Leger boekhouders naar Haïti sturen?
Slachtoffers van de aardbeving helpen. Dat is de grootste zorg van de hulpverleners in Haïti. Maar filantropisch Nederland wil ook de bonnetjes zien. Want na de tsunami in 2004 is de schenker een stuk kritischer geworden.
Nederlandse huishoudens geven jaarlijkse bijna twee miljard euro uit aan goede doelen, zo blijkt uit de laatste editie van het CBS-rapport Geven in Nederland uit 2009. De zeebeving in de Indische Oceaan, beter bekend als ‘de tsunami’, leverde meer dan tweehonderd miljoen euro op aan particuliere giften. Een recordbedrag.
Maar de gevers worden ook kritischer, zo bleek na deze historische natuurramp. In de twee jaar na de tsunami nam het percentage van de mensen dat vertrouwen heeft in een doelmatige besteding af van 70 procent tot 50 procent.
Traceerbaarheid geldstromen
Blijft er niet te veel aan de strijkstok hangen? Hoeveel bedraagt het salaris van de hulporganisatiedirecteur, uitgedrukt in collectebussen? Komt er wel genoeg geld terecht bij de slachtoffers? Het zijn niet alleen vragen die de kritische gever bezighouden, maar ook de Algemene Rekenkamer. Zij nam de leiding in een internationaal onderzoek naar de traceerbaarheid van de geldstromen.
Toen het rapport Lessen van de tsunami op 16 december 2008 verscheen, waren de krantenkoppen vernietigend. ‘Geen inzicht in tsunami-geld’ (nrc.next), ‘Hulpgeld is overal en nergens’ (Trouw) en ‘Niemand weet waar tsunami-geld is’ (Volkskrant). Maar wie het rapport leest zal geen schandalen vinden.
Verschillen in rapportagemethodiek
Integendeel, de Algemene Rekenkamer constateert dat de organisaties meer verantwoordingsinformatie verschaffen dan waartoe ze volgens de voorschriften gehouden zijn. De Samenwerkende Hulporganisaties (SHO), waar onder meer Oxfam Novib, het Nederlandse Rode Kruis en Unicef, toe behoren, heeft in de periode 2005-2007 zeven tussenrapportages en een eindrapportage gepubliceerd over de hulp die is verleend aan de landen die zijn getroffen door de tsunami. “In deze tussenrapportages wordt voor ieder ontvangend land afzonderlijk aangegeven welke hulp door SHO-leden en gastorganisaties is verleend, en ze bevatten financiële overzichten van de ingezamelde, toegezegde en uitbetaalde middelen, evenals informatie over geleerde lessen.”
Waarom dan toch die vernietigende koppen? Daarvoor geeft de Algemene Rekenkamer als reden de “uiteenlopende wijze van rapporteren”. De 43 onderzochte jaarverslagen verschilden allemaal van elkaar in methodiek. “Daardoor is het moeilijk de doorgifte van de middelen van de ene hulporganisatie aan de andere te volgen. (..) Problemen doen zich ook voor wanneer hulporganisaties middelen via lokale partners doorgeven”, aldus het rapport.
Transacties en terminologie
De rekenmeesters raakten dus het spoor bijster zodra er geld werd overgemaakt van de ene naar de andere organisatie. Of bepaalde gelden verkeerd zijn besteed of hun bestemming niet hebben bereikt kon de Algemene Rekenkamer niet zeggen. Ook een verschil in terminologie zou het zicht hebben vertroebeld. Of zoals voorzitter Saskia Stuiveling destijds in de Volkskrant zei: “Als je in Europa de verkeersslachtoffers telt, moeten alle landen hetzelfde tellen. Als ze in Engeland alleen tellen wie er dood op de weg ligt, en in een ander land ook iedereen die drie dagen later overlijdt, dan weet je nog niks.”
De Algemene Rekenkamer pleit daarom voor een geharmoniseerd boekhoudsysteem voor alle hulpverlenende landen en zal dit jaar met ideeën komen. Het is echter nog maar de vraag of het consequent inboeken van bonnetjes volgens nog op te stellen internationale afspraken de efficiëntie van de hulpverlening ten goede komt. Het draagvlak voor inzamelingsacties wel, dat is zeker.
