‘Schaf de paternalistische profielen af’
Je bent een jaar of veertien, zit op havo of vwo en moet kiezen. Wat wil je later doen? Welke vakken horen daarbij? Tot een jaar of tien geleden was de keuze voor de vakken in het eindexamenpakket vrij. Als je graag Nederlands, Engels, Frans, Duits, Latijn, geschiedenis en tekenen wilde doen, een ‘pretpakket’, dan kon dat.
Nu is de keuze gereduceerd tot vier profielen – Cultuur en Maatschappij, Economie en Maatschappij, Natuur en Gezondheid of Natuur en Techniek. Elk van deze profielen kent een samenhangend vakkenpakket. Met de invoering van deze profielen wilde de overheid de aansluiting op het hoger onderwijs verbeteren. Met een gericht vakkenpakket kunnen leerlingen een gerichte studie kiezen, was de gedachte.
Die gedachte werkt niet, schrijft Barbara Baarsma, algemeen directeur van SEO Economisch Onderzoek aan de Universiteit van Amsterdam, vandaag op de opiniepagina van NRC Handelsblad (te lezen voor abonnees). Baarsma noemt de profielen ,,paternalistisch” en een ,,evidente misser”.
De aansluiting op het hoger onderwijs is de afgelopen tien jaar niet verbeterd, heeft onderzoek uitgewezen. Het pretpakket bestaat volgens Baarsma nog steeds, onder de naam ‘Cultuur en Maatschappij’, met een vorm van wiskunde die iets weg heeft van ,,begrijpend lezen”. En omdat veel veertienjarigen nog niet weten wat ze willen studeren, fungeren de profielen volgens haar als een keurslijf dat leerlingen hindert in hun ontwikkeling.
Wat Baarsma betreft, mogen de profielen zich bij de basisvorming voegen, op de schroothoop van mislukte onderwijsvernieuwingen. Daarvoor in de plaats kunnen de vakken Nederlands, Engels en ,,(echte) wiskunde” verplicht worden gesteld, met een vrije keuze in overige vakken. Bent u dat met haar eens?
Abonneer je 
maandag 11 januari 2010, 16:20 uur
Ik ben het er in ieder geval in zoverre mee eens dat de profielen beperkend werken. Ik zat zelf in de eerste lichting, waarin het nog werd getest eigenlijk, en hield niet van economie en management, en was te slecht in wiskunde b en natuurlijke om één van de exacte profielen te kiezen. Terwijl ik graag biologie had willen volgen, ging dat dus niet door. Aardrijkskunde kon ik nog wel bij Cultuur en Maatschappij krijgen, maar biologie niet. Zoveel jaar verder, een afgeronde WO-studie, en een goede baan, en toch baal ik er nog steeds van dat die profielen mij destijds beperkten in het onderwijs dat ik wilde volgen.
maandag 11 januari 2010, 16:21 uur
@mezelf; ‘natuurlijke’ is ‘natuurkunde’
maandag 11 januari 2010, 16:37 uur
Die ‘vorm van wiskunde’ (Wiskunde C) is gewoon hetzelfde als wiskunde A, alleen met een soepelere telling en een makkelijker examen, maar je leert ‘t zelfde!
maandag 11 januari 2010, 17:01 uur
Helemaal mee eens. Ik ben altijd blij geweest dat ik naast een volledig beta profiel (biologie, natuurkunde, wiskunde en scheikunde) ook maatschappelijk interessante vakken kon kiezen, te weten economie en geschiedenis. Dat nederlands en engels verplicht zijn op een hoog niveau spreekt denk ik voor zich.
Ik kan hierbij alleen spreken voor het VWO, en weet niet hoe dit op bijvoorbeeld het VMBO wenselijk is. Dit ivm bijvoorbeeld keuzemomenten op jongere leeftijd en de keuzes van klasgenoten.
maandag 11 januari 2010, 17:59 uur
Helemaal mee eens, de gedachte van het studiehuis is juist zelfstandigheid en zelfwerkzaamheid. Het is paradoxaal dat je dan keuzes afschaft. De ‘pretvakken’, als die zo makkelijk waren hadden kunnen ook worden verzwaard.
maandag 11 januari 2010, 19:03 uur
Lekker is dat, “C&M een pretpakket”. Ik ben in 2007 geslaagd voor het gymnasium met het profiel C&M (met geschiedenis, wiskunde a1, economie1, Duits, Grieks, filosofie, aardrijkskunde, Nederlans en Engels), en zat daarmee iets boven het minimum aantal uren. Ja, dit is C&M, maar ik zie niet in hoe dit een pretpakket is, zeker niet voor iemand die slecht is in wiskunde. Ik vind het ook nogal beledigend dat wiskunde a1 beschreven word als “begrijpend lezen”. Misschien geldt dat voor de nieuwe wiskunde, maar destijds was wiskunde a1 gewoon voor veel mensen het maximum haalbare op wiskunde gebied, en ik vind dat daar niks mis mee is.
