Slimme basisscholieren alvast naar de universiteit
Op basisscholen gaat al jarenlang veel aandacht uit naar de leerlingen die moeite hebben het niveau bij te benen. Rondom het passend onderwijs voor kinderen met een zogenoemd rugzakje was de afgelopen maanden weer veel te doen. Met deze problematiek is in totaal ongeveer twee miljard euro gemoeid. Kinderen die de school heel makkelijk afgaat, hebben het altijd met veel minder aandacht moeten stellen.
In deze situatie doet zich de laatste tijd langzaam een kentering voor. Voor hoogbegaafde kinderen houdt de Leonardo Stichting zich bijvoorbeeld bezig met het ontwikkelen van een onderwijsconcept op hun niveau. Ook de overheid doet nu een duit in het zakje met de financiering van zogenoemde wetenschapsknooppunten, in het kader van het Orion Programma.
Kern van een wetenschapsknooppunt bestaat uit een universiteit, meerdere basisscholen en een intermediair, bijvoorbeeld een pabo. Wetenschappers van de universiteit gaan op de scholen vertellen over hun vak. Dat betekent een extra uitdaging voor leerlingen die door het reguliere lesaanbod niet altijd genoeg geprikkeld worden. En het levert de universiteit over een decennium wellicht extra studenten op. In augustus startte de Radboud Universiteit Nijmegen met een pilot en afgelopen maandag werd het wetenschapsknooppunt van de Erasmus Universiteit Rotterdam ten doop gehouden.
Op openbare basisschool Pluspunt was er, naast de gebruikelijke speeches, ook een kindercollege psychologie. De aula zat vol met de slimste kinderen van de groepen vijf tot en met acht, en die hadden er duidelijk zin in. De vraag wie er mee wilde doen aan een proefje, leverde tientallen opgestoken vingers op.
Het is de bedoeling dat er dit jaar nog wetenschapsknooppunten van start gaan bij de universiteiten van Utrecht, Wageningen, Amsterdam, Twente en Maastricht. De financiering van deze voorposten van de universiteit op de basisschool loop via het Platform Bètatechniek. Voor het drie jaar draaiend houden van de samenwerking met twintig scholen ontvangt iedere universiteit het vorstelijke bedrag van 200.000 euro, één tienduizendste van het bedrag dat omgaat in het bieden van passend onderwijs aan probleemleerlingen.
De inhaalslag van de bovengemiddeld getalenteerde leerling is dus begonnen, maar voor het stimuleren van excellentie zijn voorlopig nog maar heel bescheiden bedragen beschikbaar.
Abonneer je 
woensdag 3 maart 2010, 19:35 uur
Ik gun getalenteerde kinderen van harte hun extra programma’s. Maar onderhuids ligt aan dit soort artikelen toch heel vaak de veronderstelling ten grondslag, dat briljante leerlingen ook briljante loopbanen tegemoet gaan en dat de samenleving daar onmetelijk baat bij heeft. Dat lijkt mij een grove misvatting.
Briljantjes lopen een meer dan proportioneel risico op zware problemen, of dat nu in de puberteit, de jaren twintig of in de midlife-crisis plaats vindt. Kijk in de patientenbestanden van psychaters, alcohol en drugs-klinieken en daklozenopvang en daar zie je ze, de talentvollen van tien, twintig of dertig jaar geleden. Hoeveel schoolverlaters van in de veertig ben ik al niet tegengekomen, drs-titel op zak, soms zelfs gepromoveerd, maar nooit in staat gebleken zich een zinvolle plaats in de samenleving te verwerven.
Zonder zelfs maar te suggereren iets van een oplossing te weten, zie ik elkaar uitsluitende verklaringen:
1. Het onderwijs gaat ze niet hard genoeg en daarom moeten ze de kans krijgen grotere stappen te maken. Eventueel resulterend in een proefschrift op 18-jarige leeftijd.
