Wetenschap moet maatschappelijk nut hebben
Interessant hoor, die oerknal. Maar wat heeft de belastingbetaler eigenlijk aan wetenschappelijk onderzoek naar de vroege geschiedenis van het heelal? Veel wetenschappers hebben aan de borreltafel weleens dit soort vragen moeten beantwoorden. Voor onderzoekers die zich begeven op gebieden als bouwkunde of elektrotechniek is het geen probleem het maatschappelijk nut van hun werk aan te tonen. Maar hoe zit het met wetenschappers die zich bezighouden met fundamenteel onderzoek dat eigenlijk alleen voor de wetenschap zelf interessant is?
Deze groep onderzoekers zal niet onverdeeld positief zijn over het systeem voor de ‘evaluatie van maatschappelijke relevantie van wetenschappelijk onderzoek’ dat gisteren in Den Haag werd gepresenteerd. In een handreiking van 22 pagina’s wordt onderzoekers uitgelegd hoe ze de maatschappelijke impact van hun werk kunnen meten en rapporteren. Het systeem is opgesteld door alle belangrijke spelers in de wereld van het wetenschappelijk onderzoek: universiteitenvereniging VSNU, samenwerkingsverband van hogescholen HBO-raad, onderzoeksfinancier NWO en adviesorgaan Rathenau Instituut.
De maatschappelijke relevantie van wetenschappelijk onderzoek wordt steeds belangrijker, schrijven de auteurs van de handreiking. Sterker nog: “In sommige gebieden is het onderzoek zo verweven met de maatschappelijke praktijk dat een onderscheid tussen wetenschappelijke kwaliteit en maatschappelijke relevantie kunstmatig zou zijn en niet aansluit bij geaccepteerde opvattingen over kwaliteit van onderzoek in dat gebied (bijvoorbeeld rechtsgeleerdheid of bouwkunde).”
Voorbeelden die gegeven worden van maatschappelijk nuttige onderzoeksresultaten zijn ‘een database voor jeugdcriminaliteit’, ‘nieuwe interventies in een zorgprogramma’, ‘een nieuw concept voor de ruimtelijke planning van stedelijke gebieden’ en ‘een nieuw elektronisch device’.
Daar ben je dan mooi klaar mee, als fundamenteel wiskundige of kenner van het spijkerschrift. De allerlaatste paragraaf van de handreiking maakt nog wel gewag van het feit dat wetenschappelijk onderzoek een inherente waarde heeft. “Deze handreiking beoogt niet deze inherente waarde ter discussie te stellen noch te beoordelen.”
Dat kan wellicht zo zijn, maar wie een uitgebreid systeem ontvouwt waarmee maatschappelijk nut kan worden gemeten, moet er niet raar van opkijken als universitaire bestuurders vakgebieden daadwerkelijk langs deze meetlat zullen leggen. Hoe groot zal dan de verleiding zijn om het onderzoeksgebied van wetenschappers die bij een visitatie een onvoldoende scoren, en dat zullen vaak wetenschappers in kleine, relatief dure vakgebieden zijn, van het curriculum te schrappen?
Abonneer je 
dinsdag 9 maart 2010, 16:05 uur
Jammer, dat het “maatschappelijke nut” van onderzoek zo wordt benadrukt. Ik zou zeggen, dat onderzoek met zulk direkt nut dan ook maar degene moet betalen die er nut bij heeft (staat, zorginstelling, gemeente, bedrijven).
Maar om tot doorbraken te komen die op langere termijn van veel grotere betekenis zijn is juist fundamenteel onderzoek onontbeerlijk.
Door begrip van natuurkundige principes beginnen nu we bijvoorbeeld aan nano-technologie te werken met ongekende toepassingsmogelijkheden.
Dat is wat universiteiten en gespecialiseerde onderzoeksgroepen alleen door langdurig onderzoek kunnen bereiken.
dinsdag 9 maart 2010, 17:23 uur
Ik houdt het begrip “meetbaar maatschappelijk nut” van wetenschappelijk onderzoek voor blaaskakerij om de volgende redenen:
1. het meetmechanisme is niet gedefinieerd (wellicht kosten-baten analyse, geldelijke waarde van de onderzoeksresultaten, de waarde van zgn. nevenresultaten, ethische en morele opbrengsten etc.)
2. de vaststelling dat enig onderzoek “maatschappelijk nut” heeft kan slechts plaatsvinden achteraf en niet vooraf (denk aan koffiedik kijkerij)
3. individuen die uitgaan van de mogelijkheid om het “maatschappelijk nut” van wetenschappelijk onderzoek te kunnen meten vergeten waarschijnlijk hoe veel resultaten hun eigen bestaan beinvloeden (radio, tv, pc, laserprinter, magnetron, auto, gps, mobiele telefoon etc.) zonder vooraf te zijn “bemeten”
dinsdag 9 maart 2010, 18:13 uur
Voorop dient te staan dat kennisverwerving om de kennis reden genoeg is. Kennis op zich is een nobel streven, en behoeft geen verdere rechtvaardiging.
Daarnaast is maatschappelijk nut mijns inziens vaak een kwestie van termijn. De relativiteitstheorie was bij zijn ontstaan niet veel meer dan een puur theoretische excercitie op het raakvlak van theoretische natuurkunde en wiskunde. Inmiddels is zij onontbeerlijk gebleken voor de ontwikkeling van het GPS. Dit is volgens mij slechts één voorbeeld van een algemene trend. Maatschappelijk irrelevant onderzoek blijkt vaak na lange tijd juist bijzonder relevante toepassingen te hebben. Maatschappelijke relevantie op korte termijn eisen getuigt dan ook van een weinig wetenschappelijke, beperkte blik.
dinsdag 9 maart 2010, 18:25 uur
Dit is erg zorgelijk, maar deze ontwikkeling is helaas al een poos gaande. Fundamenteel onderzoek gaat over het verleggen van de grenzen door moeilijke vragen te stellen (kennelijk te moeilijk voor de meeste politici die in termijnen van 4 jaar denken). Het onderzoek dat men nu meer en meer voor ogen heeft betreft het invullen van hokjes binnen bestaande grenzen.
Het is juist in de 20e eeuw gebleken hoe belangrijk fundamenteel onderzoek is: wie kan het schelen hoe een zwart lichaam straalt, maar het stond wel aan de wieg van de quantum mechanica. Zonder deze fundamentele ontdekking zouden we nu geen halfgeleiders en dus geen computers hebben. De laser was ook zo’n theoretisch experiment zonder maatschappelijke waarde. Ik weet niet hoe het in de scoringsprocedure zou doen, maar iedereen heeft nu wel een paar lasers in huis. GPS zou niet werken zonder algemene relativiteitstheorie. En natuurlijk zou deze website niet bestaand zonder CERN (waar men deeltjesfysica bedrijft en om dit te doen het world wide web ontwikkelde).
Zulke ontdekkingen zullen helaas steeds zeldzamer worden als dergelijke rapporten steeds meer “waarde” krijgen. We krijgen we veel middelmatig onderzoek dat past binnen een van de voorbestemde hokjes.
dinsdag 9 maart 2010, 18:34 uur
Eigenlijk had ik het idee de laatste tijd dat – eindelijk ! – de korte-termijn-visie (hoezo visie ?)het veld moest ruimen voor het langere termijn schaatsen.
Kennelijk had ik het niet bij het juiste eind: zelden een zo kortzichtige (korte termijn gaat qualitate qua een op een met kortzichtigheid …) redenering gelezen als in deze “handreiking”.
