Maandag stond de advertentie voor een nieuwe vice-president van de Raad van State in de Staatscourant. Een klucht zonder regie kan nu de schijn van een ordelijke procedure aannemen. Als de gedoodverfde CDA-kandidaat Piet Hein Donner het wordt, dan is dat eerder dankzij in het verleden getoonde kwaliteiten dan in het heden ontplooide politieke activiteiten – en vooral te danken aan onverschilligheid bij andere partijen.
Een verrassing kan de vacature niet zijn. Het pensioen op uiterlijk 1 februari 2012 van de huidige vice-president, Herman Tjeenk Willink, was sinds zijn aantreden in 1997 bekend. Alleen bij het CDA zijn twee gekwalificeerde kandidaten bekend: Donner en Hirsch Ballin, twee polen van een rond samenwerking met de PVV verdeelde partij. Elders bestaat kennelijk weinig belangstelling voor de Raad als hoeder van de democratische rechtsstaat.
Vroeger was niet alles beter. Maar wanneer de vorige premier en vice-premier binnen een jaar overstappen naar grote accountantskantoren, dan is dat wel een teken aan de wand. Het zegt het nodige over hun complexen en idealen. Deze dubbel-overstap bekroont in ieder geval een ontwikkeling naar het openbaar bestuur als junior carrièremoment.
Bos en Balkenende vinden onthaal bij een beroepsgroep die in Amerika wordt aangeduid als bean counters, cententellers. De oud-PvdA-leider was als minister van financiën verantwoordelijk voor onze centen. Het voormalige boegbeeld van het CDA ging als premier overal een beetje over, en hij was financieel fractiewoordvoerder. Maar toch, hun vak is het natuurlijk niet echt.
Mogen we eerst even afrekenen met degenen die beweren dat Jan Peter Balkenende het aanzien van de politiek schaadde door niet te erkennen dat hij beschikbaar was voor de Europese baan? Stel dat hij had gezegd: ‘Ja, het lijkt me een geweldige uitdaging en het betaalt ruim boven de Balkenende-norm ‘, dan was hij het in ieder geval niet geworden.
Eerlijkheid in de politiek is een groot goed, maar er zijn momenten dat het de kortste weg is naar het niet realiseren van afgesproken doelstellingen. Die ontbreken op dit gebied overigens. Regering en parlement debatteren nooit over het belang van Nederlanders op hoge internationale posten. Dat wordt aangenomen. Was het goed voor Nederland dat Den Haag regelmatig een secretaris-generaal van de NAVO leverde? Zorgde het voor extra invloed, of meer verplichtingen?
Als JPB de eerste voorzitter van de Europese Raad wordt, zal dat niet zijn omdat de andere lidstaten van hem charisma en politiek leiderschap verwachten. De BBC, niet de minste omroep, duidde hem aan als premier van Denemarken. In het Newsnight-onderdeel over de kwestie viel zijn naam donderdag niet. Elders in Europa ging zijn naam laat circuleren. Dat hoeft Balkenende’s kansen niet te drukken, maar op een sterk Europees imago duidt het niet.
Het blijft knagen, dat verweer van de minister-president. ,,Het was niet mijn beste wedstrijd. Ik was niet helemaal in vorm”. Daardoor had hij het kabinetsbeleid niet zo sterk verdedigd tijdens de Algemene Beschouwingen van afgelopen week.
Het klonk aardig en gewoon. Maar toen vice-premier Bos, minister Eurlings en vice-premier Rouvoet in verschillende bewoordingen opeens het zelfde liedje zongen voor de microfoon, tekende zich de coördinatie achter dit bescheidenheidsoffensief af. Kijk en luister hier, click op ‘Reacties op Balkenende’.
Het is waar. Verschillende oppositionele woordvoerders werden nijdig. Zij hadden ook reden te klagen over de weinig behulpzame beantwoording. Het leek of er geen ambtenaren beschikbaar waren om de meest basale antwoorden voor de premier bij elkaar te zoeken. Sommige principiële vragen werden helemaal genegeerd. Vragen van coalitiegenoot Mariëtte Hamer bijvoorbeeld.
