‘Begin ‘s ochtends een uur later met de les’
Middelbare scholen zouden ‘s ochtends minstens een uur later moeten beginnen met de lessen, meldde het Algemeen Nederlands Persbureau vanochtend. Volgens kinderarts Rob Bakker, die vandaag promoveert aan de Universiteit Utrecht op vermoeidheidsklachten bij kinderen, komt een groot deel van de leerlingen slaap tekort doordat ze te vroeg op school moeten zijn.
Het vroege begin van de schooldag verstoort volgens Bakker het dag- en nachtritme van tieners. Bijna de helft van de kinderen met vermoeidheidsklachten knapt niet op, aldus de kinderarts. Vermoeide jongeren die bij een kinderarts komen met klachten als wazig zien, obstipatie, pijn in de rug, de ledematen of het vrouwelijk geslachtsorgaan, lopen meer risico dan anderen, zegt Bakker.
Dat pubers ‘s ochtends vaak niet uit bed willen komen en ‘s avonds juist niet willen slapen, is al langer bekend. Hersenonderzoeker Eveline Crone van de Universiteit Leiden toonde aan hoe dat komt. In de puberteit verschuift ‘s avonds het moment waarop het slaaphormoon melatonine wordt afgegeven. Daardoor kunnen jongeren moeilijk de slaap vatten, aldus Crone, en heeft het weinig nut om hen vroeger naar bed te sturen. Zeer weinig pubers halen de negenenhalf uur slaap die ze naar schatting nodig hebben.
In de Verenigde Staten zijn al experimenten gehouden met aangepaste schooltijden. Als de lessen 40 minuten later begonnen, haalden leerlingen betere cijfers en hadden ze minder last van gedragsproblemen. Leerlingen bleken 33 van deze 40 minuten te besteden aan langer slapen.
Wat vindt u, moeten we zo’n experiment ook maar eens in Nederland houden?
Abonneer je 
donderdag 18 maart 2010, 16:55 uur
Misschien zijn de problemen ook te verhelpen door de
kinderen des avonds vroeger naar bed te sturen.
donderdag 18 maart 2010, 17:24 uur
Ik ben het geheel met John Bosschaart eens. Pubers hebben discipline nodig. Vaak zijn ze zelfs te lui om “des avonds” voluit te schrijven.
donderdag 18 maart 2010, 17:34 uur
@John Bosschaart: Nee, dat heeft geen zin, en is ook in de tekst genoemd (derde alinea). Het moment waarop het slaaphormoon vrijgemaakt wordt verschuift, en daardoor vallen pubers ‘s avonds moeilijker in slaap.
Ik weet dat mijn oude midelbare school het eerste lesuur nu reserveert voor bijles en huiswerkklas, waardoor de meeste leerlingen effectief later beginnen. Geen idee of ze daar ook effecten van hebben gezien op de resultaten.
donderdag 18 maart 2010, 17:49 uur
@ John Bosschaart: dit staat al in het stukje:
“.. en heeft het weinig nut om hen vroeger naar bed te sturen.”
Maar ik zou wel willen weten wanneer die melatoninepiek dan wel optreedt als die een zinvolle puberbedtijd bepaalt.
donderdag 18 maart 2010, 18:02 uur
Misschien zijn de problemen ook te verhelpen door de aangeboden artikelen goed te lezen. Hierin staat dat vroeger naar bed sturen weining nut heeft.
donderdag 18 maart 2010, 18:14 uur
John Bosschaart, wat dacht u ervan om het artikel beter te lezen, i.p.v. zinloze reacties te geven!
donderdag 18 maart 2010, 18:17 uur
Beste John,
een tip: Misschien voordat men reageert iets grondiger het artikel lezen.
-3de Alinea. “Daardoor kunnen jongeren moeilijk de slaap vatten, aldus Crone, en het heeft weinig nut om hen vroeger naar bed te sturen”
donderdag 18 maart 2010, 18:26 uur
aan John Bosschaart:
Als je het stuk goed leest zou je weten dat dat dus niet gaat bij pubers omdat ze gewoom nog niet kunnen slapen als het vroeg is.
Daar komt bij dat de hoeveelheden huiswerk het vaak nodig maken tot middernacht door te gaan. Als je dan om 7 uur weer op moet dan gaat het inderdaad mis. Ik heb twee kinderen en zie het aan beiden dat ze oververmoeid raken.school werk gaat moeizamer en depressie en stress ligt regelmatig op de loer.
Mijn oplossing: Gewoon af en toe een baaldag toestaan om bij te slapen of bij te werken.
donderdag 18 maart 2010, 18:32 uur
Het is echt slaapverwekkend om te lezen waarop men tegenwoordig al niet promoveren kan.
donderdag 18 maart 2010, 18:38 uur
en misschien zijn veel problemen ook te verhelpen door eerst goed te lezen of te luisteren:
‘In de puberteit verschuift ’s avonds het moment waarop het slaaphormoon melatonine wordt afgegeven. Daardoor kunnen jongeren moeilijk de slaap vatten, aldus Crone, en heeft het weinig nut om hen vroeger naar bed te sturen.’
donderdag 18 maart 2010, 19:09 uur
@John Bosschaart
Wel eerst het artikel lezen voor u meent de wereld met uw commentaar te “verrijken”, nu komt u wel heel heel erg dom over.
donderdag 18 maart 2010, 19:33 uur
John, dat werkt dus niet (kun je in het artikel lezen). Ik weet dit van mezelf ook nog wel trouwens. ‘s Avonds niet in slaap te krijgen, ‘s morgens moeilijk wakker worden. Het is nooit meer goed gekomen….of ik ben gewoon nog steeds in de puberteit hahaha.
donderdag 18 maart 2010, 19:38 uur
Daar was in het artikel ook al wat over gezegd. Pubers kunnen moeilijker slaap vatten omdat melatonine (het “stofje” wat ons helpt in slaap te vallen) later aangemaakt wordt, waardoor pubers dus vroeger naar bed sturen helemaal geen zin heeft omdat ze niet in slaap kunnen vallen.
