Gezellig is het wel, zo’n CDA-leiderschapsrace. Het gaat er echt bij horen. Zaaltjes met slecht geluid en een tv-opstelling. De politiek volgt soepel de formats van John de Mol.

Waarom ook niet, iedereen is gewend aan alle Voice-varianten. Waar bleef Jack de Vries donderdag bij Pauw & Witteman, zijn stoel omdraaiend om een bod uit te brengen op Henk Bleker of Mona uit Purmerend?

Waar brengt dit onze democratie intussen? Iedereen ziet dat het moet, die leiderschapsverkiezingen. GroenLinksleider Sap erkent dit nu ook, na de geheimzinnigheid rond een gooi naar het leiderschap van Kamerlid Tofik Dibi. Wie politiek leider van een partij wil zijn, moet het vertrouwen veroveren van leden en geïnteresseerde burgers.

Lees verder »

De oppositie heeft even kunnen oefenen tijdens de Catshuis-kortsluiting van woensdag. Campagne voeren door te knallen of te construeren? De verkiezingskoorts is even gezakt nu de drie gedoogpartners hebben gekozen voor doorbunkeren.

De mediastilte was nog niet hersteld of de eerste coalitiebesluiten lekten uit. Ditmaal gunstig voor de PVV: één miljard bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking. Geert Wilders heeft nu aan zijn achterban laten zien dat hij zich niet zomaar gewonnen geeft én flink wat binnenhaalt. Ontwikkelingshulp is voor sukkels.

Lees verder »

Natuurlijk, de Republikeinen in de VS schieten zichzelf dieper in de voet. Daar woedt een strijd op leven en dood om de meest wereldvreemde posities. Zo ver gaan we hier nog niet. Maar wie optelt wat het kabinet-Rutte fluitend doorzet ondanks brede kritiek ziet eenzelfde bevlogenheid: eindelijk zijn wij aan de beurt! Als ‘links’ die uitdaging niet beantwoordt, dan wordt het daar nooit wat.

Of het Ronald Plasterk of Diederik Samsom zou worden was een beetje spannend, maar niet echt. Beiden zijn slim en ambitieus. Gekozen worden was de eerste taak. Diederik Samsom staat nu voor een magisch realistische uitdaging waarbij vergeleken Hans Klok een laagvlieger is. Hij moet iets suggereren dat er niet is, het tegelijkertijd uitvinden en voordoen, met vaste hand terwijl hij toch de interne democratie laat herleven.

Zijn eerste en niet de minste opgave wordt het onaantastbaar lijkende succes van de SP-leider te dempen. Samsterk moet geleidelijk duidelijk maken dat de SP luchtkastelen belooft door Europa en nog een paar realiteiten te ontkennen. Roemer mag koning van de lachindex zijn, de nieuwe PvdA-leider zal consequent willen bouwen aan reëel lijkende samenwerking over een breed centrum-links front – het Peetoom-CDA moet worden losgeweekt, Pechtolds liberale D66 kan node worden gemist.

Lees verder »

Dat was lachen met Mark Rutte op College Tour. Een kerk vol Leidse studenten lag aan zijn voeten. Er zijn al te veel eindejaarslijstjes, maar van alle premiers die dit land heeft gekend, moet dit een van de meest goedlachse zijn. Geen geringe prestatie in een tijd van bijna-depressie.

Een opgeruimd karakter is voor een politicus in het tv-tijdperk een vereiste. Het lucht op, verbindt mensen en helpt problemen in proportie te zien. Maar de kijkers voelen ook of het echt is. Mitt Romney is met zijn perfecte gebit, haar en lach nog steeds geen Republikeins presidentskandidaat. Het machinale van zijn opgewektheid ontbreekt bij onze premier. Die lijkt echt vrolijk en niet te beroerd toe te geven dat hij soms iets niet weet.

