JPB en de kwadratuur van de Europese sterrencirkel
Eerlijkheid in de politiek is een groot goed, maar er zijn momenten dat het de kortste weg is naar het niet realiseren van afgesproken doelstellingen. Die ontbreken op dit gebied overigens. Regering en parlement debatteren nooit over het belang van Nederlanders op hoge internationale posten. Dat wordt aangenomen. Was het goed voor Nederland dat Den Haag regelmatig een secretaris-generaal van de NAVO leverde? Zorgde het voor extra invloed, of meer verplichtingen?
Als JPB de eerste voorzitter van de Europese Raad wordt, zal dat niet zijn omdat de andere lidstaten van hem charisma en politiek leiderschap verwachten. De BBC, niet de minste omroep, duidde hem aan als premier van Denemarken. In het Newsnight-onderdeel over de kwestie viel zijn naam donderdag niet. Elders in Europa ging zijn naam laat circuleren. Dat hoeft Balkenende’s kansen niet te drukken, maar op een sterk Europees imago duidt het niet.
Dit is een ‘insider game’. Kandidaten komen vrijwel steeds uit de eigen rangen van regeringsleiders en ministers van buitenlandse zaken. De premier heeft dat spel gedisciplineerd gespeeld. Door nooit te beloven dat hij de lokroep van Brussel zou weerstaan hield hij de weg open, zonder hardop te solliciteren. Zijn enige jokkertje het ‘flauwekul’-antwoord. Verre van.
Resteren nog een paar kleine vragen. Gesteld dat het doorgaat, is het goed voor Europa? Is het slecht voor Nederland? En, moeten er nieuwe verkiezingen komen?
Ook na inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon ontstaan er geen Verenigde Staten van Europa. De EU is een multi-lat-relatie van landen die wel de achterdeur delen maar erg gesteld zijn op hun eigen voordeur. Er komt nu een nieuwe tuinman die moet zorgen dat de heggetjes tegelijk worden geknipt. Hij mag daar ook met niet-Europeanen over praten, maar samen met de nieuwe chef buitendienst.
Lees in het Verdrag JPB’s taakomschrijving: de voorzitter ‘leidt en stimuleert de werkzaamheden van de Europese Raad’, ‘bevordert de samenhang en de consensus binnen de Europese Raad’ (,,Nicolas, luister je naar wat Angela over Turkije zegt?”) en: ‘legt na afloop van iedere bijeenkomst van de Europese Raad een verslag voor aan het Europees Parlement’. Moet ie iedere keer z’n beste wedstrijd spelen.
Waarom denkt men o.a. aan JPB? De redenen zijn het spiegelbeeld van waarom Blair het niet mocht worden: charisma, uit groot land, nu al bekend in de hele wereld. Het ook genoemde contra-Blair argument, te veel geassocieerd met de Irak-oorlog, geldt in mindere mate ook voor JPB. Wel rustig dat het onderzoek van de commissie-Davids naar de Nederlandse betrokkenheid bij die oorlog nog even niet af is.
Er is ook rekenkunde. De drie hoogste Europese posten (Commissie-voorzitter, Raadsvoorzitter, Buitenland-persoon) moeten zo verdeeld worden dat het zuiden, het oosten en het noordwesten aan de bak komen, en twee moeten naar centrum-rechts en één naar centrum-links. Toen links in Europa deze week besloot te mikken op de buitenlandstoel, viel Blair af voor de voorzitterspost (soms ‘president’ genoemd).
Als genoeg linkse zwaargewichten Blair hadden gewild, was deze keus natuurlijk niet gemaakt. Maar toen het zo liep, hadden de christendemocraten de voorzittersbaan op zak, naast de Commissie-baan van Barroso. De noodzaak van een vrouw en een oostblokker kan Balkenende de baan nog kosten.
In alle gevallen vervult de gang van zaken je met ongeduld. ‘Lissabon’ vergroot de slagkracht en het democratisch gehalte van de EU, maar het duurt lang voordat deze nieuwe EU-kopstukken kiezerslegitimiteit hebben. Tot die tijd is het woord aan vrij anonieme compromisbouwers. Maar, zoals Philip Stephens vrijdag in de Financial Times schreef: ,,The future or the museum? Europe’s moment of choice’. Er is nú werk aan de winkel. China wacht niet.