2. Of er is een fundamentele discrepantie tussen het hardlopende intellect en het veel langzamer gaande sociale intelligentie. Waardoor ze wetenschappelijke posities bekleden of ambieren, op een leeftijd, waarop ze nog zouden moeten spelen of tenminste bezig zijn, de wereld direct om zich heen te ontdekken.
Welke kant het meest geldig is, ik weet het niet, misschien wel allebei. Maar wat opvalt is dat juist onder ouders van de junior-Einsteins de keus vaak al is gemaakt, namelijk de eerste. Maar wat nu te doen, als de waarheid toch anders ligt?
woensdag 3 maart 2010, 21:31 uur
Wij zijn van plan een docomentaire te maken over de donkere kant van genialiteit.
De scrijver hierboven geeft al goede indikatie hiervan.
Mocht iemand een goed verhaal hierover weten, zou u me hierover willen schrijven?
Haretlijk bedankt!
Casper Pieters
donderdag 4 maart 2010, 13:30 uur
Soms moeten ouders ook hun eigen verstand gebruiken.Mijn vriendin heeft een dochter die is halverwege groep 3 naar groep 4 gegaan en verveelt zich nu dood in groep 5.Weer doorschuiven?Nee dat heeft ze heel verstandig maar niet gedaan.De sociale ontwikkeling is ook belangrijk dus mijn vriendin geeft met haar man nu veel geld uit aan interessante dingen om te leren voor thuis.Zij leert nu engels erbij en doet een programma wiskunde.Zelf,zonder hulp.School is voor dit meisje alleen belangrijk om te leren omgaan met anderen en het leren omgaan met de rest van de mensheid ook al is die veel minder slim dan jijzelf.Zo belandt ze hopelijk niet in de psychatrie of aan de zelfkant van de samenleving.
Casper, als je verhalen zoekt, zou ik het eens de ouders vragen op het aloude schoolplein.Ik denk dat je schrikt van de frequentie waarmee dit gegeven voorkomt.Behalve de dochter van mijn vriendin kan ik alleen er zo nog twee opnoemen.En dat is dan slechts 1 ouder, dus hoeveel zijn dat er dan wel niet landelijk…….
donderdag 4 maart 2010, 14:51 uur
Boudewijn Turing heeft het in mijn ogen bijna goed. Briljante leerlingen zouden een briljante loopbaan tegemoet kunnen gaan en de samenleving van grote dienste zijn, indien ze gezond en met een goede opleiding een startkwalificatie zouden krijgen. Helaas gaat vermoedelijk meer dan de helft van de hoogbegaafde leerlingen na de basisschool naar het VMBO. En vrijwel geen hoogbegaafde leerling verlaat de basisschool zonder leer- en gedragsstoornissen.
Van de leerlingen met een gewone VWO potentie krijgt volgens cijfers van de onderwijs inspectie een derde deel geen VWO of HAVO/VWO advies.
Dat het meestal een aantal jaren en soms zelfs decennia duurt voor de leer- en gedragsstoornissen zich ontwikkelen tot belemmeringen die behandeling noodzakelijk maken verklaart de oververtegenwoordiging van slimme mensen in de zorg bij RIAGG’s en dergelijke.
De oorzaak dat zoveel kinderen niet de kans krijgen hun talenten te ontwikkelen of stoornissen oplopen die hun later parten spelen ligt in de systematische onderbelasting op de basisschool. Een dagje iemand van de universiteit naar de basisschool sturen in de hoop dat de slimme leerlingen nu wel een grote maatschappelijke bijdragen zullen gaan leveren is op zijn best naïef. Om deze problemen te bestrijden is een reorganisatie van het basis onderwijs nodig.
Kinderen grotere stappen laten maken in het onderwijs, extra werk, versnellen, 1 of 2 of meer jaar eerder naar de middelbare school. Dat zijn geen maatregelen zodat ouders kunnen pronken met hun slimme kinderen. Dat zijn pogingen problemen op school te bestrijden.
Als je kind twee jaar te vroeg naar de middelbare school is gegaan en je vraagt na de eerste dag hoe het was hoor je “hmmm”.
