Vorig jaar al werd bekend dat de Vrije school geen aanspraak meer zou kunnen maken op geld dat is bedoeld voor het verbeteren van zwakke scholen. Reden hiervoor was dat het onderwijs onder de maat was en de school onvoldoende heeft gedaan om die situatie te verbeteren.

Volgens B en W heeft de onderwijsinspectie recentelijk gemeld dat er een stijgende lijn valt waar te nemen bij de school. De gemeente vordert daarom niet het hele bedrag terug (179.000 euro), maar alleen het gedeelte dat niet rechtmatig is besteed en waarover geen accountantsverklaring is afgegeven.

De Geert Groote School is niet de enige school die subsidie moet terugbetalen. Dat overkwam de afgelopen jaren onder meer de Rotterdamse islamitische middelbare school Ibn Ghaldoun.

Bij het terugvorderen van aan scholen verstrekte subsidies is het altijd de vraag of de school in kwestie daarbij is gebaat. Meestal gaat het om zwak presterende scholen. Terugvordering van het geld helpt zeker niet om de kwaliteit te verbeteren, zeggen critici.

Wat vindt u? Is het terugvorderen van subsidie van zwakke scholen een goed idee? Of vindt u dat het nog niet ver genoeg gaat?

Wat blijkt? Actieve facebookers halen lagere cijfers dan hun collega’s die hun tijd op internet elders besteden. Waar facebookgebruikers gemiddeld een 7 halen, halen niet-gebruikers een ruime 8. Ook besteden facebookfanaten minder tijd aan hun studie en hebben ze minder vaak betaald werk dan studenten die niet actief zijn op de sociale-netwerksite.

Het valt op dat de studenten die actief zijn met sociale media niet meer tijd besteden op internet dan andere studenten. Kortom: bezoekjes aan Facebook gaan ten koste van het bekijken van andere websites. De onderzoekers willen nu onderzoeken hoe het verband tussen de lagere cijfers en het gebruik van Facebook te verklaren valt. Volgens hoogleraar onderwijspsychologie Paul Kirschner is het goed mogelijk dat heavy users van Facebook sowieso meer gericht zijn op de sociale component van hun leven, dan op leren en werken.

Hij wijst echter ook op het steeds vaker aangetoonde nefaste effect van multitasken op cognitieve prestaties. Mensen denken dat ze heel goed dingen tegelijk kunnen doen, maar in de praktijk blijkt toch dat multitasken leidt tot concentratieverlies, langere studietijden en slechter presteren. (Doe eens dit aardige testje van The New York Times, om te kijken hoezeer jouw hersens al zijn aangetast.)

De resultaten van het vervolgonderzoek laten nog wel even op zich wachten. Wie dus balanceert op het randje van een voldoende, doet er voorlopig misschien dus maar goed aan Facebook even links te laten liggen. Het zou het verschil kunnen uitmaken tussen een 5 en een 6.

In NRC Handelsblad van vanmiddag verzet Doekle Terpstra, voorzitter van hogenscholenkoepel HBO-raad, zich tegen het beeld dat aan het ontstaan is van zijn sector. (Interview hier te lezen voor (web-)abonnees.) Zijn verweer is tweeledig: er is nog geen enkel fraudegeval bewezen en veel van de afstudeerroutes waarover wordt bericht, zijn gewoon legaal. Je kunt in Nederland een hbo-diploma halen zonder al je vakken te volgen. Tenminste: als je kunt aantonen in het bedrijfsleven relevante competenties te hebben opgedaan. De Inspectie van het Onderwijs neemt het zekere voor het onzekere en stelt nu een onderzoek in naar dit soort afstudeermogelijkheden.

Wat vindt u? Zijn verkorte afstudeertrajecten in principe een goed idee om langstudeerders aan een diploma te helpen, of moeten ze sowieso worden afgeschaft omdat ze misbruik uitlokken? En kent u misschien gevallen van dit soort misbruik?

Dat blijkt uit de gisteren gepubliceerde HBO-Monitor over 2009, een jaarlijks onderzoek voor de HBO-raad, uitgevoerd door het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht.

De werkloosheid onder afgestudeerden in het hoger beroepsonderwijs verschilt per sector. In de agrarische sector daalde de werkloosheid van 6,5 naar 4,8 procent. De kunstsector heeft met 8 procent de hoogste werkloosheid.

Het onderzoek is eind 2009 afgenomen onder 17.000 afgestudeerden die vlak voor de zomer van 2008 hun studie afrondden.

Onderzoeker Christoph Meng van het ROA wijst erop dat de economische crisis nog nauwelijks speelde toen de studenten op de markt kwamen. „Lehman Brothers was nog Lehman Brothers.”

De HBO-raad interpreteert de cijfers optimistisch. Hij noemt de arbeidsmarktpositie van de hbo’ers „in het eerste crisisjaar relatief stabiel”. Ook vindt de raad dat de hbo-sector erin is geslaagd „afgestudeerden in belangrijke mate ‘recessieproof’ te maken.”