Verder verschillen de mogelijkheden voor het profiel C&M ook gigantisch per school; op mijn school waren alleen wiskunde a1 en geschiedenis verplicht, de rest was vrij in te vullen, met als enige beperking dat je 1 taal moest kiezen, maar dat mocht ook Grieks of Latijn zijn; deze werd dan in je profieldeel gezet en kon je dus niet meer laten vallen na je eindexamen voor een VWO diploma. Op andere scholen waren Frans en Duits WEL verplicht, net zoals tekenen. Op mijn school kon je ook biologie1,2 volgen C&M. Eigenlijk kon alles wel
In dat opzicht ben ik het wel eens met de schrijver: het is goed dat mensen hun eigen vakkenpakket samenstellen, al is dit op sommige scholen dus wel min of meer mogelijk.
Wat ik hiermee probeer te zeggen:
1. Ook bij C&M heb/had je de mogelijkheid om een ‘uitdagend’pakket samen te stellen; in mijn geval dus een lichtere versie van E&M plus twee talen plus filosofie
2. Wiskunde is nou eenmaal niet voor iedereen even makkelijk, en bij een groot deel van de WO studies ook niet nodig. Bij mijn studie heb ik enorm veel aan filosofie en Grieks gehad, maar niks aan wiskunde.
Verder weten genoeg 15jarigen WEL wat ze willen studeren, en voelt het enorm bevrijdend voor de alfa’s om de exacte vakken te laten vallen, en voor de beta’s om verlost te zijn van Frans en Duits.
Nogmaals, ik ben het voor het grootste deel eens met de schrijver, maar ik vind het jammer dat C&M weer afgedaan moet worden als een pretpakket, terwijl dat dus niet altijd het geval hoeft te zijn. Plus, die eeuwige verering van wiskunde en ‘alle studie opties open houden’ mag ook wel een keer stoppen.
maandag 11 januari 2010, 19:19 uur
Ben het eens met afschaffing van de paternalistische profielen en ga zelfs nog een stap verder. Heb een aantal jaren in de VS en in Frankrijk gewoond, en heb Belgische vrienden. De onderwijssystemen daar zijn qua studiebelasting aanzienlijk zwaarder dan het Nederlandse. Je doet eindexamen in meer vakken en ook op een hoger niveau. Je dient te beschikken over veel feitenkennis. Er heerst geen “dat zoeken we wel op mentaliteit”. Het is wat wij noemen “ouderwets onderwijs”. In India, China en diverse landen in het Verre Oosten is het zelfs nog strenger. Ik vond het geweldig om te zien, hoe ambitieus Amerikaanse, Franse en Oosterse studenten zijn met betrekking tot kennisverwerving en excelleren. Geen zesjesmentaliteit! Wil Nederland haar ambities om een toonaangevende kenniseconomie te worden realiseren, dan is het belangrijk om ook hier qua (feiten)kennis en kunde meer te eisen van leerlingen en studenten. Verhoog de studiebelasting, scherp de exameneisen aan, en durf weer op prestaties te selecteren aan de poort van unversiteit en hogescholen. Op lange termijn zijn wij daar allen meegediend; inclusief de studenten.
maandag 11 januari 2010, 22:42 uur
Beste Thomas,
Ik vind het een slechte zaak dat jouw school biologie kennelijk niet in het vrije deel aanbood, want mijn ervaring is dat dit vak voor vele leerlingen in een “Maatschappijprofiel” een uitstekende verbreding vormt.
De beperking is dus van je school, beslist niet van de tweede fase!
Gottfried Erdtsieck, decaan HV
maandag 11 januari 2010, 22:48 uur
Uit welke hoek komt deze opinie van mevrouw Baarsma?
Uit de economische hoek, gebaseerd op een korte termijn gegevensonderzoek?
Uit welke hoek kwam de eerste opzet van de 2e fase en ook de tweede opzet van de vernieuwde 2e fase?
