Winst- en verliesrekening van zes jaar touwtrekken over Irak
Zo, Irak zit weer even opgeborgen in de doos waarop staat: Afblijven! Er waren daarginds toevallig verkiezingen, maar met Bagdad en omstreken had het debat in de Tweede Kamer deze week niets te maken. Dit ging over Nederland en de manier waarop politieke leiders hier verantwoording afleggen. En bij voorkeur niet.
Om bij het eind te beginnen. Minister-president Balkenende is er zonder twijfel van overtuigd dat hij zich jaar in jaar uitslooft om het Nederlandse belang te dienen. En dat alle afwegingen, contacten en gegevens die in 2003 leidden tot politieke steun aan de Amerikaanse bevrijdingsoorlog in Irak, beter geheim kunnen blijven. Er zullen vruchten van buitenlandse spionage bij zitten. Den Haag wil een betrouwbare partner blijven.
Met andere woorden: het is een gerechtvaardigde opstelling om onderzoek naar die beslissing zo lang mogelijk te vermijden. Dat kan hij niet hardop zeggen, hij moet het zelfs ontkennen. Anders werkt het niet. Alleen al de economische crisis rechtvaardigt het weghouden van politiek brandbaar materiaal bij de pyromanen van parlement en pers.
Belangrijke beslissingen neemt een kabinet op uiteenlopende, soms tegenstrijdige gronden. Vaak ontbreekt een compleet overzicht van de relevante feiten. Dat geldt ook voor de beslissing om onderzoek af te houden. Vervolgens wordt de verkoop van zo’n beslissing ter hand genomen. Dat gebeurt niet noodzakelijkerwijs met dezelfde argumenten.
Sinds 2003 volgt Balkenende een redenering die stoelt op de optelsom van Saddams overtredingen van VN-resoluties. Dat de Veiligheidsraad als enige gerechtigde daar niet de consequentie aan verbond dat oorlog geboden was, heeft het Torentje nooit tot een andere verkoopstrategie gebracht. In Washington en Londen werd het resolutieverhaal al jaren geleden ingeruild voor andere Powerpoints.
Het siert de Nederlandse minister-president in zekere zin dat hij bij zijn verhaal blijft. Oorlog zonder uitnodiging is niet de geringste beslissing voor iemand in zijn functie. Balkenende c.s. meenden dat het verstandig was de Amerikanen in Irak te steunen. Mondjesmaat, maar toch. De Al-Qaeda-connectie was altijd onzin, maar een Nederlands kabinet kon tot die keuze komen. We rijden al jaren Amerikaans.
Als die operatie-weg-met-Saddam soepel was verlopen en Irak inderdaad de beloofde welvarende Arabische democratie was geworden die de ster van Bin Laden deed verbleken, dan was er waarschijnlijk weinig meer over gezegd. Maar de oorlog werd een symbool van een Amerikaans regime dat de democratische rechtsstaat een slechte naam bezorgde.
De Verenigde Staten hebben sindsdien met pijn en moeite de rug gerecht. Essentiële elementen van de toedracht zijn door journalistiek en parlementair graafwerk zichtbaar geworden. In Londen is de facelift van de Irak-argumenten intussen ook goeddeels onthuld. Alleen Nederland, met zijn minuscule betrokkenheid, houdt het gevoel dat er meer te weten valt over die episode.
Een commissie onder voorzitterschap van de vorige president van de Hoge Raad krijgt nu negen maanden tijd om alles te zoeken wat er te weten valt. Het moet blijken welke spanningsbogen binnen die commissie ontstaan als daar vooraanstaande oud-politici in komen. De ene oud-minister kijkt welwillender naar zijn opvolgers dan de andere. Maar stel, die commissie laat zich niet afschepen en doet geweldig werk. Het hele verhaal staat straks op papier.
