Obama’s boodschap: werken aan integer populisme in Nederland
Naar de inauguratie van Barack Obama keken in Nederland vier keer zoveel mensen als naar Prinsjesdag. Geen eerlijke vergelijking? Doet een nieuwe Amerikaanse president er meer toe dan de plannen van onze eigen regering voor het volgende jaar? Voor 2,7 miljoen mensen kennelijk wel. Mijn stelling is dat hier iets anders aan de hand is dan een hype of hysterie.
Ook voor Amerikaanse begrippen was de opkomst bij drie graden onder nul in Washington dinsdag ongekend. Tussen het Capitool en de Monumenten stond op de Mall naar schatting de hele bevolking van Botswana, tegen de twee miljoen mensen. Uit alle berichten en e-mails van Amerikaanse vrienden die erbij waren kan ik maar één conclusie trekken: de gemeenschappelijke drijfveer was opgetogenheid, bij vol verstand.
Er is genoeg gezegd over hoop die moet worden omgezet in daden. Obama begon daar op zijn eerste werkdag direct mee. Guantánamo en andere rechteloze terreurstortplaatsen gaan dicht, martelen is weer verboden. En de regering gaat voortaan uit van openheid. Bush-maatregelen om geschiedschrijvers decennia buiten de deur te houden, zijn teruggedraaid.
De praktijk zal weerbarstig zijn, maar het begin had nauwelijks beter kunnen zijn. Tijdens een ceremonie op het Witte Huis legde Obama uit waarom hij de luiken open zet: Wij zitten hier niet om onze eigen belangen of die van onze vrienden en klanten te bevorderen. Wij dienen de publieke zaak. Daartoe moeten we het vertrouwen in de overheid herstellen. Transparantie wordt de norm. „Stukken zullen niet geheim blijven alleen omdat ik dat wil.”
Sommige commentatoren zien in Obamerika een ‘nieuw tijdperk van verantwoording en verantwoordelijkheid’. Tot in Palestina riep die nieuwe dageraad positieve reacties op. Zou het kunnen zijn dat Obama’s verkiezing en ambtsaanvaarding ook in Nederland zo veel respons krijgt omdat hier aan dezelfde ingrediënten in de verhouding tussen overheid en burgers behoefte bestaat? Stel dat velen in Nederland snakken naar nieuwe vormen van inspiratie en verantwoording, hoe zou dat kunnen?
1. Geleidelijk maakt dit land van zwijgers en mopperaars zich een iets meer verbale cultuur eigen. Alleen al door de blootstelling aan Angelsaksische welsprekendheid en de veelheid aan tv-praaturen groeit het aantal mensen dat de publieke zaak helder kan bespreken. Met alle ongeschreven regels van charismagebruik. Retorica is spannend en nuttig. Oefenen op school. Beoefenen in het parlement en op het plein.
2. Publieke functionarissen moeten zichtbaarder verantwoording afleggen. Daarbij hoort ook een nieuwe trots en transparantie in hun aanwijzing of verkiezing. Angst voor de mediademocratie moet nu maar eens plaats maken voor gekozen burgemeesters, wethouders en provinciebestuurders die kunnen uitleggen waar zij voor staan. Hun installatie moet niet in het geniep van de bestuurskamer maar in een openbare vergadering plaatsvinden, buiten bij mooi weer.
3. Logisch sluitstuk is toch de verkiezing van de minister-president. Tegenwerpingen over ons stelsel met coalitieverplichtingen overtuigen steeds minder. Het vertrouwen van de bevolking wiebelt niet voor niets mee met de crisis. Mensen zijn niet gek. Zij zien dat de premier in Europa een grotere broek moet aantrekken dan hij van thuis meekrijgt. Ook in landen met een sterkte minister-president worden dagelijks compromissen gesloten; daar is de MP gedwongen uit te leggen waarom en hoe.
4. Als verkiezingen de meest directe uitdrukking van de volkswil zijn, dan moeten ze overtuigen. De laatste verkiezingen in Nederland, die voor de waterschappen, waren een aanfluiting. Politieke partijen liepen onwennig op kaplaarzen, de stembiljetten waren amateuristisch, de opkomst was miniem. Waarom niet geëxperimenteerd met het bundelen van verkiezingen: Europese en gemeenteraden op één dag. Dan wennen we vast eraan om voor meer functies en kwesties te stemmen. De opkomst is waarschijnlijk hoger als er meer te kiezen valt.