Het is juist wel een goed idee omdat het een aantal problemen (ook kort aangestipt in de column) met jongeren meteen op te lossen, in plaats van het allemaal maar weer af te schuiven op ‘t feit dat jongeren maar hebben te luisteren naar ouderen die er niks van snappen. Zelfs als de wetenschap diezelfde ouderen tegenspreekt.
donderdag 18 maart 2010, 19:46 uur
Dat is dus juist niet het geval, als u het artikel een keer doorleest
donderdag 18 maart 2010, 20:04 uur
Dit is het probleem verschuiven.Kinderen gaan tegenwoordig al jong veel te laat naar bed.Deels komt dit ook omdat beide ouders werken en daardoor later eten waardoor kinderen tegenwoordig later in bed liggen.De bedtijd verschuift dus waardoor je als puber met inslaap problemen dus nog later in slaap valt.Vaste bedtijden aanhouden en kinderen al jong aanleren op tijd naar bed te gaan.
donderdag 18 maart 2010, 20:13 uur
Even reageren op de reactie. Meneer Bosschaart, misschien kunt u het artikel even lezen voordat u reageert. Er staat toch duidelijk: “In de puberteit verschuift ’s avonds het moment waarop het slaaphormoon melatonine wordt afgegeven. Daardoor kunnen jongeren moeilijk de slaap vatten, aldus Crone, en heeft het weinig nut om hen vroeger naar bed te sturen.”
donderdag 18 maart 2010, 20:16 uur
John,
Ik ben van mening dat u het bericht niet goed heeft doorgelezen, aangezien er in alinea drie duidelijk wordt uitgelegd waarom dat geen nut heeft.
donderdag 18 maart 2010, 20:18 uur
Dit is een heel goed plan voor onze pubers en het helpt ook om de files in de ochtendspits kleiner te maken. Die zijn in de schoolvakanties immers ook een stuk korter.
donderdag 18 maart 2010, 20:20 uur
Wat een vreemd idee… In Duitsland beginnen de scholen zelfs een uur eerder dan in Nederland (± 7.30 uur) en over eventuele studies over vermoeidheidsklachten in het voortgezet onderwijs heb ik nog nooit iets vernomen. Tegenwoordig schijnt het in Nederland heel gewoon te zijn dat zelfs brugpiepers niet voor 22.00 uur naar bed gaan, dus ik sluit me volledig aan bij @John Bosschaart
donderdag 18 maart 2010, 20:22 uur
Tuurlijk is het geen goede oplossing om die kinderen vroeg in bed te stoppen. Dan verzoek ik de mensen die er zo over denken om de hele tekst opnieuw te lezen. Er staat duidelijk in dat het geen zin heeft om ze vroeg naar bed te stoppen. Maar blijkbaar kan niet iedereen goed-begrijpend-lezen. Heb jij misschien ook slaapproblemen?
donderdag 18 maart 2010, 20:31 uur
dit lijkt me een goed plan
aangezien ik zelf leerling ben op een middelbare school
ik weet hoe vermoeiend het is
zowiezo met een veel te zware tas aan het lopen
en vervolgens wil ik het ´s morgens niet mijn bed uit
en als ik om 22 u moet gaan slapen val ik pas tegen 1/2 u in slaap
zo zou het toch niet moeten zijn?
´s morgens in de les is nooit iemand wakker bij ons in de klas
op het moment van een proefwerk of so in het eerste uur heeft zo´n beetje de helft onvoldoende´s
donderdag 18 maart 2010, 20:47 uur
Aan J Bosschaart:
…In de puberteit verschuift ’s avonds het moment waarop het slaaphormoon melatonine wordt afgegeven. Daardoor kunnen jongeren moeilijk de slaap vatten, aldus Crone, en heeft het weinig nut om hen vroeger naar bed te sturen…
donderdag 18 maart 2010, 20:56 uur
Ik functioneer zelf ook veel beter als ik pas om half 10 hoef te beginnen. Overigens ook als ik dan weer om half 4 klaar ben, en elke week 5 dagen weekend heb… Welkom in Nederland. Wat een flauwe kul.
donderdag 18 maart 2010, 21:14 uur
ja, ik ben erg voor. Maar er zijn ook andere mogelijkheden. Ik denk terug aan mijn eigen schooltijd als laatkomer, hoewel ik ook een half uur te fietsen had. Ik woon nu in Polen waar het een uur eerder licht is dan in Nederland en zie aan mijn 17-jarige zoon dat het hier haalbaarder is om om 8 uur te beginnen dan voor mij destijds in Nederland. Het avondeten is hier om ongeveer 17 uur – dus een langere tijd voor ontspanning en slapen. Dus niet alleen later beginnen, ook vroeger aan de avond beginnen kan rust bieden. Goed om te experimenteren want die vermoeidheid is een reëel probleem.
donderdag 18 maart 2010, 21:33 uur
John Bosschaart(1): heb je het artikel überhaupt gelezen?
donderdag 18 maart 2010, 21:38 uur
@John Bosschaart
Wellicht heeft u de gehele derde alinea die tot de conclusie “heeft het weinig nut om hen vroeger naar bed te sturen” leidt niet gelezen. Anders kan ik uw “bijdrage” niet verklaren.
donderdag 18 maart 2010, 21:50 uur
Ik zou heel graag dat zo’n experiment wordt uitgevoerd. Mijn dochter komt goed haar bed uit maar is aan het einde van de week gesloopt. ‘s avonds ligt ze vaak lang wakker voordat ze in slaap valt.
donderdag 18 maart 2010, 21:53 uur
Goed lezen John.
donderdag 18 maart 2010, 22:15 uur
Reactie op John Bosschaart: citaat: ‘In de puberteit verschuift ’s avonds het moment waarop het slaaphormoon melatonine wordt afgegeven.Daardoor kunnen jongeren moeilijk de slaap vatten, aldus Crone, en heeft het weinig nut om hen vroeger naar bed te sturen.’
donderdag 18 maart 2010, 22:28 uur
Scholieren op tijd naar bed, meneer Bosschaart ?! Foei ! Mijn kinderen hebben het RECHT om te genieten van nutteloze TV-programma’s waarin de ene presentator een ander in het zonnetje zet en met vele Awards – zo’n paar honderd per jaar – beloont voor haar/zijn hoogstaande kwekshows.
De volgende avond zijn de rollen omgedraaid en likt de laatste presentator de eerst op diens beurt af.
Mijn kinderen moeten die Ouwe Wijveninformatie de volgende dag op school kunnen oplepelen: daar worden ze volwassen van. En daardoor kunnen ze niet vroeg naar bed.