Wat moet je daar nou mee? Treurigmakend.
dinsdag 9 maart 2010, 18:48 uur
Rechtsgeleerdheid en bouwkunde zijn natuurlijk geen wetenschappen…. De echte wetenschappen worden nu dus langs de meetlat van deze beroepsopleidingen gelegd. Hoezo kortetermijndenken?
dinsdag 9 maart 2010, 19:58 uur
Maatschappelijk nut van wetenschappelijk onderzoek meet je niet, verdorie nog aan toe.
Wetenschappelijk onderzoek doe je, omdat kennis je belangrijk is. En als ontwikkelde, gecultiveerde en verlichte maatschappij heb je diep respect voor wetenschap, en maak je het die mensen mogelijk jou nog ontwikkelder, gecultiveerder en verlichter te maken.
dinsdag 9 maart 2010, 20:35 uur
Wie kan mij het maatschappelijk nut uitleggen van betaald voetbal? En reken maar dat daar heel veel geld naartoe gaat.
dinsdag 9 maart 2010, 21:05 uur
Ik vind dat de politiek ook zijn maatschappelijk nut moet bewijzen alvorens deze geld van de belastingbetaler dient te krijgen. De PVV heeft zijn maatschappelijk nut nog niet bewezen, dus voorlopig nog maar even niet subsidiëren aub! Ook niet die 9 zetels in de Kamer.
Ik vind trouwens de oorlog voeren ook niet altijd zo nuttig. En zolang er geen nuttige oorlogsresultaten geboekt worden, stel ik voor om niet al te veel troepen sturen.
En om maar over het Rathenau Instituut te zwijgen, dat zichzelf alleen maar legitimeert met dit soort nutteloze beleidsprietpraat.
Wat onder ‘maatschappelijk relevant’ verstaan kan worden is niet altijd even duidelijk, zo blijkt uit bovenstaande voorbeelden. Als we dit gaan beoordelen zoals ERiC dit graag doet, dan komen we uit bij de zogenaamde sci_Quest methode, waarbij maatschappelijke relevantie op korte termijn gebaseerd moet zijn. Longitudinale onderzoeken kunnen dan afgeschaft worden, evenals onderzoeken naar het spijkerschrift of fundamentele wis- en natuurkunde. Vervolgens zullen we overstelpt worden met evaluatie- en signaleringsonderzoekjes. En van die goedbedoelde adviezen die kant noch wal raken zoals deze van het Rathenau Instituut.
dinsdag 9 maart 2010, 23:01 uur
Onderzoek naaar de oerknal zou maatschappelijk zéér relevant kunnen zijn in bepaalde theologische en aanverwante discussies.
De uitdrukking: “In sommige gebieden is het onderzoek zo verweven met de maatschappelijke praktijk dat een onderscheid tussen wetenschappelijke kwaliteit en maatschappelijke relevantie kunstmatig zou zijn….” Is rubbish van de bovenste plank: Maatschappelijke en wetenschappelijke waarde zijn totaal gescheiden werelden.
De gegeven “voorbeelden”, rechtsgeleerdheid of bouwkunde, getuigen alleen al van onkunde van de opstellers: Vraag eens echt aan deze onderzoekers of de problemen, waar zij aan werken, puur, op afzienbare termijn, maatschappelijk relevant zijn !
Hoe bereikt, bijvoorbeeld, Nederland de zo gewenste technologische ontwikkelingen, als er niet eerst op grote schaal geëxperimnteerd mag worden buiten het maatschappelijk relevante terrein ?
Inderdaad, wil ik geen cent uitgeven voor onderzoek, dat voor míj geen enkel nut heeft. Maar: Wie ben ik ???
Anderen kunnen het volkomen oneens zijn met mij.
Wat doen we dan ? Meeste stemmen gelden ? Wie is de Wilders in de wetenschappen ?
Ongetwijfeld is dit weer een gevolg van een pvda-minister op “Onderwijs”. Die willen ons allemaal naar het hbo dirigeren.
Plasterk was het onderzoek al ontgroeid, voordat hij minister werd: Het is een naar macht strevende manager geworden; In zijn “collums” bij Buitenhof wist hij ook te vertellen, dat bêta-wetenschappers (zoals hijzelf ) véél intielligenter zijn dan anderen: Zou je om dat te meten, dan geen non-bêta-onderzoekers nodig hebben ???
Overigens zijn de bêta-wetenschappers de veroorzakers van dit soort klassificatie driften: De “citatie-indexen”!: Ze hebben er geen benul van, dat die even (on-)zinnig en (on-)betrouwbaar zijn als internationale statistieken.
Dat het HBO aan dit soort karikaturale uitspraken behoefte heeft, kan ik me indenken; Men weet niet beter. En preekt voor eigen parochie.
Het Rathenau Instituut is ook niet opgericht om de vrije wetenschappen te bevorderen.
VSNU loopt al jaren aan de leiband van het ministerie. Dat NWO nu ook aan dit soort onzin meedoet is zéér verontrustend !
dinsdag 9 maart 2010, 23:13 uur
Toen Einstein zijn relativiteitstheorie ontwikkelde had niemand kunnen voorspellen dat de nauwkeurigheid van de huidige GPS-systemen zonder die theorie onbereikbaar zou zijn.
Toen de quantummechanica werd ontwikkeld had niemand kunnen voorspellen hoe enorm belangrijk halfgeleidertechnologie zou worden, en zonder kennis van quantummechanica kan je de computerchips die tegenwoordig overal inzitten niet maken.
Onze moderne leefomgeving zit stampvol met nuttige dingen die alleen ontwikkeld konden worden omdat de benodigde kennis beschikbaar was, terwijl de wetenschappers die ons die fundamentele kennis hebben geleverd geen idee hadden waar het toe zou gaan leiden. Als ze het nut hadden moeten aantonen voordat ze hun werk hadden kunnen doen hadden we geen GPS gehad, geen computers, geen internet, geen tv, geen auto’s, we waren een heel scala aan nuttige materialen misgelopen, artsen hadden onze ziektes veel slechter kunnen behandelen, we hadden veel minder van ons eigen functioneren begrepen, allerlei moderne architectonische hoogstandjes hadden niet ontworpen en gebouwd kunnen worden, het houdt niet op.
De mensheid heeft een onbedwingbare neiging om voor beschikbare kennis nuttige toepassingen te vinden. Het beschikbaar zijn van die kennis is daarmee de voedingsbodem waarop vooruitgang kan plaatsvinden. Dus laat die wetenschappers alsjeblieft gewoon kennis najagen om de kennis, laat ze uit nieuwsgierigheid en fascinatie de grenzen van onze kennis steeds verder verleggen. Het nut volgt vanzelf.
woensdag 10 maart 2010, 0:05 uur
Wetenschappelijk onderzoek is net als kunst een activiteit die je niet op nut hoort te beoordelen. Het is noodzakelijk dat het er is, en indirect heeft elk onderzoek wel op een of andere manier zin. Juist als onderzoek commercieel relevante resultaten zou kunnen opleveren, dient dit ter voorkoming van concurentievervalsing juist niet op Universiteiten thuis.
woensdag 10 maart 2010, 7:04 uur
Uw be-oordeling van de classificatie is véél te vriendelijk. Maatschappelijk relevant onderzoek is niet veel meer dan “markt-conform” onderzoek.
Het is al moeilijk te billijken dat wetenschappelijke beroepsopleidingen zich verbinden aan (de financiele vertroosting van) maatschapelijke conformiteit. Zelfs de geur uit een suggestie dat dit “goed” zou zijn en vooral dat het, in de vergelijking, toepasbaar is op wetenschappelijk fundamentalisten is abject.