- Lees ook: ‘Ontwikkelingshulp: waar zijn de bonnetjes?‘
NB: Alleen reacties onder vermelding van voor- en achternaam worden geplaatst.
maandag 18 januari 2010, 23:03 uur
Met alle respect voor de Haïtianen, maar ik geef geen geld meer aan ‘officiële’ hulporganisaties sinds ik in 2001/02, in dienst bij Pax Christi Nederland, op pad werd gestuurd met de boodschap: “Het geld moet op!”. Haïti is natuurlijk een ramp op zichzelf, en een mislukte staat, maar de hulporganisaties zijn niet veel beter. Ik vrees dat er weer heel veel teveel geld gaat zitten in het managen van de door de hulpverlening zelf geschapen chaos.
dinsdag 19 januari 2010, 01:11 uur
Haiti is sinds haar onafhankelijkheid tweehonderd jaar geleden een en al rampspoed.
Nu al zijn er berichten van hulpverleners dat het land feitelijk niet meer op te bouwen is.
Internationale hulporganisaties hebben het na de tsunami voorgoed verbruid.
Er is nu nog steeds een aanzienlijk bedrag over dat niet aan de slachtoffers van de tsunami is besteed. Men wil dat geld voor andere doeleinden gaan gebruiken.
Gewoon bespottelijk dat zoiets mogelijk is.
Dat maakt veel mensen kopschuw om opnieuw bij te dragen voor de mensen in Haiti hoe erg die ook getroffen zijn.
Het houdt gewoon een keer op na het zoveelste schandaal met ingezamelde gelden.
dinsdag 19 januari 2010, 09:36 uur
Het probleem is dus niet dat we te weinig geven, maar dat we te veel geven.
Het lijkt mij dat het te duur is om alle gevers een evenredig deel van het geld terug te geven. Wat wel kan werken is een maximum bedrag per ramp te bepalen. Alles wat extra binnenkomt wordt dan geweigerd.
dinsdag 19 januari 2010, 12:31 uur
Het loopt stilaan de spuigaten uit met die rapportages. Het aantal indicatoren, rapporteringssystemen en assessment tools in de OW sector is gigantisch, op het belachelijke af. Telkens ergens een publiek debat uitbreekt komt er verantwoordingsverplichting bij. Dus ja, er gaat heel veel geld naar bureaucratie in de OWhulp – allemaal bureaucratie om die massa verantwoordingsrapporten te schrijven waar media, burgers en politici blijkbaar om vragen.
dinsdag 19 januari 2010, 15:23 uur
Dan waren de ouderwetse spekpaters toch een stuk efficienter! Die kwamen hoogstens maar 1 x per jaar naar NL, gaven nergens geld aan uit, hadden geen familie te onderhouden, leefden echt tussen de lokale bevolking en bleven zeer lange tijd in hun missiegebied. Kom daar nu nog maar eens om.
dinsdag 19 januari 2010, 16:27 uur
Och, ik heb de ramp in 1953 meegemaakt en ik herinner mij goed dat jaren nadien het ‘Rampenfonds’ nog steeds bestond compleet met een zak met geld waar ze op zaten. Je kon, als je een beetje uitgeslapen was voor alle mogelijke dingen geld daaruit krijgen; ik meen dat er ook ergens een kerkorgel voor is betaald dat meters boven de waterspiegel had gezeten voor een dag of wat. Het werd wél een veel móóier en gróter orgel, dat dan weer wel.
Ik meen dat Koot en Bie er nog een mooie persiflage op hebben gemaakt.
dinsdag 19 januari 2010, 16:53 uur
Van mij mag iedereen geven aan wie hij/zij maar wil.
Zolang het maar vrijwillig is.
Wel is inmiddels duidelijk hoe er geroofd en gestolen wordt bij “goede doelen”.
Neem het Astmafonds waar ik om deze reden ooit uitstapte: TWEE directeuren die (2004) elk anderhalve ton opstreken.
Ik denk er altijd aan als ik die natgeregende sneue collectanten zie.
De Hartstichtings-directeur haalde via de rechter zijn tonnen binnen.
Dan ontwikkelinghulp:
Koenders van de Opbouwdienst(Uruzgan),Herfkens met haar loft in Manhattan, etc!
En hier gaat tenminste 8 miljard belastingopbrengst heen.
Dat had gebruikt kunnen worden voor de ontwikkeling van een vaccin tegen de Q-Koorts voor de geitenhouders en omwonenden ZELF.
(KLINK, CDA vindt dat te duur).
Er komt dan ook geld vrij voor AOW met 65,
een proces tegen Jan Peter Balkenende wegens hoogverraad m.b.t Irak;
de heropening van Rijks- en Stedelijk Museum en wat al niet!