Bovendien komen na 22:00 nog vele emmers onmisbare informatiestront langs en tussen door moet nog voor veertig euro per dag in kleutertaal geSMS-ed worden.
Wij hebben de schoolleiding laten weten dat een begintijd vóór 10:00 am onaanvaardbaar vroeg is.
Tenslotte is onze welvaart immers ook te danken aan al die Nederlanders die na 1945 des ochtends tot ca 11:00 am in hun nest bleven liggen.
Als zo’n intelligent doctorandusje – ondanks of dankzij veel slaaptekort – nog kàn promoveren op een thema dat voor onze samenleving van onschatbare waarde zal blijken te zijn, mogen we de hemel danken en onze toekomst met vertrouwen tegemoet zien.
Hulde aan Professor Dr. Rob Bakker !
donderdag 18 maart 2010, 23:05 uur
Begin eerst eens met het afschaffen van de slopende wisselingen zomertijd-wintertijd-zomertijd-wintertijd.
Voordeel: het melatonine krijgt zodoende een vast ijkpunt waar je ook lang na de pubertijd, oftewel de rest van je leven veel aan hebt. Er zijn nog massa’s mensen die de puberleeftijd allang gepasseerd zijn en wiens melatonine en slaapritme compleet overhoop komen te liggen door aanpassingsproblemen met de zomer/wintertijd.
donderdag 18 maart 2010, 23:11 uur
@1. John Bosschaart
Leest u het stukje eens voor u reageert, dan vindt u gelijk het antwoord op uw voorstel.
Veel scholen beginnen al om 8 uur ‘s ochtends, nog een uur vroeger dan de kantoortijden van een groot deel van werkend Nederland. Kinderen moeten dan vaak al om 6 uur op om op tijd te komen. Om de 9½ uur te halen zouden ze dan om half negen naar bed moeten! Het lijkt me dan ook een uitstekend idee om de lessen een uur later te laten beginnen.
donderdag 18 maart 2010, 23:40 uur
‘Misschien zijn de problemen ook te verhelpen door de
kinderen des avonds vroeger naar bed te sturen.’
Niet dus, het slaapritme verschuift tijdens de puberteit; de puber wordt meer een avondmens.
Voor een volwassene vergelijkbaar met elke dag om 4 uur de wekker zetten.
Een uur later de les beginnen lijkt me een heel goed idee.
donderdag 18 maart 2010, 23:45 uur
Dit is naar mijn idee een goed plan.
Als moeder van een eerstejaars (middelbare school), klaag ik vaak over dit feit.
Kinderen moeten echt om negen uur in bed om die slaapuren te halen. En dat valt niet altijd mee.
Maar goed, ik blijf mijn best doen, maar die test zou ik heel goed vinden.
donderdag 18 maart 2010, 23:59 uur
Je kan in Nederland blijkbaar op alles promoveren.
Maar de conclusie van # 1 Bosschaart komt niet voor in de aanbeveling. Te gemakkelijk??
vrijdag 19 maart 2010, 1:15 uur
Het is duidelijk dat de heer Bosschaart het artikel niet heeft gelezen. Ik quote: ,,In de puberteit verschuift ’s avonds het moment waarop het slaaphormoon melatonine wordt afgegeven. Daardoor kunnen jongeren moeilijk de slaap vatten, aldus Crone, en heeft het weinig nut om hen vroeger naar bed te sturen.”
vrijdag 19 maart 2010, 2:44 uur
@ John:
Misschien moet je het hele artikel nog een keer lezen voordat je vanuit je eigen denkbeelden reageert. Met name de 3e alinea.
Verder vriendelijke groeten van iemand die in het donker naar het niets blijft staren ipv in slaap valt als hij te vroeg naar bed gaat.
vrijdag 19 maart 2010, 7:33 uur
Helemaal mee eens met het artikel, kids eerder naar bed sturen heeft geen zin, mijn dochter haar eerste les op school begint 8.10 uur!!! Dan moet ze nog 20 min fietsen naar school, ze staat altijd vroeg op en klacht over vermoeidheid, en gaat 22.00 uur naar bed.
Van mij mag het experiment ingevoerd gaan worden.
vrijdag 19 maart 2010, 7:35 uur
quote “In de puberteit verschuift ’s avonds het moment waarop het slaaphormoon melatonine wordt afgegeven. Daardoor kunnen jongeren moeilijk de slaap vatten, aldus Crone, en heeft het weinig nut om hen vroeger naar bed te sturen.”
Ook te vroeg opgestaan, john?
vrijdag 19 maart 2010, 7:40 uur
De school van mijn zoon(2 gymnasium)begint om 08.30 uur.Hij moet om 08.20 uur in de klas aanwezig zijn. Het is ruim 10 kilometer fietsen.Om op tijd te komen mooet hij om 06.30 uur op.Hij gaat elke avond om 21.00 uur naar bed en heeft desondanks last van bovengenoemde vermoeidheid.Reactie 1 John ,bemoeit u zich niet met zaken waar u duidelijk geen verstand van hebt.De dokter heeft gelijk.
vrijdag 19 maart 2010, 7:53 uur
Walters:
> In de puberteit verschuift ’s avonds het moment
> waarop het slaaphormoon melatonine wordt afgegeven.
> Daardoor kunnen jongeren moeilijk de slaap vatten,
> aldus Crone, en heeft het weinig nut om hen vroeger
> naar bed te sturen.
Bosschaarts’ reactie:
> Misschien zijn de problemen ook te verhelpen door
> de kinderen des avonds vroeger naar bed te sturen.
Tsja, we kunnen natuurlijk niet verwachten dat iemand een artikel van dergelijke lengte helemaal leest — 247 woorden, stel je voor!
vrijdag 19 maart 2010, 8:21 uur
Dit is wel erg kort door de bocht, want als het echt bewezen is dat in de puberteit dat bepaalde hormoon nog niet afgeven is (had ik ook nog nooit van gehoord….)dan heeft het ook geen zin “om ze dan gewoon op tijd naar bed te sturen”…………….
vrijdag 19 maart 2010, 8:32 uur
Het probleem, meneer Bosschaart, is dat pubers niet vroeg kunnen slapen vanwege de melatonine. Dat staat in het artikel. Naar bed sturen heeft geen zin: ze kunnen toch niet slapen. De school een uur later laten beginnen zou in alle huishoudens met pubers buiten gewoon veel rust en harmonie opleveren. De kinderen kunnen op hun natuurlijk tijd gaan slapen en genoeg slaapuren maken en ouders zouden minder stress hebben. Graag volgend jaar invoeren!
vrijdag 19 maart 2010, 9:57 uur
@John Bosschaart:
lezen alvorens te reageren aub: “Daardoor kunnen jongeren moeilijk de slaap vatten, aldus Crone, en heeft het weinig nut om hen vroeger naar bed te sturen.”
vrijdag 19 maart 2010, 9:59 uur
@1
Wellicht is het verstandig om voor de reactie het bericht te lezen.