De VSNU et al. moeten hierin te vuur en te zwaard worden bestreden. Weg met de kabouters!
woensdag 10 maart 2010, 8:18 uur
Stel je voor dat Galileo Galilei zich had beperkt tot wat maatschappelijk nut had.Maar ik denk dat als ik onderzoek zou doen waarvan -het maatschappelijk nut niet direct zichtbaar is-ging ik per direct op zoek naar emand met geld.
woensdag 10 maart 2010, 8:18 uur
Zelf behoorde ik tot het eerste groepje studenten dat het maatschappelijk nut van wetenschap hoog in het vaandel had staan. Ook in mijn universitaire werkkring heb ik de verbintenissen met de praktijk gebruikt om kennis, inzicht en vaardigheden in dienst te stellen van de samenleving. Persoonlijk was zoiets nadelig (decennia niet naar een hogere schaal bevorderd), maar gezien de maatschappelijke effecten bevredigend. Als er meer nadruk op ‘nut’ wordt gelegd zullen zeker meer wetenschappers worden aangemoedigd. Toch moet bij nut eerder gedacht worden aan een daartoe openstaande houding dan aan een inhoudelijke koerswijziging. Ik maakte in mijn onderzoek en adviezen in elk geval gebruik van die overal opborrelende wetenschap, die niet gericht was op maatschappelijk nut, maar een algemener doel voor ogen had. Vaak in de vorm van een discipline-overschrijdende vertaalslag. Het oude adagium is nog altijd springlevend: niets is zo praktisch als een goede theorie. Als wetenschap gerechtvaardigd zou worden door maatschappelijk nut is doodbloeden door inspiratiegebrek en niveauverval het waarschijnlijke gevolg. De klimatologie heeft recent laten zien hoe groot het gevaar is. Politisering, trivialisering en vertekening kunnen gemakkelijk tot wetenschappelijke ontsporing leiden. Daar is de wereld zeker niet mee gediend.
woensdag 10 maart 2010, 8:45 uur
Ik doceer in een relatief groot vakgebied, dat meestal als erg maatschappelijk relevant wordt aangemerkt. Deze beweging, nu ook vanuit NWO, om maatschappelijk nut aan te tonen is potentieel dodelijk voor mijn vakgebied. Pas de laatste 10 jaar is het vakgebied eindelijk wat academischer geworden en is het methodologisch gezien eindelijk wetenschappelijk een beetje opgegroeid. Maar nog steeds loopt het vol met hoogleraren die mooie verhaaltjes en adviespapers opstellen, maar in feite amper wetenschap bedrijven. Internationaal zijn ze totaal afwezig, hun onderzoek raakt de tijdschriften zelf niet binnen, maar nationaal zijn ze de grote goeroes. Dit leidt tot enorm veel aandacht voor de laatste bestuurlijke en maatschappelijke modetrends, ook al zijn die wetenschappelijk totaal oninteressant of elders al te pletter geanalyseerd.
Ik kan het hen niet kwalijk nemen: puur voor de wetenschap werken levert je een leuke job en leuk inkomen op. Maar als je volledig de ‘maatschappelijke’ kant opgaat dan ligt er een stroom aan financiering vanuit bestuurlijke organen, organisaties en bedrijven (die vaak onderzoek vragen naar zaken die 15 jaar geleden op de wetenschappelijke agenda stonden), en word je later in je loopbaan gevraagd voor duurbetaalde adviezen, bijbanen, en commissariaten.
Dus als je mijn vakgebied wil laten opgroeien, zorg er dan voor dat de wetenschappers wetenschap bedrijven en kunnen bedrijven, en rem de wildgroei van pseudo-hoogleraren af, die in feite vooral consultants, adviseurs, of sociaal commentatoren zijn. De maatschappelijke relevantie is er al lang in mijn vakgebied, maar waar we echt nood aan hebben is fundamenteel onderzoek, wat bijna verdwenen is.
woensdag 10 maart 2010, 9:53 uur
Zonder de hele handreiking over te schrijven, een paar correcties bij de blog en sommige reacties.
De handreiking beoogt niet de maatschappelijke relevantie te meten, maar deze te laten beoordelen. Dat is een belangrijk verschil. De veronderstelling dat het voor bouwkunde en electrotechniek makkelijk is om de relevantie aan te tonen, is onjuist. De handreiking is geschreven, omdat dit aspect van wetenschappelijk onderzoek op dit moment niet beoordeeld wordt (en nauwelijks gewaardeerd in het universitaire beleid). De handreiking is een aanvulling op het Standaard Evaluatie Protocol, dat de universiteiten de afgelopen 15 jaar gebruikt hebben, en waar tot nu toe alleen naar wetenschappelijke kwaliteit werd gekeken. Sinds kort is daar maatschappelijke relevantie aan toegevoegd. De handreiking creëert dus geen onbalans, maar probeert juist enig tegenwicht te geven aan evaluaties die volgens velen uit het lood waren geslagen.
Tot slot: Galileo’s valwet had wel degelijk directe maatschappelijke relevantie, want hielp bij het bepalen van de kogelbaan: niet die bij natuurkunde in de klas (dat kwam later), maar op het slagveld.
woensdag 10 maart 2010, 10:21 uur
Het klinkt wellicht flauw, maar een antwoord op de vraag naar nut, werpt op zich een nieuwe vraag op. Uiteindelijk kom je bij filosofische vragen naar de zin van het leven. Nou is zo’n teleologische vraag niet te algemeen te beantwoorden, doch een ieder geeft er zijn eigen invulling aan.
De mijne is het mij verwonderen over de schoonheid van het zijn en het al. Die verwondering wordt gevoed door kennis en inzichten. Het lezen van een artikel over de relativiteits theorie in de wetenschappelijke bijlage van de NRC geeft mij persoonlijk meer voldoening dan een efficiëntere plaatsbepaling met het GPS dankzij de inzichten van die theorie. In die context is fundamenteel wetenschapplijk onderzoek uiterst nuttig, sterker nog weinig anders is nuttig.
Maar dat is dus persoonlijk.
woensdag 10 maart 2010, 14:03 uur
En: hoe vaak is het in de gechiedenis van wetenschap en onderzoek niet gebeurd, dat ‘dingen’ bij toeval werden ontdekt tijdens een onderzoek naar iets anders? Het is een belachelijk idee dat wetenschap een maatschappelijke relevantie zou moeten hebben.
woensdag 10 maart 2010, 16:06 uur
Voor mij is de vraag meer hoe kunnen wij door middel van de politici bepalen hoeveel geld goed besteed kan worden aan onderzoek. Een deel zal zeker “vrij” onderzoek moeten zijn zoals b.v in universiteiten geschied met zeg maar vier jaar opleiding en dan nog drie jaar onderzoek, deel van de universitaire begroting en eventueel aanvullende studie beurzen. Maar moeten die projecten eindeloos doorgaan. Ik wil niet ontkennen dat het die 60 jaar van de CERN suksesvol was bij het ontwikkelen van het wereld wijde web, ultra geleiding, fantastische magneten, deeltjes versnellers enz. Maar is het zoeken naar het ultimatum in wapens in de vorm van “anti materie” nog relevant of het vinden van het ontbrekende deeltje waarmee een kern gebonden blijft tegenover de kosten die nu nog aangegaan worden?
In een mens se leven moet men toch eigenlijk ook de kosten aan de maatschappij terug betalen voor het leven, de goederen die ontvangen zijn en nog worden, maar met een goede baan blijft er dan nog genoeg tijd over voor eigen onderzoek. De kosten daarvan moet men dan zelf wel proberen op te brengen of voldoende zekerheden te verschaffen dat die opgebracht zullen worden uit dit onderzoek.
woensdag 10 maart 2010, 16:53 uur
Yes indeed, Barend van der Meulen, “there is plenty of room at the bottom” (Feynman citaat n.a.v. uw puberale terechtwijzing in zake Galileo). Probeert u het eens met de 1917 voorspelling over gestimuleerde emissie van fotonen.