5. Zonder Nederlands Oranjegeluk overhoop te halen en het staatshoofd te kiezen (waar hier en daar in de wereld mee wordt geëxperimenteerd), zou bij voldoende draagvlak voor de nieuwe vorst gedacht kunnen worden aan een meer publieke intronisatie. Een grote plechtigheid op de Dam, het Malieveld, de Hoge Veluwe. Of het strand, daar hebben de Oranjes ervaring mee. Feest moet het zijn.
6. Bij nieuwe verhoudingen, waarin meer verantwoordelijkheid wordt afgelegd, hoort ook het opnieuw vaststellen wat publieke taken zijn. Eerst zuchtten we onder bureaucratische- en poldertraagheid, nu onder de gevolgen van kritiekloze vermarkting. Andere omstandigheden vragen om een andere afweging, een nieuw evenwicht.
7. Het is niet voor niets dat de Grote Opbouwwerker in het Witte Huis begon met meer openheid af te kondigen. Hij wil dat zijn regering werkelijk van en voor de mensen werkt. Hij lijkt koppig genoeg om daaraan vast te houden. Het aardige is dat daar in de Nederlandse verhoudingen geen ingewikkelde wijziging van de Grondwet en andere wetten voor nodig is. Regeren zonder het volk gaat altijd maar een eindje, daarna wordt het naar. Stel, je hebt een paar jaar geleden politieke steun aan een oorlog gegeven die werd ondernomen door je grote sponsor, en men wil weten waarom ook al weer, dan zou je gewoon kunnen zeggen: hier zijn de spullen. Of, we werken vanzelfsprekend mee aan een onderzoek dat het parlement wil instellen. Het is maar een voorbeeld.
8. Een hernieuwde wil tot vanzelfsprekende verantwoording kan in slepende zaken zoals de aanleg van grote infrastructurele werken, OV chip- en gezondheidszorgsystemen, helpen tijdig de reële feiten beschikbaar te hebben. Dan blijkt dat de overheid, die veel deskundigheid heeft geprivatiseerd, vaak afgaat op rapporten van private consultants die ook maar wat roepen. Openheid kan een therapie zijn die leidt tot een zelfbewuster en krachtiger openbaar bestuur.
Wat Nederland zoekt is een opener democratie. Misschien biedt Obama’s integer populisme een weg. Zijn variant is aantrekkelijker dan die van Fortuyn.
PS. Geweldig idee trouwens om Nuon aan het ongesplitste Italiaanse staatsbedrijf ENI te verkopen.
zaterdag 24 januari 2009, 09:12 uur
Of Obama integer is zal nog moeten blijken.
Tot op heden is het nog niet meer dan een Hollywoodachtige poppenkast voor volwasenen.
zaterdag 24 januari 2009, 10:01 uur
9 Media die in hetzelfde artikel meerdere kanten laten zien van een vraagstuk in plaats van alleen het regeringsgewauwel over te nemen. Gebeurt ook veel in andere landen. In dit land eerst de fik er in en een paar dagen later de nuancering of andere kant, echter alle meningen zo gescheiden mogelijk weergeven is een soort wet in dit land. Ja het vult ruimte, maar het wordt tijd dat de kranten zich eens echt aan de snelheid van tegenwoordig gaan aanpassen i.p.v. maar shortcuts te nemen.
zaterdag 24 januari 2009, 12:49 uur
‘Logisch sluitstuk’ van de vernieuwingen die Chavannes bepleit zou de verkiezing van de minister-president zijn? Nou nee, mij dunkt: dat is de verkiezing van het staatshoofd, juist ook als Obama zo’n lichtend voorbeeld is.
Voor een gekozen staatshoofd bestaat nog een andere goede reden in dit verband. De geslotenheid van ons bestel is grondwettelijk verankerd (Artikel 42, lid 2: De Koning is onschendbaar; de ministers zijn verantwoordelijk). Dit leidt tot eindeloos gelieg en gedraai, dus voor meer openheid in onze bestuurscultuur is een wijziging van de Grondwet wel degelijk nodig.