Zo heeft Rutte zijn ongebruikelijke kabinet al ruim een jaar goedgemutst op de rails gehouden. De coalitie van VVD en CDA, met gedoogsteun van de PVV, gaat bijna fanaat door met het afgesproken bezuinigingsbeleid.  Geert Wilders laat zich weinig afleiden door sociale gevoelens op momenten dat de hardheid en soms onredelijkheid van in het regeerakkoord gemaakte keuzes zichtbaar worden.

Lees verder »

Kabinetten vallen in Nederland als de stemming te slecht wordt. Openlijk gaat het dan over iets relatief zakelijks – vroeger omroep- of grondpolitiek of vijftigduizend woningwetwoningen, tegenwoordig over belastingen of het buitenland, Srebrenica, Uruzgan, Hirsi Ali – maar eigenlijk valt de boel uit elkaar als men elkaar niet meer pruimt.

Afgaande op de stemmingsbarometer werd de vraag deze week actueel of Nederland het volgende land wordt dat in dit Europese stormseizoen toe is aan een regeringswissel. Na Griekenland, Italië, Spanje, het aanhoudende vacuüm in België en de junkstatus voor Portugal zou het gedoogkabinet-Rutte  weleens kunnen bezwijken in het komende half jaar. De humeurenoorlog is losgebarsten.

Lees verder »

Waar gaat de Nederlandse politiek over: Mauro of de euro? Anders gezegd: waar kan Den Haag werkelijke nuttige invloed uitoefenen? De vraag dringt zich op nu de Tweede Kamer zich deze week vooral opwond over de voorgenomen uitzetting van een 18-jarige Limburger van Angolese herkomst en zich opmaakt volgende week te oordelen over het zoveelste reddingspakket van de Europese gedachte.

SGP-voorman Van der Staaij was het strengst over Mauro. Hij verdedigde de stelling dat de Kamer zich niet moet bezighouden met individuele gevallen. Daar zijn de minister en zo nodig de rechter voor. Een theoretisch aantrekkelijk standpunt. Maar de Kamer hoort ook de volkswil te vertalen en mag als medewetgever best kijken hoe de toepassing van wetten uitpakt.

Als de emoties in het land hoog oplaaien over de consequenties van het vreemdelingenbeleid of de kwaliteit van het openbaar vervoer, dan zou het niet goed zijn als het parlement rustig doorvergaderde over een wijziging van de Wet op de omzetbelasting. Het risico is wel dat de Kamer een soort themastudio van Hilversum wordt.

Lees verder »

Gaat Nederland na 30 jaar vrijheidsideologie à la Reagan en Thatcher eindelijk ook de rekening opmaken? Met occupydenhaag en occupyamsterdam worden het regeringscentrum en de bankwereld er vandaag aan herinnerd dat die planeten bij een deel van de bevolking hun geloofwaardigheid hebben verloren. Het is de vraag of het kabinet-Rutte daar conclusies aan weet te verbinden.

De voortekenen zijn niet gunstig. Bij de eerste verjaardag van het kabinet feliciteerden de deelnemers aan de gedoogcoalitie vooral zichzelf. VVD-fractievoorzitter Blok wil nog vier jaar door, zei hij tegen Nu.nl, ervan uitgaand dat de eerste periode wordt volgemaakt. Het CDA zoekt wat verzetsruimte maar kan zich niet veroorloven hardop te klagen. Geert Wilders vergrootte zijn politieke hefboom door nog eens te waarschuwen dat PVV-instemming met extra bezuinigingen geen uitgemaakte zaak is.

Lees verder »

Midden juli kreeg Mark Rutte een brief in de bus van zijn overbuurvrouw. Zij vroeg aandacht voor de gevolgen van het vrijwel afschaffen van het persoonsgebonden budget (pgb). In sober proza beschreef zij het lot van haar  moeder, die 100 werd, en haar meervoudig gehandicapte kleinzoon.

Dezelfde avond nog stond de minister-president op het antwoordapparaat. Een en al medeleven met zijn overbuurvrouw; een brief zou volgen. Die kwam begin augustus,  zoals er waarschijnlijk vele zijn verstuurd door Volksgezondheid. Over onhoudbaar oplopende kosten, een staatssecretaris die zich maximaal voor iedereen inzet en overlegt met Ouwejan en Jongejan. Mevrouw mocht zelfs een enquête invullen.