Wellicht kan uw club overwegen of Paul Feyerabend toch gelijk zou kunnen hebben. Hoe dan met een maatschappelijke relevantie die u wel beoordeelbaar acht maar niet meetbaar (sic)
woensdag 10 maart 2010, 17:42 uur
Opvallend dat wat NRC lezers kennelijk allemaal begrijpen niet in te zien is door VSNU, NWO en het Rathenau Instituut. Er is één wetenschap is die een negatieve bijdrage levert aan de maatschappij en dat is de “wetenschap” van het meten van de maatschappelijke relevantie van wetenschappelijk onderzoek
woensdag 10 maart 2010, 22:15 uur
Na een tweede lezing van Barend van der Meulens ‘rechtvaardiging’ ben ik nog bozer geworden ….
1.Hoe wil hij dat wetenschappelijke relevantie wordt beoordeeld zonder te “meten” i.e. criteria aan te leggen die vergelijking mogelijk maakt al ware het alleen die tussen wel en niet relevant?
2.De veronderstelling dat bouwkunde makkelijker te beoordelen is dan fundamenteel wiskundig of natuurkundig onderzoek is zeker niet onjuist.
3.Wie meende dat de toetsing op wetenschappelijke kwaliteit alléén onvoldoende is in het Evaluatie Protocol en dat de maatschappelijke relevantie toets ontbrak?
4.Wie zijn de ‘velen’ die menen dat de evaluatie uit het lood was geslagen?
Laat me gissen:
marcel de haas, ruslandkunde
henriette maasen-van den brink, economie
jacco van den heuvel, geschiedenis
jack spaapen, sociologie/antropologie
mariken elsen, onderwijskunde
peter van den besselaar, communicatiewetenschapen
barend van der meulen, wetenschapsdynamica
Geesteswetenschappers – geen natuurwetenschapper in het zicht – noch een goede wetenschapsfilosoof … blijkbaar.
woensdag 10 maart 2010, 23:26 uur
Om “maatschappelijk nut” aan te geven, zul je toch éérst de maatschappij moeten onderzoeken !
Met andere woorden: “Maatschappelijk nut” is ALLÉÉN ÁCHTERAF vast te stellen !
Barend van der Meulen(17) zegt: “De handreiking beoogt niet de maatschappelijke relevantie te meten, maar deze te laten beoordelen.”
Dit is de bekende kletspraat: (be-)OORDELEN is een vorm van METEN !
Het verhullende woordgebruik bewijst de verborgen bedoeling: maatstaven voor (niet-)financiering bieden !
Ben je géén bedrieger, als iederen door heeft dat je liegt ?
Toch wèl: Als je doorgaat met te doen alsof je de waarheid sprak !
Bob Bauer (6) zegt: “Rechtsgeleerdheid en bouwkunde zijn natuurlijk geen wetenschappen…”.
Dit is gepraat à la Plasterk;
Als je niets weet, houd je er dan buiten !
donderdag 11 maart 2010, 11:44 uur
Voorbeeldje:
Non-integratie onder moslims is kennelijk een urgent onderwerp volgens velen.
Maar DE politiek is meer geïnteresseerd in geslaagde integratie.
Wie bepaald dan, welk onderzoek “maatschappelijk relevant” is: Wilders of Bos ?
donderdag 11 maart 2010, 12:20 uur
“bijvoorbeeld rechtsgeleerdheid of bouwkunde”
Blijkbaar zijn zowel de opstellers van de “handreiking” als een aantal van de critici van mening, dat op sommige gebieden géén zuiver wetenschappelijk onderzoek mogelijk is, ofwel in de paktijk niet voorkomt.
Ik vraag me af, wat die lieden van die vakgebieden afweten.
Bijvoorbeeld Bob Bauer (6) en Sascha Tavere (13 en 23) ?
Ik ben bijvoorbeeld zo`n vermaledeide non-natuurwetenschapper;
Ik ken heel wat natuurwetenschappers, die zich herhaaldelijk niet aan de regels van hun wetenschap houden. Dus daar ligt de grens niet.
De moeilijkheid met veel “toegepast” onderzoek is, dat meer nadruk wordt gelegd op het probleem dan op de mogelijkheid om dit te onderzoeken.
Meestal wordt er te weinig tijd en te weinig geld beschikbaar gesteld.
Het wordt dan een routine onderzoekje, zonder wetenschappelijke waarde, ofwel er deugt werkelijk niets van.
Veel onderzoek in opdracht van de overheid valt in deze categorie.
donderdag 11 maart 2010, 13:41 uur
Wetenschap op zich is een nobel streven, en zou zich eigenlijk niet hoeven te rechtvaardigen.
Maar de gedachtengang van het “maatschappelijk relevant onderzoek” is op zich niet verkeerd. De belastingbetaler mag best enige baat terug verwachten voor al die miljoenen die hij uit zijn portemonnaie naar allerlei onderzoeksinstituten ziet verdwijnen.
Maar als er uitsluitend ‘maatschappelijk nuttig’ onderzoek wordt gedaan, zal er heel snel een enorme verschraling plaatsvinden. Men zal zich alleen maar richten op onderzoeksterreinen die al bekend zijn en waarvan men dus de mogelijke positieve resultaten kan meten op hun maatschappelijke nut.
Het zal enorm moeilijk worden om een volkomen nieuw terrein te gaan onderzoeken. Eenvoudig omdat je geen idee hebt wat er eventueel uit zal komen.
Feit is dat 70% van alle grote industriele innovaties niet voortkomen uit onderzoekscentra, maar door eigenwijze, vasthoudende, bevlogen specialisten. En geholpen door een flinke portie geluk.
Ik pleit voor gezond evenwicht tussen toegepast, maatschappelijk relevant) onderzoek en een gedeelte volkomen vrij, fundamenteel onderzoek, waarbij de vraagstelling over de maatschappelijke relevantie niet van toepassing is.
Deze verhouding is voor elke elke tak van wetenschap weer verschillend.
Maar 10-20% fundamenteel onderzoek is prima te verdedigen.
Het grote probleem van “maatschappelijk verantwoorde onderzoekwetenschap” is dat de politiek natuurlijk gaat vaststellen wat “maatschappelijke relevant” is, en dat betekent elke paar jaar weer een ander beleid. Dat is het laatste wat de wetenschap nodig heeft.
Willen we echt vooruit komen, dan zullen we toch echt een gedeelte fundamenteel onderzoek moeten blijven doen: “You don’t know what you don’t know”.
donderdag 11 maart 2010, 16:09 uur
Beste Marinus Smit,
”Blijkbaar” (oh?) ben ik van mening dat “zuiver” (of onzuiver) wetenschappelijk onderzoek in met name in de humaniora, onmogelijk is?
Zeker ben van mening dat dat bepaalde takken van sport niet in een universiteit thuis horen zoals:
agologie (maar misschien is deze wetenschapstak al afgevoerd), psycho-analyse (idem), alternatieve geneeskunde en sommige richtingen in de psychologie (350 behandelmethoden – weinigen komen boven het statische gemiddelde uit);
communcatie- media en theaterwetenschappen (hoe sympathiek de laatste mij ook is. Er zijn toneel en filmacademies, bovendien houden “talen” zich bezig met literatuur en sociologie met de invloed van media);
europastudies (geen meerwaarde boven economie, internationaalrecht en politicologie);
wetenschapsdynamica (geen meerwaarde boven het exacte vak + wetenschapsfilosofie tenzij je dol bent op citation indices);
en bovenal … theologie en bestuurskunde (mijn favouriten in afkeer).
