deze gezinnen in deze situatie aanpakken, het laatste.” (4:00 min.)
Eerder in de zelfde Netwerk-uitzending: ,,Het is natuurlijk ondenkbaar dat dit gezin het PGB, het persoonsgebonden budget, zou kwijtraken. Daar hebben we in Nederland voor gevochten. Dat is beschaving, dat staat nergens in onze plannen.”
Maurice de Hond onderzocht meningen van kiezers na de aankondiging vorige week van de maatregelen in de gezondheidszorg.
Op allerlei plaatsen staat een ANP-bericht dat meldt dat kiezers van VVD en CDA de voorgestelde beperking van de PGB’s steunen. Dat klopt maar er staat meer in De Hond’s bevindingen over de gezondheidszorg:
Daaruit blijkt dat men vindt dat het nieuwe systeem dat in 2006 is ingevoerd niet beter is dan het vorige. 65% vond het oude beter en 20% het huidige.
68% gelooft niet in de marktwerking van de zorg (ook VVD-ers vinden dat in meerderheid!). 60% is voor een inkomensafhankelijke premie en 65% voor specialisten in loondienst. (Ook bij het laatste zien we een meerderheid onder de VVD-kiezers).
42% wil het PGB beperken of afschaffen, 48% niet. Kiezers van VVD en CDA zijn in meerderheid voor het beperken of afschaffen. Kiezers van PvdA, SP en Groen Links met een duidelijke meerderheid hier tegen.
Soms lijkt het of Mark Rutte alles kan verkopen. Woensdag probeerde hij het schrappen van 90 procent van alle ‘persoonsgebonden zorgbudgetten’ als een ‘kwaliteitsimpuls voor de langdurige zorg’ aan de man te brengen. Het ging wat ver. Zeker voor een liberaal, die met zijn kabinet teruggrijpt op centrale sturing in de hoop de kosten te drukken.
Moed is het kabinet niet te ontzeggen. De zorgkosten blijven sterk toenemen. De premier overdrijft amper als hij zegt dat straks het onderwijs en, ja daar was ie weer, de veiligheid niet meer betaald kunnen worden als de gezondheidszorg een nog groter aandeel van de collectieve uitgaven opeist. En de nu gepresenteerde ingrepen willen alleen maar de groei van de zorgkosten afremmen.
De verantwoordelijke staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten is verpleeghuisarts van beroep. Zij weet als geen ander hoeveel persoonlijke rampen achter al die afkortingen en begrotingsposten schuilgaan. In haar brief aan de Kamer geeft zij ook blijk die veelvormige werkelijkheid te overzien. En toch is de gekozen invalshoek vooral een financiële. En niet een die de kern van het vraagstuk aanpakt.
De echte bron van uit de pan rijzende zorgkosten ligt, afgezien van de vergrijzing, erin dat te veel mensen zorg krijgen die zij niet nodig hebben en niet de zorg krijgen waar zij wel behoefte aan hebben. Dat zal zo blijven zolang het marktmechanisch denken de discussie domineert.
