Maatwerk voor de massa
Minister Plasterk heeft in Twente een pleidooi gehouden voor het laten versmelten van universiteiten en hbo-opleidingen. Het onderscheid is achterhaald. Te veel studenten aan universiteiten willen een beroep-zonder-onderzoek gaan uitoefenen. Een deel van de hbo-studies zit dicht tegen de universiteit aan:
Is er echt zo’n fundamenteel verschil tussen fysiotherapie en bedrijfskunde? Er ontwikkelt zich verder een reële behoefte aan toegepast onderzoek in het HBO.
Daar staat tegenover dat veel hbo-studenten met een mbo-achtergrond niet ver komen. De studentenbevolking is zo divers dat de huidige tweedeling niet meer voldoet. Bovendien:
Veel jongeren zien zich gedwongen te jong een studie te kiezen en kiezen daardoor verkeerd; het zou beter voor ze zijn om een bredere studie te beginnen, en later te specialiseren.
Kortom, het systeem moet op de schop. Een stelselwijziging. De commissie-Dijsselbloem waarschuwde daartegen. Het zou verkeerd zijn de lessen van die commissie zo uit te leggen dat je helemaal niet meer mag hervormen, zegt de minister in De Volkskrant. Alleen niet meer ondoordacht en zonder draagvlak.
Blijft dat er niet veel extra geld voor al die extra studenten is. De ervaring leert dat stelselwijzigingen in dit land vaak uitlopen op bezuinigingen.
De bond van hogescholen juicht. Die willen al zo lang mee opstromen in de vaart der volkeren. Met hun lectoraten hebben zij al onderzoeksafdelingen trachten op te richten. De Hogeschool InHolland en de UvA zijn al samengegaan.
Juist uit die eerste praktijkvoorbeelden blijkt dat het makkelijker gezegd dan gedaan is. Plasterk roept op tot maatwerk. De HBO Raad zegt het hem na. Maar de massaliteit van de Amsterdamse samenwerking in het hoger onderwijs maakt het tot een vrij theoretisch excercitie. Maatwerk is niet direct de ervaring die studenten als eerste noemen.
De Verenigde Staten wordt ook nu weer als voorbeeld genoemd waarom dit een goed idee is. Eén hoger onderwijs lukt alleen als je ook kwaliteitsverschillen bij de naam mag noemen. Van studenten, docenten en opleidingen. En niet de schijn hoeft op te houden dat alles en iedereen even goed is. Dat leert het Amerikaanse voorbeeld wel.
Aan de Universiteit van Californië, die de minister als voorbeeld noemt, is Berkeley de beroemdste instelling, met de meeste beroemde opleidingen. San Diego en UCLA zijn op weer andere vakken uitstekend, Davis is een stapje minder, Riverside en Merced weer wat minder befaamd, enzovoort. Als we naar dat soort flexibiliteit toegaan, met community colleges die het beste uit kansarmen halen, met gevarieerde eindbestemmingen naar talent, belangstelling en wilskracht, dan heeft Plasterk iets te pakken.
En het is allemaal door de staat én de studenten gefinancieerd. Het bijna-faillissement van de staat Californië kwam hard aan bij de UC. En het collegegeld mag er wezen. ‘Een universitaire studie is een investering voor het leven’, staat op de admissions-pagina. In Berkeley kost een jaar studeren tussen de $5000 en $18.000, plus campuskosten, wonen en eten. Collegegelden voor studenten van buiten Californië en bij private universiteiten gaan meer richting $30 à 40.000.
maandag 31 augustus 2009, 23:05 uur
Wanneer je het hebt over te vroeg kiezen door jongeren, dan geldt dat vooral al in het voortgezet onderwijs. Jonge kinderen van rond de 14 jaar die al een profiel moeten kiezen. Waar gaat dat over?
Maar ook: hoe houdt een ‘diploma’ zijn waarde? Zo merk ik zelf dat mijn hbo-diploma behaald in 1982 een deel van zijn waarde verloren heeft. ‘Bijscholen’ kan met deelcertificaten in het mbo. Vreemd genoeg geldt mijn diploma daar nog wel. Oftewel: met mijn onderwijsbevoegdheid zou ik mezelf les mogen geven. Het werk maar ik mezelf voor mag opleiden mag ik alleen niet doen.
maandag 31 augustus 2009, 23:11 uur
L.S.,
Er is nog een belangrijkere vraag dan het collegegeld: Mogen universiteiten (colleges?) straks ook studenten weigeren? Me dunkt dat dat het essentiële ingrediënt is als je een University of California-achtig scala wilt. Niet iedereen kan aan Berkeley studeren, en omdat ze de beste studenten en de beste docenten eruit kiezen, kunnen ze de beste zijn.