Dit laat onverlet mijn waardering voor economie, rechten, talen en andere humaniora.
In de “handreiking” hebben we te maken met een club gammawetenschappers die criteria voor onderzoek stellen die in het gammaspectrum wellicht toepasbaar zijn maar hopeloos voor de alpha’s en beta’s. Zoals Bart Funnekotter zei: “Daar ben je dan mooi klaar mee, als fundamenteel wiskundige of kenner van het spijkerschrift.”
(You want some salsa for that chip on your shoulder?)
donderdag 11 maart 2010, 18:01 uur
Dat op het niveau waar beleid ontstaat deze onzin kan worden uitgebraakt, is bedroevend. Wim Mooij (12) is duidelijk, wetenschap en kunst bestaan om zichzelf. Maatschappelijk relevant, het is om onmiddelijk deze wereld van de nieuwe kleren van de keizer te verlaten.
Nederland kennisland was toch een streven? Met het systeem voor de ‘evaluatie van maatschappelijke relevantie van wetenschappelijk onderzoek’ zal dit nooit gerealiseerd worden. Voor de generatie die genoten hebben van het competentiegericht onderwijs zal dit mogelijk de enige oplossing zijn toch nog wat aanzien te krijgen in de enge wereld van gebakken lucht.
donderdag 11 maart 2010, 20:09 uur
Sascha Tavere (29) Ik ben niet vanzins met U te discussiëren over afzonderlijke vakgebieden of onderzoeksgroepen of onderzoekers; Zeker niet, als ik ze onvoldoende ken.
Mijn stelling blijft, dat Uw generalisaties onverantwoord zijn en een discussie onder wetenschappers onwaardig.
Zoals gezegd:
“Ik ken heel wat natuurwetenschappers, die zich herhaaldelijk niet aan de regels van hun wetenschap houden”
Anderzijds ken ik ook wel onderzoekers op door U verafschuwde terreinen, die waardevol werk afleveren.
Nog een voorbeeldje ?:
Stel de (bv. financierings-)keuze tussen twee onderzoeksvoorstellen met vergelijkbare wetenschappelijke waarde, uit eerder in deze kolom genoemde onderwerpen:
De één naar de non-integratie onder moslims in Nederland, de ander naar de oerknal.
Wedden, dat het (duurdere) onderzoek naar de oerknal wint ?
Wie spreekt hier het hoge woord “maatschappelijke relevantie” uit ?
donderdag 11 maart 2010, 22:53 uur
Ja inderdaad.
Ik vind in het algemeen dat maatschappelijk nut een zeer slechte maat is om wetenschap te beoordelen. Neem einstein’s werk over de relativiteit van snelheid. Dat is bijna filosofie. Totaal niets nuttigs aan. Althans de eerste 40 jaar na zijn ontdekking niet. Toen kwam de atoombom en atoom energie die zwaar gebruik maakten van zijn theorie.
Ik bedoel het is een totale illusie dat je dat gaat voorspellen. Hetzelfde geldt voor de quantummechanica. Zo fundamenteel dat het bijna filosofie is. Dat is nu zo ongeveer de meest gebruikte vorm van natuurkunde (in de nano-technologie die essentieel is voor computers).
Dus dan krijg je met zo’n maatschappelijk nut dingen als: we gaan deze en deze sociologische studie doen want dat helpt hij het oplossen van de problemen in de kanaalbuurt. Echter we gaan geen geld uitgeven aan deze en deze fundamenteel wetenschappelijke onderneming want dat heeft geen maatschappelijk nut.
Uiteindelijk eindig je dan met een komplete uitholling van de wetenschap waar geen fundamentele vooruitgang meer is. Ik denk niet alleen dat maatschappelijk nut geen goede maat is, ik denk dat het vaak juist omgekeerd is: de onderzoeken die fundamenteel zijn (en dus waar het echt om gaat) hebben vaak juist geen maatschappelijk nut.
Yael Schrijver
vrijdag 12 maart 2010, 7:54 uur
Marinus Smit: Galileo hield zich niet alleen bezig met de valwet,vooral zijn onderzoek naar vorm en werking van het Heelal was vooral de kerk,die toen alle macht in handen had, onwelgevallig.Het maatschappelijk naar onderzoek naar de oerknal zogezegd.Als je wilt de oorzaken wilt weten van de non integratie van sommige(!!),nuance mijn vriend, moslims in Nederland is de oplossing simpel.Ga,net als ik een paar jaar in het Midden Oosten leven, dan ben je er zo achter.
Sacha; ik kan merken dat het je schort aan nuance.Alternatieve geneeskunde bijvoorbeeld is heel nuttig als aanvullende(!) zorg voor vooral de chronisch zieken en de stervenden.Sterven kan soms wel een jaar duren.Begrijp je een beetje wat ik bedoel?Het is een nuttige tak van sport net als theologie voor degenen onder ons die die support nodig hebben.En net als het goed is dat een onderwijzer liefst VWO niveau zou moeten heben, is het ook goed dat er op deze terreinen wordt gevraagd dat er in elk geval behoorlijk wordt nagedacht.Ook als het -maatschapelijk nut- vanuit het wetenschaps oog zeer questionable is.
vrijdag 12 maart 2010, 7:55 uur
Sorry voor mijn taalfout,ik bedoelde natuurlijk;het onderzoek aar de oerknal zogezegd.
vrijdag 12 maart 2010, 11:10 uur
@ Marinus Smit
Het is wetenschappers onwaardig betogen te lanceren die incoherenrt of inconsistent zijn.
U laakt mijn “generalisaties” (ja zeker, meerdere). Welke? Misschien wilt u ze benoemen? U noemt ze “onverantwoord” terwijl ik verantwoording geef.
U zegt niet te willen spreken over “over afzonderlijke vakgebieden of onderzoeksgroepen of onderzoekers” maar schroomt niet om dit te doen zodra u meent dat het uw betoog minder krachteloos maakt… zonder man en paard te noemen natuurlijk. (“Anderzijds ken ik ook wel onderzoekers op door U verafschuwde terreinen, die waardevol werk afleveren.”).
Ook ik ken zulke onderzoekers bv. Olga Amsterdamska, socioloog/filosoof, (Yale University, BA, cum laude, 1975). Zij hield zich bezig met biomedical sciences. Zij was grondig en intellectueel eerlijk en werkte binnen Wetenschapsdynamica UvA, een tak van universitaire sport waar ik weinig mee op heb. Ook ken ik wetenschappers binnen door mij noodzakelijk geachte vakgroepen die ik mijn afwas nog niet zou laten doen.
U kent heel wat natuurwetenschappers, die zich herhaaldelijk niet aan de regels van hun wetenschap houden? Bravo, mogen ze het volhouden! (Leest u Paul Feyerabend “Against Method” er eens op na).
U stelt een keuze tussen “non-integratie onder moslims” en de “oerknal”. Voor de non-integratie kunnen 1 miljoen (persoonlijke) verklaringen zijn, voor de oerknal waarschijnlijk maar één. Tenzij u meent dat onderzoek naar non-integretie leidt tot een door u miskende generalisatie (= wetmatigheid) lijkt het mij dat de non-integrerenden (en is het echt noodzakelijk en wat is het uberhaupt?) meer gebaat zijn bij maatschappelijk werk (Sociale Academie) dan universitair onderzoek. Daarom zet ik in op de oerknal.