En waarom zou dat ook niet zo zijn? Veranderingen die ook nog ergens toe moeten leiden, kunnen het beste in de directiekamer beginnen.
zaterdag 24 januari 2009, 13:46 uur
Ik zie in Obama niet alleen de populist. Hij lijkt een breed publiek te inspireren. Als hij dat publiek langere tijd mee krijgt kan dat veel onvermoede krachten opleveren.
In Nederland is het bijvoorbeeld niet aantrekkelijk om als vrijwilliger voor goede doelen te collecteren als je weet dat de directeur tonnen per jaar verdient. Als Balkenende de deur openhoudt voor het leger in Afghanistan, dan weet je niet of hij het welzijn van de Nederlanders en de wereldvrede op het oog heeft, of dat hij vooral zichzelf als kandidaat Europees voorzitter wil promoten, of in ieder geval het CDA groot wil houden.
In de VS lijkt er een moreel appel gehoor te vinden. Zo mogen er bijvoorbeeld geen financiële injecties worden gegeven voor renovatie van de bestuurderskantoren. Er worden waarborgen voor economische opbouw gezocht.
Moge er een wind over de aarde gaan waaien waarin mensen met lage inkomens niet als loosers worden gezien, maar waarin onze helden bestaan uit mensen die in de eerste plaats het welzijn van mens en natuur op het oog hebben.
zaterdag 24 januari 2009, 13:54 uur
,,Geleidelijk maakt dit land van zwijgers en mopperaars zich een iets meer verbale cultuur eigen. Alleen al door de blootstelling aan Angelsaksische welsprekendheid en de veelheid aan tv-praaturen groeit het aantal mensen dat de publieke zaak helder kan bespreken. Met alle ongeschreven regels van charismagebruik. Retorica is spannend en nuttig. Oefenen op school. Beoefenen in het parlement en op het plein.”
Beste Marc, het woord geleidelijk is wellicht correct edoch op het tijdsgewricht van zeg 5000 jaar is het een bliksemflits die de massa electrificeert …
en waarom …
zaterdag 24 januari 2009, 15:33 uur
Ingaand op de PS.
De splitsing die de Nederlandse overheid in de afgelopen jaren heeft afgedwongen maakte het tot het braafste jongetje uit de klas. Nu Essent en NUON overgenomen lijken te worden door ongesplitste buitenlandse giganten, dreigt deze generatie de geschiedenis in te gaan als zij die de BV NL in de uitverkoop heeft gezet.
Om hun acties van destijds te kunnen verantwoorden, zou minister Van der Hoeven ieder middel moeten gebruiken om splitsing van de buitenlandse partijen af te dwingen en verkoop tot die tijd tegen te houden.
Minister Bos moet net als tijdens het IJsland debacle de belangen van de gemeenten en provincies consolideren zodat deze het nationale belang gaan dienen. Deze twee incidenten zouden naast een hervorming van financieel toezicht in de private sector, nu ook moeten leiden naar een herziening van het toezicht op publieke investeringen. Toekomstige conflicten tussen het Rijk en andere overheden zijn anders slechts een kwestie van tijd.
zondag 25 januari 2009, 10:11 uur
Dit artikel begint met een slechte vergelijking. De kijkcijfers van Prinsjesdag en de inauguratie van Obama zeggen volstrekt niets over het verschil in aandacht van Nederlanders voor de plannen van de eigen regering versus die van Obama. Ze zeggen alles over hoe de meerderheid van de Nederlanders een gemiddelde dinsdag invullen: overdag aan het werk, en ‘s avonds naar vrije keuze. De inauguratie van Obama viel voor de gemiddelde 9-tot-5-werknemer op een perfect tijdstip: tussen thuiskomst en avondeten. Voor late forensen zonden tv-schermen op stations de inauguratie live uit. Misschien de Troonrede ook naar de vroege avond verplaatsen? De rijtoer komt dan wel vast te zitten in de Haagse avondspits, maar dat levert eveneens boeiende televisie op waar kijkcijfers bij welvaren.
zondag 25 januari 2009, 12:16 uur
Als Nederland een opener democratie wil worden, waar ik volkomen achter sta, dan dient in de eerste plaats het misplaatste “Oranjegeluk” verwijderd te worden. Dat zogenaamde “geluk” belet ons land een volwaardige demcratie te worden.
zondag 25 januari 2009, 15:20 uur
De vergelijking met prinsjesdag slaat natuurlijk nergens op. Wat hier aan de hand was op 20 januari 2009, zal in de geschiedenisboekjes een mijlpaal genoemd worden. Obama heeft definitief de gelijkwaardigheid van zwart en wit vastgelegd. Het was een cerebraal moment om tussen die 2 millioen op de Mall te staan.
maandag 26 januari 2009, 10:13 uur
“Alleen al door de blootstelling aan Angelsaksische welsprekendheid”.