Wie heeft trouwens bedacht dat het de taak van de universiteit is om studenten op te leiden voor een beroep? Was dat nou net niet de taak van het Hoger Beroeps Onderwijs?
dinsdag 1 september 2009, 10:15 uur
Liever niet nog een ingrijpende stelselwijziging, bedacht vanuit hun ivoren toren door 1200 beleidsambtenaren op het Ministerie van Onderwijs, die één ding gemeenschappelijk hebben: ze hebben nog nooit zelf onderwijs gegeven.
De Mammoetwet was de eerste structurele stap in de verloedering van het onderwijs in Nederland, en daarna zijn er nog vele rampzalige ingrepen gevolgd.
Nog zo’n rampzalige ingreep kunnen we ons niet veroorloven, zeker niet als die “geleid” zou moeten worden door een minister zonder enige visie en daadkracht.
dinsdag 1 september 2009, 10:27 uur
Daar gaan we weer , een nieuw organisatiemodelletje of te wel een nieuwe eierschaal/dop, voor/door de Werkers op het ministerie is er weer jaren werk bedacht , helaas wil onderwijs méér kwaliteit gaan bieden dan moet in de eerste plaats naar de inhoud worden gekeken. En dat is moeilijk , verbeteringen zijn geen spotlights genererend , gaat langzaam en ik vraag me af of de Werkers op het ministerie dit wel kunnen uitvoeren qua capaciteiten. Van Plasterk valt het me tegen dit roeptoeterige voorstel.
dinsdag 1 september 2009, 10:41 uur
Na de wederopstanding van Jesus (dus al heel lang geleden) hebben de sociaal democraten het aanleenrecht mbt onderwijs opgeeist. Met alle gevolgen vandien (Mammoetwet etc)desastreuze verhoudingen in de klaslokalen waar docenten vaak geterroriseerd worden. Ik vind het zolangzamerhand tijd worden dat de PvdA GL geboycot moeten worden als we het hebben over Onderwijs & Wetenschap. Hiermee heb ik niet gezegd dat zij de consequenties van hun wanbeleid dienen te ontlopen.
dinsdag 1 september 2009, 10:56 uur
Een hervorming van het hoger onderwijs lijkt mij een mooie kans om een nieuw verschil te maken tussen HBO en WO. Momenteel is het kenmerkende verschil tussen HBO en WO louter het niveau.
Volgens mij kan veel teleurstelling bij studenten en potentiële werkgevers worden voorkomen door te erkennen dat sommige opleidingen op het hoogste niveau toch het karakter hebben van beroepsopleidingen: medicijnen, rechten, farmacie. Omgekeerd is het niet ondenkbaar dat sommige opleidingen van het huidige HBO geen echte beroepsopleidingen zijn (= opleiding voor een specifiek beroep), zoals bijv. een bedrijfskunde-opleiding.
Voor beroepsopleidingen zijn keuzevakken niet zo zinvol, maar voor een wetenschappelijke opleiding, ook aan het huidige HBO, is juist een brede (en dus wellicht minder diepe) oriëntatie geboden.
Medische studenten zijn menigmaal verbaasd dat zij vooral worden opgeleid in het uitvoeren van protocollen, en niet zoveel vragen moeten stellen naar wetenschappelijke achtergronden. Het zou geen kwaad kunnen tevoren te benadrukken dat de opleiding eigenlijk een beroepsopleiding is, en dat de wetenschappelijk geïnteresserden beter humane biologie kunnen gaan studeren.
Voorzover een rechtenstudie opleidt tot de typische juridische (toga-)beroepen, is het stellig een beroepsopleiding (althans de vooropleiding daartoe). Daarnaast is er behoefte aan breder georiënteerde juristen. Zelfs van een beleidsambtenaar wordt verwacht dat hij of zij een breder inzicht heeft in toepassingesgebieden van het recht, terwijl een ultieme “technische” vaardigheid op pakweg het terrein van het procesrecht hier niet nodig is.
Promoveren is logischerwijze gekoppeld aan een wetenschappelijke opleiding. Maar dat zou dus ook heel goed een wetenschappelijke HBO-opleiding kunnen zijn.
dinsdag 1 september 2009, 10:56 uur
Plasterk snapt dus niet de essentie van het verschil tussen de beide onderwijsrichtingen: op de hbo leer je stampen, op de universiteit leer je problemen bediscussieren en zelf oplossen. Door deze twee werelden te versmelten gaan we zeer noodzakelijke vaardigheden verliezen, met alle gevolgen van dien.
dinsdag 1 september 2009, 11:25 uur
Daarnaast is het toch absurd dat een student die van het MBO afkomt op kosten van de overheid nog een HBO studie krijgt, echter een afgestudeerde HBO student moet zelf betalen wanneer hij/zij gemotiveerd is om nog door te studeren,(bachelor en/of master)aan de universiteit. Nederland wilt toch hoog opgeleid blijven? En qua financien, de statistieken liegen er niet om waar de meeste ‘drop out’is van studenten.
dinsdag 1 september 2009, 16:20 uur
Beginnen met een brede basisopleiding en dan later specialiseren lijkt me een goed idee. Het voorkomt dat aankomend studenten zoals nu aan een studie beginnen zonder een flauw benul te hebben van wat ze ermee willen en of het ze eigenlijk wel interesseert (denk aan studies als psychologie, recht, en bedrijfskunde). Op het moment dat dan blijkt dat een oprechte interesse in dat specifieke vakgebied een voorwaarde is, haken ze af, met alle financiële gevolgen van dien.