Uit dezelfde hoek opgefleurd met onderwijskundige schijnmotieven? Wat hebben al die commissies al die jaren gekost? Wat doet “lieve Maria” op dit moment?
Wat is wetenschap? Wat is politiek? Wat is mediahype? Wat is een opinie?
dinsdag 12 januari 2010, 4:30 uur
Deels mee eens. Ik heb na mijn havo nog twee jaar vwo gedaan. Dat is minstens 4 jaar tweede fase in C&M van 2004 tot 2008. Het beviel me half want sommige aspecten van het profiel waren gewoon goed zoals taal en cultuur. Wiskunde was voor spek en bonen want dat telde in havo alleen als school examen en pas in vwo werd het een CE-vak. Zelf nam ik M&O erbij om toch mijn hoofdrekenen goed te houden wat toch belangrijk is. M&O is buitengewoon handig als vak. Een voordeel van M&O: handmatig rekenen!
Het idee achter de profielen is goed maar de uitvoer mag wel wat flexibeler voor leerlingen met een bepaald talent. Verder ligt het aan de school en de leerkrachten.
dinsdag 12 januari 2010, 8:55 uur
Ik zat in de tweede lichting van de Tweede Fase bij ons op school, en was dus ook nog steeds een beetje proefpersoon. Hoewel er veel niet helemaal goed was (onevenredige belasting door het jaar heen, te weinig uren natuurkunde en latijn, vage nieuwe vakken met weinig inhoud als ANW en KCV) ben ik het nu juist niet eens met het verwijt dat de profielen verkeerd zijn. Ik heb dankzij het nieuwe systeem eindexamen kunnen doen in het profiel natuur en techniek, met als keuzevakken geschiedenis, kunstgeschiedenis (ckv2) en de twee klassieke talen: alfa en beta dus. Het was bij ons geen enkel probleem vakken te volgen uit een ander profiel; en vrij gebruikelijk om bijvoorbeeld een zwaarder wiskundepakket te nemen. De beperking lijkt mij daarom (nog steeds) meer te zitten in de school en de roostermaker dan in de profielen. Het is natuurlijk altijd giswerk, maar ik vermoed dat ik niet alle beta-vakken had gedaan als ze niet al in één pakket werden aangeboden. Ook toen al was namelijk duidelijk dat dat voor de studie rechten niet ‘nodig’ was.
dinsdag 12 januari 2010, 10:26 uur
Er lijkt veel af te hangen van de mogelijkheden die de school wil bieden.Zelf ben ik blij dat ik niet binnen zo’n profiel ben gedwingen, als absolute alfa kan ik niets met wiskunde.Rekenen doe ik met mijn rekenmachine en om de weg te vinden kaart en tomtom!
Wat zou ik verloren zijn geweest met zo’n profiel,en verplichte wiskunde waar ik nooit iets van heb begrepen,en zijn afgezakt naar een diploma waar je niet veel mee zou kunnen. Je dwingt zo ook geheel geestelijk gezonde mensen zich tot dyscalculist te laten verklaren alsof er een iets fout aan je is. Wat vernederend.Nee ik ben blij dat die hele martelgang mij bespaard is gebleven.Laat kinderen leren waar ze goed in zijn in plaats ze iets door hun strot te dwingen.Excusez le mot.
dinsdag 12 januari 2010, 10:58 uur
Nederlands en Engels mag je als algemene ontwikkeling beschouwen, maar waarom Wiskunde dan voor iedereen verplicht moet zijn ontgaat me ofschoon ik zelf wiskundige ben. Als ik een goede jurist nodig heb wil ik iemand die zijn juridische vak verstaat en niet iemand die uit zijn hoofd weet hoe je precies de inhoud van een kegel berekend. En als ik andersom een goede fysicus zoek zit ik ook niet te wachten op iemand die 6 jaar grieks en latijn heeft gestudeerd. Conclusie: in de prullenbak met dit idee.
dinsdag 12 januari 2010, 11:12 uur
Ja, afschaffen is verstandig.
Het zou fijn zijn als aankomende studenten het Nederlands beheersen in woord en geschrift. Vaardigheden zoals luisteren, lezen, schrijven en rekenen zouden hen aan het begin van hun studie ook van pas komen.