Ik woon nu een paar jaar in de VS, en krijg m’n televisie nieuws voornamelijk van zenders als CNN, en tjonge wat mis ik de Nederlandse (publieke zender-) welsprekendheid. Objectiviteit en diepgang is ver te zoeken bij de Amerikaanse zenders.
“Angst voor de mediademocratie moet nu maar eens plaats maken voor gekozen burgemeesters, wethouders en provinciebestuurders die kunnen uitleggen waar zij voor staan.”
Hah! Meer lokale moddergevechten en on-inlosbare beloften om meer te doen voor minder belasting.
maandag 26 januari 2009, 10:16 uur
Nederland is tot een grote winkel verworden. De managers zijn gekozen volksvertegenwoordigers.
Natuurlijk zijn critici somber. Integriteit en transparantie is hier cosmetisch.
De werkelijke beslissingen worden zonder raadplegingen door de strot geduwd en wordt verdedigd met drogredenen. Domme schreeuwers krijgen een grotere aanhang en bepalen straks een beleid waar ik van vermoed dat het gebaseerd zal zijn op fascistoïde uitgangspunten: eigen volk eerst, een strakke hand, vrijheidsbeperking, ontmanteling van de verzorgingsstaat, een groot leger, enzovoorts.
Het financieel beleid is in handen van mensen die tot dusver geen enkele verantwoordelijkheid hebben getoond door toe te geven dat het toezicht volledig heeft gefaald. En alles wordt tot op de dag van vandaag wederom met achterkamertjespolitiek onder het tapijt geschoven.
Het wordt tijd dat men hier ook met een integere politiek komt, maar dan het liefst zonder populistisch te zijn maar door duidelijke taal te gebruiken, eerlijk en transparant te blijven en de mensen stimulerende hoop op verandering aan te reiken die direct zichtbaar wordt. Als alles gebaseerd is op een op humanistisch sociale filosofie denk ik dat het nog wel eens iets kan worden in dit landje voordat het te laat is.
En wat oranje aangaat? Tja…
maandag 26 januari 2009, 11:42 uur
Chavannes maakt verkeerde vergelijking.
Wat Obama duidelijk maakt is dat mensen behoefte hebben aan integerheid/moraal. Maar om dit zo uit te leggen, dat dus gekozen burgemeesters en gekozen minister-president beter zou zijn is verkeerd.
Een gekozen “opener”verkiezing is een mediashow, wat niet resulteert in benoeming op goede inhoudelijke gronden. En dat willen we nu net ; mensen, die inhoudelijk gewoon goed en integer hun werk doen.
Naar mijn inzicht beantwoordt onze minister-president Balkenende aan deze wens.
Je moet mensen in publieksfunkties laten benoemen, door mensen, die dit inhoudelijk op een gedegen manier doen. De gewone man of vrouw, heeft geen tijd, kennis of zin zich diepgaand in iedere benoeming te gaan verdiepen.
maandag 26 januari 2009, 14:10 uur
Als we in Nederland zoeken naar nieuwe vormen van inspiratie, dan moeten we ook naar de organisatie van de rechtspraak kijken. De Amerikaanse ordening is superieur aan de Nederlandse. Welke Nederlander kan ook maar 1 lid van de Hoge Raad noemen? In de VS zijn de negen leden van het Supreme Court publieke figuren. Uitspraken worden met meerderheid van stemmen genomen, afwijkende motiveringen en minderheidsstandpunten worden gepubliceerd. Hiermee krijg je een levendig juridisch debat. Je drukt er mee uit dat een zaak nooit 100% wit of zwart is, dat een afweging lastig kan zijn (9-0 is heel anders dan 5-4 en het is goed dat de mensen dat ook zien), dat een uitspraak de stand van zaken van dit moment weergeeft en ook ooit weer aan maatschappelijke veranderingen onderhevig kan zijn. Publicatie van argumenten en overwegingen van individuele rechters, inclusief minderheidsopvattingen, leiden in de VS tot een levendig maatschappelijk en intellectueel debat. Uitspraken van het Supreme Court vormen belangrijke lesstof in het juridisch onderwijs. Het Amerikaanse rechtsstelsel en de onderliggende waarden en beginselen leven daardoor in Amerika veel meer dan het Nederlandse rechtsstelsel onder de Nederlandse bevolking. Bij het zoeken naar inspiratie moet ook naar de derde macht gekeken worden.