De kritiek die al jaren op Balkenende’s premierschap bestaat, maakt zijn vertrek minder dramatisch. Het kan niet zo zijn dat hij een grijze muis is die geen leiding geeft én dat zijn vertrek zo ingrijpend is dat er nieuwe verkiezingen móeten komen. De vice-premiers Bos en Rouvoet hebben de minister-president erop gewezen dat Brussel mooi en eervol is, maar dat het land in deze crisis een stabiel kabinet nodig heeft. Het hele kabinet ziet hem liever blijven.
Toch is de afweging voor Wouter Bos als PvdA-leider nog iets ingewikkelder. Verkiezingen-nu is gezien de rampzalige peilingen geen lokkertje. Bovendien kan Bos met een nieuwe premier annex CDA-leider misschien zaken regelen die met JPB stroef lagen. Grootste voorbeeld: hypotheekrenteaftrek. Maxime Verhagen, de verwachte opvolger in het Torentje, staat bekend als hard maar ideologisch soepel.
Tijdens de laatste verkiezingen beloofde Wouter Bos dat hij premier óf oppositieleider zou worden. Hij werd toch vice-premier omdat hij meende ín het kabinet het meeste te kunnen bereiken voor de sociaal-democratie. Dat werk is niet af. De AOW-leeftijd is net verhoogd. Om de schade bij een deel van de achterban te beperken zijn nog een paar ‘linkse’ bezuinigingen nodig als in het voorjaar de heroverwegingsvoorstellen komen.
Den Haag zonder JPB biedt kansen op een nieuw spel. En als hij blijft kan blijken dat hij door alle Brusselse lof tot staatsman is gegroeid. De kwadratuur van de EU sterrencirkel lijkt wel een binnenlandse win-win situatie.
zaterdag 31 oktober 2009, 13:29 uur
“…..maar op een sterk Europees imago duidt het niet.”
Nee, en hoe raar het moge klinken, dat zou nou juist wel eens in zijn voordeel kunnen werken.
zaterdag 31 oktober 2009, 13:36 uur
Er kleeft een groot gevaar aan ‘president’ Balkenende wat ik maar weinig terug zie in de media.
De man is chantabel!
Er is natuurlijk het dossier Irak, waar de Britten die hoogst waarschijnlijk de minister van BUZA gaan leveren alles vanaf weten, wat wij in Nederland nog steeds niet officieel mogen weten, dat er een hoop niet klopt en meneer Balkenende nog wat heeft uit te leggen, hoef je de Britten niet te vertellen, ze zullen van tijd tot tijd ‘president’ Balkenende fijntjes aan dit hoofdstuk herinneren, vooral op momenten dat het de Britten politiek gezien goed uit komt.
Maar ook de Catshuis-brand kan nog wel eens een molensteentje blijken.
Wie herinnert zich nog het zure gezicht van Balkenende toen bij zijn eerste kabinet bleek dat het Catshuis verbouwdt ging worden en hij voorlopig niet over dit statussymbool kon beschikken?
En toen vlak voor het voorzittersschap van de EU de verbouwing bijna klaar was, maar niet op tijd klaar zou kunnen zijn, er brand uitbrak, vroeg ik me af of gezien het de ijdelheid van Balkenende hij misschien niet iets te veel druk op zijn ambtenaren heeft gezet, met tot gevolg het overtreden van regels en een dode schilder. Verwijtbaar indien waar? JA!
Het hoeft zo niet gegaan te zijn, helaas heeft Balkenende er in de tussentijd met hulp van de landsadvocaat er alles aan gedaan die indruk vooral niet weg te nemen, beseft Nederland wel welk risico zij loopt met deze ‘zwakke’ president? De geheime diensten van de grote landen hebben echt wel een profieltje van JP liggen en weten precies hoe ze balkenende kunnen manipuleren. Willen we dat? ik niet in ieder geval.