Voor veel leerlingen zou dit het suffe probleem en de hyperactiviteit later oplossen. 9.00 start van de dag tot een uur of vier zou voor veel leerlingen een nuttiger en effectievere dagbesteding inhouden. Ook het ontbijtprobleem zou hiermee bestreden kunnen worden.
vrijdag 19 maart 2010, 10:02 uur
re: 1
mischien moet John Bosschaart zelf iets eerder naar bed, of gewoon het artikel helemaal lezen voordat hij een reactie plaatst,
”In de puberteit verschuift ’s avonds het moment waarop het slaaphormoon melatonine wordt afgegeven. Daardoor kunnen jongeren moeilijk de slaap vatten, aldus Crone, en heeft het weinig nut om hen vroeger naar bed te sturen”
vrijdag 19 maart 2010, 10:24 uur
Ik ben het volledig met dit artikel eens.
Des morgens vroeg sta ik al op om me klaar te maken om om zeven uur al naar school te vertrekken. Er zijn zelfs leerlingen die al om half zeven moeten vertrekken om op tijd op school te kunnen zijn.
Dus kom maar op met dit experiment!
vrijdag 19 maart 2010, 10:42 uur
Wellicht moet iedereen die zegt dat John de tekst niet leest, alle comments wel even lezen. Aangezien circa de helft reageert op het feit of John de tekst wel goed heeft gelezen.
Ontopic: Goed dat dit uitgezocht is en er zal zeker een kern van waarheid inzitten, maar zoals bij veel onderzoek wat gedaan wordt hoeft de conclusie niet in de dagelijkse praktijk doorgevoerd te worden. Velen die hier boven klagen over het feit dat de promovendus hierop zijn doctor titel kan krijgen weten zelf niet hoeveel jaren aan onderzoek hieraan vooraf gegaan zijn en met welke achtzaamheid conclusies naar buiten worden gebracht.
vrijdag 19 maart 2010, 10:46 uur
De discussie over dit probleem speelt al langer. Door hormonale veranderingen, een biologische klok en tal van sociale redenen hebben pubers de neiging laat naar bed te gaan. Bovendien voelt een puber zich geen kind meer: kinderen stuur je vroeg naar bed, bij pubers kan dat niet meer. Een onderzoek onder 3000 scholieren heeft uitgewezen dat leerlingen met veel onvoldoendes gemiddeld 25 minuten minder slaap kregen en 40 minuten later naar bed gingen dan leerlingen met goede cijfers. Een uur later naar school zou naar mijn mening (http://beterbijles.wordpress.com/2010/02/12/het-slaapprobleem-van-pubers/) wonderen doen voor de schoolprestaties.
vrijdag 19 maart 2010, 11:11 uur
Misschien helpt het ook wel tegen het lerarentekort
Ik weet niet hoelang ik het nog volhou om vier dagen per week om zes uur op te moeten. Verzoeken om het eerste uur vrijgeroosterd te krijgen doe ik al jaren, maar vooralsnog zonder succes. Dan wil de neiging om een 9-tot-5 kantoorbaan om de hoek te zoeken weleens opkomen.
Zou een maatregel die mij comfort oplevert nadelig zijn voor de leerlingen, dan mag men hem afwijzen. Maar als het EN voor leerlingen beter is EN de leraarsbaan beter vol te houden maakt, waarom dan niet als de wiedeweerga op een later begintijdstip overgestapt? Is het voor anderen nadelig? De ouders misschien?
vrijdag 19 maart 2010, 11:27 uur
Bosschaart heeft misschien het artikel niet gelezen, maar kennelijk heeft niemand die daarop reageert de commentaren gelezen. (Zoals ik het commentaar van Henk Visser niet gelezen heb.)
Verder: prima plan. Was hier niet al eerder sprake van? Het lijkt me nogal voor de hand te liggen.
vrijdag 19 maart 2010, 11:56 uur
Het moderatiesysteem van de NRC heeft zo zijn problemen.
Er wordt een ongelukkige ‘first post’ gepubliceerd van een reageerder die ogenschijnlijk het artikel niet goed doorgelezen heeft.
De daaropvolgende 15+ uur staat de moderatie/publicatie totaal stil, met als gevolg dat we de volgende morgen 40+ reacties hebben die allemaal betrekking hebben op de onbenulligheid van de eerste reactie.
Op deze manier komt er geen zinnige discussie op gang omtrent het artikel.
vrijdag 19 maart 2010, 12:23 uur
Het lijkt me zeker zinvol om, gezien de resultaten van Bakkers onderzoek en eerdere experimenten in de VS, ook in Nederland een dergelijk experiment uit te voeren: op beperkte schaal, methodologisch verantwoord, gericht op een eerlijk antwoord op de vraag of dit de prestaties van onze schooljeugd verbetert. Het zou een unicum zijn als op grond van empirische resultaten een onderwijsvernieuwing in Nederland tot stand komt.
vrijdag 19 maart 2010, 12:29 uur
Ik kan iedereen het artikel in de Mare van 18/3
‘vroeg naar bed’aanraden te lezen .Daarin wordt de nadruk gelegd op een gezond slaap-waakritme tijdens de studie.Zonder strak ritme en discipline kan je in een spiraal komen van steeds slechter slapen en presteren.Dat bedoelde ik te zeggen met mijn wat summiere 1e reactie.
vrijdag 19 maart 2010, 13:12 uur
wederom @54, Bosschaart :
wat dus niet werkt als de aanmaak van melatonine nog niet is gestabiliseerd.