maandag 26 januari 2009, 14:57 uur
Ik ben het volledig met Hillenius eens. Ook ik woon al jaren in de VS, maar lees elke dag het Nederlandse nieuws, omdat het beter genuanceerd is, het meer direct taalgebruik hanteert, stukken minder sensationeel is, en hun verslaggeving niet baseert op wat het meeste oplevert.
Hetzelfde geldt voor plaatselijk en regionaal bestuur. Een gekozen burgemeester? Elke 4 jaar opnieuw beginnen met geldschieters en kiezers te imponeren? Hoeveel productiviteit gaat er niet verloren met dat gedraai.
Welsprekendheid in de engelse taal en de engelstalige pers? Absoluut niet. De gemiddelde woordenschat van de doorsnee inwoner is niet erg groot. Opinies en reacties worden veelal gebaseert op uiterlijkheden en presentatie. En inderdaad: “alle objectiviteit gaat verloren”
maandag 26 januari 2009, 16:00 uur
Beste heer Chavannes, een interessant stuk. Met het een en ander ben ik het echter niet mee eens. Kort samengevat: Obama heeft ondanks zijn vernieuwend imago de lijn voortgezet van een traditie die laten we zeggen met Franklin D. Roosevelt begon, haast 80 jaar geleden nu.
Obama is geen breuk met zijn voorgangers, hij is een vernieuwde voortzetting van de parlementaire democratie die de Amerikanen al generaties lang kennen. Voor Nederland daarentegen zou de Obama-stijl een revolutie betekenen met een onbekende afloop.
Een van de grote redenen waarom ik 3 jaar geleden Nederland heb verlaten is omdat het land meer en meer zijn identiteit aan het kwijtraken was. Verontrustende fenomenen zoals Pim Fortuyn, de dubieuze ethische inhoud van de kabinetten Lubbers en Kok, en als klap op de vuurpijl de ontsporingen van Verdonk en Wilders, vertegenwoordigen voor mij en vele anderen niet meer het stabiele, welvarende, nijverige Nederland dat lange tijd door buurlanden en de VS incluis werd bewonderd. Waar er saamhorigsheidsgevoel en sociale solidariteit was, is er een graaikultuur voor in de plaats gekomen die de maatschappij verregaand ontwricht heeft.
Als Nederland ooit het Obama effect zou willen krijgen, dan zeg ik op zijn goedhollands: burger let op uw zaak. De effecten zouden onvoorspelbaar kunnen worden, met misschien wel een niet zo mooie afloop.
maandag 26 januari 2009, 19:22 uur
Aanhet eind van het stuk komt de aap uit de mouw. citaat:”Wat Nederland zoekt is een opener democratie. Misschien biedt Obama’s integer populisme een weg. Zijn variant is aantrekkelijker dan die van Fortuyn.” Fortuyn was een minder integer populist volgens Chavannes. De aandacht voor Obama heeft volgens mij niets met zijn speeches te maken, maar helaas alleen met zijn huidskleur. Gevolg hype in de media en wij, het domme volk, gaat kijken. Als het kleurtje niet meer opvalt, dan moet blijken wie of wat hij werkelijk is.
maandag 26 januari 2009, 20:41 uur
Het pleidooi voor meer openheid en meer verantwoording afleggen klinkt goed, met name punt 7 en 8. Maar de vraag is of de mediagestuurde democratie van de VS nou direct als voorbeeld moet dienen.
De directere, meer open en meer mediagestuurde democratie van de VS heeft nu inderdaad tot een goede president geleid die hopelijk goed beleid gaat uitvoeren. Maar hiervoor was het natuurlijk dezelfde open democratie die tot het drama Bush heeft geleid en zo een medeoorzaak van twee oorlogen was. Bij de beoordeling van de VS-democratie moet je alle presidenten en hun beleid meewegen en niet alleen de goede die er nu toevallig zit. Dat overwegende denk ik niet dat de VS-democratie beter werkt dan de Nederlandse. Je zou eerder verwachten dat de VS naar aanleiding van Bush zelf eens gaan kijken of hun democratie eigenlijk wel zo goed functioneert.