Heeft premier Balkenende dan zijn zin? Als er niets uitkomt, en hij weet dat nu al, dan had hij het volk jaren geleden in het archief kunnen toelaten. Dus er zullen wel wat dubieuze telefoontjes (voorzover vastgelegd) en door deskundigen tegengesproken redenerinkjes boven tafel komen. Niks schandelijks. Portret van een politieke impulsaankoop.
Dan weten we dat oud-onderminister van Buitenlandse Zaken Richard Armitage toch gelijk had met zijn herinnering aan het impliciete verband tussen Nederlandse deelname en de NAVO-directiepost. Hij is trouwens ook de man die zijn mond voorbij praatte en columnist Robert Novak vertelde over Valerie Plame, de ambassadeursvrouw die voor de CIA spioneerde naar massavernietigingswapens. Een beetje een heethoofd.
Kenners van de VU-ziel vermoeden dat Balkenende het meest dwarszit dat aan de zuiverheid van zijn motieven wordt getwijfeld. Begrijpelijk. Maar hij werkt in de politiek, waar in 2010 de gemeenteraadsverkiezingen vrij snel volgen op publicatie van het rapport-Davids. Dan wordt hij afgerekend op zijn karakter, althans de bijbehorende beeldvorming.
Er is meer. Voor de politieke winst- en verliesrekening van een minister-president tellen ook de staatsmanpunten mee. Die verdient hij door af en toe boven korte termijnpolitieke eigenbelang uit te stijgen. In dit geval was ieder moment van de waarheid in verleden of heden beter dan een uitgesteld moment in de toekomst. Zeker als het achteraf een stomme of een overbodige beslissing was.
President Obama zei dinsdagavond ‘I screwed up’ toen zijn man voor hervorming van de Amerikaanse gezondheidszorg, Tom Daschle, zich had moeten terugtrekken. Die tegenslag is groter voor Obama dan een eventuele diplomatieke fout van zes jaar geleden in de Nederlandse verhoudingen. Waarom lukt dat Balkenende dan niet? Een deel van de verklaring zit misschien in het fascinerende proefschrift waarop de militair historicus Christ Klep deze week promoveerde in Utrecht.
In Somalië, Rwanda, Srebrenica. De nasleep van drie ontspoorde vredesmissies (uitgeverij Boom) concludeert Klep aan de hand van een Canadees, een Belgisch en een Nederlands voorbeeld dat het aan militairen én politici zeer grote moeite kost om verantwoording af te leggen. Vooral politieke leiders nemen hun toevlucht tot nobele intenties en te weinig feiten vooraf. Zij moeten ertoe worden gedwongen om de verantwoordelijkheid openlijk te dragen als het misging.
Wie kan bewindspersonen daartoe dwingen? Precies, het parlement. Maar dat schuilt monddood onder een klamme deken van coalitieverplichtingen. Alleen een staatsman kan die impasse doorbreken. Balkenende houdt zijn kans op het hogere. Of houdt hij rekening met een afloop zoals die van het Srebrenica-onderzoek? Toen viel het kabinet-Kok, vrijwel posthuum.
zaterdag 7 februari 2009, 11:39 uur
“… Vervolgens wordt de verkoop van zo’n beslissing ter hand genomen. Dat gebeurt niet noodzakelijkerwijs met dezelfde argumenten. …”
Mij lijkt dit misleiding van de kiezers.
Voor de kiezers zit er niets anders op dan de voor- en nadelen van een besluit zelf af te wegen, onafhankelijk van de argumenten van een regering, partij of parlementslid.
zaterdag 7 februari 2009, 14:26 uur
Eens met de essentie dat de hele discussie een groot gebrek aan staatsmanschap heeft getoond,overigens ook van een deel van het parlement,zowel regeringspartijen als groot deel oppositie.De samenstelling van de cy. wordt het volgende heikele punt waarmee de premier het land opzadelt.Vooraanstaande leden van de VVD en D”66 kunnen niet,ook al omdat bij een discussie na November die partijen in een moeilijk parket komen tov die leden in een discussie.Kok is ondenkbaar als voorganger van Balkenende (Governance) en als commissaris van Shell en ING,beide bedrijven met grote belange in de USA en Shell in het Midden Oosten.Het is haast niet denkbaar dar de premier geen contakten heeft gehad in 2003 met Shell.Bijna ieder te benoemen lid van de cy zal ter discussie staan,een onmogelijke door de premier gecreerde situatie.