Overigens loopt niet alleen Nederland maar ook Europa een groot risico met zo’n zwakke ongekwalificeerde ‘president’, Azië en Zuid-Amerika wachten echt niet op Europa, Amerika zal onder Obama nog meer dan onder Bush handelen met niet-Europese mogendheden en China is al heel lang bezig zijn eigen plan te trekken. Of je je nu een Europeaan voelt of niet om te overleven heb je Balkenende juist niet nodig
zaterdag 31 oktober 2009, 14:09 uur
In Opklaringen schrijft MC dat de vicepremiers Premier Balkenende graag in het team houden vanwege de moeilijke beslissingen van een kabinet in crisistijd. Indien B naar Brussel vertrekt op uitnodiging van een “hoger gezag” hoeven er geen verkiezingen gehouden te worden en kan het model Verhagen/Van Geel snel ingevuld worden. Ingewerkte krachten waar snel(ler?) zaken mee gedaan gewerkt kan worden. Er is immers geen (premier)crisis. Is het nu werkelijk erg als B nu zou weggaan? Het lijkt mij van niet. De studies van de bezuingingscommissies komen pas na de verkiezingen en besluitvorming zal voor/na de zomervakantie rond moeten zijn. Op dit moment gebeurt er vrij weinig. Het argument van Bos en Rouvoet is dus niet overtuigend. Wel zou bij hen een andere optie kunnen meespelen namelijk dat uit het Irakonderzoek van de cie Davids, te voozien in januari, een voor B zo’n beschadigend scenario naar voren komt dat B alsnog moet aftreden dan wel als aangeschoten door het politieke leven moet. Brussel is al vergeven en B staat dan met lege handen. Voor Bos is dat electoraal interessant. In feite ligt het belang van Bos en Rouvoet vooral in het nog even laten voortduren van het premierschap van B. Belangrijk neveneffect is dat B wellicht met de PVV a la de LPF het na de reguliere verkiezingen op een accoordje gooit. Verhagen en Van Geel zullen minder snel geneigd zijn dat te doen zo schat ik in. Waar? Het zou zo maar kunnen.
R. van Onselen
zaterdag 31 oktober 2009, 14:20 uur
Is die Balkenende norm eigenlijk gekoppeld aan de persoon JPB? Dat biedt dan wel hoop voor managend Nederland.
zaterdag 31 oktober 2009, 14:54 uur
De BBC politieke satirekwis “Have I Got News For You” had gisteravond verrassend nieuws: naast Blair en Juncker zijn er vele kandidaatjes. Of nee…, is het er toch slechts 1? Het is te leuk om hier weg te geven, dus kijk vanavond of maandagavond naar de de herhalingen op BBC2.
zaterdag 31 oktober 2009, 18:15 uur
Nou begint er zowaar een gevoeletje van trots in het land voor te gloeien bij het idee dat er toch maar mooi iemand uit ons Calimerolandje de hoogste politieke voorzitter in Europa kan worden. Door anderen wordt het wegpromoveren van Balkenende stilzwijgend gevierd, waarbij degenen die Europa een warm hart toedragen er niet goed uitkomen.
Maar waarom zouden we hem (laten) wegpromoveren terwijl de redenen voor wegdegraderen talrijker zijn? De hoofdreden dat hij nog steeds kabinetten mag aanvoeren, is toch vooral dat het niet snel onstuimige cda zo gewend is geraakt aan hem en de macht die hij steeds weet te verkrijgen (of veroveren). Na het winnen van verkiezingen en formaties houdt het al snel op.
Dat gaat Europa ook merken. En dan worden we wederom op die pleefiguur aangekeken, maar nu vijf jaar lang.
Gelukkig zal het zover niet komen. Een weinigzeggende christendemocraat uit een niet zo nieuwe en niet zo grote lidstaat is immers net benoemd tot hoogste politieke ambtenaar. Barosso. En om nou precies net zo’n type voor dezelfde periode tot hoogste politieke voorzitter te hebben, dat is wat te veel van het niet-goede.