Meer transparantie lijkt me wel een erg goed idee, maar zonder de platheid waar media vaak door geplaagd worden. Bewindslieden kunnen inderdaad meer openheid geven, dat is ook goed voor hun eigen geloofwaardigheid. Media moeten meer graven en meer feitelijk verslag geven en minder sensatie en makkelijke invalshoeken kiezen. Ik denk niet dat een gekozen MP hierin een betere balans brengt.
dinsdag 27 januari 2009, 15:30 uur
De hype rond de verkiezing van Obama valt gemakkelijk te verklaren. Links Nederland heeft met evenveel gulzigheid Obama omarmd, als rechts Nederland rond 2001-2002 Pim Fortuin en het zijn loten van dezelfde stam omdat het m.i. te maken heeft met een onderhuids ongenoegen over de staat van de democratie in Nederland en diegenen die deze democratie (zeggen te) vertegenwoordigen.
De democratie in Nederland is een façade. De instellingen zijn er zeker wel, maar ze functioneren voor geen meter; het aloude adagium van “ het kwaakt als een eend, het loopt als een eend en het ziet eruit als een eend”, houdt nog niet in dat het werkelijk een eend is.
Ik zou dat als volgt willen adstrueren: we kiezen ons staatshoofd niet, onze premier niet, onze provinciebestuurders niet en onze burgemeesters ook al niet. Voor verkiezingen beweren bepaalde partijen, dat ze nooit of te nimmer in zee zullen gaan met een combinatie van andere partijen en ze doen het toch (D66 nog niet zo lang geleden). Bij de laatste verkiezingen behaalde de SP een eclatante verkiezingsoverwinning. Wie gingen er regeren? CDA (ca. 10% zetelverlies met de PvdA (25% zetelverlies) Dat alles werd in elkaar getimmerd onder auspiciën van een Mevrouw die zich bij niemand daarover behoeft te verantwoorden. Samengevat komt het erop neer, dat je nooit weet wat je partij met je stem gaat doen en zelfs al win je, verlies je in het huidige systeem. Tot zover de instellingen en dan nu enkele personen. Overigens slechts een kleine bloemlezing. De huidige minister van Defensie is een aardige, wat naïeve man die er waarde aan hecht te vermelden dat hij niet in militaire dienst is geweest. Zijn staatssecretaris is juist benoemd, omdat hij wel in militaire dienst is geweest, volgens onze min. pres. dan. In ieder geval zijn het amateurs, terwijl we juist nu, vanwege Afghanistan, geen amateurs kunnen gebruiken. Mevrouw Maria “intelligent design” van der Hoeven was eerst minister van Onderwijs en thans min. van Economische zaken. Kennelijk stelt of Onderwijs of Economische zaken zo weinig voor dat de leiding over deze departementen zonder meer uitruilbaar is. Het volgende voorbeeld is de benoeming van dhr. Ahboutaleb tot burgemeester, niet omdat hij zo’n glanzende staat van dienst heeft in het openbaar bestuur, maar omdat de allochtone stem de PvdA heeft geholpen bij het breken van “Leefbaar” in Rotterdam en dit de beloning daarvoor is, dus enkel politiek opportunisme.
Wat bij mij helemaal de deur dicht heeft gedaan, was de affaire rond het Groningse dorp Ganzendijk, dat het veld diende te ruimen in verband met verpaupering, leegstand en vergrijzing etc. Gemeentelijke- en provinciale bestuurders probeerden ons dat met gebogen hoofd en gebroken stem op TV wijs te maken, terwijl er al een plan klaar lag voor een villawijk. Kijk, dat mijn bank en mijn winkelier me probeert te belazeren, dat weet ik en dat ligt besloten in de aard der dingen. Dat mijn overheid zich hiertoe verlaagd, daar laat me niet meer los, vooral ook omdat dit op allerlei fronten gebeurd.