ROA-onderzoeker Meng relativeert dat. „Er is wel degelijk sprake van een stijging van de werkloosheid. De arbeidsmarkt reageert altijd wat vertraagd.” Hij verwacht dat de werkloosheid onder hbo’ers hoger zal uitvallen wanneer het onderzoek komend najaar wordt herhaald.

Onder mensen die een deeltijdopleiding in het hbo hebben gevolgd, is de werkloosheid met 2 procent zeer laag. „Dat zijn vaak mensen die al een baan hebben”, verklaart Meng. „Zij mogen er met toestemming van hun baas een opleiding naast volgen. Dat is dus een andere situatie.”

De resultaten zijn deze week gepubliceerd in onderwijsblad Didaktief. Voor het onderzoek werden de prestaties van leerlingen in de groepen twee, vijf en acht gemeten. Jenaplanscholen presteren het slechtst, aldus het onderzoek. De leerlingen op die scholen scoren gedurende de hele schooltijd onder het landelijk gemiddelde.

Leerlingen op Montessorischolen lopen hun achterstand geleidelijk in. Ze beginnen vrij traag, maar aan het einde van de basisschool is het verschil met reguliere scholen zo goed als verdwenen, stellen de onderzoekers. Je kunt als aanhanger van een ‘vernieuwende onderwijsfiliosofie’ volgens de onderzoekers het best terecht op een Daltonschool. Daar liggen de leerprestaties rond het landelijk gemiddelde.

Jaap Meijer, voorzitter van de Nederlandse Jenaplan Vereniging, is kritisch over de studie. „Voor het onderzoek is slechts een tiende van de Jenaplanscholen geraadpleegd. Daar kun je volgens mij geen algemene conclusies aan verbinden.” Toch is de onderzoeksmethode niet ongebruikelijk. Veel onderzoekers nemen genoegen met een nog lager percentage. Denk maar eens aan de kiespeilingen. Meijer weet wel dat er een aantal zwakkere scholen is. “Maar we zijn daar bezig met het doorvoeren van verbeteringen.”

De onderzoekers kunnen geen verklaring geven voor de verschillen. Daarvoor vinden zij het nodig beter te kijken naar de doelstellingen en de onderwijskundige aanpak van de verschillende typen traditionele vernieuwingsscholen. Bij het zoeken naar oorzaken van de geconstateerde verschillen willen de onderzoekers onder meer kijken naar de etnische afkomst van de leerlingen en de betrokkenheid van hun op ouders.

De vernieuwingsscholen zijn in Nederland onder meer ontstaan uit onvrede met de idee dat scholen er alleen zijn om te leren en andere vaardigheden er niet worden ontwikkeld. Voor het onderzoek zijn bij ruim vierduizend leerlingen op 64 vernieuwingsscholen reken- en taalvaardigheid getoetst.

Het effect dat Dronkers constateert, treedt het sterkst op in landen met onderwijsstelsels waarin een hiërarchie van schooltypen bestaat, zoals het Nederlandse.

De uitkomsten van Dronkers’ onderzoek zijn politiek gevoelig. Het ontstaan van zwarte en witte scholen wordt door veel beleidsmakers onwenselijk geacht, omdat het de kansen van migrantenkinderen op goed onderwijs zou verminderen. Volgens Dronkers hoeft dit niet het geval te zijn, mits een zwarte school van een etnisch homogene samenstelling is.

Voor zijn onderzoek gebruikte Dronkers data uit 2006 van het  Program for International Student Assessment (PISA) van de Oeso. Sinds 2000 wordt deze test om de drie jaar afgenomen bij vijftienjarige leerlingen uit een groot aantal Oeso-lidstaten. Het doel ervan is het in kaart brengen van wiskunde-, natuurkunde- en leesvaardigheden. Nederlandse data kon Dronkers niet gebruiken, doordat hier pas sinds vorig jaar het land van herkomst van leerlingen wordt geregistreerd.

Een andere opvallende uitkomst van Dronkers’ onderzoek  is dat leerlingen met een islamitische achtergrond een forse achterstand in taalscores hebben op vergelijkbare migrantenleerlingen met een andere achtergrond. Die achterstand kan volgens Dronkers niet worden verklaard door de sociaal-economische achtergrond van leerlingen of door het onderwijsstelsel.

Lees een interview met Dronkers over zijn onderzoeksresultaten vandaag in NRC Handelsblad of in de digitale editie (alleen voor (web-)abonnees). De oratie van Dronkers is hier te lezen.

Uit veel onderzoek, onder meer van onderzoeksbureau TNO blijkt dat slechts één op de drie kinderen tussen 4 en 11 jaar voldoet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Alleen al daarom is deelname aan de Week van de Avond4daagse, waaraan deze week ongeveer 100.000 kinderen en ouders meelopen natuurlijk alleen maar toe te juichen. We hebben het dus niet over de sprint van ouders (op tijd van werk om te koken, de citroen en pepermunt in zakdoek te knopen). Vanavond dus, en morgen laatste avond, zo erg is het niet. De vraag is: hoe bevorderlijk is deze gezonde avondwandeling voor de alertheid van kinderen in de ochtend, als een nieuwe schooldag is aangebroken?