Op het hbo zitten we met het probleem van de niveauverschillen. De aansluiting vanuit het mbo blijkt vaak te moeilijk, terwijl ex-vwo’ers die graag een praktische opleiding willen doen te weinig uitgedaagd worden. Dit zou opgelost kunnen worden door meer maatwerk te bieden en bijv. de slimme hbo’ers een verzwaarde hbo-studie te laten doen die hen extra uitdaagt, zonder dat de praktijk uit het oog verloren wordt.
@ Bep de Jong
“Op het hbo leer je stampen, op de universiteit leer je problemen bediscussiëren en zelf oplossen” zegt u. Welnu, volgens mij is het niet Plasterk die de essentie niet begrepen heeft, maar u. Persoonlijk heb ik beide onderwijstypes meegemaakt en ik kan u zeggen dat hbo’ers kritische en praktische mensen zijn die zich bij een probleem steeds afvragen: wat kunnen we hieraan doen? Wat werkt echt? Sluit het aan bij de mensen om wie het gaat? Wat gaan we daadwerkelijk DOEN met die onderzoeksresultaten die binnenstromen vanuit de universiteit? Met stampen heeft dat alles niets te maken. Onderzoek is belangrijk, zonder twijfel, maar iemand moet het vertalen naar de dagelijkse, menselijke praktijk en dat is wat er gebeurt op het hbo.
dinsdag 1 september 2009, 17:20 uur
In essentie zijn fysiotherapie en bedrijfskunde allebei een opleiding, met aanmerking dat bij de eerste opleiding nog mensen zitten met passie voor het vak. Bedrijfskunde moet je apart zien van de universiteit, dit zijn de managers in spé zonder enige ontwikkeling. Een studie als economie is daarentegen niet te vergelijken met fysiotherapie. Wat ik denk is dat men per studie beter kan kijken naar de motivatie van de student. Een opleiding als bedrijfskunde kiest men om één simpele reden: een dikke bankrekening. Vier jaar stampen en je doel bereiken. Daarom lijkt het op HBO-niveau, terwijl een ‘echte’ academicus verder kijkt dan zijn neus (portemonnee) lang is.
dinsdag 1 september 2009, 18:21 uur
Ik had altijd een hoge pet op van de columnist Plasterk, maar deze politieke ballon is ten hemel schreiend.
Het is bovendien een oud idee dat de PvdA zo nu en dan weer eens van stal haalt en dat met naieve ogen kijkt naar het Amerikaanse systeem van ‘gelijkheid’ voor iedereen.
Het verschil tussen verschillende opleidingen, de vooropleiding (havo, vwo etc)van de studenten zijn reeele zaken die een doel dienen.
Het is prima om te streven naar gelijkheid in waardering voor iedereen, maar het is complete onzin om dit te willen bereiken door het onderwijs geforceerd gelijk te stellen. Door te ontkennen dat er terechte verschillen zijn in opleidingen en dat studenten, hun doelen, behoeftes en capaciteiten daarbij ook van elkaar kunnen verschillen.
Gelijke waardering zeker, maar afschaffen van opleidingsniveaus? Dom plan.
woensdag 2 september 2009, 04:49 uur
ik zou voorstellen om te beginnen met het systeem van Community Colleges en dan op basis van een Pilot Program.
If successful hervormingen kunnen dan eventueel geleidelijk
ingevoerd worden. Veel success, from San Diego Ca.
maandag 7 september 2009, 17:43 uur
Beste J.Pol,
Ben jij zelf een academicus? Je kortzichtige redenatie geeft mij plaatsvervangende schaamte. Iemand die de feiten niet kan noemen en op een dergelijke niet onderbouwde wijze verschillede waarden verkondigd kan ik in elk geval niet serieus nemen. Misschien inderdaad beter als je ver van de praktijk blijft.
Groeten student business administration
dinsdag 29 september 2009, 23:52 uur
J. Pol,
Ik studeer nu zelf ook Bedrijfskunde, en herken mij hier helemaal niet in. Misschien dat u zelf gefrustreerd bent over het feit dat in het nieuws de ‘graaicultuur’ vaak genoemd wordt. Dat is echter geen reden om elke student Bedrijfskunde te bestempelen als iemand die alleen maar 4 jaar studeert voor een dikke bankrekening.