Je kan ze zelfs na sesamstraat in bed vastbinden, er beter van slapen zullen ze echt niet.
vrijdag 19 maart 2010, 13:56 uur
Het is evident dat zodra de puberteit begint het slaapritme anders wordt (het wordt in het proefschrift keurig uitgelegd en verklaard). Het verschil met de periode daarvoor is niet te missen; onze zoon van 9 komt altijd zonder morren vroeg uit bed, wordt vaak al spontaan wakker, ook als hij een keertje later naar bed is gegaan (zoals in vakanties). Zijn twee puberbroers en puberzus zijn sinds die hormonen zijn komen opdagen amper wakker te krijgen, terwijl zij voorheen ook altijd vlot opstonden. Tijdens de puberteit verandert er veel in de hersenen, blijkbaar ook iets in de pijnappelklier waar ons bioritme wordt bepaald en dus ook de melatonine productie plaatsvindt.
In plaats van de natuur tegen te werken, zoals door sommigen wordt gesuggereerd middels hun wat laatdunkende suggesties, is het misschien beter de problemen (die zich uitsluitend in de puberteit voordoen dus) juist eens op een andere manier aan te pakken, zoals voorgesteld door (inmiddels) doctor Bakker. Hulde daarvoor.
vrijdag 19 maart 2010, 14:00 uur
Als reactie op dhr Bosschaart; nr 54: het betreft hier ongetwijfeld studenten, DIE DUS NIET MEER IN DE PUBERTEIT ZITTEN. Een totaal andere groep mensen, met totaal andere problemen (zoals het studentenleven) wat betreft hun slaap-waakritme. Heeft dus alles met sociale setting te maken en niets met veranderingen in hun hersenen.
vrijdag 19 maart 2010, 14:05 uur
Beste John,
Bedankt voor je opmerking! Zeer vermakelijk om de reacties te lezen. Gebrek aan hooghartigheid kan hier en daar niet verweten worden, gebrek aan een gezonde dosis scepsis echter wel.
Dit onderzoek past goed in de lange rij die de verantwoordelijkheid voor de opvoeding van kinderen weghaalt bij de (slecht presterende) ouders en neerlegt bij overheid en school. Natuurlijk is een puber chronisch moe, maar dat is niets nieuws. Een veranderend lichaam en zoeken naar je identiteit is energieverslindend. Maar met een beetje gezond verstand kun je toch bedenken dat met een vast dagritme, gezonde voeding, voldoende aandacht en lichaamsbeweging en een slaapkamer zonder computer en tv je je kind echt wel door die slopende pubertijd sleept?
vrijdag 19 maart 2010, 14:06 uur
“Het zou een unicum zijn als op grond van empirische resultaten een onderwijsvernieuwing in Nederland tot stand komt.”
Hahahaha!
Inderdaad. Daarom verwacht ik ook niet dat de schooltijden werkelijk zullen veranderen, en als ze al veranderen, dan eerder in de richting van iets dat goedkoper is of gewoon handig uitkomt met de agenda’s van de ouders, dan in de richting van iets dat evident goed is voor de onderwijskwaliteit.
vrijdag 19 maart 2010, 14:34 uur
Ik vind het hele stuk te kort door de bocht. Zoals het hier staat weergegeven lijkt het dat de oorzaak van de klachten uitsluitend wordt veroorzaakt door slaapritme. Zullen we het ook eens hebben over wat die pubers verder nog voor hun kiezen krijgen? Ouders die alleen maar werken en er wsl niet zoveel voor hen zijn als ‘vroegah’, alcohol en drugs, druk die school/studie op hen legt, gebrek aan opvoeding in vroege jaren waardoor de discipline nu ver te zoeken is, om maar eens een paar voorbeelden te noemen.
En wat die melatonine betreft: zolang in het lichaam nog te hoge doses adrenaline en cortison aanwezig zijn, heeft melatonine geen enkel effect, al slik je er een heel potje van leeg. Door rust te nemen in de laatste uurtjes voor het slapen gaan, bereik je veel meer. Maar zeg nou zelf, ooit een rustige puber gezien?
vrijdag 19 maart 2010, 15:12 uur
Daniëlle de Graaf:
Nee, ik zie nooit rustige pubers. En als alle pubers dit probleem hebben ligt het waarschijnlijk niet aan de ouders, wel aan de puberteit. Ik denk dus niet dat het “vroegah” beter was.
vrijdag 19 maart 2010, 15:17 uur
reactie op Ben 58.
ook jij wil het aangehaalde en medisch ‘bewezen’ probleem niet onderkennen blijkbaar. Veralgemeniseer nu eens niet en hou je bij hetgeen als probleem is omschreven, namelijk het fenomeen dat in alle puberhersenen veranderingen optreden die het bioritme veranderen in de zin dat enerzijds het slaapmoment later wordt ingesteld, door het later vrijkomen van melatonine en als niet-onlogisch gevolg daarvan het ook later optreden van het wakker-worden moment. Zelfs bij de meest optimale situaties (zoals je wel terecht benoemt) blijken er problemen te ontstaan en die worden geadresseerd, met voornoemde suggestie als gevolg.
De problemen worden helemaal niet door slechte ouders neergelegd bij de overheid; er wordt een voorstel gedaan op basis van empirie, dat het overdenken en overwegen waard is. En dus eens niet kiezen voor de verwijtende toon richting deze pubers en deze ouders, maar voor een mogelijke oplossing.
vrijdag 19 maart 2010, 15:58 uur
Ik denk dat het voor leraren ook prettig is als zij pas om 9 uur hoeven te beginnen, net als de rest van op kantoor werkend Nederland.
Ik vraag me echt af hoe zij hun eigen kinderen naar school brengen, of naar de kinderopvang?
Ik denk dat dit gewoon ingevoerd moet worden, het lijkt me een win-win situatie; wat kan daar nou helemaal tegen zijn?
Omdat het “normaal is” of “omdat het altijd al zo geweest is” of “omdat pubers niet zo moeten zeuren en een trap onder hun kont moeten krijgen, hun nest uit moeten komen en moeten werken met hun donder”?!