De enige remedie hiertegen is een vorm van directe democratie, zoals die in Zwitserland wordt gepractiseerd. Op landelijk, provinciaal en lokaal niveau moeten regeringsbesluiten door burgers kunnen worden getoetst en zo nodig verworpen. Ook moeten burgers zelf initiatieven kunnen ontplooien. Dat systeem functioneert daar al een paar eeuwen en tot kennelijke tevredenheid van iedereen.
dinsdag 27 januari 2009, 22:55 uur
De vragen die nu aan democratie gesteld worden zijn mogelijk geen “vormvragen” meer zoals een integer populisme. Veel meer is de vraag of de democratie zelf overeind kan blijven. Daarbij houdt voor mij democratie een door de bevolking gekozen regering in die in het algemeen belang besluiten kan nemen en die functioneeert in een setting waarbij alle maatschappelijke partijen zo’n primaat van de politiek accepteren ( en zich daarnaar schikken ook als eigen belangen in het geding zijn). Voor wat de positie van het leger betreft is inmiddels dit primaat van de politiek wel geaccepteerd. Wat minder duidelijk is of de financiële elite zich naar deze regels zal willen voegen.
Eigenlijk hebben de afgelopen maanden al duidelijk gemaakt dat banken zich hiernaar zeker niet vrijwillig voegen. Na de val van Lehman stagneert in de hele westelijke wereld de credietverlening en als gevolg daarvan stagneren veel economische activiteiten buiten de financiële sector. De verzoeken van overheden aan banken om de credietverlening op peil te houden – zelfs aan banken waarin men grote belangen had genomen- hebben nauwelijks effect gehad.
Vooralsnog wijzen de ervaringen tijdens de huidige financiël crisis dus niet in de richting van een acceptatie door banken van het primaat van de politiek over de belangen van de financiële wereld. En tot nu toe is ook niet duidelijk geworden dat de politiek de handschoen durft op te pakken. Dat banken problemen hebben veroorzaakt is duidelijk. Dat banken die problemen het hoofd bieden door zeer restrictieve credietverlening is vanuit het gezichtpunt en eigen belang van die banken zeer begrijpelijk. Dat hierdoor de rest van de economie problemen krijgt zullen de banken niet leuk vinden, maar dat is niet hun eerste zorg ( dat is primair en zeer begrijpelijk hun eigen credietwaardigheid). Het algemeen belang – het niet-financiële deel van de economie – vraagt echter om andere acties ( normale credietverlening). De hoeder van het algemeen belang – de gekozen regering – had vanaf het begin van de crisis aan aan banken duidelijk moeten maken dat hun problemen onderkend werden , dat men die zou helpen oplossen ( systeembanken mogen niet failliet gaan), maar dat het maatschappelijk belang nu eenmaal prioriteit heeft. M.a.w. de financiële sector moet worden gedwongen om te gaan handelen in het algemeen belang ( en dus te gaan handelen met voorbijgaan van het eigen belang) . Dit gaat niet vanzelf , ik zou haast zeggen het gaat vanzelfsprekend niet vanzelf. Dat de overheid dit niet heeft onderkend en de bankencrisis heeft laten overslaan naar de rest van de economie is diep treurig. Ik vrees dat als de politiek niet doet wat ze moet doen – alle maatschappelijke partijjen , dus in dit geval financiële instellingen- commiteren aan een algemeen belang de kiezer zijn conclusies zal gaan trekken. Dan heeft de democratie zijn langste tijd gehad
zondag 8 februari 2009, 00:53 uur
8feb09-demokratie
wim ( inzending 8 ) maakt een rekenfout: in de v.s. gaat slechts de helft van de stemgerechtigden daadwerkelijk naar de stembus om een president te kiezen. Van die helft kiest iets meer dan de helft voor de nieuwe president, dus die nieuwe president heeft een draagvlak van ( zullen we zeggen ? ) pakweg 30% van alle stemgerechtigden: hoezo demokratie, hoezo legitimiteit? Dan is dat aspekt van demokratie in ons land toch veel beter gewaarborgd, met of zonder koningshuis. Hans migchels-arnhem
dinsdag 3 maart 2009, 10:14 uur
Inderdaad, hier wordt nu ook begonnen met de ‘top van de top’, nl. het Koningshuis, JAARLIJKSE kostenpost van zo’n slordige 114,000.000 euro, financieel door te lichten.
Want: **Zonder HELDERHEID geen DEMOCRATIE**!
Zover zijn wij nu..
Volgende stap:
Willen wij met z’n allen die kostenpost houden voor zo’n ONDEMOCRATISCH instituut als een Koningshuis??