R.M.Westerhof
zaterdag 7 februari 2009, 23:48 uur
balkenende-7feb09
steeds opnieuw moet ik met droefheid vaststellen dat we nu al zoveel jaren zitten opgescheept met een uiterst middelmatige 1e minister. Hoe is het mogelijk dat in ons hoog-ontwikkelde land, met ook nog eens een rijkgeschakeerd politiek landschap, de middelmatigheid regeert? Ik heb al eerder vastgesteld dat een land de regering krijgt die het verdient, en dat is nu alhier ook het geval. Op zichzelf is er absoluut niets mis met middelmatigheid, immers, het gemiddelde van alle stemgerechtigde nederlanders tesamen is per definitie middelmatig, en, zoals de rijdende rechter ons steeds opnieuw inpepert, “daar zullen we het mee moeten doen”. En ik kan er zelfs nog wel begrip voor opbrengen dat een politiek leider niet altijd de hele, op dat moment bekende “waarheid” kan openbaarmaken, en zeker niet indien die waarheid slecht nieuws voorspelt, immers, een voorspelling draagt het gevaar in zich dat ze een zichzelf vervullende voorspelling kan zijn, en in het geval van slecht nieuws wil je dat natuurlijk al helemaal niet (dat is een belangrijke motivering voor minister bos c.s. om slecht nieuws omtrent de kredietkrisis zolang mogelijk verborgen te houden). Terug naar balkenende: politiek-inhoudelijk is de man zeer beperkt omdat hij in geen enkel dossier totnutoe op de feiten heeft kunnen vooruitlopen, anders gezegd, hij begrijpt niet dat “regeren is vooruitzien”.
Steeds opnieuw wordt hij door de feiten ingehaald omdat hij, gezien zijn gereformeerde achtergrond, ook niet kan begrijpen dat wetten en regels geen heilig doel op zich zijn om te worden nagestreefd, maar slechts een middel om een groter doel te bereiken. Dat is het noodlot van de fundamentalist: die valt zelf in de kuil die hij voor een ander graaft, terwijl hij niet eens beseft dat hij bezig is om die kuil te graven. Hans migchels
zondag 8 februari 2009, 12:56 uur
@hans migchels: Mooi gesproken.
zondag 8 februari 2009, 15:55 uur
De discussie over het Irak besluit van het kabinet verdiept zich. Ik denk dat JPB en de PvdA politieke averij hebben opgelopen, wanneer ik in mijn omgeving de stemmingen peil. Behalve de diepgang wil ik hierbij ook het moment naar voren halen. Diepgang en momentum vormen eigenlijk een paradox. Ik stel een ieder, die mijn commentaar leest, hierbij de vraag: hoe kan zoiets parlementair fundamenteels, zo lang de diepgang missen die het verdient ? Uit schaamte durf ik deze vraag zelf niet eens te beantwoorden.
zondag 8 februari 2009, 16:11 uur
Ook deze “Opklaring “van De Heer Chavannes geeft duidelijk aan waar en hoe lang reeds onze democratische instituties te kort schieten onder druk van een gemuilkorfd parlement. Dat het parlement zich zo lang heeft laten muilkorven door de heer Balkenende is mij echter een raadsel. Dat raadsel heeft de heer Chavannes in zijn artikel helaas niet opgelost.
Waarschijnlijk echter zijn bij de laatste regeringsformatie belangen in het spel geweest die niet toelieten om de besluitvorming rondom de participatie van Nederland in het Irak-drama openbaar te maken.