In de zomer van 2009 werd duidelijk dat het aantal inschrijvingen op het hbo en wo ruim  10 procent hoger was dan in het jaar ervoor. Algemeen werd aangenomen dat jongeren hun entree op de arbeidsmarkt wilden uitstellen en daarom (opnieuw) met een studie begonnen. Uit het onderzoek komt echter naar voren dat persoonlijke ontwikkeling de belangrijkste motivatie was om (weer) te gaan studeren. Veel ondervraagden ontkennen expliciet dat de crisis hun besluit om een studie te volgen heeft beïnvloed.

De groei van het aantal inschrijvingen is veroorzaakt door  verschillende factoren. Voor een deel betreft het versterkingen van trends die al enige jaren zichtbaar zijn. Zo zaten de opleidingen die de sterkste stijging doormaakten in veel gevallen al langer in de lift. In absolute aantallen draagt de sector economie in zowel hbo als wo het meeste bij aan de stijging.

De zogenoemde ‘directe instroom’ in het hoger onderwijs, vanaf havo en vwo, is de afgelopen vier jaar nagenoeg gelijk gebleven. De stijging van het aantal inschrijvers komt op het conto van jongeren die er na de middelbare school tussenuit zijn gegaan, studenten die  reeds een opleiding hebben voltooid en er nog één bovenop ‘stapelen’ en afhakers die opnieuw aan de slag gaan.

Onder deze ‘indirecte instromers’ hielden de onderzoekers een representatieve steekproef van 6.000 mensen. De keuze voor een studie heeft voor alle groepen weinig te maken met negatieve ervaringen op de arbeidsmarkt; zij hadden niet liever een leuke baan dan een studie. De ondervraagden waren niet uitgesproken negatief over hun kansen op de arbeidsmarkt, maar verwachten ook niet dat het vinden van een baan zonder slag of stoot gaat.

Nrc.nl organiseerde gisteren een live-interview over onderwijs met oud-staatssecretaris Dijksma (Onderwijs, PvdA) en Tweede Kamerlid Jasper van Dijk (SP). Ook Tweede Kamerlid Ineke Dezentjé Hamming (VVD) en staatssecretaris Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) waren benaderd, maar zij waren verhinderd.

Lezers konden meedoen door vooraf (per e-mail) en tijdens de chat zelf vragen in te sturen. Het gesprek ging over onderwijskwaliteit, leraren en zorgleerlingen. Dijksma verdedigde vooral het kabinetsbeleid van de afgelopen drie jaar: meer geld voor taal en rekenen, meer geld voor leraren en een pleidooi voor invoering van het passend onderwijs.

Van Dijk had de nodige kritiek op dit verhaal. Hij benoemde de ,,nieuwe schoolstrijd” tussen leraren en managers, de schaalvergroting en de bureaucratie als grootste, nog onopgeloste onderwijsproblemen. Passend onderwijs is volgens hem niets meer dan een bezuinigingsmaatregel.

U kunt het interview met Dijksma en Van Dijk hier nalezen.

Peeters onderzocht een representatieve groep studenten op  hun algemene ontwikkeling. De  resultaten stemden hem niet vrolijk. Van de ondervraagden wist  niemand correct te melden hoeveel eeuwen er zitten tussen Karel  de Grote en Napoleon. De populairste antwoorden waren twee  eeuwen en drie eeuwen. Een  stomme film was volgens 22 procent van de studenten een film die  niet leuk is.

Slechts eenderde van  de geënquêteerden kende ongeveer de omtrek van de aarde. Eén van de ondervraagden hield het op een biljoen kilometer. Zoals een ander wist te melden dat het broeikaseffect werd veroorzaakt door de zon die door het gat in de ozonlaag feller op de aarde schijnt.

Ook opvallend: gevraagd naar  de grootste nog levende Nederlandse schrijver noemt 30 procent  Harry Mulisch, gevolgd door Jan  Terlouw en de in 1995 overleden  Annie M.G. Schmidt. Peeters:  „Dat doet vermoeden dat veel studenten sinds de basisschool nog  maar weinig hebben gelezen.”

Hij  wijt de gebrekkige algemene ontwikkeling  van de studenten aan het middelbaar onderwijs. „Daar wordt leerlingen bijgebracht dat kennis opdoen niet leuk en niet nodig is.”

Dat het met de parate kennis van scholieren de afgelopen jaren minder is geworden, wordt vrij algemeen aanvaard. Bent u het eens met de analyse Peeters? En, voor de bezoekers die wél beschikken over (al dan niet nutteloze) feitenkennis: vrij naar wie is de titel van deze blogpost?