Het is onzinnig zich met allerlei “vernieuwende” concepten en ideeën bezig te houden zolang basis-vmbo-, havo- en mbo-scholen leerlingen afleveren die deze basisvaardigheden niet beheersen.
dinsdag 12 januari 2010, 12:46 uur
Als hiervoor met minder typefouten, mijn excuses:
De beperkte keuzevrijheid is mij ook een doorn in het oog. (Ik heb me hier nu in verdiept vanwege mijn 14-jarige dochter en heb zelf ooit ongedeeld VWO gedaan met maar 2 verplichte vakken (ne, en) en de rest vrij te kiezen (wi 1, na, sch, eco 1, geschiedenis en grieks (8e vak)). En mengvorm als dit (beta met een iets bredere kijk op de wereld als toevoeging) is nu niet mogelijk.
Bovendien zijn er eigenlijk maar 3 profielen in plaats van de gesuggereerde 4. De 2 natuurpeofielen verschillen maar 1 vak. Als ze 1 van de twee neemt, en het goede keuzevak, krijgt mijn dochter, naar ik begrijp, 2 profielen op haar diploma te staan…!
Een laatste factor die de keuzevrijheid nog verder inperkt, is het op scholen zeer snel gebruikte argument: ‘dat keuzevak past niet in het rooster’.
dinsdag 12 januari 2010, 14:57 uur
Toen de profielen werden ingevoerd, stond ik al een keer verontwaardigd op en riep in een volle zaal met (andere) ouders dat wij onze kinderen op die manier door een kippen-voorsorteermachine zouden persen. Ik werd als een dwaas afgevoerd.
De gedachte “ieder kind zijn eigen vakkenpakket” (met enkele verplichte vakken, zoals gesuggereerd) ontslaat ons overigens niet van de taak om scholieren in hun keuze enige richting te geven. Maar dat zijn op z’n best “modelpakketten” en geen keurslijf.
Ten tweede zullen de scholen ieder hun eigen mogelijkheden en beperkingen kennen om de vakkenpakketkeuze nagenoeg volledig aan de scholieren over te laten. Het vraagt wel enig logistiek en organisatorisch handwerk om dit in goede banen te leiden.
In de derde plaats zullen ook de opleidingen in het hoger onderwijs hun minimum eisen mogen (blijven) stellen ten aanzien van de vooropleiding.
Kortom, ik zie als uitkomst van deze discussie op z’n best een (hopelijk meer) gulden middenweg.
dinsdag 12 januari 2010, 17:26 uur
Ten eerste: Kenneth Watson (nr 7) de feitenkennis van studenten uit andere landen dan Nederland klopt helemaal, maar of dat nou zo goed is, is maar de vraag. Ikzelf studeer in België en ik zie dat mijn Belgische medestudenten heel veel weten, maar niets, of bijna niets, begrijpen. En dat vind ik persoonlijk een zorgwekkend idee.
Over de profielen, ik zou het niet afschaffen, maar meer keuze vrijheid geven, ik heb zelf 2 jaar geleden NG gedaan (wis B1, Na 1, Sk1, Bio 1&2, en als keuzevak Geschiedenis) ook op mijn school zeiden ze dat dit keuzevak niet in het rooster past, maar je hebt recht op het kiezen van een keuzevak uit een van de andere profielen, dus de school zal wel moeten als jij aangeeft dat je juist dat keuzevak wilt doen.
als er meer vrijheid is dan kies je bijvoorbeeld als profiel NG met wis, sk, na, en bio, maar kan je zelf uitmaken of dat wis B1 of B1,2 is, oftewel de hoeveelheid maak je zelf uit.
dinsdag 12 januari 2010, 18:50 uur
@Kenneth Watson
Helemaal mee eens!
Zelf heb ik Natuur&Gezondheid gedaan met Frans 1,2, Spaans en Economie 1 op VWO. Bij uitzondering mocht ik zelfs 3 vrije deel vakken volgen, normaal lag het limiet op 2. Te veel uren zegt men.(Te vermelden dat ik beide talen wel met een 8 heb afgesloten.) Ik vond het heel fijn om naast mijn exacte richting meer maatschappelijke vakken te volgen. Er waren nog meer vakken die ik leuk vond, maar dat kon niet. Roosterproblemen of “het past niet in je profiel”.
Inderdaad heb ik evenzeer ondervonden dat andere landen alle vakken aanbieden aan iedereen.Zo min mogelijk opsplitsing. De feitenkennis is ook veel beter.