Vraag je door: “En de andere leerlingen?”, antwoord: “Ze zeggen wat terug als ik wat zeg.”.
“Deden ze dat op de basisschool dan niet?”, antwoord: “hmmm”.
“En hoe was het verder?”, antwoord: “Ze lachen om mijn grapjes.”.
Dan ben je niet trots dat je kunt ‘voorloopt’. Dan denk je aan zes jaar lang vier of vijf keer in de week klasgenootjes mee naar huis nemen. Dan bloedt je hart.
donderdag 4 maart 2010, 23:12 uur
Wat betreft de methodiek van onderwijs valt er op de basisschool een heleboel te verbeteren om eindelijk de slimmere kinderen wat te bevrijden van het gevoel dat ze hun tijd daar zitten te verspillen, 8 jaar lang. Maar daarvan is nog maar nauwelijks een stap gezet. Wat ik er zelf 40 jaar geleden meemaakte heeft zich bij mijn kinderen voor bijna 100% herhaald, ondanks het feit dat mij de verveling nog levendig voor de geest stond en ik mij als ouder tot het uiterste heb ingespannen om een andere situatie te helpen creëren. Het heeft ons niet gebaat.
Buiten schooltijd ben ik als ouder uitstekend in staat om zinvolle extra’s te bieden aan mijn kind. Maar daar heeft dat kind tijdens de schooluren niets aan.
De sociale kant van de schooltijd valt minder eenvoudig aan te passen. Bovendien is er onder het personeel ternauwernood begrip te vinden voor het gedrag en de gevoelens van slimme kinderen.
Voor het ontwikkelen van een goed zelfbeeld heeft een kind behoefte aan de omgang met ontwikkelingsgelijken, “soortgenoten”. Op dat gebied weet de basisschool ook nauwelijks iets te bieden.
Al deze problemen worden een stuk minder wanneer een slim kind niet langer gedwongen wordt om gemiddelde leerstof te verwerken in een gemiddelde omgeving.
Op het VWO is een selecte groep leerlingen bezig met hoog niveau leerstof. Daar voelt een slim kind zich direct beter.
Maar dan is er al een flinke “startschade” opgelopen, dankzij acht jaar (of iets minder) basisschool.
Minder start-ellende betekent wellicht een betere basis voor de rest van het leven, en ook minder problemen op de langere termijn!!
vrijdag 5 maart 2010, 9:47 uur
Als ik dan bovenstaande reacties samenvoeg zou je dus de basisschool in flexibele niveau’s moeten verdelen eigenlijk net als de middelbare school nu is.Ik zeg wel flexibel want je hebt immers ook kinderen die wat later laten zien wat ze werkelijk in hun mars hebben.Kinderen kunnen dan leren naar wat ze kunnen.Zo zouden kinderen en onderwijzers op het juiste niveau de kinderen kunnen helpen.Het lijkt me ook veel bevredigender voor de onderwijzers.Maar dit uitwerken is een gigaklus,maar het het is misschien best een goed idee.
vrijdag 5 maart 2010, 9:49 uur
OH, sorry voor de spelfout,ik bedoel natuurlijk Zo zouden onderwijzers de kinderen op het juiste niveau kunnen helpen.
vrijdag 5 maart 2010, 12:16 uur
Zou het niet helpen als basisschooljuffen zelf minstens een VWO-denkniveau hadden? Zij kunnen dan wellicht beter inschatten of een kind slecht presteert uit onkunde of uit verveling. Zij kunnen hem dan wellicht ook beter extra uitdaging bieden.
Veel landen stellen deze eis aan hun basisschoolleraren. Of hoogbegaafde leerlingen in deze landen minder tegen problemen aanlopen is mij helaas niet bekend.
vrijdag 5 maart 2010, 16:29 uur
@JGaertner.