Maar de verdedigingslijn achteraf is nu: ach, Jan Peter had weinig geslapen, griepje onder de leden, minder welbespraakt dan normaal. Het plan was goed. We gaan moedig en eensgezind voorwaarts.
Daar is het nodige op af te dingen. Balkenende is slim, vriendelijk en zorgvuldig. Maar wanneer was zijn laatste oratorische topprestatie? In de Kamer spreekt hij meestal alsof hij drie elastiekjes heeft ingeslikt en die snel kwijt wil. Zijn betoog was sterk procesmatig. Ik kan me niet één voorbereide of geïmproviseerde vlaag van bezieling herinneren, en afgelopen donderdag al helemaal niet.
De waarheid is dat er politiek niet meer in zit. Veel proces-beschrijvingen, grote vraagtekens bij een AOW-compromis over de AOW en twintig commissies om mogelijke ingrepen in kaart te brengen. Zeker. We zijn ferm over onze intenties.
Door keuzes uit te stellen. Dat heeft niks met ‘in vorm zijn’ te maken. Al het praten over ‘persoonlijke toon’ en ‘niet m’n beste wedstrijd’ is gewoon spin. Een draai geven aan wat niet mooier is.
,,De Nederlandse taal verbindt ons allemaal”, beweert een integratiespotje van Postbus 51. Tijdens de Algemene Beschouwingen in de Tweede Kamer deze week leek dat een gewaagde stelling. Ondanks de lacherigheid op de eerste dag leefden coalitie en oppositie in twee werelden. Hun problemen zijn niet zo verschillend. Vandaar misschien ook de bitterheid.
Bij vlagen was het debat ongebruikelijk hard jegens de minister-president en zijn ‘sleetse’ visie-verklaringen. De drie coalitiefracties sprongen hem dapper bij. De motie van wantrouwen van VVD-leider Mark Rutte versterkte hun lotsverbondenheid. Maar met al hun ambtelijke rugdekking konden kabinet en coalitie niet aannemelijk maken dat de urgentie die zij preken blijkt uit hun daden.
Kan er geen genoeg van krijgen. Die enthousiaste minister van verkeer die steeds over de rechterarm van de minister-president naar ons kijkt. Plaatsing toeval? Camiel Eurlings is paraat.
Het antwoord van de regering begon met vragen over de hardnekkige berichten dat J.P. Balkenende in de markt zou zijn voor een hoge Europese baan. Minister Verhagen (buitenlandse zaken) zou premier worden. De echte CDA-kroonprins Eurlings zou BZ overnemen, goed voor zijn politieke airmiles.
De premier deed de geruchten af als ‘flauwekul‘, maar spijkerharde garanties dat hij deze kabinetsperiode uitzit gaf hij niet. En dan is het toch hoopgevend dat Camiel beschikbaar is. Achter hem zit staatssecretaris Jack de Vries wat stilletjes op de derde rij. Mee naar Brussel?
Premier Balkenende heeft vanmiddag zijn oude thema ‘Aanpakken’ nieuwe glans gegeven. Bij de opening van het academisch jaar in Tilburg riep hij op tot aanpakken, flink-zijn en herstel van de overheidsfinanciën.
Het is niet binnenkort weer ‘business as usual’. De storm waait niet zomaar over. Er is geen gemakkelijke weg naar de uitgang. Maar als we nu de moed hebben om de feiten onder ogen te zien, om dingen anders te doen, plukken we daar straks de vruchten van. Daarover wil ik het vandaag met u hebben. Over het maken van onvermijdelijke keuzes en over durven kiezen voor dynamiek.
De minister-president wond er geen doekjes om.