Kortom:
Nederland wordt weer geschikt om in te wonen!
dinsdag 19 januari 2010, 18:17 uur
Het zou mij ook niet verwonderen als het Rampenfonds nog bestaat, een slaperig bestuur, hoop geld op de bank etc.
dinsdag 19 januari 2010, 23:51 uur
Nu we het toch over legers hebben: trek die militairen uit Afghanistan terug en stuur een leger archeologen per kerende post!
woensdag 20 januari 2010, 10:04 uur
Het probleem is dat deze vorm van liefdadigheid/hulpverlening “geprofessionaliseerd” is, met dure managers die worden afgerekend op hoeveel geld ze kunnen binnenhalen. Ook als dat niet nodig is.
Deze instellingen hebben in 2008-2009 allemaal forse beleggingsverliezen geleden (staat helaas niets over in de CBS rapportage, daarvoor verwijs ik naar hun jaarverslagen). Dat is op zich niet erg, maar wél als je bedenkt dat ze in diezelfde jaren ook zijn blijven collecteren met hetzelfde verkoopverhaal over zielige arme mensen.
Ik vindt dus véél belangrijker hoe die hulpverleningsorganisaties zich HIER gedragen, dan daar in Haiti. Hoeveel moet zo’n directeur van zo’n club verdienen, evenveel of meer dan Balkenende? Hoeveel moeten ze uitgeven aan huisvestingskosten, mag dat in een mooi grachtenpand in Amsterdam?
Nee, het is niet zo moeilijk om een gecollecteerde euro in Haiti goed te besteden – er is immers gebrek aan alles. Wat veel belangrijker is, is dat we eens kritisch gaan kijken naar wat ze met die gecollecteerde euros doen zolang die euros nog in Nederland zijn.
woensdag 20 januari 2010, 12:38 uur
Tips aan hulpverleningsorganisaties:
-vraag Westerlingen die al in een bepaald gebied woonden wat de werkelijke behoeftes zijn (dus stuur bijv. geen tandenborstels naar landen waar men takjes van bomen voor dit doel gebruikt)
-koop indien mogelijk lokaal in (lokale groot-/detail-handel profiteren hiervan, lagere prijzen daar, geen hoge transportkosten)
-zet lokale bevolking in bij allerlei werkzaamheden (geef bijv. aldus werkenden voorrang bij voorzien in accommodatie, voedsel, medische zorg). Dan komt er vanzelf veel ervaring onder de lokale bevolking met dit soort werkzaamheden en er komen behalve werkers vast ook werkers-organisators naar boven drijven.
donderdag 21 januari 2010, 13:23 uur
@7 Carel van Eeden
De heer Koenders geeft al….mede namens U. Hij verdubbelt -uiteraard niet prive, maar uit belastingcenten- de giften.
Daar gaat uw vrijwilligheid.
Sinds ik ooit -als armlastige student- meelifte met een officier van het leger des heils in één van de toen duurste Mercedes op de markt, en hij mij toevertrouwde wat hij destijds verdiende (in +/- 1968 een bedrag van bijna fl 250.000) heb ik besloten om geen geld meer te geven aan doelen die niet volledig transparant maken wie in de organisatie wat verdient (en dan bedoel ik geen € 10.000 verdienen met een onkostenvergoeding van € 120.000!).
donderdag 21 januari 2010, 13:29 uur
@5 Harrie Gielen
Zoekt en gij zult vinden. Ze zijn er nog en nemen graag uw/mijn bijdrage aan. Overigens zijn er vergelijkbare protestantse mensen/organisaties.
Moslimorganisaties ken ik niet, maar misschien zijn die er ook?
donderdag 21 januari 2010, 18:17 uur
Het bleek mij niet eens zo eenvoudig om uit te vinden wat de diverse landen/groeperingen op dit moment doen in Haïti (los van het redden van slachtoffers): bijv. puin wordt geruimd door Haïtiannen die daar VN-geld mee verdienen, Israël heeft een noodhospitaal neergezet, de VS richten vluchtelingenkampen op. Maar ik zou zo graag een lijst zien met alle acties tot nu toe! Dan krijg ik misschien een idee wat er de komende jaren nog zal moeten gebeuren. Misschien kan ik dan later wat gerichter een bepaalde organisatie steunen.
vrijdag 22 januari 2010, 11:27 uur
Ik ken mensen die een strafblad hebben door leugens van het Leger des Heils waarbij het ging om speculatieobjecten (onroerend goed): donder die jonge mensen maar het gevang in met onze leugens, als wij onze centen maar opstrijken.