Ik weet niet wat u heeft gestudeerd, maar het was geen logica en taalanalyse.
vrijdag 12 maart 2010, 12:36 uur
@ JGaertner
De effectiviteit van alternatieve “genees”wijzen is niet groter dan die van placebo’s, en het lijkt mij een dure universitaire hobby om dit keer op keer te bewezen. (Geef het geld liever uit aan reumatologie)
Het “maatschappelijk nut” van alternatieve geneeswijzen is wellicht groot. Velen hebben behoefte aan (en recht op) méér persoonlijke aandacht dan de reguliere gezondheidszorg en familie, buren en vrienden kunnen bieden. Het is een treurig maatschappelijk commentaar om te constateren dat alternatieve geneeswijzen in die zin “nuttig” zijn.
Theologie, een studie die poseert als wetenschap, is een ad verecundiam. Zij stelt-en-bewijst niet, is waarheidvindingsloos en heeft maar één leerboek (als je Koinè, geschiedenis, vergelijking met andere vooroordelen etc. weglaat). Theologen voeren voor- en achterhoede gevechten tegen wetenschappers (Bruno, Darwin) en zij, en hun schapen parasiteren op aanvankelijk verketterd onderzoek.
Nuance is een hoedanigheid die ik op allerlei terrein wil inzetten maar hier niet.
vrijdag 12 maart 2010, 14:39 uur
Dank u webmaster.
zaterdag 13 maart 2010, 10:04 uur
Wetenschap werkt op basis van uitsluiting gekoppeld aan meetbaarheid. Dit advies-stuk voldoet aan geen van beide kenmerken. Het raakt noch het nut, noch de zin van wetenschap.
De kern van het nut van onderzoek in wetenschap is de “toegepaste” wetenschapsbevindingen. Die zijn altijd een gevolg van eerder onderzoek, en kunnen nooit een voorwaarde voor nieuwe onderzoek zijn omdat er een vraag is en geen antwoord waarnaar onderzoek gedaan wordt.
En de zin van wetenschap is “onderzoek naar wat on-mogelijk is”. Je gaat dus uitsluiten welke gedachten over de werkelijkheid fout zijn, en houdt over welke je bestaan steunen. Die gedachten, mits ze berekenbare resultaten opleveren, kun je dan als basis voor toepassingen gaan proberen te gebruiken.
Deze handreiking, levert echt een uitholling op van wat de wetenschappelijke aanpak juist zo krachtig maakt, omdat ze de zin met het nut verwart en er 1 dimensionaal tegenaan kijkt. Men maakt er een punt van, dat de zin niet altijd leidt tot een nut, terwijl dat juist ‘het punt’ is van onderzoek.
Zo een handreiking is een controle-instrument in spe (visitatie), een gevoelsargument in de notedop (je moet rekening houden met ‘de maatschappij’ – teruggaan naar een Galileo Galilei argument), en een niet mis te verstane kritiek op onafhankelijkheid van denken, van onderzoek, en van gevonden resultaten. Afschuwelijk slecht, en absoluut onwetenschappelijk.
Ik vraag mij sterk af ‘wie’ voor dit adviesstuk krom gelegen heeft. Is dat niet de belastingbetaler, uiteindelijk? Want dat zou misschien verklaren waarom men op zo een conclusie moest uitkomen. Daarmee praat je misschien iets goed, omdat je het beheer hebt over geld van anderen zonder dat daar een werkelijk voordeel uit blijkt. Dan kun je misschien beter de morele ridder spelen. Als die houding nodig is om wetenschappelijk onderzoek te kunnen doen, dan is het triest gesteld met ons onderwijs!
zaterdag 13 maart 2010, 10:16 uur
Wie z’n verleden niet kent, begrijpt het heden niet…zegt genoeg!!!!
zaterdag 13 maart 2010, 14:57 uur
Ik onderschrijf geheel de argumentatie van Fn Ebbs (zie reactie 32).Het advies van de adviescommissie raakt(= behartigt) niet het nut noch het doel van wetenschappelijk onderzoek.
Het zal echter wel een stimulans zijn voor het genereren van nieuwe adviescommissies. Goed voor de werkgelegenheid en goed voor de politieke moraal ridder..
Het zal wetenschappelijk onderzoek in dit land wellicht ergens wat vertragen, maar elders zal men wel doorgaan.
En dan komt er weer een ander advies met andere commissies. Mooi toch !! Yael
zaterdag 13 maart 2010, 15:07 uur
“Wetenschap moet maatschappelijk nut hebben”.
Zeg er dan wel bij op welke termijn!!!
Met de huidige kortzichtige korte termijn -politiek op ELK terrein mag je eerder vrezen voor verder afbraak van het onderwijs en onderzoek.
De overheid is er nu juist voor om wetenschappelijk onderzoek te initieren en te ondersteunen dat niet door “marktpartijen” wordt opgepakt.
Fundamenteel onderzoek blijft altijd nodig. Veel nuttige uitvindingen en ontdekklingen zijn tenslotte het bijproduct van het zoeken naar iets anders, en vaak gedaan buiten de reguliere wetenschap om. Juist vanwege de onzin van dat korte-ternmijn resultaat denken.
zaterdag 13 maart 2010, 18:47 uur
De maatschappelijke relevantie van wetenschappelijk onderzoek
Eerste vraag is wat wetenschappelijk onderzoek is? Of een onderzoek het predicaat wetenschappelijk verdient hangt niet zozeer af van het onderwerp van de studie, maar van de criteria die bij de onderzoeksmethodieken gehanteerd zijn, zoals meetbaarheid en toetsbaarheid van de resultaten, enz.
De maatschappelijke relevantie van goed wetenschappelijk onderzoek kan mijn inziens niet ter discussie staan. Aan kwaliteit is nooit gebrek.
Waarschijnlijk wordt met maatschappelijke relevantie bedoeld de toepasbaarheid van wetenschappelijk onderzoek en het daaraan verbonden te behalen rendement op het geïnvesteerde onderzoeksbudget. Voor de vaststelling daarvan is het onderzoeksonderwerp zeker relevant, maar evenzeer een tijdshorizon. Hoe verder die weg ligt, des te onbepaalder het te behalen rendement wordt. Het kan later oneindig groot blijken te zijn maar even goed tot nul kunnen naderen. ( In dit verband zou het interessant zijn te onderzoeken hoeveel maatschappelijk doodlopende wegen wetenschappelijk onderzoek gekend heeft in de laatste 5 eeuwen).
Mijn conclusie is dat bij het vaststellen van budgetten voor korte termijn wetenschappelijk onderzoek het best te verdedigen is de maatschappelijke relevantie in een of andere vorm mee te nemen.
Het onbepaalde karakter van rendementen van langdurig onderzoek maken deze per definitie ongeschikt om beslissingen op te baseren.
Wel weten we dat we wetenschappelijke doorbraken toch hieruit moeten verwachten. Dit is weliswaar een soort loterij, maar het is er wel een waar de hoofdprijzen ten goede van de gehele gemeenschap komen. En evenals met alle loterijen steek je niet al je geld in het kopen van loten, maar doe je dat met mate. Bij het bepalen van budgetten voor fundamenteel onderzoek, want daar praten we hierover, is dit staande praktijk. Deze budgetten worden bepaald in een zeer maatschappelijk krachtenveld van lobby, politiek, netwerken, macht. Daar is niets wetenschappelijks aan.
Dus alfa’s en beta’s als je onderzoek je lief is, aan de slag en bevecht je budgetten in het maatschappelijk krachtenveld. En doe de gamma’s verstomd doen staan.
zondag 14 maart 2010, 10:44 uur
Beste meneer Hanasen, en anderen. U gebruikt, begrijpelijk, de term “maatschappelijk nut” als vanzelfsprekend.
We doen dit allemaal. Maar het is een gemenere term dan lijkt. Het lijkt over iedereen te kunnen gaan, en dat is fout. Het woord ‘maatschappelijk’ zoals het in de handreiking gebruikt wordt is een blinde abstractie.