Dan moeten wij zelf ons probleem met Balkenende maar oplossen.
zaterdag 31 oktober 2009, 18:19 uur
Het enige juiste antwoord van iemand die het zo bevlogen had over fatsoen en normen en waarden zou zijn geweest: “no comment”, “Daar kan ik geen uitspraken over doen” of “Ik heb hierover geen mededeling”.
Niet het gelieg en gedraai wat zich nu afspeelt. Met het geven van bovengenoemde antwoorden zou het gespeculeer alleen maar terugslaan op hitsige journalisten die coute que coute een primeurtje willen hebben.
Maar de geloofwaardigheid van de ondervraagde zou blijven staan, omdat eenieder toch wel begrijpt dat er vragen zijn die niet beantwoord kunnen worden.
Niet dat daar na al die jaren geklungel nu zo veel van over is, maar toch …
zaterdag 31 oktober 2009, 23:19 uur
De EU spraakverwarring zal compleet zijn met Balkenende als de mechanische marionet van Merkel, Sarkozy en Brown:
“U spreekt met de antwoord-automaat van de EU”. Wilt u antwoord op uw vraag wat de EU van Rusland vindt kies 1. Merkel. Wilt u weten wat de laatste EU echt denkt kies 2. Sarkozy. Wilt u oorlog? kies 3. Brown.
Kwartetten om de macht kunnen ze goed bij het CDA dat compliment wil ik ze geven.
Macht smaakt altijd naar meer en zo komt JP mogelijk onder zijn verantwoording uit die hij over nog heel wat nationale en internationale zaken heeft af te leggen.
zondag 1 november 2009, 18:59 uur
Het enige dat ik hem wil vragen is of hij de groetjes wil doen aan Leonardo.
Het gesteggel over het voorzitterschap boeit mij eigenlijk niet zo. Wat ik fijner vind om te weten is wie de nieuwe hoge heer wordt van het buitenlandse gebeuren.
Balkenende naar Europa….koninklijke klasse.
Veel plezier,
maandag 2 november 2009, 08:58 uur
Het is de eerste keer dat ik het juiste verhaal lees dat JPB buiten NL niet zo bekend is en Chavannes trekt er de juiste conclusies uit.
In de mediahype, van links tot rechts en op de staatsomroep worden we doodgegooid met reclame voor deze JPB die het land onbestuurbaar heeft gemaakt en nu ineens zo geschikt zou zijn als ‘president van de EU’.
Natuurlijk is een superlichtgewicht als JPB aantrekkelijk voor Merkel en Sarkozy en dat zal dan ook de enige reden zijn dat hij het inderdaad wordt, als hij het al wordt.
maandag 2 november 2009, 10:10 uur
1. Juist Balkenende’s kleurloosheid, gebrek aan profiel (als niemand kent kun je ook niet controversieel zijn) en jarenlange ervaring als regeringsleider maakt hem uitermate geschikt voor deze ceremoniele baan. Als president van Europa wordt hij in ceremoniele zin de baas van Beatrix — ha ha.
2. Ik zie niet zo goed in waarom Nederland hoge buitenlandse posten moet bekleden als die Nederlanders ófwel geen macht hebben (zoals de president van Europa) of wel macht hebben (zoals de Commissaris voor de Mededinging) en dan meedogenloos blijven tegenover staatssteun aan Nederlandse financiele instellingen, terwijl Italiaanse en Franse instellingen er zomaar mee weg komen. En wat heeft de vorige Secretaris Generaal van de NAVO daar eigenlijk voor Nederland uitgesleept? Behoudens bewijs van het tegendeel zie ik eigenlijk maar één voordeel voor dergelijke hoge banen voor Nederlanders: hun eigen portemonnee.
3. Ik zie geen reden voor nieuwe verkiezingen op dit moment, al zou het mij partijpolitiek wel goed uitkomen – ik stem altijd liberaler dan dit kabinet ooit zal kunnen worden. De reden waarom ik geen noodzaak voor nieuwe verkiezingen zie, is dat er geen breuk in de coalitie is en dat er geen conflict is tussen het kabinet en de meerderheid van de Tweede Kamer. Alleen in dat laatste geval is een nieuwe ronde verkieizngen noodzakelijk.