Gewoon proberen dat uurtje later zou ik zeggen!
vrijdag 19 maart 2010, 16:22 uur
Interessante discussie. Iedereen reageert nogal stevig op John Bosschaart. Ik zie toch wel iets in zijn opmerking. Zou het niet kunnen zijn dat pubers nu te lang achter hun computer blijven Internetten, e-mailen, chatten en wellicht games spelen? Dat is een enorme prikkel en werkt nog lang na, ook na in bed stappen. De pubers vroeger naar bed sturen, waar zij ‘stiekem’ nog een boek lezen staat misschien niet gelijk aan slaap, maar ik denk dat het wel een groot verschil maakt met tot 1 uur achter de computer zitten. Ik doel met dit vergelijk natuurlijk ook op mijn eigen jeugd met die van nu. Mijn eerste les begon steevast om 8.10 en ik moest een uur fietsen. Vermoeidheid staat bij niet bij.
vrijdag 19 maart 2010, 21:34 uur
@ van Rossum 19
Juist omdat er in Duitsland zo vroeg begonnen wordt, lopen er wel degelijk al jaren studies omtrent dit onderwerp. Er wordt daar ook wel degelijk gepleit voor latere begintijden.
zaterdag 20 maart 2010, 0:22 uur
Ik ben een groot voorstander van later beginnen. Ik heb zelf nog immer de grootste moeite ‘s ochtends vroeg op te staan en ‘s avonds op tijd naar bed te gaan en dat voor iemand die al jaren uit de puberteit is. Ha, zou wat zijn als met zo’n simpele ingreep “adhd” als sneeuw voor de zon verdwijnt.
zondag 21 maart 2010, 10:12 uur
Reactie 50 Marieke en reactie 63 Noortje.Ik denk dat het voor de meeste ouders ook prettig is als de kinderen niet om 07.00 uur en oververmoeid op de fiets hoeven te stappen met ale verkeersgevaren van dien.In de namiddag zijn ze dan rond half vijf uur klaar en zijn veel mensen die werken net weer thuis om hun kroost op te vangen.Voor grote groepen
mensen dus wel handig.Noortje,of leraren tijd heben om hun kinderen naar de kinderopvang te brengen interesseert me niet echt.In de zorg werken 800.000 mensen en die hebben hoegenaamd niets aan de kinderopvang met hun belachelijke beperkte openingstijden.Maar je vindt het wel heel gewoon dat de dokter en de verpleegkundige 24 uur per dag beschikbaar zijn…..En dan heb ik het nog niet over de brandweer,de politie en de ambulancediensten.
Dus je opmerking was wel heel aardig bedoeld maar je gedachtegang hierin is niet helemaal correct.
zondag 21 maart 2010, 17:10 uur
Ik ben in principe voor een experiment!
Maar dan wil ik ook dat bedrijven bij dit plan betrokken worden zodat hun werknemers ook op latere tijden kunnen beginnen.
Want anders krijg je weliswaar meer uitgeslapen kinderen, die echter van pappie en mammnie niet een goed ontbijt voorgeschoteld hebben gekregen. Want hoeveel pubers hebben niet een beetje (zachte) dwang nodig om die bruine bammetjes naar binnen te werken!
Bij alleenstaande ouders of gezinnen met een tweeverdienersmodel kunnen we met een beetje fantasie bedenken dat het slaapprobleem verplaatst wordt naar een eetprobleem (en de jeugd is al zo dik).
Dus we moeten een keuze maken. Of de hele economie anders inrichten of kinderen en pubers moeten zich maar aanpassen aan de grote mensenwereld.
zondag 21 maart 2010, 20:51 uur
Menig antwoord begint met “u moet het hele artikel goed lezen” en meer van die arrogante blabla. Nu een uur later beginnen, over twee jaar weer een uur later beginnen. Kan toch niet! Kom op zeg…
Ik werk in het onderwijs met passie. Ik houd van het vak en van de jonge mens! Maar ik zie ouders hun kinderen eerder vakantie laten nemen om eerder weg te kunnen op wintersport, ik zie ouders hun kids meenemen naar Parijs en op het perron van de Thalys de school bellen met ziekmelding, en nu een uur later beginnen…
De medische wetenschappelijke verklaring, tot je dienst en jahaaaaaa heb ik gelezen. Maar de kids sms-en, chatten, msn-en tot laat en internet heeft de TV al lang verdrongen etc. etc. etc.
Een uur eerder beginnen? Het hek is dan van de dam!
Neem dat nu maar aan van een niet wetenschapper/onderwijswerkende.
Ik zal wel reacties krijgen als “u moet eerst goed lezen” , nee nee nee ik heb goed gelezen maar dit is een absolute non-discussie die grenzen verlegt daar waar je ze niet moet verleggen!
En hierop promoveren met veel bombarie: SCHANDE!
N.B.: Ik pleit ook nog eens voor een grotere selectie in afstudeeronderwerpen…geen kullekoek met een gebrek aan academisch denkniveau.
zondag 21 maart 2010, 23:51 uur
Ik stel voor de puberteit af te schaffen. Zijn we van alle problemen af.
maandag 22 maart 2010, 12:23 uur
Grappig,ik zie toch veel vrouwen verstandige dingen zeggen hier, en de reacties van de mannen varieren van flauwekul tot hakken in het zand gedrag.Typisch…..
maandag 22 maart 2010, 17:38 uur
Ben zelf een scholier, en hoe vroeg ik ook in mijn bed ga liggen ik val pas om 11 uur in slaap. Mee eens. En Jan Bosschaart, u neemt niet eens de moeite om dit artikel goed te lezen, dus wie is hier nou lui, en kijk ik schrijf dit artikel toch, ik ben echt niet zo lui hoor. En dan heb ik het ook over mijn medeleerlingen. Wij zitten ‘s avonds tot 10 uur huiswerk te maken. Dus dan kunnen ze beter ook huiswerk afschaffen. Dan kunnen we pas eerder naar bed!
dinsdag 23 maart 2010, 23:38 uur
Het regent inconsequente reacties en nergens een mea culpa naar- en door de leerlingen zelf.
Ik lees een schollier die zegt huiswerk te maken tot 22 h, etc. maar vergeet te melden dat er tussendoor ge-smst wordt, ge-hyvesd, ge-chat etc. Kom op zeg, ik wil de onzin eens doorbreken , niks te “vrouwen reageren zinniger”, niks te “we zitten wel tot 22 h huiswerk te doen” (deden wij vroeger ook…die ellendige slachtofferrol…kom op: eerlijk zijn). Voorlichting over hoe je goed je huiswerk maakt, tijd indeelt, DAT zou schelen voor de goede toehoorder met daarbij de opmerking dat huiswerk maken niet samen gaat met Hyves tussendoor en zo meer….
