Minister Edith Schippers kwam donderdag in de Tweede Kamer met de schrik vrij. Een plafondlamp plofte spontaan naast haar spreekgestoelte neer. Of het even fortuinlijk afloopt met het cosmetisch  tot ‘persoonlijk gezondheidsdossier’ omgedoopte elektronisch patiëntendossier (EPD) is de vraag.

Het EPD is uitgegroeid tot een schoolvoorbeeld van Nederlands openbaar bestuur. Hoe een voor de hand liggend idee door ieders goede bedoelingen plus een dosis ondoorzichtig zakendoen verwordt tot een monster. In dit geval een monster dat al meer dan eens definitief is verslagen. Kennelijk zijn de zakelijke belangen te groot.

Het idee dat medische zorg door veel handen en hoofden optimaal wordt verleend als zij van elkaar weten wie wat heeft gedaan, is niet ingewikkeld. De vaak gebruikte schattingen van het aantal vermijdbare sterfgevallen (‘1900 per jaar’) door het ontbreken van zulke informatie zijn natte vingerwerk. Maar mensen hebben natuurlijk meer kans op goede zorg als al hun gegevens beschikbaar zijn. Eind jaren ’90 zaten we volop in de droom dat grote computersystemen ieder vraagstuk zouden oplossen. De automatiseringsbranche beloofde graag wonderen.

Lees verder »

Vorige week waarschuwde Han van Spanje, actief bij reizigersorganisatie ROVER, voor het ongevraagd afschrijven van geld van de NS-voordeelurenkaart. Zie hier het bericht en toelichting. Van Spanje stuurde een e-mail naar de NS om opheldering te vragen. Hij voegde daar ook een foto met bewijs bij.

De NS antwoordt dat de “de OV-chipkaart heeft gedaan wat verwacht mag worden als hij dicht bij een kaartlezer wordt gehouden”. In de OV-chipkaart, zo licht de NS toe, zit een chip die contactloos werkt. Dat wil zeggen dat hij niet in een apparaat gestopt hoeft te worden om de gewenste transacties, zoals het opladen en afschrijven van saldo, te kunnen doen. De kaart op korte afstand voor een apparaat houden volstaat. Daar is volgens de NS door de gezamenlijke OV-bedrijven voor gekozen “om de doorstroming van reizigers zo goed mogelijk te faciliteren en om het ontstaan van wachtrijen te voorkomen.” Lees verder »

Heeft u een NS-voordeelurenkaart? Grote kans dat er dan ongevraagd 4 euro van uw kaart wordt gehaald.
Lezer Han van Spanje, actief bij reizigersorganisatie ROVER, maakte het mee en waarschuwde deze redactie. Wat gebeurt er precies?

Veel NS-voordeelurenkaarten zijn twee jaren geleden voorzien van een interne chip. Ook het roze logo van de OV-chipkaart staat op de kaart. Reizigers moeten deze kaart eerst activeren om hem als chipkaart te gebruiken. Maar geactiveerd of niet, bij het passeren van een chipkaartlezer in de bus wordt er volgens Van Spanje ongevraagd en ongemerkt 4 euro afgeboekt als de portemonnee te dicht de kaartlezer passeert. Van Spanje: ,,Dus terwijl je de strippenkaart laat afstempelen, word je bestolen.” Geld terugvragen blijkt haast onmogelijk. Bij wie moet de gedupeerde zich melden? De NS? Connexxion? Het financiële voordeel is groot, rekent Van Spanje voor: ,,Het zou mij niet verbazen als er meer dan twee miljoen NS-voordeelurenkaarten in roulatie zijn. Wanneer nu bij 5 procent ervan 4 euro wordt afgeboekt, levert dat meer dan 400.000 euro op. Dit strijkt vervoersmaatschappij Connexxion op.”

Het blijkt niet het enige ‘lek’ te zijn van de OV-chipkaart waar vooral vervoersmaatschappijen van profiteren. Lees verder »

Een lezer, S. Smit, schrijft onder het voorgaande stukje een bericht van het reisfront. Ik vind het zo ongelooflijk, zo ongepast wat de NS kennelijk heel gewoon vindt, dat ik haar ervaring hier letterlijk herhaal.