Over het feit waar ik het hier over heb, heb ik op de bewuste dag een exemplaar gekocht van elke Nederlandse krant die ik maar krijgen kon. Er was maar een krant die vertelde hoe het allemaal gegaan was, de rest heeft de leugens van het Leger des Heils gepubliceerd.
zaterdag 23 januari 2010, 11:33 uur
Ok, ik geef het ruiterlijk toe: ik ben jaloers op al die mensen die een hoge post hebben bij een hulporganisatie. Het lijkt me een ideale baan: de hele tijd het idee hebben dat je de halve wereld helpt door ze spullen en geld te sturen en in je achterhoofd het idee hebben dat je de andere helft ook geweldig helpt door hen aan goed karma te helpen d.m.v. ontvangst van hun giften. Verder zou ik me ook een persoon van belang voelen, want al die mensen geven indirect ook een beetje aan mij, al die geldstromen komen mijn kant op. Daar komt bovenop dat ik nog heel vaak reizen mag op kosten van de zaak en dan heel goed ontvangen en behandeld wordt: ze willen mij daar nl. allemaal te vriend houden. Ik kan ook nog eens met mijn talenkennis wapperen, dus eigenlijk is dit de ideale baan. Hier komt, oh wonder, ook nog eens bovenop dat ik goed betaald wordt, terwijl ik het (lees hierboven) toch al zo naar mijn zin had. Ja, ik zou best in die schoenen willen staan, ik zou die reisjes en aandacht accepteren, een goed salaris ook, maar ik zou ook vinden dat er grenzen aan zo’n salaris moeten zitten en ik zou er niet zo veel geld voor willen krijgen als sommigen er nu voor krijgen: al die kinderen die auto’s hebben gewassen, juffen die flessen hebben ingezameld, moeders die koekjes hebben gebakken: ik jakker het er zo door in een buitensporig dinertje voor twee? Jongens, dit kan toch niet.
Het lijkt allemaal mooi, zo’n baan, en ik kan niet ontkennen dat ik het een tijdje geambieerd heb. Maar hoe moet het als je ziet dat je eigenlijk geen “goede werken” verricht daar? Je stuurt bij nader inzien niet de juiste spullen, overbodige zaken, ze komen niet terecht, een inkoper van jouw organisatie heeft een dealtje gesloten met een groothandel om er zelf beter van te worden, je maakt de detailhandel daar kapot, je maakt de landbouw daar kapot, je geeft de mensen de indruk dat die blanken het allemaal wel even komen oplossen en dat ze zelf niet of zelfs nooit de moeite hoeven te nemen….., je creeert behoeftes die er voorheen niet waren (zag ik niet een soort van picknick-manden op het journaal met borden en bestek???)….. IK zou er niet tegen kunnen, IK zou me beroerd gaan voelen, IK zou de boel willen veranderen en verbeteren en daarom zou IK eruit gewerkt worden door het bestuur, want die willen allemaal nog even lekker samen doorslapen en -profiteren.
maandag 25 januari 2010, 16:08 uur
Midden jaren 80 zat ik drie-en-een-halve maand in Bhutan, als privépersoon, hoor, dus niet voor een hulporganisatie. Heb daar o.a. de geldverspillers en grootverdieners van UNDP meegemaakt en Nederlandse ontwikkelingswerkers in “palatial homes” EN de VSO. Sindsdien geef ik alleen maar aan de VSO!
De opbouw van Haïti dient betaald te worden door de USA gezien hun jarenlange negatieve inmengingen aldaar. Frankrijk mag ook wat schokken gezien de door hen indertijd geëiste bovenmatige herstelbetaling na de slavenopstand. Zijn ze, als land, ook van die morele schuld af.
Daarna dienen de Haïtianen zelf flink de handen uit de mouwen te steken. Ik kan me de verslagenheid voorstellen en snap dat de uitzichtloosheid van generaties die mensen niet tot actie aanzet.
Echter op het Russische nieuws was er een arts die zijn verbazing uitsprak over de lamlendige houding van de Haïtianen in vergelijking met de Indonesiërs die hij had meegemaakt vlak na de tsunamiramp. Die gingen onmiddelijk zelf aan de slag en hier bleef iedereen gewoon wachten op de hulp. Weet niet precies wat ik hiervan moet denken, maar te denken geeft het wel.
Gegroet, Edmond V.O. Katusz