Ik mis eerlijke reacties, alleen maar defensief geouweneel, verdedigen van wat een onzinnigheid zou zijn, met het verwetenschappelijken van dergelijke standpunten voorop…
Kom op mensen , eerlijk. Nu een uur, volgend jaar zegt er weer iemand “Neeheeeeee het zou eigenlijk 2 uur later moet zijn” en zo meer…
Hakken in het zand? Nee. Flauwekul? Nee. Vòòr zoiets zijn, da’s pas flauwekul en ik herhaal: hierop promoveren, bah!
woensdag 24 maart 2010, 22:27 uur
Onzin. Ze zouden eens moeten proberen om na vroeg opstaan en een dag werken tot tien wakker te zijn. En bovendien, als ze dan toch geen zin hebben om te gaan slapen, is een borrel voor de avond, of een biertje, toch ook geen taboe?
Ik geloof best dat er het een en ander verandert in het ritme van de dag bij het puberen. Maar volgens mij was dat in voorgaan jaren en decennia ook het geval. Moeten we ons dan nu maar aanpassen omdat de oorzaak van het probleem aan het licht is?
donderdag 25 maart 2010, 11:10 uur
Je hebt tegewoordig toch ook zo’n middel met “Lichaams eigen melatomine”. ( Stomme Reclame )
Niet dat het een aanrader is om leerlingen ( Zoals ik ) slaappillen te geven, nu je hormonale uishouding al flink door de war word gesodemieterd. Dan is het inderdaad beter een school een uur later te laten beginnen.
Ikzelf ervaar dit probleem. Ik moet vroeg opstaan om daarna nog een roteind te fietsen en dan dood moe op school aangekomen een theorie vak moet doen.
vrijdag 26 maart 2010, 8:19 uur
David gelijk! Thom geeft precies aan, zonder het zelf te weten, wat er feitelijk aan de hand is…
Ik trek de lijn met wat je vaak ziet: jonge kinderen die alles mogen, en nu weer dat toegeven…
Dat een promovendus lang onderzoek doet en naar eigen inzicht zorgvuldig zijn conclusies noteert dat trek ik niet in twijfel maar of die dan ook juist en relevant zijn… Motion doesn’t mean progress, en ik hoop dat de promovendus zeer zwaar weer krijgt tijdens de bespreking.
zaterdag 27 maart 2010, 3:49 uur
Wat ik in de laatste reacties mis, is iets wat toch uitgangspunt zou moeten zijn van deze discussie; vastgesteld is dat leerlingen op middelbare schoolleeftijd, pubers speciaal, een ander slaapregime nodig hebben. Wat ik hierboven lees komt vaak neer op de doodsimpele reactie: het past niet in mijn wereldbeeld dus wil ik het niet. Een houding die onder docenten overigens niet ongebruikelijk is.
Maar er is een probleem; voor 10 uur zijn veel leerlingen slaperig en lief, en na 2 uur hebben ze al het gedram van docenten wel gehad en worden ze opstandig. Dus blijft er niet zo veel tijd over.
Deze docent biologie met prepensioen slaapt lekker uit.
Hans van den Berg
zondag 28 maart 2010, 16:01 uur
Ik denk ook dat dit een goed plan is. Ik ben zelf tien jaar terug van de middelbare school gekomen en ook ik herinner me nog dat ik elke ochtend niet uitgeslapen was, ook al ging ik braaf om tien uur naar bed. De biologische klok met haar hormonen is sterker dan sommige mensen hierboven zich beseffen heb ik het idee. Scholieren van de basisschool (en ook nog jongere kinderen) zijn steevast zeer vroeg wakker en gaan ook vroeg naar bed. Maar op het moment dat een kind in de puberteit komt verandert dit ritme radicaal. Ook in mijn tijd, dus nog voor Hyves, msn etc, sliepen mijn klasgenoten niet voor 11 uur, omdat het niet lukte om in te slapen. Al lag je om half acht al in je bed. De hormoonhuishouding verandert ten opzichte van basisschoolkinderen, en daar hoort ook een ontregelde biologische klok bij. Dit gaat allemaal wel weer over, maar in de tijd dat het slaap-waakritme van scholieren dus anders is onder invloed van hormonen, denk ik dat het nut heeft om de schooltijden aan te passen aan haar scholieren.
Daarnaast denk ik ook wel dat de computer en de tv nu invloed hebben op de bedtijden van scholieren, al bestond het fenomeen van de slaperige pubers ook al in het pre-digitale tijdperk. Maar zaak is vooral om uit die kinderen te halen wat erin zit, en ze te laten presteren naar hun kunnen. Hyves en msn zijn al niet meer te bannen uit het leven van onze pubers, maar de schooltijden zijn nog wel aan te passen. Daarom pleit ik voor een aanpassing: de wetenschappelijke onderzoeken onderbouwen deze maatregel, en ik denk niet dat de invloed van Hyves en msn zo groot is dat met structurering hiervan het probleem op te lossen is.
zondag 28 maart 2010, 20:17 uur
De reageerders die vinden dat de jeugd niet gepamperd moet worden, hoe laat vertrekken die naar hun werk? Stappen zij dagelijks om 7 uur op de fiets, zoals een aantal van mijn leerlingen?
“Wij moesten het vroeger ook” vind ik geen argument als voortschrijdend inzicht heeft geleerd dat onderwijs effectiever is wanneer er later begonnen wordt. Voortschrijdend inzicht heeft geleerd dat een heleboel dingen, die ik in mijn jeugd moest doen of slikken, bij nader inzien toch niet zo zinnig waren. Ik zie geen enkele reden om deze dingen dan toch maar aan de jeugd van nu op te dringen.
zondag 28 maart 2010, 22:46 uur
Dit lijkt mij een zeer goed plan. Vooral omdat er voor het groeien veel rust nodig is. En die moeten de kinderen wel krijgen. Vaak zie je ook dat deze groep later gaat slapen omdat ze en veel voor hun studie moeten doen, en geïnteresseerd raken in andere dingen. Vooral onder de invloed van hormonen kan veel gebeuren. Het is ook nog zo dat bij mannen, het testosteron gehalte erg veel invloed heeft op het dag/nacht ritme. Dit hormoon is in de pubertijd erg veelvuldig in het bloed aanwezig. Dit zorgt ervoor dat het slaap ritme dus zal veranderen. Dus het is niet alleen omdat ze het willen maar ook puur biologisch. Het zou dan ook veel tieners huidklachten besparen. Omdat die ook een verband hebben met de hormonen en het dag nacht ritme. Erg interessant onderzoek ik hoop dat ze er echt iets mee gaan doen.