Een treinconducteur was zo vriendelijk om op zijn display te tonen wat hij zag na een simpele handeling met mijn chipkaart (vroeger bedoeld als kaartjescontroleur): naast de abonnementsgegevens, geldigheidsduur van de kaart, geboortedatum etc, zag hij ook in welke bussen, in welke steden, en op welke tijd ik die dag gereisd had. Ik ben nog vergeten te vragen of hij bij doorklikken ook kon kijken naar de vorige dagen.

Er is dus geen privacy meer.

De conducteur hoeft alleen maar te zien of ik betaald heb voor de rit die ik maak. De overige gegevens zijn privé. Of is dit vast voor het geval we de trein gaan slopen of het stadion in brand steken? Een land van 16 miljoen verdachten. Dat tatoeëren van ons burgerservicenummer was zo onhandig niet.

De OV-chipkaart wordt steeds verder over Nederland ‘uitgerold’. Het slikken-of-stikken-stadium is nu bereikt. Intussen is het nog op veel plaatsen een onhelder rommeltje.

Brenno de Winter heeft vandaag op Webwereld een vernietigend overzicht van alles wat er aan dit prachtige project nog niet in orde is. Samengevat in 25 punten.

Het is moeilijk te zeggen wat het ergste is. De dure verwarring met overstappen van trein op bus? De plicht voor abonnementhouders van de NS toch in- en uit te checken – anders zijn de trouwste klanten opeens zwartrijders? Of het gedonder als je meestal tweede klas reist en een keer eerste klas wilt – van de NS moet je inloggen en één klasse kiezen voor altijd. Lekkere service.

Om maar te zwijgen van de nog steeds niet bevredigend beantwoorde privacy-vragen. De NS zou het veel makkelijker moeten maken een ‘opt out’-signaal te geven voor wie er geen prijs op stelt in het systeem herkenbaar te worden ‘bewaard’, om ongewenste commerciële aanbiedingen te krijgen. Nergens op de site van de NS wordt daar een knop voor aangeboden.

Lees het overzicht van Brenno de Winter en schrijf uw favoriete Kamerlid c.q. staatssecretaris.

Soms gaan dingen zoals ze zouden moeten gaan. De rechter in Rotterdam vindt het niet goed dat het Openbaar Ministerie foto’s van reizigers opvraagt bij Translink, het bedrijf dat de ov-chipkaart levert.

Het OM wilde een verkrachting oplossen en dacht: even kijken wie er op die tijd in de metro stapten. Webwereld:

Het gaat om klanten die op 6 mei 2007 tussen 10 uur ‘s avonds en middernacht de metrostations Maashaven en Heemraadlaan bezochten. Er werd gevraagd naar naam, adres en woonplaatsgegevens van de reizigers, maar ook om een pasfoto.

Translink weigerde op grond van de Wet Bescherming Persoonsgegevens, maar werd gedwongen de gegevens af te staan. En stapte naar de rechter die het OM vervolgens ongelijk gaf.

Nu pas bekend geworden conclusie: het OM mocht geen pasfoto’s opvragen zonder aannemelijk te maken dat er ernstige verdenkingen bestonden. Die foto’s bevatten namelijk ”gevoelige persoonsgegevens”, waar een strengere eis voor staat dan voor meer algemene persoonsgegevens.

Die gevoelige gegevens (ras, geloof, gezondheid, geaardheid) mogen ook door justitie worden opgevraagd, maar dat moet op basis van een ander wetsartikel: er is een verdenking van een ernstiger strafbaar feit voor nodig, het onderzoek moet het dringend vorderen en er is een machtiging van de rechter-commissaris nodig. Het OM had niet de moeite gedaan dat duidelijk te maken.

De uitspraak is opgediept door Brenno de Winter.

(Tekst aangepast d.d. 8 september 2009. Ik had ten onrechte de indruk laten ontstaan dat de vervolging van een verkrachter wordt gehinderd door doorgeslagen privacyregels.)

Terug van weggeweest. Hartelijk dank aan m’n collega’s en vervangers Steven de Jong en Huib Modderkolk. Een enkele keer glurend uit de verte had ik het veilige gevoel geheel gemist te kunnen worden. Ik hoop hen regelmatig terug te zien op deze plaats.