De wiskunde is nog altijd een hekelpunt in Nederland. Indien je kijkt naar België waar het minimum 4 uur is en het maximum 8 uur, zie je dat dat hier ook geen probleem is. Het probleem in Nederland is misschien dat er veel leraren wiskunde te laag zijn opgeleid om op dit niveau wiskunde te kunnen geven. Ik twijfel er namelijk aan of elke wiskundedocent wel een opleiding wiskunde heeft gevolgd.
Wat ik jammer vind, is de opsplitsing van de talen in een deelgebied. Het talenonderwijs is ondermaats! Engels verschilt bijvoorbeeld enorm van school tot school. Om maar niet te spreken van frans of duits. Met 2 uurtjes per week red je het niet! Om maar te zwijgen van de zelfstudie.
Het grote probleem van de tweede fase is dat het té praktisch is geworden. Niets of weinig van buiten leren. Alles mag je opzoeken. In de exacte wetenschappen is dit althans het geval (Binas). We maken veel werkjes waar je niets van leert. Ik denk dat ik mijn VWO zonder al die opdrachten ook in 5 jaar had kunnen doen. De “nieuwe vakken” zijn eveneens nutteloos i.e. CKV, ANW etc.
Het was dus de bedoeling van de Tweede Fase om je beter voor te bereiden op de universiteit? Nou, ik heb ondervonden dat presenteren geen enkel probleem is. Maar als ze mijn vragen om een logaritme uit mijn hoofd uit te rekenen of naar een bepaalde formule vragen, is dit zelden mogelijk hierop te antwoorden.
Mijn conclusie is dus dat er grondig door de regering moet worden gekeken naar het onderwijslandschap. Vraag de mening aan mensen die het zelf hebben meegemaakt. Ik heb namelijk het idee dat dat te weinig gedaan wordt. Zorg dat men eerst de basis grondig kent ipv van alles een beetje.
dinsdag 12 januari 2010, 20:33 uur
Ik ben zelf wel voor een prestatie-mentaliteit, maar feitjes stampen is geen VWO-werk. VWO-werk is analyseren en zelf nadenken. Dat houdt per definitie in dat je veel moet opzoeken en niet alles als gegeven mag beschouwen. Een opmerking zoals van Dhr. Watson vind ik dus eigenlijk misplaatst.
Op het VWO houd je je als het goed is juist op een abstracter niveau met zaken bezig, waarbij je duidelijk leert betogen. Iemand die alle wetten uit het hoofd kent is bijvoorbeeld niet per definitie een goed jurist. Iemand die weet hoe wetten werken, ze kan reconstrueren, en ze kan opzoeken en toepassen wel.
dinsdag 12 januari 2010, 22:19 uur
De profielen zijn eigenlijk een voortzetting van de oude keuzes HBS/gymnasium A of B. Destijds deed je nog examen in alle vakken. Omdat er tegenwoordig per vak te veel kennis nodig is, moet je wel profielen aanbieden. De wiskunde C (C&M) verschilt slechts in EEN HOOFDSTUK van Wiskunde A (E&M) en eigenlijk kun je zo’n vak dan beter opheffen en gewoon Wiskunde A aanbieden. Een groter probleem bij de huidige profielen vind ik het profiel Natuur en Gezondheid wat je kunt kiezen ZONDER Natuurkunde. Alle WO studies die geneeskunde bevatten of aanverwant zijn, EISEN Natuurkunde. (Medicijnen, diergeneeskunde, medische biologie etc) Het profiel N&T met Biologie is het beste profiel voor medisch/technische richtingen en eigenlijk weer het oude B pakket. Als je franje vakken opheft (ANW/maatschappijleer etc) is er meer tijd voor de zwaardere vakken en komt het oude A-B idee weer om de hoek kijken. Misschien gaan we daar weer naar terug: C&M-E&M als A profiel en N&T met Biologie als B profiel. Zou niet slecht zijn. Onderwijs moet meegaan met de tijd en mag veranderen en goede ideeen uit het midden van de vorige eeuw best worden heringevoerd (aangepast aan de huidige eisen)
dinsdag 12 januari 2010, 22:31 uur
Ik zie niet in wat dit met paternalisme te maken heeft.
woensdag 13 januari 2010, 8:31 uur
Het probleem is dat er een oplossing komt die niet maatschappelijk debeste is maar die politiek-economisch aansluit. duurzaam onderwijs moet gebaseerd zijn op fundamentele opvattingen die je als ankers daarin verlegd. Daaromheen zal altijd wat geschoven worden maar het systeem, de basis, ligt vast. Dat is in Nederland niet zo en degenen die de oplossingen moeten gaan aandragen staan teveel in de beleving van hun eigen wereld, ook al wordt beweer van niet. Ik denk dat men niet eens in staat is om een fundamentele bassiwaarden te formuleren, laat staan vorm te geven.