In de wetenschappelijke traditie zouden we ons kunnen afvragen wat de term “maatschappelijk” definieert. Dus; wat is “maatschappelijk” aan “nut” in de zin “Wetenschap moet maatschappelijk nut hebben”?
Ik defineer hier even “maatschappij”, als: samenwerking bij gratie van de waarde van diensten die wij aan elkaar verlenen. Zelfs in romantische zin, overigens, als het om ons gezin gaat.
En de wetenschappelijke dienst is er eentje die nergens losstaat van direct nut, en zoals zal blijken ook niet geheel losstaat van indirecte nuttigheid.
Het nut in de wetenschappelijke context is echter een andere dan in de gezinscontext. En daar maakt iedereen de cruciale denkfout mee.
Er is namelijk een grote wetenschappelijke bevolkingsgroep, die blij is met ieder goed onderzoek, omdat ze dat onderzoek dan zelf niet meer hoeven te doen. Zelfs als er niets positiefs uit een goed onderzoek komt, dan is het onderzoek NOG van waarde omdat het een mogelijkheid die leek te bestaan uitsluit. Je kunt, zo blijkt uit onderzoek geen oneindig harde rijdende treinen maken, maar je weet dan ook waarom niet. Dit scheelt inspanningen, en dat is direct geld waard. Dit is het nut van wetenschap voor het wetenschappelijke bevolkings-deel, en als er wel iets positiefs uit gebrouwen kan worden zelfs voor het bedrijfsmatige bevolkings-deel. Dit is al indirect ten opzichte van dat eerste nut.
Vertaal dit nu eens naar ons gezin!
Voordat ik witgoed kopen kan van een winkel, die het kocht van een bedrijf, die het maakte op basis van kundigheid in bepaalde toegepaste wetenschap, die ontwikkeld is op basis van onderzoek; zijn er 4 stappen (transities) geweest. In alle gevallen was er een nut, alleen voor een ander deel van de bevolking. Bij elke stap worden fouten ontdekt, en oplossingen gemaakt.
Dus om het eventjes heel boud te stellen. De term ‘maatschappelijk’ wordt misbruikt! Er is altijd sprake van nut, maar de vraag is “voor wie”.
Het woord ‘maatschappelijk’ zoals het in de handreiking gebruikt wordt is een blinde abstractie. Men denkt, vermoedelijk, ongeveer zo: Als we in alle bevolkingsdelen een nut zien, dan zal het nut wel overdrachtelijk zijn…, ergo ‘maatschappelijk’. Als term lijkt ‘maatschappelijk nut’ over iedereen te tegelijk te gaan. En daar zit nu juist de cruciale fout. Nut is niet algemeen, maar persoonlijk.
Nut is nooit tegelijk voor iedereen, en vooruitgang is zelfs in alle gevallen pas na vele stappen voor ‘veel mensen’ nuttig. En ook nog niet eens op ieder moment en nooit voor iedereen. Tegen die tijd is het overigens meestal ‘geen rooie sou’ meer waard. Ik denk bijvoorbeeld aan strandzand. Fijn om op te lopen, vervelend als U op dat mooie plekkie zit waar ik graag wilde zitten. Daarom noem ik het een blinde abstractie. Men heeft niet goed gekeken naar wat ‘nut’ inhoudt en wat het ‘niet inhoudt’.
Als we de samenvoegterm ‘maatschappelijk nut’ zo analyseren, dan bestaat er GEEN maatschappelijk nut. En dit toont dan waarom de term zo gemeen is. Want als je er van uit gaat dat het er WEL zijn MOET, dan kun je daarmee aanvoeren dat het er NIET IS.
Omgekeerd kun je wel iets zeggen. Er zijn altijd maar een beperkt aantal stappen bekend die je kunt nemen, in die transities welke ik schetste. En dit maakt altijd onzeker wat het nut voor ‘velen’ is, van wetenschappelijk onderzoek. Maar de ‘waarde’ er van is dat ‘velen dat onderzoek niet opnieuw hoeven te doen’ en dat scheelt heel veel tijd, energie en inspanningen. Bovendien ontdekken we daardoor juist welke stappen je WEL kunt zetten.
Alle wetenschap is om die reden voor ‘velen’ van belang, met heel weinig ‘direct nut’ voor velen. Indirect is het nut echter oneindig groot, zoals wel blijkt uit de enorme groei die de wetenschappelijke levenshouding heeft veroorzaakt.
Zo bezien is de ‘handreiking’ een open deur die ingegooid wordt met een handschoen – gevuld met veel gebakken lucht. Pak hem op! Zou ik zo zeggen. Dan merk je het vanzelf.
maandag 15 maart 2010, 9:34 uur
Reactie op Sacha reactie 36.U heeft natuurlijk helemaal gelijk.Alternatieve geneeswijzen werken als placebo.Waar ik mij aan stoorde is de stelling waar u hardnekkig aan vasthoudt;geef het geld dan uit aan reumatologie.
Van reuma weet de medische wetenschap ook nog niet zoveel,daar wordt veel geprobeerd.Juist daar worden veel alternatieve methodes ingezet,bij gebrek aan beter.
Als u goed had gelezen heb ik niet beweerd dat alternatieve geneeswijzen als curatieve methode ingezet konden worden.Als je chronisch ziek bent of stervend is namelijk niets curatief.
Wat theologie betreft,daar heeft u alweer gelijk.Zij stelt en bewijst inderdaad NIETS.Om het dan weg te nemen van de massa’s die niet zonder kunnen,vindt ik onmenselijk.Misschien moet u maar eens oefenen op naastenliefde.Al is het bestaan daarvan ook niet wetenschappelijk bewezen.
maandag 15 maart 2010, 14:24 uur
Bewogen debat hier. Het spitst zich erg toe op Barend van der Meulens persoon, op voorbeelden en op definities, maar er is weinig aandacht voor wat naar mijn inzien de belangrijkste vraag is: wie mag bepalen waar belastinggeld aan uitgegeven wordt en welke instrumenten maken dit proces eerlijk?
Het is niet moeilijk voorbeelden te noemen van fundamenteel onderzoek dat naderhand technologische vernieuwingen op heeft geleverd. Er zullen ongetwijfeld nog veel meer onderzoeken te vinden zijn die geen enkel nuttig resultaat hebben opgeleverd.
Ik denk dat Einstein probleemloos twee a4-tjes had vol kunnen krabbelen met mogelijke nuttige toepassingen van zijn theorie. Zijn speciale relativiteitstheorie schreef hij bovendien in zijn vrije tijd, toen hij werkte op het patentbureau. Slecht voorbeeld dus om publieke financiering van fundamenteel onderzoek mee te verdedigen.
Maar dit alles terzijde, en nu waar het echt om draait. De handreiking gaat volgens mij niet over de keuze tussen bijvoorbeeld sterrenkunde of voedingsleer, maar over het besteden van publiek geld binnen bepaalde vakgebieden. Met het uitgangspunt dat het budget niet oneindig is.
Mensen die een publiek gefinancierde goedbetaalde baan hebben mogen naar mijn mening best verantwoording afleggen naar dit publiek en uitleggen waarom iedereen er baat bij heeft dat hij zijn werk doet. En niet met een arrogant ‘jullie leken snappen er toch niks van’.
Leken snappen best dat een argument als ‘het is niet meetbaar dus blijf van mijn onderzoeksbudget af’ meer zegt over het belang van de persoon van de wetenschapper dan over het belang van zijn werk.
Ik heb de indruk dat de journalist die dit artikel heeft geschreven en de kop heeft bedacht weinig nuance heeft gezocht, en ingezet heeft op een wilde en emotionele discussie. Dat is jammer, want de vraag is wel degelijk een intelligenter debat waard.