Daan van der Meulen
maandag 29 maart 2010, 16:24 uur
Ik heb nog wel een eerlijke reactie voor Cees Grom: dankzij zijn -en ook door veel anderen in het onderwijs gehanteerde- houding ten opzichte van alternatieven beschouw ik nu als ouder de extracurriculaire leerstof als belangrijker voor de ontwikkeling van mijn kind. Slaap hoort daar wat mij betreft bij, net als de ruimte om eigen keuzes te maken. Als dat Cees zijn baan kost, dan zij dat zo.
dinsdag 30 maart 2010, 22:12 uur
Alle reacties op wat ik schreef zijn erg tendentieus. Ik laat het voor ze zijn maar ‘mark my words’ : toegeven hieraan betekent dat we in de toekomst platforms, begeleidingen, en praatgroepen nodig hebben voor die huidige pubers omdat ze dan weer moeten wennen aan om 8.30 uur op het werk zijn…want nu zijn ze gewend aan…etc. Het is het verleggen van iets waar het probleem gewoon NIET in zit.
Het heeft allemaal niets te maken met MIJN baan (hr Martin van de Wardt toch…) maar met realiteiten, feiten, en aankweken doorzetters in persoonlijkheden.
Ik blijf herhalen: wij staan in Nederland al bekend als keweken van kinderen die alles mogen en ‘their wish is our command’…we lopen hierin namelijk achter.
Oorzaak blijft: dat ge-sms, dat gehyves, dat ge-msn TIJDENS huiswerktijd, daardoor wordt het vaak laat voor de jongeren! Eerlijk zijn, ik herhaal!
Hier moet eens aandacht aan worden besteed. Ik werk in het onderwijs, ja zeker, met trots en passie en ben zo’n docent die er helemaal is voor de jongeren! Hr Martin van der Wardt kan dus niet zomaar iets zeggen als opmerking over mijn baan, hij kent me niet… Ik wil deze discussie breder zien en breder voeren met zicht op wat er nu werkelijk gebeurt in die tijd na school…externe zaken nemen gewoonweg de overhand. Zo is het! Niet anders. Mijn laatste bijdrage was dit aan deze discussie.
woensdag 31 maart 2010, 19:29 uur
Het is een uitstekend plan. In de wintertijd moeten kinderen – en niet alleen pubers – in het donker naar school. (Moest ik vroeger ook heel lang, om 3 kwartier naar school te fietsen).
Afgezien van het melatonineprobleem, vangen ze daardoor te weinig zonlicht en daarmee ontstaat ook een vitamine D tekort. Dat merkt een mens goed in zijn energiehuishouding.
Natuurlijk moeten ze ook vroeger hun nest in, en daarvoor zou het nuttig zijn als b.v. tv-films niet tot 24.15 geprogrammeerd werden.
We zouden allemaal gebaat zijn bij minder nachtbraken, typisch Nederlandse cultuur. Moet je zien wat er in een ‘s nachts vergaderend parlament gebeurt.
donderdag 1 april 2010, 10:17 uur
Wat betreft het zogenaamde laat naar bed gaan,ik verwijs naar mijn eerste reactie,nr.40.Cees vergeet dat veel huiswerk uitgeprint met plaatjes ingeleverd moet worden dus het gebruik van de computer is noodzaak.Huiswerk maken tot het avondeten,vaak de basketbal training afbellen omdat er anders te weinig tijd is om alles af te krijgen,en dit ondanks vooruit werken op een huiswerkluwe avond.Om 21.00 uur naar bed,ook al slaapt hij niet,dan rust hij toch anders dreigt uitputting.
Mijn zoon kijkt door de week geen televisie,geen tijd,en maakt huiswerk aan de keukentafel met de laptop en usb stick.Boven het nodige uitprinten en naar bed.Vind u het gek dat ik uw geouweneel nergens op vindt slaan?Een gymnasium opleiding is gewoon heel veel werk.En dat negatieve gedoe van u over kinderen,bah.
zaterdag 10 april 2010, 21:18 uur
Ik vind het wel grappig dat veel tegenstanders zeggen dat de kinderen gewoon niet zo lang achter die tv en computer moeten zitten, maar ik ben nu een spreekbeurt over dit onderwerp aan het maken, dus ik heb mijn tv en computer wel heel hard nodig gehad.
En als die leraren mij niet van die stomme opdrachten geven, dan hoef ik niet elke dag tot 22.00 aan mijn huiswerk. Ik wil ook wel s wat leuks doen op een dag en dan het liefst ‘s middags want rond 21.00 is er niemand meer buiten. dus dan moet het huiswerk doorgeschoven worden.
Hopelijk komt er zo’n experiment. maar ik ben nu te moe om verder te gaan discussieren.
ciao
maandag 12 april 2010, 9:54 uur
Toch nog even…de voorstanders verbazen me en menigeen van de werkvloer: de voor- argumenten zijn nu precies die argumenten die het onzinnige aangeven en Martijn tuurlijk heb je die compu nodig…voor school o.a.! En niet voor tussendoor msn-en, hyves-en, sms-en, sites kijken die er niets mee te maken hebben en huiswerk hoort er bij, wat je schrijft ondersteunt het ‘tegen’ zijn…helaas.
De eerlijkheid bij de ‘voors’ is steeds aantoonbaarder verder te zoeken…de aap komt uit de mouw!
SCHLUSS wat mij betreft, reacties tegen mijn standpunt laat ik vanaf heden voor wat ze zijn.
maandag 12 april 2010, 19:20 uur
hee jonh maak je niet druk ,foutje moet kunnen
donderdag 16 september 2010, 1:55 uur
Opmerking op de twee eerste heren:
Als u het artikel had gelezen had u begrepen dat dit echter niet werkt.
Ook heb ik een aanmerking op de verouderde standpunten dat de jongere altijd aan het kortste eind moet trekken, ”zij zijn de toekomst” wordt er altijd maar rondgeroepen. In plaats van de jongeren worden echter de ouderen op stoffige bureaus met verouderde ideeën gevraagt naar oplossingen om jongeren te stimuleren en het eind resultaat voor hen te verbeteren.