woensdag 13 januari 2010, 13:19 uur
Het wiskunde niveau is op VWO 6 heel verschillend. Sommige leerlingen kunnen prima leren de inhoud van een kegel te berekenen. Voor anderen is het een hele klus om een lineaire vergelijking op te lossen. Die leerlingen op een hoop gooien is geen goed idee. Maar dat betekent niet dat de tweede fase goed of fout was. Meer dat ik hoop dat die verplichte wiskunde op verschillende niveaus wordt uitgevoerd.
Laten we wel wezen: ook een jurist moet zijn belastingaangifte kunnen doen, of op zijn minst nakijken.
woensdag 13 januari 2010, 13:34 uur
Ik ben het helemaal met Barbara eens:
De basis wordt gevormd door Nederlands, Engels en Wiskunde:
- Nederlands is onze moedertaal
- Engels is en blijft voorlopig nog heel lang de wereldtaal
- Wiskunde is de wetenschapstaal in de ruimste zin van het woord
Daarna mag je kiezen wat je wilt.
woensdag 13 januari 2010, 15:41 uur
Eens met de auteur, met de beperking die Frans Lamotep stelt (wiskunde hoeft van mij inderdaad geen verplicht vak te zijn). Ik heb het genoegen mogen smaken om nog ‘oude stijl’ VWO-examen te doen, met een pakket wat afgestemd was op mijn interesses: bijvoorbeeld met zowel geschiedenis als wiskunde A en B. Geef scholieren de ruimte om hun interesses te ontplooien in plaats van ze in hokjes te stoppen. Waarom zou iemand geen interesse voor geschiedenis én wiskunde mogen hebben, voor sociale geografie én theoretische natuurkunde, voor filosofie én geneeskunde? Juist aan interdisciplinair denkende mensen hebben we behoefte, die over schuttingen heen kunnen kijken.
En ‘pretpakket’ is iets puur persoonlijks. Voor een beta is het vaak net zo lastig om een taalgevoel te ontwikkelen, als voor een alfa om sommen te maken. Voor mij persoonlijk geldt, dat als ik examen had moeten doen in tekenen of handvaardigheid, ik waarschijnlijk nu nog op school had gezeten.
woensdag 13 januari 2010, 15:42 uur
Ik ben het er mee eens dat de profielen beperkend zijn. Mijn zoon zit nu in gym 3 en moet in dit jaar kiezen voor een stroom. Volgend jaar moet hij een profiel kiezen. Zijn talenten en zijn interesses wijzen in een combinatie van NG en CM, maar ik ben bang dat dat heel moeilijk wordt.
Elk van deze profielen zal voor hem een flinke inperking opleveren. Hij is gek op Latijn en Grieks, haalt daar negens op en hij haat economie. De rest vindt hij redelijk tot heel leuk en hij scoort overal goed op. CM is te beperkt, omdat hij dan de weg naar technische beroepen afsluit.
Voor hem zou een vrije keuze veel meer voor de hand liggen.
woensdag 13 januari 2010, 18:29 uur
Ik ben het met de heer A. Bon eens dat het huidige systeem beperkend werkt voor ‘allrounders’. Het huidige systeem is prima voor rasechte alfa’s (C&M), bèta’s (NG/NT) of gamma’s (E&M). Als je echter van meer markten thuis bent (en dan kijk ik naar mezelf) is het haast onmogelijk nog te verbreden, omdat je vaak maar 2 vakken in het vrije deel kan stoppen Vrije keuze, zonder profielen, werkt mijns inziens het best.
donderdag 14 januari 2010, 1:51 uur
Ten eerste vind ik de opvatting dat alfa-vakken in een ‘pretpakket’ vallen getuigen van volstrekte minachting. De ene leerling is beter in bepaalde vakken dan de andere, en op een gegeven moment moet iemand zich kunnen richten op zijn interesses en sterktepunten. Als alfa-vakken objectief als minder zwaar worden aangemerkt moet de inhoud ervan veranderd worden en is het onzinnig om iedereen exacte vakken door de strot te duwen. Voor vervolgopleidingen als rechten, journalistiek, geschiedenis en talen is geen enkele wiskunde vereist.