Maatschappelijke relevantie is het dividend uit de publieke investering. Als de overheidsportemonnee dusdanig leeg is dat de AOW moet worden aangepast, is het heel normaal om te kijken hoeveel baat de belastingbetaler heeft bij het onderzoek waaraan hij meebetaalt. De onderzoekers die een antwoord op die vraag hebben verdienen meer respect dan zij die zeggen dat de vraag niet gesteld mag worden.
woensdag 17 maart 2010, 11:25 uur
Inderdaad een bewogen debat, maar waarom eigenlijk? Kennelijk wordt er een gevoelige snaar geraakt want de verdedigers van ‘de wetenschap’ rollen haast over elkaar heen om schande te roepen, of nog erger, blaaskakerij! Grote wetenschappers uit het verleden worden aangeroepen om het ongelijk van de ERiC methode te bewijzen. Wat is er zo bedreigend aan dat er zulk zwaar geschut in stelling moet worden gebracht? Eigenlijk is er niet zoveel aan de hand als je er van uit gaat dat ‘de wetenschap’niet bestaat. Onderzoekers bestaan. En onderzoekers doen onderzoek, sommigen zeer fundamenteel, anderen meer teogepast, en velen doen iets wat daar tussen in zit. En je hebt onderzoekers in de natuurwetenschappen, maar ook in de medische, landbouw, en technische vakken. En er zijn sociale wetenschappers, criminologen bijvoorbeeld, psychologen, antropologen, en ook nog geesteswetenschappers, taal en geschiedenis en cultuur. En dan zijn er ook nog onderzoekers die zich niet zoveel aantrekken van al die disciplinaire grenzen. Kortom, een kaleidoscoop, veelkleurig en dynamisch. En de meeste onderzoekers zijn prima in staat om duidelijk te maken wat het belang van hun onderzoek is. Maar de beoordeling van wetenschap kijkt traditioneel vooral naar 1 kleurtje uit de kaleidoscoop, namelijk de publicaties in high-impact journals, en dat is vooral goed voor bepaalde vakken in de natuur- en levenswetenschappen. En alles wat de ERiC methodiek beoogt is de beoordeling meer aan te laten sluiten op wat veel andere onderzoekers doen, namelijk ook heel goed onderzoek, maar vaak ook met het oog op en zelfs in samenwerking met maatschappelijke partners. En dan doe je ook andere dingen dan alleen publiceren in wetenschappelijke tijdschriften. En de ERiC methode is er niet omdat een paar sociale wetenschappers die niets anders te doen hadden iets uit hun duim hebben gezogen, maar omdat onderzoekers er om vroegen. Zij vinden namelijk dat beoordelingen die alleen maar kijken naar publicaties in internationale tijdschriften niet representatief zijn voor wat veel onderzoekers doen. En natuurlijk is er ook een vraag vanuit beleid en politiek om meer verantwoording en beter aangeven van het mogelijke nut van onderzoek, maar wat is daar vreemd aan? Ik sluit me volledig aan bij wat Swaab hierover zegt (zie boven). ERiC is niets meer en niets minder dan een manier om de veelzijdigheid van onderzoek en van doelstellingen van onderzoek tot zijn recht te laten komen in de beoordeling. Wat is daar erg aan?
donderdag 18 maart 2010, 0:21 uur
Ook in het Verenigd Koninkrijk is dit een zeer contentieus onderwerp. Het probleem is het volgende: hoe nauwkeurig kan je de relevantie van wetenschappelijk onderzoek voorspellen. Er zijn talloze voorbeelden van nutteloze activiteiten die nergens toe leidden, maar dan zijn er ook uitzonderingen die voor tijdgenoten nogal nutteloos leken, of frivool, not echt nodig, enz. Waar zouden wij zijn als de meetkundige analyse van Archimedes onmogelijk was gemaakt? Newton was gewoonweg nieuwsgierig: waarom blijft een appel aan de boom hangen, en waarom valt ie, en waarom valt de maan niet? Dat leidde tot een nieuwe kijk op een oud probleem, en de rest is historie. Enige jaren geleden waren we bezig om een manier te vinden om beter onze resultaten bereikbaar te maken, en een van de dingen die geprobeert werden leidde to web-browsers. Om beter de plaatjes die we maken van het heelal te zien ontwikkelden we software die later erg handig was voor medische doeleinden, enzovoort. Niemand die aan die dingen werkte kon voorzien waar het toe zou leiden. Politici begrijpen dat niet, en kennelijk zijn er anderen die net zo onwetend zijn. Het is fout om de aspiratie te hebben een belangrijke verabdering zo te kunnen managen. Alleen waar er al een begin is gemaakt met een maatschappelijke toepassing, daar is het zinnig om steun te verlenen. Maar in het algemeen zijn bestaande processen waar investering wordt gezocht voor zulke doelen voldoende, en het is de vraag of de overheid niet uiteindelijk juist die ontwikkelingen zal ondersteunen die geen goed perspectief hebben zodat ze geen financiering van publieke bronnen kunnen verkrijgen.
Mijn conclusie: een kwade zaak. Het huidige process werk. Waarom moet eraan gesleuteld worden?
vrijdag 19 maart 2010, 17:04 uur
Mist en misleiding, mijnheer Spaapen. Uw constatering dat “de wetenschap niet bestaat” is een onsmakelijk product van uw pseudo-wetenschapsfilosofische staafmixer. Ik vrees dat u die monoscopische, grijze, statische preu moedwillig opdient. Een ommetje om Funnekotters bedenkingen over de dunne punt van de EriC wig ter beoordeling van bv. de fundamenteel wiskundige of kenner van het spijkerschrift te mijden.
Het is onzin om te zeggen dat er “traditioneel” (toonzetter van de verongelijkten?) wordt gekeken naar peer-reviewed publicaties . Eerst onderzoek – dan publicatie. Of bedoelt u dat onderzoekers na een publicitaire hit aanspraak op daaropvolgend budget moeten verliezen omdat ze succesvol waren? (Overigens als er “alleen maar” beoordeeld werd op grond van “internationale tijdschriften” dan zou er bitter weinig worden onderzocht)
Symptomatisch en volstrekt infaam acht ik uw: “En dan doe je ook andere dingen dan alleen publiceren in wetenschappelijke tijdschriften”
Laat ik mijn scepsis uitschakelen en aannemen dat er inderdaad onderzoekers zijn die op ERiC wachten. Het zou nuttig zijn om te weten wie en waarom alpha en beta zienswijzen niet vertegenwoordigd zijn. Ook zou ERiC overtuigender zijn als ook de nadelen van de “samenwerking” met maatschappelijke partners, d.w.z. het bedrijfsleven werden benoemd. Markt-conform onderzoek heeft een horizon, meestal minder dan drie jaar, er staat druk op de ketel en de verleiding om doorsteekjes te nemen of net iets oppervlakkiger te kijken dan betamelijk, is niet klein. Ook kan de hoop op toekomstige financiering de uitkomst van onderzoek kleuren. Belangrijker… Hoewel er romantici zijn die menen dat wetenschap drijft op het eenzame genie, is onbelemmerde uitwisseling van data tussen wetenschappers een vereiste. De “samenwerking” met maatschappelijke partners (= geldschieters) heeft er inmiddels toe geleid dat sommige vakgebieden op slot zitten in verband met patentrechten en dat er van gegevensuitwisseling geen sprake meer is.
“ERiC is niets meer en niets minder dan een manier om de veelzijdigheid van onderzoek en van doelstellingen van onderzoek tot zijn recht te laten komen in de beoordeling. Wat is daar erg aan?” vraagt u mijnheer Spaapen. Helemaal niets als dat het geval zou zijn.