Mark Rutte voegde een laatste alinea toe. U zult teleurgesteld zijn.  Maar hij was als minister-president nu eenmaal ,,niet bevoegd in individuele situaties te treden, hoe zeer ik met u meevoel’’. Wat een verschil met politici in landen met een werkelijk vertegenwoordigende democratie – die laten zo’n individuele zaak tot op de bodem uitzoeken.

Lees verder »

Vorige week riep ik premier Mark Rutte op uit te groeien boven zijn huidige Europa-spelletje: remmen in Den Haag en meedoen in Brussel. Het voedt binnenlands cynisme en levert in de huidige crisis weinig bonuspunten op bij de 26 medelidstaten van de Europese Unie. Te begrijpen is het wel.

Een geducht deel van het kiezersvolk voelt zich vooral bedreigd door Europa en moet niks hebben van steun aan Grieken en andere knoflooketende zonnehoofden. Rutte ziet zich daarom politiek genoodzaakt in eigen land Eurosceptisch te klinken terwijl hij het in het Nederlands belang acht de euro overeind te houden. Die spagaat is moeilijk vol te houden. Om die spanning te verlichten is meer nodig dan eerlijke waar verkopen. Ons systeem kan zo niet verder.

De acute uitdaging voor leidende politici is intussen extra ingewikkeld omdat niemand ook maar bij benadering het overtuigende antwoord weet op de crisis die Europa en de gemeenschappelijke munt teistert. Land X of Y erin of eruit, het heeft grote gevolgen. Vrijwel alle vaste waarden en doelstellingen van de afgelopen tien, twintig jaar wankelen. De twijfel beslaat een zo breed terrein dat economen, staatkundigen noch psychologen er alleenrecht op kunnen claimen.

Lees verder »

Het was prehistorie in Mark Rutte-tijd, een jaar of drie geleden. De liberale leider was nog herstellende van de Verdonk-episode. Op zoek naar een wervend verhaal voor de VVD vond hij inspiratie in het boek van de Amerikaanse psycholoog Drew Westen, The Political Brain. Rutte kocht een stapeltje en gaf het boek aan vrienden en bekenden.

Westen schudde Democraten in de VS destijds wakker: redelijke kritiek op George W. Bush zet geen zoden aan de dijk, laat eerst zien wie je bent en waar je hart ligt, win emotioneel vertrouwen, pas daarna kan je kiezers overtuigen van moeilijke dingen. Obama was daarin een natuurtalent. Mede gevoed door deze lessen kwam, verleidde en overwon hij. En zit nu bijna aan de grond na een gekmakend gevecht met rabiaat Republikanisme.

Mark Rutte deelt Drew Westen niet meer uit, maar zijn vroege bewondering voor dit handboek serieus charismatisch leiderschap zegt veel over de politicus die Mark Rutte wilde zijn, over zijn on-Nederlandse succes tot nu toe. En minstens even veel over de staatsman die hij kan worden. Die hij moet worden. De crisis is er naar. Fris-en-spontaan-zijn slijt snel. Eerlijk zijn en nog beter presenteren is lang niet voldoende.

Terwijl Europa met de dag dichter naar de afgrond glijdt moest de minister-president deze week de even van vakantie teruggekeerde Tweede Kamer uitleggen hoe hij na de Eurotop van 21 juli de Nederlandse bijdrage aan de redding van Griekenland 50 miljard te laag had benoemd. In gewone omstandigheden een terecht debat, over luttele miljoenen wordt wel sneller en driftiger vergaderd.

Maar het zijn geen gewone tijden. Als de euro uit elkaar spat, verliest iedere bank, iedere overheid, iedere burger met een pensioen of een spaarrekening bakken met geld. Als gebrek aan Europese daadkracht tien jaar stagnatie oplevert, doemt een werklozencontinent op met voor iedere lidstaat zijn eigen Tottenham en Hackney, grauwe winkelstraten met proletarisch winkelen in de oneven jaren.

Lees verder »