Bovendien is het belangrijk dat er enige samenhang is in de examenvakken. Als iemand willekeurige vakken uit alle richtingen kon kiezen, kunnen er moeilijk eisen worden gesteld voor een vervolgopleiding en moet er bijvoorbeeld op de universiteiten nodeloos tijd worden verspild aan het bijspijkeren van vakken, terwijl sommigen die al hebben gehad.
Uiteraard kan een vakkenpakket worden gepersonaliseerd door het aanbieden van voldoende keuzevakken, wat een verantwoordelijkheid van de school is.
donderdag 14 januari 2010, 11:38 uur
@Antonie van den Berg
Heb je een oplossing?
donderdag 14 januari 2010, 20:51 uur
Als ik de reacties op dit weblog peil, blijken de meeste critici het eens zijn met mevrouw Baarsma. Dat is ook helemaal niet gek aangezien zij haar betoog met op het eerste oog sterke cijfers onderbouwd (ik denk niet dat elke reageerder haar column heeft gelezen, maar goed…). Aangezien NRC-Handelsblad zich graag afficheert als ‘slijpsteen voor de geest’, zal ik hier eens het tegenovergesteld bepleiten. Ik vind de gedachte achter de profielen namelijk helemaal niet verkeerd en de alternatieven die geopperd worden, zijn veelal misleidend. Veel mensen gaan bovendien voorbij aan het belangrijkste punt van Baarsma, namelijk dat door de huidige situatie het onderwijs minder bèta’s aflevert. Commentaren waarin beweerd wordt dat profielen beperkend werken, beschouw ik als een fundamentele attributiefout.
Dat wil overigens niet zeggen dat ik blij ben met de huidige profielen. Dat komt namelijk door een kwaal waar het onderwijs wel vaker aan leidt, namelijk het altijd maar doen van concessies wanneer nieuwe onderwijsprogramma’s worden ingevoerd. Concessies halen de angel uit de oorspronkelijke plannen van de onderwijsvernieuwers. Dat is bij het BaMa systeem gebeurd, bij de Basisvorming, bij de Tweede Fase en zo kan ik nog wel even doorgaan. De concessiekwaal bij de Tweede Fase heeft er toe geleid dat de oorspronkelijke profielen ‘versoepeld’ zijn (vooral de maatschappijprofielen), waardoor de gedachte achter de profielkeuze (studenten breder opleiden zodat de aansluiting met het tertiaire onderwijs beter wordt) ondermijnt is. Een belangrijke klacht die veelal de rondte deed was dat de profielen te zwaar waren, waardoor onder andere leerlingen met verborgen handicaps – zoals dyslexie en dyscalculie – gediscrimineerd werden.
Veel reageerders zouden er maar al te graag de vakkenpakketten voor terug hebben zodat leerlingen uit alle mogelijke ingrediënten hun eigen maaltijd kunnen samenstellen. Dat leerlingen hun eigen voedsel al niet kunnen kiezen zagen we al bij het bericht over de kroket, laat staan dat leerlingen wel hun eigen vakken kunnen kiezen. Maar dit terzijde. Denken dat een vrije keuze de oplossing is tot dit probleem, is een self-serving bias die de keuze voor een vakkenpakket onterecht verheerlijkt. Uit recent neuropsychologisch onderzoek blijkt dat adolescenten nog helemaal niet evenwichtige keuzes kunnen maken; een keuze voor een vak zullen de meeste leerlingen dus maken op basis van verkeerde motieven. “Volgt mijn vriendje biologie en geschiedenis, nou dat doe ik dat ook maar.” Ik vermoed dat 90% van de leerlingen nog helemaal niet met een toekomstperspectief bezig is en op basis daarvan rationele keuzes maakt.
Om dit gemis op te vangen zijn destijds de profielen in het leven geroepen; vier verschillende profielen waarbij de ingrediënten zo goed mogelijk op elkaar afgestemd waren, aangevuld met een vrij gedeelte om zelf te kiezen. Het in ere herstellen van dit oorspronkelijke plan lijkt me een beter idee. Misschien een beetje paternalistisch, maar als een vrije keuze het alternatief is, pleit ik in dit geval liever voor paternalisme. Ook voor vwo’ers.
