Het systeem van studiefinanciering heeft zijn langste tijd gehad. De ambtelijke werkgroep die de mogelijke bezuinigingen op het hoger onderwijs onderzoekt, zal volgens veel ingewijden voorstellen de basisbeurs af te schaffen. Dat zou een miljard euro besparen.

Politieke partijen denken daarom na over een nieuw studiefinancieringsstelsel. De Tweede Kamerleden Mark Rutte en Halbe Zijlstra (beiden VVD) braken in september in NRC Handelsblad een lans voor de invoering van een leenstelsel.

Hun collega Tofik Dibi van GroenLinks zal vanavond tijdens de behandeling van de onderwijsbegroting in de Tweede Kamer pleiten voor de invoering van een studieloon en een studietaks.

Welk loon gaat een student wat u betreft verdienen?
Dibi: „We denken aan een inkomen dat ligt rond het bijstandsniveau voor een alleenstaande, zo’n zevenhonderd euro in de maand. Aangezien het plan ook voorziet in het schrappen van het collegegeld, moet een student van dat bedrag kunnen rondkomen. Je ontvangt het studieloon net zo lang als je nu een basisbeurs krijgt.”

Hoeveel extra belasting moet iemand na zijn afstuderen betalen?
„We stellen voor om mensen die modaal of meer verdienen ongeveer 1 procent meer belasting te laten betalen. Als je minder dan modaal verdient, hoef je niets extra te betalen. Overigens betaal je de studietaks ook als je uiteindelijk niet afstudeert.”

Waarom is dit plan beter dan bijvoorbeeld het sociaal leenstelsel, waarbij een student alles leent en naar draagkracht aflost?
„Omdat blijkt dat studenten toch leenangst hebben. Ze zijn huiverig om zich voor tienduizenden euro’s in de schulden te steken. Gedurende langere tijd een klein beetje extra belasting betalen, merk je veel minder.
„Ook vind ik de studietaks socialer dan een leenstelsel. Een verpleegster die eenzelfde studieschuld heeft als een arts, moet relatief gezien natuurlijk veel meer terugbetalen, doordat ze minder verdient. Als je een vast percentage van je inkomen afdraagt, wordt de grootste bijdrage geleverd door degenen die het meest verdienen.”

Hoe wilt u voorkomen dat studenten eindeloos studeren? Ze betalen immers geen collegegeld, dus een jaartje meer of minder maakt niet uit.
„Studenten moeten beloond worden voor hun inzet. Daarom stel ik voor dat degenen die hun propedeuse in een jaar halen, een lagere studietaks betalen.”

Aangezien u de studietaks niet met terugwerkende kracht kunt invoeren, zal het systeem in het begin veel kosten en niets opbrengen.
„Dat klopt. De aanloopfase zal duur zijn. Maar nadat de eerste generatie die studieloon heeft genoten is afgestudeerd, zullen de inkomsten jaarlijks toenemen.
„Dat betekent dat er meer geld beschikbaar komt voor het hoger onderwijs. De inkomsten van de studietaks moeten zeker niet in de algemene middelen verdwijnen. Het geld moet ten goede komen aan het onderwijs, niet aan lantaarnpalen of nieuwe wegen.”

Verwacht u steun van ander partijen voor uw plan?
„Binnen de PvdA zijn er voorstanders van een studietaks en voorstanders van een leenstelsel. Ik hoop die laatste groep te kunnen overtuigen van het feit dat een studietaks socialer is. Mijn inzet is in ieder geval dat de ambtelijke commissie die mogelijke bezuinigingen op het hoger onderwijs doorrekent, mijn plan in haar overwegingen meeneemt.”

Dit verhaal is geplaatst op dinsdag 10 november 2009 om 16:01 uur.