De stapel kranten van de afgelopen weken is half verstouwd. Het wordt tijd dat er weer eens zaken worden gedaan. Ook grotere Europese landen kennen een vorm van komkommertijd; de maatschappelijke discussie wordt overal op de camping en aan het zwembad voortgezet.

Politici regeren na hun vakanties in de stiilte die zij misschien wel voor grotere delen van het jaar zouden wensen. Tot het verlangen naar erkenning het wint en zij de tv-stamtafels weer opzoeken. Het zal niet lang meer duren. Dan nadert in Frankrijk ‘la rentrée politique’, hier Prinsjesdag en de Miljoenennota.

Over een kleine drie weken verschijnt ook ‘Niemand regeert. De Privatisering van de Nederlandse Politiek’. Het is een boek op basis van drie jaar mijn politieke NRC-column Opklaringen, sinds begin dit jaar verweven met dit weblog. Veel informatie en ideeën komen van u, lezers. U mag het ook als uw boek zien.

Hiernaast staat een kleine afbeelding van de omslag, die t.z.t. naar de winkel leidt. Dinsdag gaat het boek naar de drukker. Het wordt heel mooi, met veel prachtige illustraties van Ruben Oppenheimer.

Lees verder »

Dit weblog volgt de invoering van de OV-chipkaart al wat langer. Gisteren was er weer nieuws: OV-ambassadeur Jeltje van Nieuwenhoven heeft onderzoek gedaan naar de acceptatie van de kaart. Zie hier een bericht daarover.

Tegenover NU.nl zei Van Nieuwenhoven dat betere communicatie van het GVB Amsterdam noodzakelijk is om de invoering in Amsterdam soepel te laten verlopen.

“Men moet in Amsterdam niet eigenwijs zijn. Alle medewerkers moeten het kantoor uit en reizigers gaan informeren. Bij het RET is dat ook gebeurd en dat heeft heel erg geholpen. Leer daarvan.”

Op de eigen site van de OV-ambassadeur staat de zogeheten Monitor Klantacceptatie OV-chipkaart, naar aanleiding van een landelijke meting in 2008. Daarin staat onder andere: Lees verder »

De GVB heeft op de Amsterdamse tram de OV-chipkaart ingevoerd. Na alle bezwaren tegen het ongevraagd vastleggen van reisgegevens is er ook een anonieme kaart en een weggooikaart gekomen, handig voor wie niet dagelijks in Amsterdam met bus, tram of metro reist.

Twee procent van de weggooikaarten blijkt niet goed te werken. Geen reden voor de GVB die kaartjes uit de handel te nemen zolang het probleem niet is opgelost. Wie met een niet-werkend kaartje wordt gesnapt hoeft overigens niet altijd te rekenen op begrip van de conducteur, zoals u bij de tweede reactie hier kunt lezen.

Michael van der Vlis van de reizigersvereniging Rover heeft op de zelfde plek geen goed woord over voor de manier waarop de GVB de prijzen even heeft verhoogd voor zulke enkeltjes.

De prijs van een losse rit ging van € 1,60 naar € 2,60 en het tweezonekaartje maakte plaats voor een tweeuurskaartje dat van € 2,40 naar € 5,00 ging. Ik noem zulke prijsverhogingen graaien door een monopolist.

Het zal allemaal best goed komen. De min of meer identieke Oyster Card werkt in Londen al een tijd heel behoorlijk. De kaart kleurt langzaam OV-roze. Er zitten een aantal kennelijk Nederlandse trekjes aan de invoering van zo’n kaart die het hier een slepend en wat geïrriteerd proces maken. Een combinatie van onhandigheid en het heeeel goed willen doen.

De voorzitter van de vereniging van woningbouwcorporaties Aedes sprak vrijdag op de radio pijnstillende woorden over de moderne governance code waar veel van zijn leden mee werken. ‘Governance’ is net zo iets als paracetamol, vooral in combinatie met ‘code’ (neem er maar twee). Overigens is het nog behelpen met het toezicht op deze corporaties met een publieke taak. Lees verder »