Voor de invoering van de mammoetwet waren er in lagere scholen op drie niveaus. Er was in die tijd een toelatingsexamen voor Gym/HBS/Lyceum en er waren speciale ‘opleidingsscholen’ waar de leerlingen klaargestoomd werden voor dit toelatingsexamen. De gewone lagere scholen leverden hun leerlingen af op de MULO en de bovenmeester wilde soms een erg getalenteerde leerling buiten schooltijd bijspijkeren voor het toelatingsexamen. Aan de onderkant was er nog een lagere school waar de betere leerlingen naar huishuodschool of ambachtsschool gingen en de rest gewoon de leerplicht afmaakte op de lagere school in de zevende klas.
Dit is bij de invoering van de mammoetwet opgeheven omdat de toelating voor deze scholen op sociale status en niet op het talent van de leerling gebeurde. Om de sociale mobiliteit te vergroten is het huidige systeem ingevoerd. Maar helaas is met het badwater ook het kind weggegooid.
Alle leerlingen krijgen nu acht jaar hetzelfde onderwijs en daarna wordt objectief met een landelijke toets bepaald wie naar welk soort voortgezet onderwijs moet.
Althans in theorie. Het niveau is nu zo laag dat de betere mavo/havo/vwo leerlingen nooit hebben kunnen laten zien waartoe ze in staat zijn, dus worden ze ingedeeld met de natte finger. En daarbij speelt vaak weer dezelfde sociale status een rol die ook voor de mammoetwet bepalend was.
Eerlijkheidshalve moet ik zeggen dat er weldegelijk een hoop basisscholen zijn die aan de sociale mobiliteit bijdragen. Maar dat is dankzij het idealisme van de leerkrachten en niet door dit systeem.
vrijdag 5 maart 2010, 20:12 uur
@ henk de ridder
Dat de basisschool hoofdzakelijk in handen is van juffen betekent niet dat ook basisschoolmeesters een minstens VWO niveau van denken zouden moeten hebben. Ik ben het ermee eens dat het instroomniveau op de PABO veel te laag is en dat de uitstroom niet direkt toont dat er veel gebeurd is in de jaren doorgebracht op zo’n instituut.
Ook in deze discussie komt het er uiteindelijk op neer dat de neerwaardse spiraal in het opleidingsonderwijs de leerkrachten heeft uitgesloten van de mogelijkheid te excelleren. Vakinhoud is al decenia taboe, met de inmiddels bekende gevolgen.
Het is juist te stellen dat van een juf of meester die zelf weinig bagage heeft, kennis en vaardigheden op alle gebieden is onthouden, gevoel voor cultuur mist, geen overzicht heeft in de historie niet verwacht kan worden dat deze een slim kind kan leiden en uit kan dagen om zich in een sneller tempo te ontwikkelen.
Er is heus wel wat te doen aan dit probleem, ook in een hedendaagse school, maar met een steeds strakker wordend beleid ten aanzien van de te halen streefdoelen (welke dat ook mogen zijn), het afgerekend worden d.m.v. van statistieken die vertellen of een school het goed doet of niet, krijgt zelfs een onderwijzer (een veel mooiere term dan leraar) met grote capaciteiten geen kans om iets zinnigs te doen.
Wanneer een samenleving het accepteert dat onderwijs een steeds geringer deel van de algemene koek krijgt en dat van dat deel een onevenredig percentage naar het ‘management’ gaat, dan zal eerst iets aan deze opvatting gedaan moeten worden.
Goed onderwijs kost geld, goed opgeleide onderwijzers kosten geld, kinderen zijn het kapitaal van de toekomst en begaafde kinderen spelen daarin een grote rol.
Conclusie besteed een groter deel van de begroting aan onderwijs, want dat is een investering in de toekomst.
zondag 7 maart 2010, 15:01 uur
Ja, hoor, helemaal vóór!
Dit gebeurt in het buitenland al.
Er zijn tegenwooridg al vele kinderen die klassen mogen overslaan en er zullen zeker kinderen zijn die al rijp zijn voor de uni.
Geef hun het groene licht.
Is niks mis mee.