De meerderheid van de Tweede Kamer heeft zich daar te lang bij neergelegd. In zover verliep één en ander volgens de regels van de parlementaire democratie. Wat echter als dubieuze factoren als commerciele belangen, benoemingen (de Hoop Scheffer) en andere het daglicht niet verdragende factoren een rol zouden hebben gespeeld?
Ik wens de heer Davids sterkte bij zijn waarheidsvinding en hoop dat deze ex-rechter daarbij niet slaapt!
zondag 8 februari 2009, 22:08 uur
Tot nu toe heeft het eigenbelang van Balkenende altijd voorop gestaan. (Het meest schokkende vind ik nog steeds dat hij op de avond van de begrafenis van Claus het ontslag van zijn eerste kabinet bij de Koningin aanbood). In die zelfde periode was Dr. Schuler van “Hour of Power” (zondagochtend RTL5) op bezoek in Nederland. Op 14 september 2002 vertelde deze Schuler dat hij in het Torentje bij Balkenende op bezoek was geweest. Daar heeft hij namens Bush jr. een persoonlijke brief en een kristallen adelaar aan Balkenende overhandigd. In de daarop volgende week sprak Balkenende opeens voor de camera’s van het journaal “zijn onvoorwaardelijke steun” aan Bush uit.
Tijdens de verkiezingen in de VS (2000) zei Bush jr. in een debat met Al Gore op tv dat hij graag de klus van zijn vader af wilde maken. Na de bevrijding van Koeweit was Bush sr. namelijk graag doorgetrokken naar Irak om Saddam Hoessein uit de schakelen. Duizenden Koerden in het noorden, duizenden Sjiieten in het zuiden stonden klaar om Bush sr. te helpen. Saddam zag de bui hangen en nam 250 Amerikaanse werknemers van Halliburton (Cheney) in gijzeling. Bush sr. moest kiezen: óf 250 Amerikaanse martelaren, óf terugtrekken. Hij koos voor het laatste. Vanaf dát moment hebben de Bushes en Cheney aan een draaiboek voor revanche gewerkt. In 2003 kon het eindelijk worden uitgevoerd.
Voor de uitvoer van het plan hadden Bush jr. en Cheney wel medewerking van een “coalition of the willing” nodig. Regeringsleiders werden koeien met gouden horens beloofd. Blair (UK) en Howard (AUS) kregen inderdaad net voordat Bush jr. opstapte een speciale onderscheiding. Arme JP werd overgeslagen, maar… Hij wordt nu wel gesteund bij het zoeken naar een internationale topbaan. Voor dit laatste is de radiostilte van 9 maanden uitermate belangrijk.
maandag 9 februari 2009, 08:44 uur
Ik hoef geen held, aantrekkelijk of charismatisch figuur als Minister President. Ik verlang een MP die duidelijk en eerlijk is en niet zo dom is om drogredenen aan te voeren om z’n gelijk te halen zoals JP. Het is een gelopen race. De man zal niet meer terug keren in de politiek als het aan mij ligt. Op wie stemt u straks, of bent u over een paar jaar alweer vergeten hoe geraffineerd deze man kan misleiden?
maandag 9 februari 2009, 10:00 uur
” Een deel van de verklaring zit misschien in het fascinerende proefschrift waarop de militair historicus Christ Klep deze week promoveerde in Utrecht.
In Somalië, Rwanda, Srebrenica. De nasleep van drie ontspoorde vredesmissies (uitgeverij Boom) concludeert Klep aan de hand van een Canadees, een Belgisch en een Nederlands voorbeeld dat het aan militairen én politici zeer grote moeite kost om verantwoording af te leggen. Vooral politieke leiders nemen hun toevlucht tot nobele intenties en te weinig feiten vooraf. Zij moeten ertoe worden gedwongen om de verantwoordelijkheid openlijk te dragen als het misging.”