Tegen die achtergrond is het voorstel van het kabinet om de AOW-leeftijd te verhogen naar 67 jaar niet meer dan een eerste, maar noodzakelijke stap. De weg vooruit vraagt nog meer moeilijke offers en de vraag is niet alleen: hoe komen we uit deze crisis? Maar ook: hoe komen we er sterker uit? Hoe blijven we als land solide en solidair terwijl we tegelijkertijd tijd bouwen aan duurzaamheid en innovatie? Die agenda van de toekomst vraagt om fundamentele keuzes.
Het is bijna niet te verzinnen. Een uniek natuurgebied dat voortdurend dieper uitgegraven moet worden om als snelweg voor steeds grotere vrachtschepen te dienen. De haven van Antwerpen vraagt en vraagt, en Nederland zit op de politieke blaren. Het kabinet belooft wild om zich heen, zonder dat een reële oplossing in zicht is.
Vlaanderen is boos op Nederland. De Scheldeverdragen uit 2005 spreken duidelijke taal. In 2007 zou het werk beginnen. De vaargeul door de Westerschelde zou in 2009 zodanig zijn uitgebaggerd dat schepen met een diepgang tot 13 meter en 10 centimeter met ‘een kielspeling van 12,5 procent’ Antwerpen konden bereiken. Zonder op gunstig tij te hoeven wachten.
De minister-president was na afloop voor de NOS-microfoon ontspannen en bekwaam-afhoudend toen hem twee keer werd gevraagd hoe de vergelijking met Obama’s voorganger uitviel.
Naast de president voor de haard van het Oval Office was het toch iets enger. Maar hij had een uitnodiging voor de G-20 in de wacht gesleept. Kijk zelf, met dank aan het webmagazine The Politico.
Obama moest ‘s middags nog op een ‘town hall’-bijeenkomst met de mensen praten in Warren, Michigan, en daarna een eerste honkbal werpen voor het 80ste All-Star Game in St. Louis.
De vergelijking met Bush is het meest zichtbaar aan de antwoorden die Obama na afloop van de formaliteiten geeft op vragen over de economie. Zo serieus en uitvoerig zou Bush nooit improviseren.
Obama over de Nederlandse bijdrage aan Afghanistan op 9:50 minuten (het tijdstreepje is te verschuiven). De vraag was inderdaad of we blijven na 2010.
‘Grote’ gasten claimen soms de hele tafel voor zichzelf. Wouter Bos zat op 14 oktober een hele Pauw & Witteman als enige gast na de redding van ABN Amro. Gisteravond was de late avond-tafel van hun EO-zomervervangers Knevel & Van den Brink gereserveerd voor Jan-Peter Balkenende.
Belangrijke gast. Mooie vangst van Nederland 1. Zeven jaar minister-presidentschap is een geweldig onderwerp. Calvijn, een inspiratiebron gedeeld met de gastheren. Het drama van Apeldoorn, premier naast de vorstin.
Maar als enige gast in het laatste grote praatprogramma aan de vooravond van verkiezingen de leider van één van de partijen? Balkenende is geen kandidaat voor het Europees Parlement, maar vanavond gaat driekwart van de discussie over de landelijke politieke gevolgen. Heeft Rutte het gered? Blijft het CDA stabiel? Zet de PVV de peilingen om in zetels?
De afgelopen K&vdB-avonden misschien de andere partijen aan het woord gelaten? Eergisteren Bolkestein die Rutte kwam redden en over Europa sprak. Goede keus. Samen met Guusje ter Horst, Gerard Cox en Joke Bruijs. Niet helemaal te vergelijken qua aandacht en positie. Heeft Nederland 1 ‘s zomers christendemocratie op de late avond en ‘s winters de linkse kerk?
,,De Nederlandse taal verbindt ons allemaal”, beweert een integratiespotje van Postbus 51. Tijdens de Algemene Beschouwingen in de Tweede Kamer deze week leek dat een gewaagde stelling. Ondanks de lacherigheid op de eerste dag leefden coalitie en oppositie in twee werelden. Hun problemen zijn niet zo verschillend. Vandaar misschien ook de bitterheid.