Dat betekent dus een verzwaring van de huidige profielen en dan vooral de maatschappijprofielen en een versoepeling wat betreft het vrije keuze gedeelte. Hiermee zullen profielen niet meer als een beperking ervaren worden en zal recht gedaan worden aan de zogenaamde ‘allrounders’. Bovendien zullen veel meer leerlingen nu voor een natuurprofiel kiezen omdat deze nu niet meer veel zwaarder zijn dan de maatschappijprofielen, hetgeen het aantal bèta’s in dit land op den duur zal laten toenemen. Leerlingen met eerder verborgen gebreken die bijvoorbeeld veel moeite hebben met wiskunde zullen goede begeleiding moeten krijgen.
En met de keuze voor een profiel zullen de leerlingen alvast één belangrijke levensles meekrijgen waar ze hun hele leven nog profijt van hebben. Er zijn altijd verplichte dingen in het leven die niet leuk zijn en een onbegrensde vrije keuze is een utopie.
vrijdag 15 januari 2010, 18:02 uur
Als moeder vond ik die profielen maar niets. Hoe kun je nu als 14-jarige een keuze maken voor je hele leven? Op die leeftijd heb je het met profielen niet over kansen maar over beperkingen.
14 jaar? Ja, 14 jaar. Mijn ene zoon is van juli, de andere van augustus. Beiden waren 17 toen ze hun vwo-diploma in ontvangst namen.
Voor beide jongens is het eigenlijk jammer dat het oude gymnasium bèta in hun tijd niet meer bestond. Ze kunnen goed leren.
Bizar was bij de jongste dat de wiskunde van het profiel Economie & Maatschappij niet aansloot bij de wiskunde van de studie Economie.
vrijdag 15 januari 2010, 21:02 uur
Bildung kan prettig zijn
Ik teken bezwaar aan tegen de kwalificatie van
‘pretpakket’ voor het profiel C&M, omdat ik geloof dat cultuur en heel wel ernstig en diepgaand bestudeerd kan worden. Mogelijk dat ‘profielloze’ leerlingen kort na hun studie iets meer verdienen maar waarom leidt dat tot de conclusie dat profielen dienen te worden afgeschaft, zelfs als
dit verschil significant zou zijn. Mogelijk
heeft deze groep gewoon extra vakken gedaan
omdat ze ambitieuzer is of heeft ze zich
meer in de laatste mode verdiept en beklijft
dit effect niet. Ten slotte verbaast mij dat een artikel dat bepleit de organisatie van het VWO op economische gronden te wijzigen eindigt met het Bildungsideaal ‘moreel oordelen te bevorderen’. Vorming kan prettig zijn, en rendabel, of onprettig, of niet rendabel, maar heeft vind ik met economie niet zoveel te maken.
dinsdag 2 maart 2010, 22:58 uur
Zo, en nu eens de mening van iemand die zelf met profielen te maken heeft. Ik heb C&M en doe dit jaar examen op VWO-niveau. Mijn ‘pretpakket’ bestaat uit:
Nederlandse taal en literatuur
Engelse taal en literatuur
Franse taal en literatuur
Godsdienst
Wiskunde C
Aardrijkskunde
Geschiedenis
met als keuzevakken:
Duitse taal en literatuur
Kunst (Beeldende vorming en Algemeen)
De mensen van wiskunde A & C krijgen bij ons in dezelfde klas les en de stof komt voor meer dan 90% overeen. De mensen met C zijn wel ernstig in de minderheid en krijgen eigenlijk nooit aandacht als ze met iets anders bezig zijn.
Welnu, mijn gemiddeldes (afgerond):
Nederlands (tl) 8
Engels (tl) 9
Frans (tl) 9
Godsdienst 7
Wiskunde C 3
Aardrijkskunde 7
Geschiedenis 8
Duits (tl) 9
Kunst (bva) 8
Met de huidige regeling slaag ik met deze lijst NIET. Ik ben al aangenomen op het HBO en zal wiskunde nooit meer nodig hebben. Ik ben een echte alfa, hoogbegaafd zelfs. Maar wiskunde dat KAN ik gewoon niet. Het gaat niet, hoe veel ik ook oefen. Ik zie de verbanden niet, al leg je ze op Jip en Janneke niveau uit. Je kan ook geen varken uit het raam gooien en van hem verwachten dat hij wegvliegt. Mensen die geen sommen kunnen maken kunnen ook intelligent zijn, maar helaas wordt er een ziekelijke hoeveelheid waarde gehecht aan wiskunde.
Kijk nog eens naar die lijst en durf eens te beweren dat ik dom ben.