Goed van Marc Chavannes om wat vergelijkingsmateriaal en “lessen uit de geschiedenis” erbij te halen. Fouten uit het recente verleden worden door Nederland gewoon herhaald.
Ook als Irak over 3 jaar een vredige en bloeiende democratie naar Europees voorbeeld wordt blijven de 700.000 burger- en militaire doden staan.
Het ethische en democratische “manifest van Van Mierlo” uitgesproken bij Pauw & Witteman j.l., blijft staan wat mij betreft: oorlogsbeslissingen mogen nooit buiten de democratische controle worden geplaatst.
Oorlog is het ergste wat een volk kan overkomen.
Kritische geluiden waren er destijds genoeg vanuit Europa: Frankrijk en Duitsland hebben hun mondje wel geroerd. In die zin is de politiek van onze regeirng anti-continentaal-Europees geweest, ook niet onbelangrijk.
maandag 9 februari 2009, 19:36 uur
Ik ben het helemaal eens met de kenners van de VU-ziel. Dat men vermoedt dat het Balkenende dwarszit dat aan z’n zuiverheid wordt getwijfeld, is m.i. eufemistisch uitgedrukt. Het is niet eens kwetsend, maar krénkend voor iemand die zichzelf tot boegbeeld van fatsoen heeft verklaard. Iedereen komt min of meer neurotisch uit z’n opvoeding. Het is niet moeilijk om de neurotische trots te herkennen, waarin de toen kleine Jan Peter is gevlucht om te overleven. Openbare ondervraging en mogelijk als niet zo moreel hoogstaand tentoongesteld te worden bleek een dermate grote bedreiging voor Balkenendes zelfbeeld dat hij bereid was parlementaire rechten geweld aan te doen. Niettemin had Balkenende z’n voorstel om een regeringscommissie in te stellen niet gehonoreerd gezien zonder welwillende medewerking van de partij van de goede bedoelingen, maar het gebrekkige verstand, de PvdA. Maar zelfs nu kan, met de audacity of hope, het verstand van het land zich – net als de onvolprezen Van Mierlo – geen van allen welwillend tonen om zitting te nemen in een dubieuze commissie, ongeacht het feit dat de meerderheid van de Tweede Kamer er voorstander van is. Soms moet je de democratie op onorthodoxe wijze beschermen.
dinsdag 10 februari 2009, 14:29 uur
Meneer Balkenende wordt flink gefileerd, maar daar heeft hij het dan ook zelf naar gemaakt.
Graag wijs ik er nog op dat hij zeker in het begin ijdel en rancuneus kon zijn, dat we dat nu niet meer zien betekent niet dat dat niet meer zo is, het is eerder onder controle.
Vergeet ook niet de nooit openlijk maar wel degelijk zichtbare grootheidswaanzin, die Bush en Blair ook parten speelde, zij spraken het tenminste uit, dachten min of meer door God gezonden te zijn, maar daar gaat onze VU’er in de spagaat. Grootheidswaan past niet binnen het gereformeerde kader waar JP toe behoort en mag dus niet worden getoond, wat niet betekent dat het er niet is.
Het is een triest en zielig figuur, nooit zal hij de staatsman zijn die hij in zijn kleinburgelijke fantasietjes graag mag spelen.
Maar Nederland mag ook de hand in eigen boezem steken, het verraad van de PvdA, de opportunistische VVD, de Vileine Wilders.
Het gaat allemaal om de macht en ‘de Heb’, principes zijn een middel geen doel, het past ons Nederlanders wel.
En zo krijgt elk volk op zijn tijd de leider die zij verdient, of ik daar nu blij mee ben of niet
zaterdag 21 februari 2009, 10:35 uur
Met de laatste inznding kan ik het helemaal eens zijn.
Ik heb op school al in de staatsinrichting geleerd,
dat het parlement een regering kan doen aftreden.
Wat er daarna komt,daar dient men niet van te voren al bang voor te zijn.